Quản lý phòng học bộ môn ở các trường trung học cơ sở huyện lập thạch, tỉnh vĩnh phúc trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Nghiên cứu về quản lý PHBM mới chỉ được đề cập đến nhưng chưa nhiều trong các Hội thảo khoa học của Dự án phát triển THCS I và THCS II như “Dạy học theo hướng PHBM”[10], “Quản lý, tổ chứ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

TRẦN MINH PHƯƠNG

QUẢN LÝ PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC TRONG

BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜ N G Đ

Ạ I H Ọ C SƯ P H Ạ M HÀ N ỘI 2

TRẦN MINH PHƯƠNG

QUẢN LÝ PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC TRONG

BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN VĂN MÃ

HÀ NỘI, 2017

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Ban giámhiệu, Phòng sau đại học, các thầy cô giáo trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đãnhiệt tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trìnhhọc tập và nghiên cứu

Đặc biệt, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới nhà giáo, nhà khoa

học PGS.TS Nguyễn Văn Mã, người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo,

hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Tác giả xin trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo Phòng GD&ĐT LậpThạch đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tác giả được theo học lớp cao học chuyênngành quản lý giáo dục khoá 19 của trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 và thực hiệnnghiên cứu khoa học

Xin chân thành cảm ơn các đồng chí CB, chuyên viên Phòng GD&ĐT, cácđồng chí cán bộ quản lý và giáo viên các trường THCS huyện Lập Thạch đã hợptác, cung cấp những thông tin, số liệu cần thiết để tác giả hoàn thành luận văn này

Tác giả cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, bạn bè, người thân và đồngnghiệp đã động viên khích lệ tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng chắc chắn luận văn không tránh khỏinhững khiếm khuyết, thiếu sót Kính mong được sự góp ý, chỉ dẫn của quý thầy côgiáo, bạn bè và đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiên hơn

Hà Nội, tháng 12 năm 2017

Tác giả luận văn

Trần Minh Phương

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này làtrung thực và không trùng lặp với các đề tài khác Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi

sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin tríchdẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, tháng 12 năm 2017

Tác giả luận văn

Trần Minh Phương

4

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU……… 1

1 Lý do chọn đề tài 1

1.1 Cơ sở lý luận 1

1.2 Cơ sở thực tiễn 2

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

3 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 4

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý phòng học bộ môn ở trường Trung 5 học cơ sở

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Sự hình thành PHBM ở nhà trường 5

1.1.2 Những nghiên cứu về quản lý PHBM ở trường THCS 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 9

1.2.1 Quản lý 9

1.2.2 Quản lý giáo dục 10

1.3 Phòng học bộ môn 10

1.3.1 Khái niệm 10

1.3.2 Đặc điểm phòng học bộ môn 11

1.3.3 Các loại phòng học bộ môn 12

1.3.4 Chức năng phòng học bộ môn 13

1.3.5 Vai trò phòng học bộ môn 14

1.4 Quản lý PHBM ở trường THCS trong bối cảnh đổi mới GD hiện nay 14

1.4.1 Cơ sở pháp lý của việc xây dựng và quản lý PHBM 14

1.4.2 Phân cấp quản lý PHBM ở trường THCS 15

1.4.3 Nội dung quản lý PHBM ở trường THCS 16

1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý PHBM của Hiệu trưởng

26

trường THCS

Chương 2 Thực trạng quản lý phòng học bộ môn ở các trường Trung 30 học cơ sở huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc

2.1 Một số nét về kinh tế, xã hội huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh phúc 30

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Lập Thạch 30

2.1.2 Giáo dục cấp THCS của huyện Lập Thạch 30

2.2 Thực trạng PHBM các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc 37

2.2.1 Thực trạng việc trang bị PHBM ở các trường THCS 38

2.2.2 Thực trạng về nội thất và trang thiết bị trong phòng học bộ môn 41

2.2.3 Mức độ đáp ứng về phòng học bộ môn của nhà trường đối với yêu cầu 44 giáo dục hiện nay

2.3 Thực trạng quản lý PHBM ở các trường THCS huyện lập Thạch, tỉnh 44 Vĩnh Phúc

2.3.1 Nhận thức của CBQL và GV về các nội dung quản lý PHBM 44

2.3.2 Quản lý việc bố trí, trang bị phòng học bộ môn 46

2.3.3 Quản lý công tác tổ chức, hành chính cho hoạt động của PHBM 48

2.3.4 Quản lý việc sử dụng PHBM……… 50

2.3.5 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá ở PHBM 55

2.3.6 Quản lý việc mua sắm, sử dụng và bảo quản CSVC, TBDH ở 57 PHBM

2.4 Đánh giá chung về thực trạng PHBM và quản lý PHBM ở các trường 61 THCS huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc

2.4.1 Ưu điểm 61

2.4.2 Hạn chế 61

2.4.3 Nguyên nhân 62

Chương 3 Một số biện pháp quản lý PHBM ở các trường THCS huyện 65 Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

3.1 Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp 65

3.1.1 Đáp ứng được quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển giáo dục

65

của Đảng và Nhà nước

3.1.2 Phù hợp với định hướng phát triển GD&ĐT huyện Lập Thạch, tỉnh 65 Vĩnh Phúc

3.1.3 Đảm bảo tính hiệu quả và khả thi 66

3.1.4 Đảm bảo tính thực tiễn 66

3.2 Biện pháp quản lý PHBM ở các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnh 67 Vĩnh Phúc trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

3.2.1 Tuyên truyền cho CBQL, GV, viên chức làm công tác TBDH và HS về chức năng, vai trò của PHBM trong việc đổi mới PPDH và nâng cao chất 67

lượng dạy học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

3.2.2 Quản lý việc trang bị PHBM đủ về số lượng, đồng bộ về chất 69 lượng

3.2.3 Xây dựng đội ngũ quản lí PHBM để hoạt động hiệu quả 71

3.2.4 Đẩy mạnh công tác bồi dưỡng về nghiệp vụ sử dụng, bảo quản PHBM cho GV bộ môn, GV kiêm nhiệm phụ trách PHBM, viên chức làm công tác 74

TBDH

3.2.5 Tăng cường công tác QL việc sử dụng PHBM 76

3.2.6 Quản lý việc bảo quản, sửa chữa PHBM và trang thiết bị trong 78 PHBM

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 80

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp 81

3.4.1 Phương pháp khảo nghiệm……… 81

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết, khả thi của các biện pháp 82

Kết luận và khuyến nghị 86

Danh mục tài liệu tham khảo ……… 90

Phụ lục ………

vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

Trang

Bảng 2.1 Quy mô sĩ số học sinh cấp THCS, 5 năm học gần đây 30

Bảng 2.2 Tình hình cơ sở vật chất cấp THCS năm học 2016-2017 31

Bảng 2.3 Tình hình đội ngũ Hiệu trưởng cấp THCS năm học 2016- 2017 32

Bảng 2.4 Tình hình đội ngũ GV giảng dạy cấp THCS năm học 2016-2017 34

Bảng 2.5 Kết quả 2 mặt giáo dục cấp THCS, 5 năm gần đây 36

Bảng 2.6 Kết quả thi HSG cấp THCS, 5 năm gần đây 36

Bảng 2.7 Một số thông tin cơ bản tại 05 trường THCS 37

Bảng 2.8 Thống kê số phòng học bộ môn 39

Bảng 2.9 Thực trạng việc trang bị TBDH ở các trường THCS 43

Bảng 2.10 Mức độ đáp ứng của PHBM đối với yêu cầu giáo dục hiện nay 44

Bảng 2.11 Nhận thức về tầm quan trọng của công tác quản lý PHBM 45

Bảng 2.12 Thống kê việc xây dựng phòng học bộ môn 47

Bảng 2.13 Về việc phân công quản lý, phụ trách phòng học bộ môn 49

Bảng 2.14 Thực trạng sử dụng phòng học bộ môn (Qua đánh giá CBQL) 51

Bảng 2.15.Thực trạng sử dụng PHBM (Qua đánh giá GV) 54

Bảng 2.16 Thực trạng việc kiểm tra, đánh giá công tác quản lý PHBM 56

Bảng 2.17 Tổng hợp kinh phí dành cho mua TBDH trong 5 năm gần đây 58

Bảng 3.1 Khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 82

Bảng 3.2 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất 83

1

lợi hơn Xây dựng PHBM cũng được coi là một trong những mục tiêu“Xây dựng

trường học thân thiện, học sinh tích cực” và xây dựng trường chuẩn Quốc gia.

Trong Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung

ương khóa XI “về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu công

nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” Đảng ta lại tiếp tục có những chỉ đạo cho nền Giáo dục:

“Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn

diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn liền với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”[6]

Giáo dục và Đào tạo có vị trí quan trọng để phát triển nguồn nhân lực, quyếtđịnh thành công của công cuộc xây dựng đất nước Việc đổi mới căn bản và toàndiện nền GD&ĐT ở nước ta đang đặt ra yêu cầu cấp thiết, trong đó việc xây dựngPHBM để hướng tới xây dựng các tiêu chí trường đạt chuẩn Quốc gia đang lànhiệm vụ quan trọng của các trường THCS trong bối cảnh hiện nay

Trong thời gian gần đây đã có một số Luận văn thạc sĩ nghiên cứu về đề tàiQuản lý PHBM, TBDH như:

Vũ Hải Việt (2012), Những giải pháp cơ bản để triển khai dạy học theo

PHBM cấp THCS huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, Luận văn thạc sĩ QLGD.

Đinh Thúy Hằng (2013), Biện pháp quản lý Phòng học bộ môn tại các

trường Trung học cơ sở huyện Từ Liêm, Hà Nội.

Lãnh Thị Mai Hồng (2014), Quản lý thiết bị dạy học tại các trường trung

học cơ sở Thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh.

Vi Văn Thắng (2017), Quản lý hoạt động phòng học bộ môn tại các trường

THPT quận Bắc Từ Liêm, Thành phố Hà Nội.

Các tác giả đã đề cập đến biện quản lý TBDH, PHBM tuy nhiên chưa đề cậpquản lý phòng học bộ môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, hơn nữa trênđịa bàn huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc chưa có đề tài nào nghiên cứu về quản lýPHBM

Với những lí do trên tác giả chọn nghiên cứu đề tài “ Quản lý phòng học bộ môn ở các trường Trung học cơ sở huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay” để thực hiện luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục

2 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận, khảo sát thực trạng PHBM và quản lý PHBM

ở các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc, đề xuất một số biện phápquản lý nhằm nâng cao hiệu quả việc sử dụng, bảo quản PHBM và các trang thiết bịtrong PHBM ở các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc trong bối cảnhđổi mới giáo dục hiện nay

3 Khách thể, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý PHBM ở các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnh VĩnhPhúc trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý PHBM ở các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnhVĩnh Phúc trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài khảo sát thực trạng PHBM và quản lý PHBM ở các trường THCS trênđịa bàn huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc gồm: Trường THCS Lập Thạch, THCSĐình Chu, THCS Triệu Đề, THCS Tiên Lữ và THCS Đồng Ích Trong số này cótrường thuộc tốp cao, trung bình và thấp ở các phương diện về cơ sở vật chất, độingũ, chất lượng giáo dục, do vậy có thể mang tính đại diện cho Giáo dục LậpThạch

Đề tài nghiên cứu trong khoảng thời gian từ năm học 2012-2013 đến nămhọc 2016- 2017

4 Giả thuyết khoa học

Việc quản lý PHBM ở các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúcchưa đồng bộ, chưa được quan tâm đúng mức, chưa có kinh nghiệm , do vậy hiệuquả chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh hiện nay.Nếu đề xuất các biện pháp quản lý phòng học bộ môn phù hợp với các trườngTHCS thì góp phần nâng cao hiệu quả chất lượng dạy và học ở các trường THCShuyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của vấn đề quản lý PHBM ở các trường THCS

- Đánh giá thực trạng PHBM và quản lý PHBM ở các trường THCS huyệnLập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc

- Đề xuất một số biện pháp quản lý PHBM ở các trường THCS huyện LậpThạch, tỉnh Vĩnh Phúc đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

- Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp

6 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng 3 nhóm phương pháp sau

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp phân tính, so sánh, tổng hợp, hệ thống hóa…từcác công trình nghiên cứu, các văn bản pháp quy về quản lý, sử dụng PHBM ởtrường THCS

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục

Phương pháp phỏng vấn

Phương pháp chuyên gia

6.3 Nhóm phương pháp thống kê

Sử dụng các công thức toán học xử lý số liệu thu được

7 Cấu trúc luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nộidung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận vấn đề quản lý PHBM ở trường THCS

Chương 2: Thực trạng quản lý PHBM ở các trường THCS huyện Lập

Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 3: Một số biện pháp quản lý PHBM ở các trường THCS huyện Lập

Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VẤN ĐỀ QUẢN LÝ PHÒNG HỌC BỘ MÔN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Sự hình thành phòng học bộ môn ở nhà trường

1.1.1.1 Nước ngoài

Trong tài liệu “Một số vấn đề về phòng học bộ môn” (2012) của Trần Đức

Vượng và cộng sự [32] cho biết:

Do nhu cầu của các viện nghiên cứu khoa học nên PHBM được hình thànhrất sớm Trước thế kỉ XIX, hầu hết các nghiên cứu và phát minh được thực hiện độclập bởi các nhà khoa học quí tộc và từ đây phòng thí nghiệm được ra đời để đáp ứngnhu cầu này Năm 1830, Faraday- một người rất say mê môn Vật Lý đã lập ra mộtphòng thí nghiệm mang tính cá nhân, sau đó một vài phòng thí nghiệm ra đời ở một

số trường đại học danh tiếng như Cambridge, Edinburb, Glasgow

Năm 1849 Stokes, một giảng viên trường đại học Cambridge đã chính thứclập nên phòng thí nghiệm Vật Lý (Physic-Lab) đầu tiên ở Anh, phòng này khôngchỉ phục vụ mục đích nghiên cứu mà còn sử dụng để dạy học Năm 1851 trường đạihọc Cambridge còn ứng dụng thi thực hành, ứng dụng vào các môn khoa học tựnhiên (KHTN) như Vật lý, Hóa học, Sinh học

Năm 1863 Alfred Krupp, là một người làm ngành thép giầu có ở Đức đãsáng lập ra phòng Lab về Hóa học Năm 1876, lần đầu tiên ở Anh có phòng thínghiệm về Hóa học (Chemist-Lab) do Thomas Edison lập ra với mong muốn cácnhà khoa học từ bỏ thói quen nghiên cứu độc lập và ông đã tập hợp được một nhómcác nhà khoa học tài năng cùng nhau nghiên cứu, sáng chế và đã đạt được 1093bằng sáng chế

Hoạt động dạy học gắn với việc sử dụng thiết bị dạy học (TBDH) được đặt rađầu tiên ở các trường dạy nghề Vào những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX tạiChâu Âu việc học thực hành nghề là chủ yếu, phương tiện dạy nghề được bố trí cố

định tại các khu vực phòng khác nhau như: nghề may, nghề nấu ăn, nghề mộc, nghề

cơ khí…Trong mỗi nghề lại được chia thành các phòng chuyên môn hẹp hơn, ví dụnghề sửa xe máy có phòng dạy sửa về hệ thống điện, phòng dạy sửa về hệ thống cơ;Nghề may có phòng dạy về cắt,…Tại các phòng đó được bố trí, sắp xếp các phươngtiện dạy học một cách khoa học, ngăn nắp với GV bộ môn có trình độ chuyên môncao, còn HS đến học tại các phòng đó theo thời khoa biểu (TKB)

Từ đó khái niệm PHBM ra đời, thay vì học sinh học tại một lớp cố định, GVđem các TBDH đến từng lớp học theo TKB thì nay HS lại di chuyển theo TKB cònTBDH cố định tại một phòng học Như vậy, các nước Châu Âu là nơi đầu tiên pháttriển loại hình dạy học này và kinh nghiệm của họ đã được một số nước trên thếgiới học tập, vận dụng linh hoạt cho phù hợp với điều kiện cụ thể của mỗi quốc gia

Tại Châu Á, một số nước tiếp cận sớm với hình thức dạy học này như TrungQuốc, Singapore, Thái lan…

1.1.1.2 Trong nước

Sau năm 1975, việc nghiên cứu PHBM bắt đầu có tính hệ thống Trong bài

“Mấy ý kiến bước đầu về việc xây dựng trường sở theo hệ thống phòng bộ môn”

của Nguyễn Gia Cốc [5]; nêu rõ bản chất của sự thay đổi tổ chức phòng học là

“Thay thế nguyên tắc phân chia phòng học theo lớp bằng nguyên tắc phân chia phòng học theo môn”

Qua nghiên cứu một số đề tài, tài liệu, hội thảo về lĩnh vực PHBM như: đề

tài nghiên cứu “Xây dựng hệ thống phòng bộ môn cho trường THPT chuyên ban” của Trần Doãn Quới [21]; Tài liệu hội thảo “Dạy học theo hướng PHBM”,[10] tháng 12/2004 tại Thái Bình của dự án phát triển giáo dục THCS I; Tài liệu “Một số

vấn đề về PHBM” của Trần Đức Vượng và cộng sự [32], cho biết về sự hình thành

và phát triển của hệ thống PHBM ở Việt nam như sau:

Trong thời kì chống Mĩ, một số trường ở khu vực Miền Nam cũng đã xuấthiện phòng thí nghiệm được coi như PHBM, còn khu vực Miền Bắc chủ yếu vẫndạy học theo phòng học truyền thống Sau khi đất nước được hoàn toàn giải phòng

thì hệ thống giáo dục mới dần được thống nhất và khi đó chúng ta mới có điều kiện nghiên cứu và áp dụng cho dạy học theo PHBM.

Khi thực hiện thí điểm chương trình THPT chuyên ban, trong đề tài nghiên

cứu “Xây dựng hệ thống PHBM cho trường THPT chuyên ban” của Trần Doãn

Quới [21] đã đưa ra một số cơ sở lý luận và thực tiễn việc xây dựng hệ thốngPHBM cho chương trình THPT chuyên ban Đề tài khẳng định sự ra đời của hệthống PHBM mang tính quy luật khách quan theo quan điểm duy vật lịch sử, theoyêu cầu việc tổ chức lao động khoa học cũng như việc nâng cao hiệu quả sử dụngTBDH

Năm 1998, Dự án Phát triển giáo dục THCS bắt đầu triển khai với việc xâydựng lại chương trình và viết SGK mới trên tinh thần giảm kiến thức hàn lâm, tăngcường ứng dụng thực tiễn với tư tưởng đổi mới PPDH đưa học sinh vào vị trí chủ

thể của quá trình nhận thức, việc dạy học phải thực hiện theo nguyên lí “Học đi đôi

với hành”, “Lý luận gắn liền với thực tiễn”, như vậy các môn học phải gắn với thí

nghiệm, thực hành

Viện khoa học Giáo dục Việt Nam chủ trì đề tài “Nâng cao hiệu quả sử dụng

TBDH và bước đầu thí điểm triển khai dạy học theo PHBM chương trình THCS”

[30] tạo một bước chuyển biến mới: Một số địa phương đã chỉ đạo xây dựng PHBMtheo hướng chuẩn hóa, đồng bộ, công tác chỉ đạo triển khai PHBM của các địaphương ngày càng hiệu quả

Ngày 24/9/2004, Bộ GD&ĐT ban hành Quyết định số 32/2004/QĐ-BGD&ĐT

về việc ban hành Quy chế công nhận PHBM trường trung học đạt chuẩn quốc gia,đây là văn bản mang tính pháp quy đầu tiên làm cơ sở cho việc xây dựng, quản lý,

sử dụng PHBM

Tại hội thảo khoa học “Dạy học theo hướng PHBM” [10], tại Thái Bình đã rút

ra được những bài học kinh nghiệm hết sức ý nghĩa, đồng thời cũng chỉ ra nhữngtồn tại, khó khăn cần khắc phục khi dạy học theo hướng PHBM, tuy nhiên vẫnkhẳng định vai trò của PHBM trong đổi mới PPDH và tiếp tục triển khai

1.1.2 Những nghiên cứu về quản lý phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở

Việc dạy và học tại PHBM đã được triển khai rộng rãi và đạt được nhữngthành công ở hầu khắp các tỉnh thành Năm 2004 đã có hội thảo về PHBM do Dự ánPhát triển THCS tổ chức với sự tham gia của 63 tỉnh thành, hội thảo đã nhận được

nhiều tham luận về “Quản lý, tổ chức, sử dụng và triển khai sử dụng PHBM” [11],

và cũng nhận được nhiều ý kiến chia sẻ về kinh nghiệm trong công tác quản lý, tuynhiên các chia sẻ này vẫn mang tính riêng lẻ, kinh nghiệm mà chưa tổng kết thành

hệ thống, lý luận

Nghiên cứu về quản lý PHBM mới chỉ được đề cập đến nhưng chưa nhiều

trong các Hội thảo khoa học của Dự án phát triển THCS I và THCS II như “Dạy

học theo hướng PHBM”[10], “Quản lý, tổ chức, sử dụng và triển khai sử dụng PHBM” [11], “Dạy học theo PHBM, một trong những biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH ở trường THCS” [14], “Triển khai phương pháp dạy học theo PHBM” [13]

Tài liệu “Một số vấn đề về phòng học bộ môn”[32] do Trần Đức Vượng và

các cộng sự nghiên cứu

Trong một số luận văn Thạc sĩ nghiên cứu về quản lý TBDH và PHBM cáctác giả đã đề cập đến nội dung quản lý PHBM như:

Đề tài “Quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học phổ thông của tỉnh

Thái Bình trong giai đoạn hiện nay, [29] của Trần Thế Vinh.

Đề tài “Những giải pháp cơ bản để triển khai dạy học theo phòng học bộ

môn ở các trường THCS huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc” [28] của Vũ Hải Việt,

đã đưa ra 6 giải pháp để triển khai dạy học theo PHBM ở các trường THCS huyệnVĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc

Đề tài: “Quản lý PHBM tại các trường THPT quận Bắc Từ Liêm, TP Hà

Nội” [26] của Vi Văn Thắng

Gần đây nhất là đề tài “Biện pháp quản lý PHBM đảm bảo chất lượng dạy

học tại các trường THCS quận Bắc Từ Liêm, TP Hà Nội” [16] của Đinh Thị Thúy

Các Mác viết “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào

tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít hay nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện chức năng chung phát sinh từ toàn

bộ cơ thể khác với sự vân động của những khí quan độc lập của nó, một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”

[17, Tr.12]

Theo Trần Kiểm, “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc

huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều hành, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [18].

Từ các định nghĩa trên và xét quản lý với tư cách là một hành động ta có thể

hiểu Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch, phù hợp với quy luật khách

quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm khai thác tối ưu các nguồn

lực và phối hợp mọi nỗ lực của cá nhân để đưa tổ chức tiến đến mục tiêu đã xây dựng.

1.2.2 Quản lý giáo dục

1.2.2.1 Khái niệm

Cũng như quản lý xã hội nói chung, quản lý giáo dục là hoạt động có ý thứccủa con người nhằm theo đuổi những mục đích của mình Chúng ta biết mục đíchgiáo dục cũng là mục đích của quản lý (tuy nó không phải là mục đích duy nhất củamục đích quản lý giáo dục) Đây là mục đích có tính khách quan Nhà quản lý cùngvới đội ngũ GV, HS, các lực lượng xã hội…bằng hành động của mình sẽ thực hiệnmục đích đó trong hiện thực

Khái niệm “Quản lý giáo dục” có nhiều cấp độ, trong đó có hai cấp độ chủyếu: Cấp vĩ mô và cấp vi mô Ở đây, ta chỉ xem xét ở khía cạnh cấp QL vi mô

Theo Trần Kiểm, ở cấp độ quản lý vi mô, có thể hiểu“Quản lý giáo dục được

hiểu là hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có kế hoạch, có mục đích, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [18]

Nhìn chung, có thể hiểu QLGD là những tác động có hướng đích của chủ thểQLGD đến đối tượng QLGD nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đề ra

Thuật ngữ “Quản lý nhà trường” đồng nghĩa với QLGD xét ở khái niệm hẹp,đây là những tác động quản lý diễn ra trong phạm vi nhà trường

học sinh được tiến hành một cách có hệ thống với mức độ khoa học cao về các vấn

đề hoàn thiện quá trình giáo dục trong nhà trường

Ở Hoa Kỳ: PHBM là phòng học chuyên dùng cho từng môn học

Ở Việt Nam: theo quan điểm của Trần Doãn Quới, Viện Khoa học Giáo dục,PHBM là sự kết hợp của phòng học và phòng thí nghiệm hay phòng trang thiết bịtheo từng môn học [21]

Quyết định số: 37/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/7/2008 của Bộ GD&ĐT thì

“Phòng học bộ môn là phòng học được trang bị, lắp đặt các thiết bị và phương tiện

hỗ trợ phù hợp để dạy học, chuyên dùng cho một môn học hoặc một số môn học khác nhau” [1]

Như vậy về bản chất PHBM là phòng chuyên dụng cho một hoặc liên mônhọc, khác với phòng học thông thường là ở chỗ các TBDH được lắp đặt và sắp xếp

cố định, GV bộ môn và viên chức làm công tác TBDH làm việc tại phòng học, cònhọc sinh di chuyển theo TKB

Trước đây, người ta thường nghĩ các môn học đòi hỏi tính thực nghiệm cao,

có nhiều TBDH như Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ mới cần có PHBM,nhưng qua thực tiễn, có thể thấy các môn khoa học xã hội như Ngoại ngữ, Lịch sử,Địa lí, Âm nhạc, Mĩ thuật …cũng cần được tổ chức dạy học ở PHBM

1.3.2 Đặc điểm của phòng học bộ môn

TBDH được bố trí sẵn theo yêu cầu của môn học

Có tủ (giá) đựng TBDH để ngay trong lớp học; có phòng chuẩn bị thínghiệm, thực hành của HS

Phòng học và bàn ghế đươc thiết kế theo các yêu cầu của việc học kết hợpvới sử dụng TBDH Hệ thống chỗ ngồi được bố trí cơ động, thuận tiện cho việc họctập theo hướng tăng cường sự hoạt động nhóm của HS Bàn học có thể vừa là nơighi chép những kiến thức lí thuyết nhưng cũng là nơi thực hiện các thí nghiệm (vớibài học dạy lí thuyết có thực hành thí nghiệm),

HS không học ở một phòng cố định mà thay đổi theo từng bộ môn Hoạtđộng dạy và học của thầy và trò được xây dựng theo hướng gắn với việc sử dụng

TBDH bộ môn, GV là người tổ chức cho HS tự chiếm lĩnh tri thức thông qua các hoạt động với TBDH dưới các hình thức học lý thuyết kết hợp với thí nghiệm, thựchành.

1.3.3 Các loại phòng học bộ môn

Theo Trần Đức Vượng và các cộng sự [32], PHBM có 3 loại sau:

PHBM dùng để dạy kiến thức lí thuyết kết hợp với thí nghiệm, thực hành

(được trang bị tại các trường phổ thông) Mỗi môn học có phòng học riêng biệtđược trang bị các phương tiện, TBDH phù hợp với kiến thức và hình thức tổ chứcdạy học của môn học đó Mục đích chủ yếu của việc dạy học theo PHBM là tạođiều kiện tốt nhất cho HS sử dụng TBDH và phát huy tối đa hiệu quả TBDH trongquá trình lĩnh hội kiến thức Học ở PHBM, HS không chỉ nghe GV giảng giải màcòn được quan sát “tri thức” đã trực quan hóa bằng hệ thống TBDH, TBDH là mộtkênh thông tin, không chỉ truyền tải mà còn minh chứng cho kiến thức lí thuyết, nhờvậy, người học không chỉ chấp nhận mà còn thừa nhận, tin tưởng những kiến thứccủa bài học

Phòng thực hành bộ môn (Phổ biến ở các trường chuyên nghiệp, nhà giáo

dục thể chất ở trường phổ thông) là loại phòng chỉ dùng để tổ chức dạy học cácbài thực hành theo yêu cầu của chương trình môn học Ở phòng thực hành bộmôn, hình thức dạy học được tổ chức rất phong phú: theo lớp, theo nhóm nhỏ hoặchọc tập cá nhân Vì vậy, nguyên tắc thiết kế và trang bị cũng dựa trên nhu cầu củacác hình thức dạy học này Chẳng hạn, phòng thực hành môn Thể dục phải có diệntích đủ rộng và những trang thiết bị cần thiết để thực hiện những động tác kĩ thuậtcủa các bài chạy, nhảy, bóng chuyền, bóng rổ, bóng đá…;phòng thực hành củamôn Ngoại ngữ, Âm nhạc phải có hệ thống cách âm, tránh gây tiếng ồn cho môitrường xung quanh Phương pháp học tập thực hành không chỉ giúp HS kiểmnghiệm kiến thức lí thuyết mà quan trọng hơn là nắm vững được quy trình, cáchthức tổ chức một hoạt động nhận thức và cũng chính vì vậy, qua bài thực hành,những kiến thức lí thuyết được củng cố và khắc sâu hơn

Phòng thí nghiệm bộ môn (phổ biến ở các trường chuyên nghiệp) là loại

phòng chỉ dành riêng cho các hoạt động thí nghiệm Hoạt động chủ yếu ở phòng thínghiệm là HS thực hiện các thí nghiệm dưới sự hướng dẫn của GV, các môn họccần có phòng thí nghiệm là Vật lí, Hóa học, Sinh học,…Cấu trúc và trang bị củaphòng thí nghiệm đảm bảo yêu cầu sao cho ở đó hoạt động dạy học được tổ chứcdưới hình thức nghiên cứu khoa học, GV sẽ tổ chức cho HS làm các thí nghiệmtrong những điều kiện cụ thể để quan sát, nghiên cứu, kiểm tra hay chứng minhnhững vấn đề được nêu ra trong các bài học lí thuyết Mục đích của việc dạy họctrong phòng thí nghiệm là thông qua các hoạt động thí nghiệm, HS không chỉ lĩnhhội kiến thức qua việc kiểm nghiệm bằng thí nghiệm và còn học tập và rèn luyện đểhình thành các kĩ năng, kĩ xảo khi thực hiện các thao tác thí nghiệm

1.3.4 Chức năng của phòng học bộ môn

Mỗi PHBM có chức năng riêng, được xây dựng với đặc trưng riêng của bộmôn phục vụ cho tiết dạy lý thuyết và thực hành

- Theo quan điểm Triết học, PHBM là một phương thức dạy học, là môitrường vật chất và xã hội để hoạt động dạy học được diễn ra trong sự tương tác giữachủ thể của quá trình (thầy và trò) với nội dung dạy học thông qua các phương phápdạy học

- Theo quan điểm giáo dục học, PHBM là khâu tổ chức quá trình dạy học,nhằm thực hiện tối ưu các điều kiện vật chất, kĩ thuật giáo dục, đảm bảo thực hiệnđồng bộ và tổng hợp các yếu tố cấu trúc của quá trình dạy học: Quan điểm, mụctiêu, nội dung, PPDH, phương tiện, hình thức dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quảdạy học

- Theo quan điểm lý luận dạy học, PHBM là điều kiện vật chất cần thiết đểthực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học bộ môn: Giáo dưỡng, GD, phát triển kĩ năng

- Theo quan điểm lý luận nhận thức, PHBM là môi trường thuận lợi để khaithác triệt để các chức năng của các PPDH trên các bình diện khác nhau: Trực quantrực tiếp, trực quan gián tiếp và cả bình diện khái niệm ngôn ngữ

1.3.5 Vai trò của phòng học bộ môn

Phòng học bộ môn tạo cho HS môi trường học tập đa dạng, năng động, sángtạo, tự chủ giúp HS sớm làm quen với môi trường khoa học, tạo điều kiện thuận lợicho GV trong quá trình giảng dạy và góp phần tích cực đổi mới PPDH

Dạy học theo PHBM giúp công tác giáo dục HS được tiến hành một cách có

hệ thống, với mức độ khoa học cao PHBM có TBDH được bố trí sẵn theo yêu cầucủa môn học, có tủ, giá, kệ đựng TBDH để ngay trong khuôn viên lớp học, cóphòng chuẩn bị các bài thí nghiệm thực hành của GV và HS, PHBM còn có bàn ghếđược thiết kế chuyên dụng cho việc thực hiện các thí nghiệm, thực hành, hoạt độngnhóm của HS và dễ dàng sử dụng TBDH

Hoạt động dạy học của giáo viên và học sinh được xây dựng theo hướng gắnvới việc sử dụng thiết bị môn học, PHBM nhằm tạo ra không gian linh hoạt, HS cóthể tiếp nhận kiến thức đa chiều qua đọc tài liệu, làm thí nghiệm, thực hành…

Giảng dạy, học tập tại PHBM tạo được hứng thú với việc học kiến thức Qua

đó tác động đến tất cả các giác quan, tạo nên hiệu quả cao không chỉ ghi nhớ màcòn tìm tòi sáng tạo Dạy-học tại PHBM giúp GV và HS có điều kiện hoàn thiệnthêm các PPDH, gắn kết kiến thức sách vở và thực tiễn, khắc phục được những thóiquen thụ động, chờ đợi, ỷ lại, tiếp thu một chiều trong học tập

Tạo được bầu không khí khoa học, nâng cao kỹ năng thực hành của giáo viên

và học sinh

Dạy học tại PHBM góp phần khai thác, sử dụng TBDH thuận tiện hơn, hiệuquả hơn Công tác chuẩn bị, sử dụng, bảo quản TBDH thuận lợi hơn do không phải

di chuyển TBDH quá nhiều

1.4 Quản lý phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

1.4.1 Cơ sở pháp lý của việc xây dựng và quản lý phòng học bộ môn

Hiện tại ở nước ta, quy định về PHBM được Bộ GD&ĐT ban hành theoQuyết định số: 37/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/7/2008 [1] Nội dung của quyết địnhquy định rõ về khái niệm, số lượng, cách đặt tên, quy cách về diện tích, kích thước,

các yêu cầu kĩ thuật, trang bị nội thất, trang TBDH, yêu cầu về an toàn, quy định về quản lý, sử dụng và bảo quản PHBM Ngoài ra cần căn cứ các văn bản sau:

Thông tư số: 19/2009/TT-BGDĐT, ngày 11/8/2009 của Bộ GD&ĐT về việcban hành danh mục TBDH tối thiểu cấp THCS [2]

Thông tư số: 47/2012/TT-BGDĐT, ngày 07/12/2012 của Bộ GD&ĐT vềviệc ban hành quy chế trường THCS đạt chuẩn quốc gia [4]

Điều 19 của điều lệ nhà trường trung học, điều lệ trường trung học cơ sở,trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học được ban hànhkèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ GD&ĐT quyđinh rõ về nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng [3]

1.4.2 Phân cấp quản lý phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở

Trên cơ sở pháp lí của Điều lệ trường THCS về nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệutrưởng và Quyết định số: 37/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/7/2008 của Bộ GD&ĐT vềviệc ban hành quy định về PHBM, Hiệu trưởng phải nhận thức đầy đủ, có quyếtđịnh đúng đắn, có kế hoạch rõ ràng, cụ thể, khoa học, biết dựa vào đội ngũ giáoviên, nhân viên nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của họ Ngoài ra Hiệutrưởng phải có kế hoạch chi tiết, cụ thể, khoa học và phù hợp về việc tổ chức, quản

lý và sử dụng PHBM Cụ thể

Phân công Phó Hiệu trưởng trực tiếp chỉ đạo hoạt động của PHBM

Tổ trưởng chuyên môn có trách nhiệm lập kế hoạch, quản lý, theo dõi, kiểmtra, đánh giá việc giảng dạy của GV và hoạt động học của HS tại các PHBM và báocáo với lãnh đạo nhà trường theo định kì

Viên chức làm công tác TBDH là người trực tiếp quản lý hoạt động củaPHBM và thực hiện chế độ báo cáo theo quy định Ngoài ra cùng với GV kiêmnhiệm phụ trách PHBM có trách nhiệm:

- Cùng Tổ chuyên môn và GV bộ môn chuẩn bị TBDH, hỗ trợ hướng dẫn HS

sử dụng thiết bị thực hành, thí nghiệm

- Cập nhật sổ sách, mô tả, phân loại sắp xếp khoa học và hệ thống TBDH theochương trình môn học

- Có kế hoạch kiểm tra định kỳ trang thiết bị dạy học, các yêu cầu đảm bảo kỹthuật, an toàn sử dụng trong PHBM để duy tu, bảo dưỡng hoặc đề xuất sửa chữa,mua sắm bổ sung.

- Tham gia học tập, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ

1.4.3 Nội dung quản lý phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở

“Quản lý PHBM là hoạt động có mục đích, có kế hoạch bao gồm trang bị, sắp xếp, sử dụng và bảo quản hệ thống PHBM, nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở nhà trường bằng cách thực hiện các chức năng quản lý (kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra)” Các nội dung này có quan hệ chặt chẽ với nhau, trong đó

việc tổ chức sử dụng có hiệu quả PHBM nhằm nâng cao chất lượng dạy học trongnhà trường là nội dung cơ bản và cũng là mục đích cuối cùng của công tác quản lýPHBM trong nhà trường

Nội dung quản lý phòng học bộ môn ở trường THCS bao gồm:

1.4.3.1 Quản lý việc bố trí, trang bị phòng học bộ môn

Hiệu trưởng có trách nhiệm lập kế hoạch định hướng phát triển PHBM trên

cơ sở điều kiện thực tế của nhà trường và của địa phương

Theo yêu cầu lí tưởng cho việc dạy học đạt chất lượng cao, mỗi môn học cầnphải có phòng học riêng, tuy nhiên điều kiện kinh phí không cho phép để chúng tathực hiện đầy đủ các yêu cầu đó Căn cứ nội dung, chương trình GD cấp THCS vàthực tế số lượng HS hiện nay, giải pháp xây dựng đầy đủ PHBM trước hết là đápứng yêu cầu dạy học của những môn khoa học đòi hỏi tính thực nghiệm cao vànhiều TBDH như: Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Tin học và các môn họcđòi hỏi phải có không gian hoạt động dạy học như Ngoại ngữ, Âm nhạc, Mĩ thuật,Thể dục (nhà giáo dục thể chất) và phòng dùng chung (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí,GDCD)

Thiết kế PHBM phù hợp với đặc trưng bộ môn, như môn Ngoại ngữ, Âmnhạc cần có hệ thống cách âm, nhà GD thể chất có thể coi đó là PHBM Thể dục,môn Hóa học bố trí ở vị trí thích hợp cho xử lí, xả thải hóa chất, phòng chống cháynổ…môn Sinh học có thể xây dựng vười trường làm nơi thực hành, nhiều địa

phương còn bố trí trong vườn trường những sa bàn, mô hình…phục vụ cho dạy Địa

lí, Lịch sử…

Lập kế hoạch trang bị, sắp xếp các trang thiết bị dạy học trong PHBM: Ngoàinhững thiết bị dùng chung như bàn ghế, bảng, các hệ thống vận hành phụ trợ chohoạt động của PHBM như đã trình bày, đề tài lưu ý về giải pháp trang bị của hai hệthống thiết bị: Thiết bị kĩ thuật dùng chung và TBDH

- Thiết bị kĩ thuật dùng chung: PHBM được coi như một nơi hoạt động

nghiên cứu và thực nghiệm khoa học Việc trang bị các thiết bị kĩ thuật có chấtlượng cao là cần thiết, tuy nhiên, trong điều kiện cụ thể của nhà trường THCS vàyêu cầu dạy học của cấp học này mà đề tài đề xuất trang bị những thiết bị kĩ thuậtsau: Máy tính, các loại máy chiếu, màn chiếu, Ti vi, đầu Video, bảng thôngminh…trong đó với thiết bị như bảng thông minh, máy chiếu vật thể chưa phải cấpbách, tuy nhiên, nếu trường nào có điều kiện cũng nên trang bị cho PHBM vì tínhhiệu quả của nó Những thiết bị này sẽ giúp cho GV và HS tiếp cận với kĩ thuật hiệnđại tạo nên môi trường học tập đa dạng linh hoạt

- Thiết bị dạy học: Các môn học gồm nhiều loại hình như tranh, ảnh, môhình, mẫu vật, dụng cụ, băng (đĩa) ghi âm, ghi hình, phần mềm dạy học, Bộ

GD&ĐT đã ban hành danh mục TBDH tối thiểu từ lớp 6 đến lớp 9 (Thông tư số:

19/2009/TT-BGDĐT, Thông tư ban hành danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp trung học cơ sở) Tất cả các thiết bị theo danh mục này các trường THCS đã được

trang bị trong giai đoạn từ năm 2001 đến 2004 sau khi Bộ GD&ĐT triển khai Dự ánphát triển giáo dục THCS tuy nhiên, đó là kiểu trang bị cho lối dạy học truyềnthống, ở phòng học truyền thống, còn nhiều bất cập với PHBM Vì vậy các trườngTHCS cần tổ chức sắp xếp lại theo yêu cầu dạy học ở PHBM Chẳng hạn, nếu trướcđây TBDH của môn Vật lí được trang bị theo yêu cầu của kiến thức từng lớp 6, 7, 8,

9 riêng biệt, nên có sự chồng chéo, trùng lặp Vì vậy việc trang bị TBDH môn họccho PHBM cần có tính hệ thống, theo chủ đề, chuyên sâu và có tính phát triển nêncần được sắp xếp, bố trí lại cho phù hợp, Ví dụ: Từ danh mục TBDH tối thiểu của

Bộ GD&ĐT ban hành, TBDH môn Vật lí trường THCS không thể như hiện nay mà

theo các chủ đề Vật lí được học như: Cơ, Nhiệt, Điện, Quang… Các môn học kháccũng có tương tự, GV bộ môn phải có trách nhiệm quy hoạch lại hệ thống TBDHtrong môn học mà mình phụ trách, từ đó có kế hoạch bổ sung và phát triển hệ thốngTBDH ở mỗi PHBM

Trang thiết bị PHBM phải đồng bộ, đảm bảo chất lượng Việc sắp xếp phải

khoa học, bảo quản cao, tiện lợi cho người sử dụng theo nguyên tắc “dễ tìm - dễ

thấy - dễ lấy” Hàng năm cần làm đồ dùng dạy học, mua sắm TBDH để bổ sung cho

PHBM Thường xuyên cập nhật TBDH mới để đáp ứng việc đổi mới PPDH CácPHBM được kết nối mạng để giáo viên tìm thêm tư liệu phục vụ cho công tácgiảng dạy

1.4.3.2 Quản lý công tác tổ chức, hành chính cho hoạt động PHBM

Sử dụng đội ngũ theo vị trí việc làm: Trong tổ chức PHBM thì bước đầu tiêncủa Hiệu trưởng là xây dựng đội ngũ quản lý, mạng lưới nhân sự cho hoạt độngPHBM gồm Hiệu trưởng chịu trách nhiệm chung, chịu sự quản lý dưới Hiệu trưởng

là các Tổ trưởng chuyên môn, GV kiêm nhiệm phụ trách PHBM và viên chức làmcông tác PHBM

Xây dựng qui chế hoạt động của PHBM: Căn cứ thống kê của GV bộ môn,

tổ chuyên môn, Hiệu trưởng lập kế hoạch hoạt động của PHBM theo ngày, tuần,tháng, học kì, năm học về sử dụng PHBM, về các TBDH để trên cơ sở đó viên chứcphụ trách TBDH cùng GV kiêm nhiệm phụ trách PHBM, GV bộ môn chuẩn bịTBDH cho bài học có sử dụng PHBM

Trên cơ sở đăng kí sử dụng PHBM của giáo viên kết hợp với TKB của nhàtrường, từ đó Hiệu trưởng có nhiệm vụ xây dựng TKB cho việc sử dụng PHBM cho

GV và HS, đảm bảo khoa học, hợp lý, thuận lợi, không bị chồng chéo giữa các khốilớp, giữa các GV trong một tiết học…

Căn cứ các cơ sở trên, Hiệu trưởng cùng BGH xây dựng qui chế hoạt độngcho PHBM của trường mình

- Trước tiên là qui định cho người sử dụng PHBM gồm GV, viên chức làmcông tác TBDH, HS bao gồm: nội qui khi vào PHBM, trong nội qui đưa ra những

qui định của những người sử dụng PHBM Mỗi PHBM có một qui định riêng đặcthù với bộ môn (ví dụ như PHBM Hóa học có yêu cầu của sử dụng hóa chất, yêucầu vệ sinh học đường, yêu cầu về an toàn khi sử dụng hóa chất…)

- Qui chế hoạt động PHBM cho mỗi đối tượng là khác nhau, với GV có quichế an toàn sử dụng, qui định khi mượn trả thiết bị, đăng kí sử dụng, nhật kí sửdụng, với viên chức làm công tác TBDH chịu trách nhiệm về sổ sách, về nhật kí sửdụng, về việc mượn trả thiết bị, sắp xếp, vệ sinh, bảo quản thiết bị… Với học sinhphải tuân thủ theo sự hướng dẫn của GV, giữ trật tự, sử dụng, bảo quản thiết bịtrong giờ học, giữ vệ sinh, dọn dẹp khi học xong…

Quản lý và phát triển đội ngũ GV, viên chức làm công tác TBDH, PHBM đó

là quản lý về số lượng, trình độ, tay nghề, kĩ năng, kĩ xảo, kế hoạch sử dụng PHBMtrong chương trình giảng dạy ở trường THCS

- Sự bất cập về kiến thức, kinh nghiệm trong quản lý sử dụng, bảo quản thiết

bị, sự thiếu hụt về đội ngũ giáo viên chuyên trách về PHBM…là những yếu tố ảnhhưởng không nhỏ đến kết quả giảng dạy, học tập ở các trường THCS Bởi vậy cần

có các giải pháp hữu hiệu trong quản lý, sử dụng và phát triển đội ngũ giáo viên,viên chức làm công tác TBDH để nâng cao chất lượng và hiệu quả sử dụng PHBM

1.4.3.3 Quản lý việc khai thác, sử dụng PHBM

Trên cơ sở kế hoạch sử dụng PHBM, Hiệu trưởng có nhiệm vụ chỉ đạo hoạtđộng dạy và học ở PHBM, đây chính là khâu cụ thể hóa các kế hoạch hoạt động vàđược thực hiện bởi GV, HS dưới sự chỉ đạo và giám sát của Hiệu trưởng Có thể nóiđây là nhiệm vụ quản lý nặng nề nhất của Hiệu trưởng trong nhà trường bởi nóquyết định sự đổi mới PPDH để nâng cao hiệu quả giáo dục của nhà trường và làmục tiêu chính của nhà trường phổ thông

Chỉ đạo hoạt động dạy học của giáo viên theo qui chế PHBM, gồm:

- Phân công chuyên môn trong PHBM cho Tổ trưởng chuyên môn, GV kiêmnhiệm phụ trách PHBM, GV bộ môn, các phân công này phải dựa trên trình độchuyên môn, năng lực, tinh thần trách nhiệm…

- Sắp xếp thời khóa biểu cho tiết dạy và học ở PHBM cũng là một hoạt độngquản lý quan trọng Nếu sắp xếp hợp lí thì nâng cao tần suất sử dụng PHBM, hiệuquả giờ dạy của GV và học của HS sẽ nâng lên.

- Tổ chức hoạt động dạy của GV trong PHBM bao gồm: chỉ đạo việc sửdụng các hình thức dạy học hợp lí đối với từng kiểu bài trong PHBM Chỉ đạo hoạtđộng vận dụng PPDH tích cực trong PHBM, kĩ năng sử dụng TBDH… Vì vậymuốn thực hiện tốt quá trình quản lý hoạt động dạy học tại PHBM thì Hiệu trưởngtrước hết phải có những tác động đến GV và HS về nhận thức việc đổi mới phươngpháp dạy của GV và phương pháp học của HS Muốn làm được như vậy trước tiênHiệu trưởng phải thông qua hệ thống quản lý của mình là Tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn cùng các GV đưa ra được hệ thống bài học với các hình thức

tổ chức học phù hợp và đạt hiệu quả nhất khi dạy tại PHBM Về mặt lí thuyết, tất cảcác dạng bài học đều có thể tổ chức dạy học tại PHBM Tuy nhiên, ở đây luận vănchỉ lưu ý đến 2 kiểu bài dạy học có liên quan tới việc sử dụng TBDH nhiều nhất

Kiểu bài lĩnh hội tri thức mới bao gồm các bước như sau:

Tổ chức lớp học: trước hết là khâu chuẩn bị bài của GV và HS (soạn giáo án,chuẩn bị TBDH), chuẩn bị TBDH cần sự hỗ trợ của viên chức phụ trách TBDH và

GV kiêm nhiệm phụ trách PHBM

Thông báo đề bài, mục đích của bài học: Bước này nhằm nâng cao tính mụcđích, tính tổ chức trong hoạt động nhận thức của HS (tạo tình huống có vấn đề) Cóthể bằng nhiều hình thức khác nhau: dùng lời, dùng thí nghiệm

Yêu cầu HS tri giác tài liệu và các phương tiện dạy học: Quá trình tri giác sẽlàm cho trí nhớ, tư duy và ngôn ngữ liên kết chặt chẽ với nhau Đầu tiên là nhậnbiết, HS sẽ có ý thức rõ ràng, đầy đủ, sâu sắc những dấu hiệu, mối liên hệ và quan

hệ chủ yếu của những hiện tượng thường sử dụng phương tiện trực quan kết hợp vớilời nói của GV, với việc sử dụng SGK hoặc tiến hành thí nghiệm, thực hành

Yêu cầu HS suy nghĩ về những tri thức của bài học Đầu tiên cần huy độngnhững kinh nghiệm cảm tính của HS để làm căn cứ cho việc nhận biết những trithức mới, HS phải hình dung ra những gì có liên quan đến bài học mà các em đã

làm trước đó Điều này có nghĩa là GV phải dùng các biện pháp sư phạm hoặc nêucâu hỏi giúp cho các em nhớ lại hoặc gợi mở vấn đề và quan trọng là kích thíchhứng thú, tạo nên sự sảng khoái về mặt cảm xúc khi lĩnh hội tri thức mới Điểm cơbản của khâu này là giúp HS suy nghĩ tìm ra mối liên hệ có tính quy luật, vạch rabản chất nội tại của các hiện tượng, sự vật cần nhận thức Đây là lúc cần thiết phải

có sự chỉ đạo, điều khiển của GV đối với hoạt động nhận thức của HS để đi tới việckhái quát hóa và hệ thống hóa kiến thức

Kiểu bài hình thành và vận dụng tri thức rèn luyện kĩ năng kĩ xảo.

Đây là kiểu bài cần nhiều đến hoạt động thực hành của HS Mỗi bài học đều

có yêu cầu về hình thành và rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo cho HS Đó là các kĩ năng kĩxảo làm việc với tài liệu, tìm kiếm và sử lí thông tin, khái quát và hệ thống hóa kiếnthức, sử dụng TBDH, thực hành thí nghiệm, hợp tác nhóm…Khi học ở PHBM đều

có thể hình thành và phát triển ở HS các kĩ năng này

Chỉ đạo hoạt động học theo qui chế PHBM

- Để đạt được kết quả cao trước hết phải rèn luyện cho HS có ý thức kỷ luật.Thực hiện nghiêm túc nội quy PHBM, không đùa nghịch làm hư hại tài sản, TBDH.Hằng năm, trước khi bước vào năm học mới nhà trường cần tổ chức cho HS học tậpcác nội quy học tại PHBM

- Khi đến lớp có ý thức tự giác học tập, chuẩn bị đầy đủ sách vở, dụng cụ họctập theo hướng dẫn của GV, các nhóm trực nhật đến sớm để phụ giúp GV chuẩn bị

và thu dọn sau mỗi tiết học Trong giờ học ghi chép đầy đủ nội dung tiến trình buổihọc, tích cực làm việc, hợp tác, trao đổi thảo luận nhóm Tổ chức thí nghiệm thựchành an toàn, chính xác, khi có sự cố xảy ra phải bình tĩnh theo hướng dẫn của GV

Không ở môi trường học tập nào học sinh có cơ hội hoạt động nhiều như ởPHBM, tránh được tình trạng “dạy chay- học chay” Ở đây các em không chỉ đượcrèn luyện kĩ năng thực hành mà còn được quan sát, nhận xét, tranh luận những vấn

đề nẩy sinh trong thực tế Chính nhờ đó, khắc phục được những thói quen xấu chohọc sinh trong học tập như: thụ động, ỉ lại, tiếp thu một chiều…

Từ thực tế cách quản lý và sử dụng đó, các PHBM của nhà trường sẽ đượckhai thác có hiệu quả, GV có tinh thần trách nhiệm chuẩn bị giờ dạy, học sinh có ýthức giữ gìn vệ sinh, bảo quản đồ dùng, kĩ năng sử dụng các loại đồ dùng học tậpđược nâng lên.

Tóm lại, trong QL hoạt động dạy và học ở PHBM Hiệu trưởng phải cónhững biện pháp QL của mình sao cho GV và HS đổi mới PPDH tích cực nhất, HSđược tiếp cận với TBDH, hoạt động tích cực, tiếp nhận tri thức một cách năng động,không thụ động ngồi nghe, để từ đó hình thành kĩ năng cần thiết theo chuẩn kiếnthức kĩ năng cho từng nội dung học đã được Bộ GD&ĐT ban hành

Chỉ đạo sự phối hợp giữa GV-HS- viên chức làm công tác TBDH: Trong hoạtđộng PHBM thì mối liên hệ giữa GV-HS-viên chức làm công tác TBDH là mốiquan hệ tương trợ lẫn nhau theo chức năng và nhiệm vụ, bởi vậy người quản lý cầnchỉ đạo mối quan hệ này để phối hợp một cách nhịp nhàng, khoa học đảm bảo theochức năng, nhiệm vụ của từng đối tượng, cụ thể

Viên chức làm công tác TBDH là người đóng vai trò quan trọng và trực tiếpquản lý hoạt động của PHBM, ngoài ra cùng với giáo viên kiêm nhiệm phụ tráchPHBM, GV bộ môn có trách nhiệm: Chuẩn bị TBDH, hỗ trợ hướng dẫn HS sử dụngthiết bị thực hành, thí nghiệm, có kế hoạch kiểm tra định kỳ trang thiết bị dạy học,các yêu cầu đảm bảo kỹ thuật, an toàn sử dụng trong phòng học bộ môn để duy tu,bảo dưỡng hoặc đề xuất sửa chữa, mua sắm bổ sung…

1.4.3.4 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá hoạt động của phòng học bộ môn

Trong qui trình của quản lý khâu kiểm tra đánh giá là một trong những quitrình quan trọng của quản lý, nó là bước nhìn lại toàn bộ quá trình lên kế hoạch, chỉđạo thực hiện và quá trình triển khai so với những mục tiêu đã đề ra, nhìn nhận cáiđược và cái chưa được để từ đó có những điều chỉnh kịp thời

Trong quá trình quản lý PHBM Hiệu trưởng cùng với Ban giám hiệu phảithường xuyên kiểm tra và đánh giá lại quá trình hoạt động PHBM của giáo viên,của viên chức làm công tác TBDH, PHBM đó là các hoạt động như:

- Kiểm tra hệ thống hồ sơ sổ sách quản lý các PHBM

- Kiểm tra việc thực hiện nội qui, quy định của PHBM

- Kiểm tra việc đăng kí sử dụng của giáo viên thông qua TKB đã được lênlịch tại các PHBM và kế hoạch của nhà trường

- Kiểm tra sử dụng TBDH tại các PHBM

- Kiểm tra việc sắp xếp, bảo quản TBDH, các yêu cầu đảm bảo kỹ thuật, antoàn sử dụng trong PHBM

Hiệu trưởng cần nắm bắt tình hình thực tế việc sử dụng TBDH, về PPDH của

cả GV và HS để đóng góp ý kiến, rút kinh nghiệm, tư vấn nhằm hoàn thiện giờ dạysao cho phát huy tích cực nhất, tần suất sử dụng PHBM cũng như TBDH cao vàhiệu quả nhất Qua kiểm tra, đánh giá cũng có những định hướng uốn nắn cho hoạtđộng ngày càng hiệu quả cũng như điều chỉnh kế hoạch mục tiêu cho hiệu quả quản

lý của Hiệu trưởng ngày càng nâng cao

1.4.3.5 Quản lý việc mua sắm, sử dụng và bảo quản trang thiết bị dạy học trong phòng học bộ môn

Việc quản lý trang TBDH trong PHBM là hết sức quan trọng, bởi hiệu quả

sử dụng TBDH trong PHBM phụ thuộc rất nhiều vào khâu quản lý Mỗi nhà trườngđều có biên chế viên chức làm công tác TBDH, tuy nhiên thực tế cho thấy khốilượng công việc quản lý lớn và trình độ còn nhiều yếu kém, bởi vậy nhà trường nên

cử thêm một GV kiêm nhiệm phụ trách PHBM để phối hợp với viên chức phụ tráchTBDH làm công tác quản lý TBDH, PHBM thì mới đạt hiệu quả

Thiết bị dạy học trong PHBM được chia ra làm 3 phần cơ bản: TBDH theodanh mục tốt thiểu của Bộ GD&ĐT ban hành; TBDH hiện đại được trang bị theoyêu cầu giảng dạy và TBDH tự làm do GV và HS tự sưu tầm và thiết kế để phù hợpvới nội dung của từng kiểu bài và phát huy tính sáng tạo của GV và HS

Quản lý đầu tư mua sắm TBDH, đó là sự quản lý về vốn đầu tư, cách thức,hiệu quả, kế hoạch đầu tư, mua sắm TBDH của nhà trường Ở các trường THCS,các TBDH thực hành đặc biệt đóng vai trò quan trọng Để góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục, nhà trường phải được trang bị các TBDH theo công nghệ sản xuấtmới mà các nước tiên tiến đã có, đồng thời phải có đầy đủ tài liệu mới, cập nhật về

công nghệ sản xuất, hướng dẫn sử dụng, vận hành và bảo dưỡng các máy móc hiệnđại Các TBDH càng hiện đại, đầy đủ bao nhiêu thì kết quả dạy học càng cao bấynhiêu Ngược lại, sự khiếm khuyết lạc hậu về CSVC nói chung và TBDH nói riêngcàng làm giảm đi kết quả dạy học bấy nhiêu Hiện tượng phổ biến hiện nay ở cáctrường THCS là các TBDH đã cũ hoặc thiếu đồng bộ, không đảm bảo chất lượng và

an toàn cho học sinh trong quá trình học tập Vì vậy, để quản lý tốt việc mua sắmTBDH, ngay từ đầu năm học Hiệu trưởng phải xây dựng kế hoạch trang bị CSVCnói chung và TBDH nói riêng trước mắt cũng như lâu dài cho nhà trường bằng cácnguồn khác nhau: Ngân sách nhà nước, ngoài ngân sách, nguồn xã hội hóa giáo dục,

…Cần thành lập Ban CSVC và TBDH, Ban này gồm Phó Hiệu trưởng hoặc trựctiếp Hiệu trưởng làm trưởng ban, cùng với các thành như viên chức phụ trách côngtác thư viện, thiết bị và các Tổ trưởng chuyên môn Viên chức phụ trách TBDHgiúp Hiệu trưởng hệ thống lại thực trạng TBDH hiện có của nhà trường; số lượng,chủng loại thiết bị được đầu tư, số cần mua sắm bổ sung, sắp xếp theo thứ tự ưutiên: rất cần thiết, cần thiết, chưa cần thiết; từ đó lập dự toán kinh phí cần có để muasắm bổ sung TBDH, Hiệu trưởng xem xét khả năng kinh phí của nhà trường có thểđầu tư, kinh phí hỗ trợ từ các nguồn để quyết định mua sắm trang bị bổ sung TBDHphù hợp

Khi mua sắm cần để ý đến giá trị sử dụng của TBDH, TBDH có thể đơn giảnhay hiện đại nhưng qua sử dụng nó phải cho kết quả khoa học, đảm bảo yêu cầu vềmặt mỹ quan sư phạm, an toàn và có giá cả hợp lý, tương xứng với hiệu quả mà nómang lại

Quản lý sử dụng trang thiết bị dạy học trong PHBM, đó là sự quản lý mụcđích, hình thức, cách thức tổ chức và sử dụng TBDH của cán bộ, giáo viên ở cáctrường THCS Trong quá trình dạy học, việc vận dụng các PPDH không thể tách rờivới việc sử dụng chúng, TBDH với tư cách là công cụ phục vụ việc chuyển tảithông tin đến người học Nếu như sử dụng một cách hợp lí, phù hợp với không gian,thời gian và phù hợp với nội dung của mỗi kiểu bài thì sẽ kích thích được tâm lí họctập, tính chủ động, tích cực và sự đam mê khoa học của người học, thúc đẩy nhận

thức, phát triển năng lực tư duy sáng tạo và rèn luyện kỹ năng thực hành cho họcsinh Lúc này, TBDH sẽ phát huy được hiệu quả của nó Ngược lại, nếu sử dụngthiết bị một cách tuỳ tiện, chưa có sự chuẩn bị chu đáo sẽ dẫn đến hiệu quả học tậpkhông cao, có khi giáo viên mất nhiều thời gian trên lớp học sinh học tập căngthẳng, mệt mỏi, gây ra những phản ứng ngược làm hạn chế đến hiệu quả của quátrình dạy học Chính vì vậy, việc sử dụng TBDH phải đúng nguyên tắc, đồng thờiphải đảm bảo đầy đủ các tính năng, chỉ số kĩ thuật của TBDH Muốn vậy, công tácquản lý TBDH phải có kế hoạch cụ thể, chi tiết đến từng bộ môn, từng GV và người

sử dụng để tạo ra tính chủ động tích cực của mỗi chủ thể Do đó, để nâng cao hiệuquả sử dụng TBDH trong quá trình dạy học cần đảm bảo thực hiện các nguyên tắc:

Sử dụng TBDH đúng mục đích, đúng lúc, đúng chỗ, đúng mức độ và cường độ

Giáo viên cần nghiên cứu kỹ nội dung, căn cứ vào số TBDH được trang bị

mà định ra kế hoạch sử dụng cụ thể các loại hình TBDH đã có sao cho mỗi chủngloại đều được phát huy tốt tác dụng của nó và nâng cao hiệu quả sử dụng trong quátrình dạy học Phối hợp chặt chẽ với viên chức làm công tác TBDH, GV kiêmnhiệm phụ trách PHBM chuẩn bị, kiểm tra số lượng, chất lượng TBDH trước khithực hiện giờ dạy tại PHBM, ngoài ra cùng nhau có trách nhiệm hỗ trợ hướng dẫn

HS sử dụng thiết bị thí nghiệm, thực hành trong quá trình dạy học Kết thúc buổihọc cần kiểm tra, thu dọn, sắp xếp, lưu nhật kí, hồ sơ sổ sách…

Quản lý việc bảo quản, bảo dưỡng TBDH trong PHBM, đó là việc làm cầnthiết, quan trọng trong mỗi nhà trường, nếu không thực hiện tốt công tác bảo quảnthì thiết bị dễ bị hư hỏng, thất thoát, lãng phí tiền của, công sức, làm ảnh hưởng đếnchất lượng, hiệu quả sử dụng, TBDH dạy học phải được sắp xếp khoa học để tiện sửdụng và có các phương tiện bảo quản (tủ, giá, hòm, kệ…), vật che phủ, phương tiệnchống ẩm, chống mối mọt, dụng cụ phòng chữa cháy

- Bảo quản TBDH phải được thực hiện theo quy chế quản lý tài sản của Nhànước, thực hiện chế độ kiểm kê, kiểm tra hàng năm….Cần có hệ thống sổ sách quản

lý việc mượn trả TBDH của giáo viên để nâng cao ý thức và tinh thần trách nhiệm.Khi mất mát, hỏng hóc phải có biện pháp xử lý thích hợp

- Thiết bị dạy học phải được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử dụng,thực hiện bảo quản theo chế độ phù hợp đối với từng loại dụng cụ, thiết bị, vật tưkhoa học kỹ thuật Quan tâm đến ảnh hưởng của thời tiết, khí hậu, môi trường …đối với các thiết bị điện tử hiện đại, đắt tiền (như máy chiếu, máy vi tính, bảngthông minh…) đồng thời bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất và tuân thủnhững quy trình chung về bảo quản Các thiết bị thí nghiệm có độc hại, gây ô nhiễmphải được bố trí và xử lý theo tiêu chuẩn quy định để đảm bảo an toàn lao động và

vệ sinh môi trường

- Bố trí kinh phí để mua sắm vật tư, vật liệu bổ sung phụ tùng, linh kiện, vật

tư tiêu hao cho việc định kỳ bảo dưỡng, bảo quản

1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phòng học bộ môn của Hiệu trưởng trường Trung học cơ sở

1.4.4.1 Chủ thể quản lý

Hiệu trưởng trực tiếp điều hành và quản lý nhà trường, do vậy Hiệu trưởnggiữ một vai trò hết sức quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng dạy học của nhàtrường Ngày nay, việc dạy và học trong PHBM là nhu cầu của GV và HS trong đổimới PPDH, do vậy việc nhận thức vai trò, tầm quan trọng của PHBM đối với ngườiđứng đầu trong nhà trường là một bước đầu tiên đánh giá hiệu quả của PHBM.Trong quản lý PHBM Hiệu trưởng phải có đủ năng lực, kĩ năng quản lý nói chungcũng như năng lực và kĩ năng quản lý PHBM nói riêng Đó là kĩ năng lập kế hoạchphát triển cả về CSVC, TBDH trong nhà trường, kĩ năng lập kế hoạch hoạt độngtrong nhà trường trong đó có kế hoạch hoạt động của PHBM, Hiệu trưởng cũngphải có được tầm nhìn về sự phát triển của nhà trường, của tình hình nhân sự cũngnhư HS trong trường để có những phân công hợp lí, Hiệu trưởng phải có kiến thức

về PHBM như tầm quan trọng của PHBM, hiệu quả sử dụng, các hình thức tổ chức

và PPDH tích cực trong PHBM để từ đó định hướng cho tổ chuyên môn, GV có kếhoạch phù hợp với trường

Hiện nay, CNTT ngày càng phát triển góp phần đổi mới và nâng cao hiệuquả công tác quản lý của các nhà quản lý Bởi vậy mà người Hiệu trưởng cũng phải

nâng cao năng lực ứng dụng CNTT trong quản lý PHBM để phục vụ công việc quản

lý của mình

Nếu người Hiệu trưởng yếu về bất kì một trong các năng lực, kĩ năng quản lýtrên thì công tác quản lý nhà trường nói chung và quản lý PHBM nói riêng cũng bịảnh hưởng và hiệu quả không cao

1.4.4.2 Đối tượng quản lý

Viên chức làm công tác TBDH: Trong công tác quản lý PHBM thì viên chứclàm công tác TBDH là một yếu tố về con người đóng vai trò trong công tác quản lýCSVC, TBDH Là một người tham mưu cho Hiệu trưởng trong việc lập kế hoạch,xây dựng mục tiêu và kế hoạch hoạt động của PHBM Chính vì vậy họ phải có đủkiến thức cũng như năng lực quản lý CSVC, TBDH nói chung cũng như PHBM nóiriêng Họ là người trực tiếp nhận các yêu cầu của GV và HS về CSVC, TBDH để từ

đó cân đối với nguồn lực, với khả năng của nhà trường để giúp Hiệu trưởng đưa ranhững quyết sách cho công tác quản lý về CSVC, TBDH

Tổ trưởng chuyên môn có trách nhiệm lập kế hoạch quản lý, theo dõi, kiểmtra, đánh giá việc giảng dạy của giáo viên, học tập của học sinh tại các PHBM vàbáo cáo với lãnh đạo trường hàng tuần, tháng, học kỳ, năm học

Giáo viên là một thành tố không thể thiếu trong công tác hỗ trợ Hiệu trưởng

Họ vừa là người tổ chức các hoạt động dạy học tại PHBM đồng thời cũng là người

tư vấn cho Hiệu trưởng về việc lập kế hoạch phát triển, lập kế hoạch hoạt động củaPHBM

Học sinh là đối tượng hưởng lợi từ PHBM, được tham gia hoạt động họctrong PHBM, do vậy mọi biện pháp QL đều hướng đến mục tiêu nâng cao chấtlượng học của HS, vì vậy các biện pháp QL của Hiệu trưởng cũng gắn với HS, quản

lý sao cho HS có được môi trường cũng như động lực học tốt nhất

1.4.4.3 Môi trường quản lý

Để nâng cao hiệu quả quản lý của Hiệu trưởng thì môi trường quản lý trong

đó cơ chế quản lý nói chung và quản lý PHBM nói riêng phải tạo điều kiện tốt chocông tác quản lý của Hiệu trưởng Đã có quyết định 37 thay thế cho Quyết định 32

về qui định PHBM, tuy nhiên đó mới chỉ dừng lại ở mức độ phân công trách nhiệm quản lý PHBM còn chế độ chính sách thì chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể nào.

Hiện nay chưa có chính sách đãi ngộ cho GV kiêm nhiệm phụ trách PHBM,viên chức làm công tác TBDH và GV dạy học trong PHBM, trong khi đó công việccủa họ luôn phải tiếp xúc với hóa chất, thiết bị độc hại, phải đầu tư rất nhiều thờigian và công sức cho bài giảng…

Trang thiết bị dạy học trong PHBM là một trong những thành tố cấu thànhcủa quá trình dạy học, là điều kiện rất quan trọng để đổi mới nội dung, chươngtrình, PPDH nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, trang thiết bị dạy học có vai trò vàtầm quan trọng như các thành tố nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học,lực lượng giáo dục và môi trường giáo dục

Kết luận chương 1

PHBM là phòng học được trang bị, lắp đặt các thiết bị và phương tiện hỗ trợphù hợp để dạy học, chuyên dùng cho một môn học hoặc một số môn học khácnhau HS không học trong các lớp học cố định mà thường xuyên đổi chỗ theo cácmôn học và đến học tại các phòng này Có thể coi PHBM “tương đương” với phònghọc + phòng thí nghiệm

Triển khai dạy học theo PHBM là một chủ trương lớn và đúng đắn của BộGD&ĐT, góp phần tích cực trong việc đổi mới PPDH , nhằm thực hiện nguyên lý

giáo dục “Học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn”, Phòng học bộ môn

còn giúp học sinh sớm làm quen với môi trường khoa học, kiến thức gắn với thựctiễn, rèn luyện kĩ năng thực hành, làm việc nhóm, chủ động, tích cực, sáng tạo, hoạtđộng trải nghiệm Mặt khác, PHBM cũng giúp công việc giảng dạy của giáo viêntiện lợi hơn

Quản lý PHBM ở trường THCS là những tác động có mục đích, có kế hoạchcủa Hiệu trưởng để tổ chức hỗ trợ cho hoạt động dạy học và hoạt động của tổchuyên môn tại PHBM nhằm tạo điều kiện phát triển năng lực cho GV và HS, nângcao chất lượng dạy và học của nhà trường

Quản lý PHBM của Hiệu trưởng trường THCS gồm 05 nội dung: