ĐỀ CƯƠNG QUẢN lý HÀNH CHÍNH NHÀ nước

ĐỀ CƯƠNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚCNHÓM CÂU HỎI 4 ĐIỂMCâu 1: Phân biệt hoạt động quản lý, quản lý nhà nước, quản lý hành chính nhà nước: Quản lý Quản lý nhà nước Quản lý hành chính nhà

ĐỀ CƯƠNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

NHÓM CÂU HỎI 4 ĐIỂMCâu 1: Phân biệt hoạt động quản lý, quản lý nhà nước, quản lý hành chính nhà nước:

Quản lý Quản lý nhà nước Quản lý hành chính nhà

nướcĐịnh

chủ thể quản lý đối với

đối tượng quản lý

- Quản lý nhà nước là hoạt động của nhà nước trên các lĩnh vực lập pháp, hành pháp, tư phápnhằm thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại

- Quản lý hành chính nhà nước là quản lý nhà nước trong lĩnh vực hành pháp

Đặc điểm - Quản lý xuất hiện ở

Điều khiển, chỉ đạo,

phối hợp hoạt động của

- Quản lý hành chính NN là

sự tác động và điều chỉnh có

tổ chức trong lĩnh vực NN

- Chủ thể quản lý+ Nhà nước+ Cơ quan nhà nướcGồm:

Chủ tịch nước

Cơ quan quyền lực (Quốc hội, HĐND các cấp)

Cơ quan xét xử (TAND địa phương, TAND các cấp)

Cơ quan kiểm sát (VKSTW, VKS địa phương, VKS các cấp)

Cơ quan quản lý (Chính phủ, các bộ ban ngành,

cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ, UBND các cấp)

- Quản lý hành chính NN được dảm bảo phương tiện

tổ chức bởi toàn thể bộ máy hành chính nhà nước la chủ yếu

- Chủ thể quản lý: Cơ quan hành chính NN (là chủ yếu)

mọi lĩnh vực đối với

mọi đối tượng

- Khách thể quản lý: trật

tự quản lý nhà nước

- Phạm vi quản lý NN trên các lĩnh vực Tư pháp, Lập pháp, Hành pháp

- Quản lý NN có tính chính trị

- Quản lý NN có tính khoa học

Khách thể của quản lý hànhchính NN: trật tự quản lý HCNN trên qui phạm pháp lut hành chính

Phạm vi quản lý: Hành pháp

- Quản lý hành chính NN cótình chính trị

- Quản lý hành chính NN cótính khoa học

Câu 2: Bằng lý luận và thực tiễn làm rõ các yếu tố cấu thành nền hành chính NN ở Việt Nam hiện nay

❖ Khái niệm

- Hành chính: hoạt động quản lý, quản trị, điều hành

- Hành chính nhà nước là hoạt động quản lý, quản trị do nhà nước điều hành

+ Thể chế về tổ chức và hoạt động của bộ máy HCNN: Hệ thống các văn bản pháp luậtquy định về cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền của các cơ quan HCNN từ trung ương đến cơ sở.

+ Thể chế quản lý HCNN trên các lĩnh vực (thể chế kinh tế, thể chế văn hoá ): Hệ thống các văn bản của Nhà nước điều chỉnh sự phát triển kinh tế - xã hội trên mọi phương diện, đảm bảo xã hội phát triển ổn định, an toàn, bền vững

+ Thể chế quy định về công chức và hoạt động công vụ

+ Hệ thống các thủ tục hành chính nhằm giải quyết mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước với tổ chức và công dân

+ Hệ thống các chế định về tài phán hành chính nhằm giải quyết các tranh chấp hành chính giữa công dân với nền hành chính nhà nước

- Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước

+ Bộ máy HCNN là một tập hợp các cơ quan HCNN liên kết với nhau thành một hệ thống thống nhất, được sắp xếp theo cấp và theo phân hệ trong một trật tự, có mối quan hệ qua lại, ràng buộc chặt chẽ với nhau, chịu sự chỉ đạo, điều hành chung từ một trung tâm là Chính phủ

+ Bộ máy HCNN ta được tổ chức theo cấp và phân hệ Bao gồm:

Cấp huyện: UBND huyện, quận, thành Phố, thị xã trực thuộc tỉnh Cơ cấu

tổ chức bao gồm các Phòng, Ban cấp huyện.

Cấp xã: UBND xã, phường, thị trấn

Bộ máy HCNN thực thi quyền hành pháp, là cầu nối trực tiếp nhất đưa đường lối,

chính sách, pháp luật vào cuộc sống

Hệ thống cơ quan HCNN được phân cấp, phân hệ đảm bảo tính tập trung, bao quát, thống nhất, hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý

Bộ máy HCNN ở trung ương đưa ra các văn bản pháp quy Chính phủ thực hiện chức năng quản lý, điều hành chung; các Bộ, cơ quan ngang Bộ quản lý đối vớingành, lĩnh vực trong phạm vi cả nước

Bộ máy HCNN ở địa phương có trách nhiệm quản lý về mặt nhà nước đối với tất cả các lĩnh vực, các mặt hoạt động ở địa phương

- Đội ngũ cán bộ, công chức hành chính và hoạt động công vụ

+ Đội ngũ cán bộ, công chức hành chính là những người có thẩm quyền lãnh đạo, quản lý, điều hành nền hành chính và thực thi các công vụ trong nền HCNN

❖ Đây là chủ thể mang quyền lực nhà nước, trực tiếp thực thi các thẩm quyền hành pháp nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của hệ thống cơ quan HCNN để quản lý

xã hội

+ Công chức hành chính ở Việt Nam là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh nhất định, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước

+ Số lượng công chức lớn, chất lượng được phân loại theo trình độ đào tạo

+ Công chức hành chính được chia theo nhóm công việc, theo lĩnh vực và được phân loại thành các ngạch, bậc

+ Quyền lợi, trách nhiệm, nghĩa vụ của công chức được pháp luật quy định cụ thể +Công chức phải thực hiện và được hưởng các chế độ đào tạo, bồi dưỡng

- Tài chính công

+ Tài chính công là tổng thể các hoạt động thu, chi bằng tiền do Nhà nước tiến

hành phản ánh các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình tạo lập và

sử dụng các quỹ tiền tệ công phục vụ thực hiện các chức năng của Nhà nước và đáp ứng các

nhu cầu, lợi ích của toàn xã hội + Cơ cấu tài chính công gồm:

● Ngân sách nhà nước;

● Tài chính các cơ quan HCNN; Tài chính các đơn vị sự nghiệp nhà nước;

● Tài chính trong các doanh nghiệp nhà nước hoạt động công ích;

● Các quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước

+Tài chính công là cơ sở, nguồn lực vật chất quan trọng để bộ máy HCNN vận

hành thực hiện được các chức năng của mình, đáp ứng các nhu cầu và lợi ích của toàn xã hội;

là yếu tố để nhà nước giữ vai trò chủ đạo, lãnh đạo, điều hành

các quá trình phát triển xã hội theo đúng định hướng đề ra

Đó là các hoạt động của Nhà nước như thông qua tuyên truyền, giáo dục, giải thích pháp luật, hướng dẫn thực hiện pháp luật, nêu gương nhằm tạo ra một ý thức về lối sống cộng đồng, ý thức pháp luật của mỗi công dân, tạo ra thói quen sống và làm việc theo pháp luật…Cưỡng chế là những biện pháp có tính chất bắt buộc của các cơ quan nhà nước có thẩm

quyền đối với cá nhân hoặc tổ chức nhất định trong những trường hợp pháp luật

qui định, về mặt vật chất hay tinh thần nhằm buộc các cá nhân hay tổ chức đó phải thực hiện hoặc không được

thực hiện những hành vi nhất định hoặc phải phục tùng những hạn chế nhất định đối với tài sản của cá nhân hay tổ chức hoặc tự do thân thể của các cá nhân

Như việc ban hành các quyết định, những qui định làm cơ sở cho việc ban hành những quyết định cưỡng chế và áp dụng những biện pháp có tính chất bắt buộc đó

❖ Mối liên hệ: PP thuyết phục và PP cưỡng chế có mối liên hệ chặt chẽ

Trong quản lý hành chính nhà nước cần thiết có sự kết hợp giữa PP thuyết phục và PP cưỡng chế tuân theo tư tưởng chỉ đạo “thuyết phục trước, cưỡng chế sau”

- Để đảm bảo thực hiện được những nhiệm vụ quản lý, cần phải áp dựng những biện pháp quản lý tương ứng Những quyết định thực hiện nhiệm vụ quản lý được thực hiện trên cơ sở khuyến khích hoặc dựa trên những chỉ thị có tính chất bắt buộc

- Để thi hành chính sách quản lý, kong phải lúc nào người ta cũng sử dụng pp cưỡng chế đối với một quyết định hành chính tương ứng Vì việc thực hiện pp cưỡng chế kong có ý nghĩ khiđảm bảo thực hiện thông qua phương pháp thuyết phục

⇨ Do đó, kong thể áp dụng riêng mỗi pp cưỡng chế trong việc thi hành 1 quyết định hành chính nào được

- Trong thực tế, phương pháp cưỡng chế và thuyết phục kong dược thể hiện độc lập mà bổ sung cho nhau Việc đưa ra quyết định bắt buộc thường đi liền với công tác vận động, giải thích, hướng dẫn -> kong thành công -> biện pháp bắt buộc, cưỡng chế

⇨ Do đó, cũng kong thể chỉ áp dụng mỗi phương pháp thuyết phục nếu đối tượng quản lý kong có ý thức tự giác thực hiện hay kong thể thuyết phục dược nữa

- Phương pháp cưỡng chế và phương pháp thuyết phục kong chỉ khác nhau ở bản chất mà còn khác ở hình thức qui đinh chúng

+ Việc áp dụng pp cưỡng chế liên quan tới sự cấp thiết phải thực hiện bất chấp

nguyện vọng của đối tượng quản lý → pháp luật qui định giới hạn thực hiện của nó Có những ppcưỡng chế được pháp luật qui định sử dụng trong những trường hợp cụ thể nào đó

+ Các biện pháp thuyết phục được qui định một cách chung nhất trong thẩm quyền của

cơ quan này hay cơ quan khác mà kog giớ hạn phạm vi sử dụng Việc sử dụng biện pháp này kong hạn chế quyền cảu đối tượng quản lý, hơn nữa các biện pháp thuyết phục rất đa dạng nên khó có thể qui định cụ thể

⇨ Biện pháp thuyết phục có thể được áp dụng kong hạn chế, kong thể nhất nhất áp dụng những biện pháp cưỡng chế cứng nahức trong luật qui định khi mà biện pháp thuyết phục

có thể áp dụng dễ dàng, đỡ tốn kém

Câu 4: Khái niệm cán bộ, công chức, viên chức theo qui định của pháp luật hiện hành và cho ví

dụ cụ thể

CÁN BỘ(Cán bộ tw, tỉnh, huyện/ cán bộ cấp xã)

CÔNG CHỨC(công chức/ công chức cấp xã)

VIÊN CHỨC

- Cán bộ:

+ công dân VN được bầu cử, phê

chuẩn, bổ nhiệm

+ giữ chức vụ , chức danh theo nhiệm

kì trong cơ quan của ĐCSVN, nhà

nước, tổ chức xã hội ở TW, tỉnh, tp

trực thuộc TW, quận, huyện, thị xã, tp

thuộc tỉnh trong biên chế

+ hưởng lương từ ngân sách nhà nước

- Công chức+ công dân VN được tuyển dụng,

bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh

+trong cơ quan của ĐCSVN; nhà nước; tổ chức chính trị xã hội ở

TW, cấp tỉnh, huỵen+ trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà kong phải

là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng+ trong cơ quan, đơn vị thuộc CAND mà kong phải là sĩ quan, hạ

sĩ quan chuyên nghiệp+ trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của ĐCSVN; nhà nước; tổ chứ chính trị xã hội

+ trong biên chế và hưởng lương

từ ngân sách nhà nước( Đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được đảm bảo theo quĩ lương của đơn vị

sự nghiệp công lập theo qui định của nhà nước)

Ví dụ: Chuyên viên sở, chuyên viên phòng

- Viên chức:

+ công dân VN được tuyển dụng theo vị trí việc làm

+ làm việc theo hợp đồng+ trong các đơn vị sự nghiệp cônglập

+ lương được đảm bảo theo quỹ lương của đơn vị công lập theo qui định của pháp luật

Ví dụ: Chủ tịch nước, thủ tướng, bí thư

ĐCSVN, chủ tịch QH, đại biểu QH, bộ

trưởng, Chủ tịch HĐND

- Cán bộ cấp xã: là công dân Vn

được bầu cử giữu chức vụ theo nhiệm

kì trong thường trực HĐND, UBND,

Bí thư, Phó bí thư Đảng ủy và ng đứng

+ Chủ tịch Hội nông dân VN (nếu có)

+ Chủ tịch Hội Cựu chiến binh VN

- Công chức cấp xã: là công dân VN được tuyển dụng giữ chứcdanh chuyên môn nghiệp vụ thuộc UBND cấp xãc trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà

công lập, bác sĩ bệnh viện công

Câu 5: Trình bày chế dịnh hưu trí, thôi việc và xử lý kỉ luật cán bộ, công chức, viên chức theo

qui định của pháp luật hiện hành

❖ Thôi việc:

- Điều kiện:

+ Công chức: Do sắp xếp lại tổ chức

Có 2 năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ

Có đơn xin thôi việc và được cấp thẩm quyền đồng ý

+ Viên chức: Có đơn xin thôi việc và cso thẩm quyền đồng ý

Đã kết thúc hợp đồng làm việc mà kong được cơ quan quản lý kí tiếp

hợp đồng mới

- Những trường hợp không dược hưởng chế độ thôi việc:

+ Công chức: Bị kỉ luật thôi việc

Tự ý nghỉ việc mà không có đơn xin nghỉ việc và chưa được cấp thẩm

quyền đồng ý

+ Viên chức Bị kỉ luật thôi việc

Tự ý nghỉ việc mà không có đơn xin nghỉ việc và chưa được cấp thẩm

quyền đồng ý Đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc

Được chuyển sang làm công chức

- Mức trợ cấp thôi việc: 1 năm công tác = ½ tháng lương khen thưởng

❖ Xử lí kỉ luật cán bộ, công chức, viên chức

Hạ bậc lươngGiáng chứcCách chứcBuộc thôi việc

Khiển tráchCảnh cáoCách chứcBuộc thôi việc

Câu 6: Làm rõ các yêu cầu về tính hợp pháp, hợp lý của quyết định quản lý hành chính nhà nước và ý nghĩa của các yêu cầu đó

❖ Khái niệm:

+ Chỉ chủ thể có thẩm quyền mới được ban hành quyết định QLHCNN

+ Chủ thể ban hành chỉ được phép ban hành quyết định trong phạm vi thẩm quyền của mình

Ví dụ: Pháp luật cho phép chủ tịch UBND huyện được phép thu mua gỗ, tre của công dân lúcđang xảy ra lụt lội để chống lũ

- Nội dung của quyết định QLHCNN phải phù hợp với Hiến pháp và các văn bản Luật và quyết định của cơ quan NN cấp trên

Ví dụ: Cơ quan cấp trên ra quyết định cấp kinh phí cho cơ quan cấp dưới để xây dựng nhà ở thì cơ quan cấp dưới không thể tự ý lấy kinh phí để giải quyết trợ cấp lương hoặc xây CLB, yêu cầu xây nhà cấp 4 thì k thể xây nhà cấp 1

- Quyết định QLHCNN phải xuất phát từ yêu cầu khách quan của thực tiễn quản lý, kong xuất phát từ ý chí chủ quan của mỗi cá nhân, mỗi ng

- Quyết định QLHCNN phải được ban hành thoeo đúng hình thức, trình tự, thẩm quyền theo qui định của pháp luật

Quyết định QLHCNN

góp phần thúc đẩy thực hiện các quyền và nghĩa vụ của công dân trong hoạt động QKHCNN

1 loại quyết định pháp luật

Được chủ thể

có thẩm quyền thực hiện quyền lực nhà nước trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước

Ban hành theho 1 trình

tự, thủ tục do pháp luật qui định dưới những hình thức nhất định

Là kết quả của

sự thể hiện ý chí quyền lực – nhà nước (đơn phương) thông qua hành vi của chủ thể

Nhằm thực hiện hoạt dộng quản lý HCNN trên các mặt của đời sống

xã hội

+ Hình thức pháp lý (tên quyết dịnh, thể thức, tiêu đề, số, kí hiệu, ngày tháng ban hành

và có hiệu lực, chữ kí, con dấu )

+ hình thức thể hiện (văn bản, miệng )

❖ Tính hợp lý

- Quyết dịnh QLHCNN phải có tính cụ thể và tính phân hóa

- Quyết định QLHCNN phải phù hợp với lợi ích của NN và nhân dân

- Quyết định QLHCNN phải có tính dự báo

- Ngôn ngử và thể thức trình bày phải ngắn gọn, rõ ràng, chính xác, dễ hiểu

Câu 7: Trình bày các loại và các giai đoạn của thủ tục hành chính Cho ví dụ minh họa

- Khái niệm

Thủ tục hành chính

Là trình tự, trật

tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính NN hoặc của cá nhân, tổ chức

được ủy quyền hành pháp trong việc giải quyết các công việc của

NN, các kiến nghị yêu cầu chính đáng của công dân, tổ chức

+ Thủ tục ban hành quyết định quy phạm pháp luật hành chính

+ Thủ tục khen thưởng kỉ luật

+ Thủ tục lập các tổ chức và thi tuyển, bổ nhiệm cán bộ, công chức

● Thủ tục hành chính liên hệ: Là thủ tục tiến hành giải quyết các công việc liên quanđến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; phòng ngừa, ngăn chặn, xử phạt các hành vi vi phạmhành chính; trung thu, trưng mua các động sản và bất động sản của tổ chức và công dân khi nhànước có yêu cầu giải quyết nhiệm vụ nhất định vì lợi ích cộng đồng

- Gồm

+Thủ tục giải quyết các yêu cầu, đề nghị của công dân và tập thể công dân

+ Thủ tục áp dụng biện pháp ngăn chặn, xử phạt, cưỡng chế hành chính

+Thủ tục tiến hành áp dụng biện pháp tịch thu, trưng dụng, thu mua

Ví dụ: Thủ tục xử phạt đối với người vi phạm giao thông

● Thủ tục văn thư: Đây là những thủ tục liên quan đến toàn bộ các hoạt động lưu trữ,

xử lý, cung cấp công văn giấy tờ và đưa ra các quyết định dưới hình thức văn bản để phục vụ cho việc giải quyết một công việc nhất định Loại thủ tục này có liên quan chặt chẽ với hoạt động văn thư và thường xuyên xảy ra trong hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước

Ví dụ: Soạn thảo văn bản hành chính, quản lý các văn bản đến và đi

❖ Các giai đoạn của thủ tục hành chính

- Khởi xướng vụ việc giai đoạn bắt đầu thủ tục

- Giai đoạn trung tâm của thủ tục hành chính là xem xét và ra quyết định giải quyết vụ việc

- Thi hành quyết định có thể là giai đoạn kết thúc thủ tục nếu nó tiến hành bình thường khi

mà các chủ thể tuân thủ nghiêm chỉnh yêu cầu của pháp luật, quyết định ra phù hợp và khong bị khiếu nại

- Khiếu nại và xem xét lại quyết định đã ban hành là giai đoạn có ý nghĩ quan trọng đảm bảo pháp chế, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân trong giải quyết các vụ việc theo thủ tục hành chính