Sử dụng phối hợp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học chương khúc xạ ánh sáng vật lý 11 trung học phổ thông

học theo góc đòi hỏi giáo viên với cùng một nội dung kiến thức cần thiết kế cácnhiệm vụ để người học xây dựng kiến thức theo các con đường khác nhau.Dạy học giải quyết vấn đề giúp học si

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI

HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

VŨ THỊ HỒNG PHƯỢNG

SỬ DỤNG PHỐI HỢP DẠY HỌC THEO GÓC VÀ DẠY HỌC GIẢI

QUYẾT VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG

“KHÚC XẠ ÁNH SÁNG” VẬT LÝ 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Lí luận và PPDH bộ môn Vật lí

Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS TẠ TRI PHƯƠNG

HÀ NỘI - 2017

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, phòng Sau đại học cùng quýthầy cô Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội 2 đã tạo mọi điều kiện thuận lợi đểgiúp tôi hoàn thành khóa học

Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới thầy giáo

PGS TS Tạ Tri Phương đã dành nhiều thời gian, tận tình hướng dẫn tôi trong

suốt quá trình thực hiện đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, trườngTHPT Xuân Giang, xã Xuân Giang, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội đã tạođiều kiện cho tôi được học tập

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, các đồng chí giáo viên tổ Vật

lý và các em học sinh lớp 11B, 11C trường THPT Xuân Giang đã tạo điều kiệngiúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực nghiệm

Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình, đồng nghiệp và các học viên lớpLL&PPDHBM Vật lý K19 đã động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập,nghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 8 tháng 9 năm 2017

Tác giả luận văn

VŨ THỊ HỒNG PHƯỢNG

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin cam đoan: Luận văn là công trình nghiên cứu của chính bản thândưới sự hướng dẫn trực tiếp của PGS TS Tạ Tri Phương; đề tài nghiên cứukhông trùng lặp với bất cứ công trình nghiên cứu của tác giả nào đã công bốtrước đó Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày 8 tháng 9 năm 2017

Tác giả luận văn

VŨ THỊ HỒNG PHƯỢNG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Đối tượng nghiên cứu

4 4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu

5 7 Đóng góp của đề tài 5

8 Cấu trúc của luận văn 6

Chương I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 7 1.1 Dạy học theo góc 7

1.1.1 Khái niệm dạy học theo góc 7

1.1.2 Cơ sở của dạy học theo góc 8

1.1.2.1 Dạy học theo góc đáp ứng các phong cách học tập của người học

8 1.1.2.2 Dạy học theo góc phát triển năng lực tự học, tính chủ động, sáng tạo của học sinh 9

1.1.3 Đặc điểm của dạy học theo góc 9

1.1.4 Các loại hình dạy học theo góc 10

1.1.5 Các tiêu chí của dạy học theo góc 13

1.1.6 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học theo góc 15

1.1.7 Qui trình tổ chức dạy học theo góc

16 1.1.7.1 Chọn nội dung, không gian lớp học phù hợp 16

1.1.7 2 Thiết kế kế hoạch bài học 16

1.1.7.3 Tổ chức dạy học theo góc 17

1.1.8 Ưu – nhược điểm của dạy học theo góc

221.1.9 Khả năng vận dụng dạy học theo góc vào dạy học ở trường phổ thông

24

1.1.9.1 Điều kiện vận dụng dạy học theo góc 24

1.1.9.2 Loại kiến thức áp dụng đối với dạy học theo góc 24

1.2 Tổ chức hoạt động giải quyết vấn đề của học sinh trong dạy học vật lí

24 1.2.1 Cơ sở khoa học của việc tổ chức hoạt động giải quyết vấn đề của học sinh 26

1.2.1.1 Chu trình sáng tạo khoa học 26

1.2.1.2 Tiến trình khoa học giải quyết vấn đề 27

1.2.1.3 Dạy học giải quyết vấn đề 28

1.2.1.4 Cơ sở định hướng việc tổ chức hoạt động giải quyết vấn đề của học sinh 30

1.2.2 Các pha của tiến trình dạy học giải quyết vấn đề 32

1.2.3 Ưu điểm nổi bật của dạy học GQVĐ 34

1.3 Phát huy năng lực sáng tạo cho học sinh khi vận dụng phối hợp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề 35

1.3.1 Năng lực 35

1.3.2 Sáng tạo 35

1.3.3 Khái niệm năng lực sáng tạo 36

1.3.4 Năng lực sáng tạo và những biểu hiện của năng lực sáng tạo

36 1.3.5 Các biện pháp hình thành và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh

38 1.3.6 Tiêu chí đánh giá năng lực sáng tạo 39

1.3.7 Đề xuất các tiêu chí của năng lực sáng tạo khi kết hợp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề 40

1.3.7.1 Cơ sở 40

1.3.7.2 Xây dựng tiêu chí để đánh giá 40

1.4 Sự phối hợp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề 41 1.5 Thực trạng của việc sử dụng các PPDH hiện đại ở trường phổ thông 42 1.5.1 Mục đích điều tra 42

1.5.2 Cách thức điều tra

42 1.5.3 Kết quả 43

KẾT LUẬN CHƯƠNG I 45

Chương II THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC MỘT SỐ KIẾN THỨC CHƯƠNG “KHÚC XẠ ÁNH SÁNG” - VẬT LÝ 11 THPT KHI SỬ DỤNG PHỐI HỢP DẠY HỌC THEO GÓC VÀ 46

DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 46

2.1 Nội dung kiến thức chương “Khúc xạ ánh sáng” 46

2.1.1 Nội dung kiến thức – kỹ năng cơ bản chương “Khúc xạ ánh sáng” 46

2.1.1.1 Vị trí, tầm quan trọng kiến thức của chương trong chương trình vật lý THPT 46

2.1.1.2 Sơ đồ cấu trúc nội dung chương “Khúc xạ ánh sáng”

48 2.1.1.3 Kiến thức, kỹ năng cần đạt được chương “Khúc xạ ánh sáng”

49 2.1.2 Phân tích một số nội dung kiến thức chương “Khúc xạ ánh sáng” - Vật lý 11 THPT 50

2.1.2.1 Nội dung kiến thức bài “Khúc xạ ánh sáng” 50

2.1.2.2 Phân biệt nội dung bài “Phản xạ toàn phần”

50 2.1.3 Tìm hiểu thực tế dạy học nội dung kiến thức chương “Khúc xạ ánh sáng”-Vật lý 11 THPT 51

2.1.3.1 Mục đích điều tra

51 2.1.3.2 Phương pháp điều tra

51 2.1.3.3 Kết quả điều tra 52

2.2 Những mục tiêu cần đạt được khi tổ chức dạy học chương “Khúc xạ ánhsáng” 532.2.1 Kiến thức 53

2.2.2 Kỹ năng 53

2.3 Thiết kế tiến trình tổ chức dạy học kiến thức chương “Khúc xạ ánh sáng” –Vật lý 11 THPT với việc phối hợp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn

đề 54

2.3.1 Soạn thảo tiến trình dạy học bài “Khúc xạ ánh sáng” theo các giai đoạnvới việc sử dụng phối hợp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề .54

2.3.1.1 Mục tiêu bài học 54

2.3.1.2 Lập sơ đồ xây dựng kiến thức khoa học 56

2.3.1.3 Hoạt động dạy học tại các góc .57

2.3.2 Soạn thảo tiến trình dạy học bài “Phản xạ toàn phần” theo các giai đoạnvới việc sử dụng phối hợp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề .70

2.3.2.1 Mục tiêu bài học 70

2.3.2.2 Lập sơ đồ xây dựng kiến thức khoa học .72

2.3.2.3 Hoạt động dạy học tại các góc 74

KẾT LUẬN CHƯƠNG II 91Chương III THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 923.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 92

3.1.1 Mục đích 923.1.2 Nhiệm vụ .92

3.2 Đối tượng thực nghiệm 93

3.3 Thời điểm thực nghiệm .94

3.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 94

3.5 Các bước tiến hành thực nghiệm .94

3.6 Đánh giá kết quả thực nghiệm .95

3.6.1 Phân tích kết quả thực nghiệm về mặt định tính 95

3.6.1.1 Tính khả thi của phương án thiết kế bài học 95

3.6.1.2 Phân tích kết quả đối với việc phát huy tính sáng tạo của học sinh

tập 99

3.6.2 Phân tích kết quả thực nghiệm về mặt định lượng 102

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 109KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 112TÀI LIỆU THAM KHẢO 114PHỤ LỤC

đổi mới cần những con người có năng lực hành động, tnh năng động, sáng

tạo, tính tự lực và trách nhiệm cũng như năng lực cộng tác làm việc, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp Thực tiễn đó đặt ra mục tiêu phải đổi mới

nền giáo dục đào tạo về mọi mặt, trong đó việc đổi mới phương pháp dạy học

có một vị trí đặc biệt quan trọng góp phần thúc đẩy những đổi mới kháctrong giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

Để khẳng định tầm quan trọng của công cuộc đổi mới phương phápdạy học, hội nghị lần thứ 2 ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt

Nam khoá VIII đã chỉ rõ :"Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục đào tạo,

khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng phương pháp tên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực tự giải quyết vấn đề" [6,tr.41] Thực tế chúng ta đang thực hiện

đổi mới nội dung và phương pháp dạy học ở hầu hết các cấp học Phươngpháp dạy học ở bậc phổ thông phải hướng tới hoạt động học tập tích cực,chủ động, sáng tạo, thói quen và khả năng tự học, tnh thần hợp tác; tạoniềm tin, niềm vui, hứng thú; thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang

dạy học theo “Phương pháp dạy học tch cực” Luật Giáo dục 2005, tại khoản 2 điều 28, quy định “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tnh tch

cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng

phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tễn; tác động đến tnh cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [1]

1.2 Quan điểm dạy học tích cực đã được nhà giáo dục người Mỹ Robert

Marzano nêu lên trong công trình A Diferent Kind of Classroom: Teaching with

Dimension of Learning do Association for Supervision and Curriculum

Development xuất bản Dạy và học tích cực cũng đã được Dự án Việt – Bỉ, là

Dự án song phương giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam với Cơ quan Hợptác Kĩ thuật Bỉ triển khai áp dụng tại các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam Đã

có nhiều phương pháp dạy học tích cực được nghiên cứu và áp dụng thànhcông ở nhiều nước trên thế giới, ở Việt Nam cũng đang từng bước triển khai

áp dụng Trong đề tài này, chúng tôi đề cập đến việc nghiên cứu và sử dụngphối hợp phương pháp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề,hiện đang còn tương đối mới ở Việt Nam Đã có một vài báo cáo khoa họcnghiên cứu và chỉ ra những ưu điểm khi sử dụng các phương pháp dạy họcnày, nhưng rất ít luận văn đi theo hướng nghiên cứu sử dụng phối hợp haiphương pháp trên

Cũng giống như người lớn thường không kiên nhẫn và thử sử dụng cácthiết bị kĩ thuật mà không cần đọc hướng dẫn sử dụng; trẻ em thườngkhông kiên nhẫn khi bắt đầu chu trình học của mình: các em lập tức muốnthực hiện các hoạt động Do đó trong dạy học cần để các em có thời gian cũngnhư không gian để khám phá và trải nghiệm để có thể tiếp thu các nội dunghọc tập một cách sáng tạo Đó chính là ý tưởng tổ chức sử dụng phối hợp dạyhọc theo góc và dạy học giải quyết vấn đề Dạy học theo góc giúp học sinhtham gia tích cực vào hoạt động học nhằm học sâu, hiểu rõ kiến thức, vì cùngmột vấn đề học sinh sẽ thực hiện các nhiệm vụ khác nhau, với các phong cáchhọc khác nhau Nội dung kiến thức có thể không chỉ bó hẹp trong sách giáo

khoa mà có thể vượt ra ngoài kiến thức giáo khoa, liên hệ chặt chẽ với cácvấn đề của thực tiễn Dạy

học theo góc đòi hỏi giáo viên với cùng một nội dung kiến thức cần thiết kế cácnhiệm vụ để người học xây dựng kiến thức theo các con đường khác nhau.Dạy học giải quyết vấn đề giúp học sinh phát hiện vấn đề, nghiên cứu vấn đề

và tm câu trả lời cho vấn đề Trong quá trình đó học sinh tự chiếm lĩnh kiếnthức, rèn khả năng tự lập, sáng tạo và kĩ năng giải quyết vấn đề Nếu sử dụngphối hợp DHTG và DHGQVĐ trong dạy học Vật lí sẽ giúp học sinh nhận thấymình tìm ra kiến thức, mình là người chiếm lĩnh kiến thức thì hiệu quả tiếpthu kiến thức sẽ cao hơn

1.3 Trong những năm qua, đã có rất nhiều đề tài khoa học nghiên cứu

về các phương pháp dạy học hiện đại như: vận dụng lý thuyết kiến tạo trongdạy học vật lý, dạy học theo phương pháp thực nghiệm, dạy học giải quyếtvấn đề, dạy học theo góc Tuy nhiên trong các đề tài nghiên cứu có rất ít các

đề tài nghiên cứu phối hợp các phương pháp dạy học với nhau Bên cạnh đó,

trong chương trình Vật lí 11 THPT thì chương “Khúc xạ ánh sáng” là chương rất

quan trọng về mặt kiến thức lý thuyết và có ứng dụng thực tiễn rất lớn Kiếnthức của chương rất gần gũi với học sinh và có nhiều cơ sở về nội dung dạyhọc và thiết bị dạy học để tổ chức dạy học phối hợp dạy học theo góc và dạyhọc giải quyết vấn đề Sử dụng phối hợp hai phương pháp này phát huy tínhchủ động, sáng tạo của học sinh và hình thành ở học sinh niềm tin về bảnchất khoa học của các hiện tượng tự nhiên cũng như khả năng nhận thức củacon người, khả năng ứng dụng khoa học để đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đờisống Tuy nhiên chưa có luận văn nào nghiên cứu sử dụng phối hợp dạy học

theo góc và dạy học giải quyết vấn đề vào chương “Khúc xạ ánh sáng” Vật lí 11

THPT

Trên cơ sở đó chúng tôi chọn đề tài: Sử dụng phối hợp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học chương “Khúc xạ ánh sáng” Vật lý 11 THPT, để góp phần vào công cuộc đổi mới phương pháp dạy học Vật

lý trong trường phổ thông nhằm nâng cao chất lượng dạy học hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Sử dụng phối hợp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề để tổ

chức dạy học một số kiến thức chương “Khúc xạ ánh sáng” Vật lý 11 THPT

nhằm đạt được các mục tiêu kiến thức và phát triển năng lực sáng tạo củahọc sinh trong học tập

3 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động dạy và học trong quá trình nghiên cứu đề tài: Sử dụng phối

hợp dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề chương “Khúc xạ ánh sáng” - Vật lý 11 THPT.

4 Giả thuyết khoa học

Dạy học theo góc và dạy học giải quyết vấn đề có những đặc trưng riêngbiệt điển hình Sự vận dụng phối hợp một cách linh hoạt, phù hợp củahai phương pháp này cho phép đồng thời đạt được các mục tiêu kiến thức vàphát triển năng lực sáng tạo cho học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí thuyết của dạy học theo góc và dạy học giải quyết

vấn đề; những đặc trưng điển hình của từng phương pháp; những ưu điểmnổi bật khi có sự phối hợp hai phương pháp…

- Xác định mục tiêu dạy học chương “Khúc xạ ánh sáng” Vật lí 11 THPT.

- Phân tích nội dung kiến thức chương “Khúc xạ ánh sáng”, Vật lí 11

THPT Xác định mục tiêu hướng tới, điều kiện cần thiết tổ chức dạy học theophương pháp hiện đại Những khó khăn mà GV và HS gặp phải và cách giảiquyết

- Tìm hiểu thực trạng dạy học chương “Khúc xạ ánh sáng” ở trường THPT

hiện nay

- Thiết kế tiến trình tổ chức dạy học một số kiến thức chương “Khúc xạ ánh sáng”, Vật lí 11 THPT với việc sử dụng phối hợp dạy học theo góc và dạy

học giải quyết vấn đề nhằm nâng cao chất lượng dạy học Vật lý.

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm ở trường THPT nhằm đánh giá tính khảthi và hiệu quả của tiến trình tổ chức dạy học đã được đề xuất

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu các tài liệu lý luận dạy học nhằm sáng tỏ cở sở lý luận củaphương pháp dạy học theo góc, dạy học giải quyết vấn đề

- Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập vàcác tài liệu tham khảo để phân tích cấu trúc logic nội dung các kiến thức củachương mà học sinh cần nắm vững

6.2 Phương pháp điều tra khảo sát thực tế dạy học chương “Khúc xạ ánh sáng”

- Quan sát sư phạm kết hợp với điều tra cơ bản, dự giờ của giáo viên,

trao đổi trực tiếp với giáo viên và học sinh về việc dạy và học chương “Khúc xạ ánh sáng” để tìm ra những khó khăn, sai lầm mà giáo viên và học sinh hay mắc

phải Từ đó tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất biện pháp khắc phục

6.3 Phương pháp thực nghiệm

- Thực nghiệm sư phạm được sử dụng để đánh giá tính khả thi và hiệuquả của phương pháp nghiên cứu

6.4 Đánh giá kết quả thực nghiệm

- Thống kê toán học được sử dụng để trình bày kết quả thực nghiệm sưphạm và kiểm định giả thuyết thống kê và kết quả học tập của lớp đối chứng

phối hợp hai phương pháp trên vào thực tiễn dạy học.

7.2 Đóng góp về mặt thực tiễn

- Vận dụng phối hợp phương pháp dạy học theo góc và dạy học giải

quyết vấn đề vào thiết kế tiến trình dạy học một số kiến thức chương “Khúc

xạ ánh sáng”, Vật lí 11 THPT.

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho giáo viên phổ thông, sinhviên và học viên chuyên ngành lí luận và phương pháp dạy học Vật lí

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục luận văngồm có 3 chương

Chương I: Cơ sở lí luận và thực tiễn của phương hướng nghiên cứu Chương II: Thiết kế tiến trình tổ chức dạy học một số kiến thức chương

“Khúc xạ ánh sáng”, Vật lí 11 THPT với việc phối hợp dạy học theo góc và

dạy học giải quyết vấn đề

Chương III: Thực nghiệm sư phạm

Chương I

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Nhận thức Vật lí là nhận thức chân lý khách quan V.I.Lênin đã chỉ raquy luật chung nhất của hoạt động nhận thức là: “Từ trực quan sinh động đến

tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn”

Đối với mỗi ngành khoa học, quá trình nhận thức cũng có những nétđặc thù riêng, tùy thuộc vào đối tượng nhận thức cụ thể Mỗi khoa học chỉ trởthành một khoa học thực sự khi nó một hệ thống khái niệm rõ ràng và mộtphương pháp nghiên cứu hiệu quả Trong nghiên cứu Vật lí người ta sử dụngnhiều phương pháp khác nhau trong đó có các phương pháp đặc thù nhưphương pháp tiên đề, phương pháp tương tự, phương pháp mô hình,phương pháp thực nghiệm… Trong dạy học Vật lí thì người ta sử dụngphương pháp dạy học đặc thù như phương pháp thực nghiệm, hình thức dạyhọc theo góc, phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề…

1.1 Dạy học theo góc

Đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng tích cực (dạy học tích cực)chính là phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong nhận thức củahọc sinh Trong dạy học tích cực, dưới sự thiết kế, định hướng của giáo viên,người học được tham gia vào quá trình học tập từ khâu phát hiện vấn đề, tmgiải pháp cho vấn đề đặt ra, thực hiện các giải pháp và rút ra kết luận Quátrình đó giúp người học lĩnh hội nội dung học tập đồng thời phát triển năng lựcsáng tạo

Dạy học theo góc là một trong nhiều hình thức dạy học tích cực giúp

học sinh phát huy được tnh tích cực, chủ động, sáng tạo

1.1.1 Khái niệm dạy học theo góc

Dạy học theo góc là một phương pháp dạy học theo đó học sinh thực hiện các nhiệm vụ khác nhau tại các vị trí cụ thể trong không gian lớp học nhưng cùng hướng tới chiếm lĩnh một nội dung học tập theo các phong cách học khác

Khi tổ chức dạy học theo góc, chúng ta tạo ra một môi trường học tập trong đó, tại các góc học sinh thực hiện các nhiệm vụ khác nhau nhằm đạt được mục têu dạy học hoặc có thể thực hiện cùng một nhiệm vụ nhưng theo các cách tếp cận khác nhau [5, tr.16,17]

1.1.2 Cơ sở của dạy học theo góc

1.1.2.1 Dạy học theo góc đáp ứng các phong cách học tập của người học

Chúng ta biết mỗi học sinh thường có phong cách học khác nhau Cóhọc sinh thích học qua phân tích (nghiên cứu tài liệu, đọc sách để rút ra kếtluận hoặc thu nhận kiến thức); có học sinh thích học qua quan sát (quan sátngười khác làm, quan sát qua hình ảnh để rút ra kết luận hoặc thu nhận kiếnthức); có học sinh thích học qua trải nghiệm khám phá (khám phá, làm thử đểrút ra kết luận hoặc thu nhận kiến thức); có học sinh thích học qua thực hành

áp dụng (học thông qua hành động để rút ra kết luận hoặc thu nhận kiến thức)

Học theo góc thể hiện sự đa dạng, do đó học sinh có sở thích và nănglực khác nhau, nhịp độ học tập và phong cách học khác nhau đều có thể tự tìmcách để thích ứng và thể hiện năng lực của mình Điều này cho phép giáo viêngiải quyết vấn đề đa dạng trong hoạt động học tập của học sinh.[5, tr.16,17]

Ví dụ: Các phong cách học của học sinh

Sơ đồ 1.1: Các phong cách học của học sinh

1.1.2.2 Dạy học theo góc phát triển năng lực tự học, tnh chủ động, sáng

tạo của học sinh

Khi thực hiện nhiệm vụ học tại các góc, học sinh sẽ bị cuốn vào việc họctập tích cực, không chỉ với việc thực hành các nội dung học tập mà còn khámphá các cơ hội học tập mới mẻ Việc trải nghiệm và khám phá trong học tập sẽ

có nhiều cơ hội được phát huy hơn Học sinh sẽ có nhiều cơ hội gần gũi hơn vớicác tư liệu học tập Mỗi học sinh đều có cơ hội để phát triển năng lực cá nhântheo các cách khác nhau

1.1.3 Đặc điểm của dạy học theo góc

Khi nói tới học theo góc, chúng ta tạo ra một môi trường học tập có tínhkhuyến khích hoạt động và thúc đẩy việc học tập Các hoạt động có tính đadạng cao về nội dung và bản chất, hướng tới việc thực hành, khám phá

tự sửa chữa, trong điều kiện nào các em có thể tự chuyển sang một khu vựckhác vv Tất cả đều được tổ chức để tạo ra một bầu không khí nhẹ nhàng vàkhông ồn ào Có thể áp dụng cách vẽ hình như một biện pháp hỗ trợ thựchiện nhằm khuyến khích hoạt động và thúc đẩy việc học tập

Dạy học theo góc nhằm khuyến khích họat động và thúc đẩy việc học tập

Các tư liệu và nhiệm vụ học tập là những thử thách, là những tình huống

có vấn đề, những mâu thuẫn nhận thức mà học sinh cần phải giải quyết Mụcđích là để học sinh khám phá các giới hạn của việc học và tăng cường sự tiến

bộ của các em

Các hoạt động có tính đa dạng cao về nội dung và bản chất

Mỗi khu vực các nhiệm vụ học tập đều đa dạng về cả nội dung lẫn hìnhthức tổ chức, do đó học sinh có sở thích và năng lực khác nhau, nhịp độ họctập và phong cách học khác nhau đều có thể tự tm cách để thích ứng và thểhiện năng lực của mình Điều này cho phép giáo viên giải quyết vấn đề đadạng trong nhóm

Hướng tới việc thực hành, khám phá và thực nghiệm

Học sinh sẽ bị cuốn vào việc học tập một cách tích cực, không chỉ với việcthực hành các nội dung học tập mà còn khám phá các cơ hội học tập mới mẻ.Việc trải nghiệm và khám phá trong học tập sẽ có nhiều cơ hội được phát huyhơn khi học theo góc Học sinh sẽ có cảm giác gần gũi hơn với tư liệu Mỗi họcsinh đều có cơ hội để phát triển “câu chuyện” về mình theo những cách khácnhau [21, tr.34-36]

1.1.4 Các loại hình dạy học theo góc

Tổ chức hoạt động học tập tại các góc theo cách luân chuyển

Giáo viên có thể tổ chức hoạt động học theo hệ thống luân chuyểntheo vòng tròn và nối tiếp Giáo viên sẽ tạo ra nhiều góc học tập với các nhiệm

vụ khác nhau: tiến hành thí nghiệm để thu nhận kiến thức, vận dụng lýthuyết đã học để giải bài tập, nghiên cứu tài liệu sách giáo khoa để rút ra kếtluận, quan sát mô hình, hiện tượng để rút ra kết luận…Nói cách khác: giáoviên sẽ đưa ra các nhiệm vụ để giải quyết các kĩ năng và mức năng lực khácnhau Tại các góc học sinh thực hiện các nhiệm vụ khác nhau nhằm đạt đượcmục tiêu dạy học hoặc có

thể thực hiện cùng một nhiệm vụ nhưng theo các cách tiếp cận khác nhau Saukhi thực hiện xong nhiệm vụ ở góc này, học sinh chuyển sang góc khác để tiếptục thực hiện cho đến khi quay vòng đủ các góc.

Một điểm bất lợi trong phương pháp này, đặc biệt khi các nhiệm vụ thựchiện đơn lẻ, là những học sinh nhanh/ thông minh phải chờ cho đến khi códấu hiệu chuyển vòng Chúng ta có thể khắc phục điều này thông qua việc sử

dụng Bảng lựa chọn hoặc Thẻ góc cá nhân.

Tổ chức hoạt động học tập tại các góc vượt khỏi phạm vi lớp học

Chúng ta có thể làm tăng hiệu quả của việc học theo góc thông quaviệc liên kết các lớp học với nhau Bằng cách này học sinh có thể tận dụng cácnguồn tư liệu học tập khác, thực hiện các bài tập khác bên cạnh các bài tập đãlàm trên lớp và sẽ làm gia tăng giá trị xã hội Làm việc với những bạn mới đồngthời hoàn thành các nhiệm vụ trong một nhóm gồm nhiều học sinh thuộc cáclớp đòi hỏi năng lực xã hội cao

Một lợi ích của hình thức tổ chức này là giáo viên không đơn độc khi làmviệc vì có sự hỗ trợ của đồng nghiệp

Tổ chức hoạt động học tập theo góc dưới hình thức “hội thảo học tập”

“Hội thảo học tập” là một loại hình đặc biệt của học theo góc “Hộithảo học tập” thực hiện trong thời gian độc lập (nửa ngày) để lựa chọn cáchoạt động và tư liệu học tập, không gian làm việc và đôi khi còn có cả nhữngkhách mời đặc biệt Với hình thức học theo góc, học sinh sẽ thực hiện cácnhiệm vụ theo một cách khác và có cơ hội để duy trì hoạt động trong thời giandài

Nội dung “hội thảo học tập” phải đảm bảo đa dạng các hoạt động Cáchoạt động có thể thực hiện ở nhiều góc (khu vực) “Hội thảo học tập” đòihỏi làm việc với các tư liệu và kĩ thuật đặc biệt sẽ thách thức người học, đồngthời tạo cảm hứng cho trí tưởng tượng của các em theo nhiều cách khác

nhau Một người, cha mẹ hoặc người thân hoặc các chuyên gia được mời, cóthể đưa ra các

hướng dẫn từ bên ngoài Họ có thể gợi ý các nguồn thông tin mang tính

Tổ chức hoạt động học tập tại các góc bắt đầu từ sáng kiến của trẻ tới

“hoạt động tự do”

“Hoạt động tự do” là một hình thức tổ chức lớp học để học sinh có thểlựa chọn từ nhiều phương án hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu học tập củacác em và ít bị giới hạn nhất Hoạt động tự do thường được tổ chức trong giờhọc tự chọn Nội dung hoạt động có thể do giáo viên đề xuất dựa vào các quansát, trao đổi, nắm bắt các nhu cầu của học sinh Nội dung hoạt động cũng cóthể do học sinh trao đổi, lựa chọn các hoạt động và ra quyết định cùng nhau.Học sinh sẽ tự quyết định những gì các em muốn làm, khi nào làm và sử dụngnhững tư liệu gì Hoạt động tự do muốn nói đến việc học sinh sẽ được tự dolựa chọn hoạt động để bổ sung cho định hướng khám phá của mình Đây làmột dạng hoạt động điều phối hiệu quả và thích hợp nhất để thu nạp và sửdụng kiến thức được học

Tổ chức hoạt động học tập theo góc dưới dạng hoạt động tự do và các

“Cửa hàng- lớp học”

Trong lớp học có thể phân không gian thành các cửa hàng như: cửa

hàng

Y tế, cửa hàng Điện, cửa hàng Xây dựng, cửa hàng Cơ khí, cửa hàng Quần áo,

cửa hàng Du lịch, cửa hàng Dụng cụ làm vườn…

Ví dụ với cửa hàng Y tế, giáo viên yêu cầu học sinh mang phim Xquang

đến lớp, các em đóng vai bác sỹ để tm hiểu xem xương nào được chụp

trên phim và có vấn đề gì với xương đó Với cửa hàng Điện, ví dụ giáo viên

phân biệt các vật liệu cách điện, vật liệu dẫn điện, lắp ráp các thiết bị điện để

đèn sáng…Với cửa hàng Xây dựng, học sinh trở thành các kiến trúc sư thiết kế nhà theo sở thích và kế hoạch xây dựng…Tại cửa hàng Cơ khí học sinh có thể

mang một dụng cụ đến lớp như đồng hồ cũ, chuông xe đạp… và tm hiểu

nguyên lý cơ khí cơ bản Tại cửa hàng Quần áo, học sinh có thể tự thiết kế các mẫu cho các mục đích: thể thao dụng cụ thể dục, đồng phục học sinh…Tại cửa

hàng Du lịch, học sinh có nhiệm vụ thiết kế một chuyến đi trong đó phải tính

toán kĩ ngày giờ, phương tiện, tài chính, nơi nghỉ ngơi, lịch trình…

Tóm lại, “cửa hàng- lớp học” sẽ mang đến cho học sinh những tư liệumang tnh thử thách và đòi hỏi học sinh phải giải quyết vấn đề trực tiếp.Hình thức này tạo ra nhiều khả năng để khám phá, thử nghiệm, đem đếnnhiều cơ hội thực hành và tương tác [21, tr.54-66]

1.1.5 Các têu chí của dạy học theo góc

Tiêu chí “phù hợp”

Căn cứ vào đặc điểm học theo góc, cần chọn nội dung dạy học, cầnthiết kế các nhiệm vụ tại các góc, cần chuẩn bị các phương tiện dạy học tại cácgóc sao cho phù hợp Nội dung bài học phải phù hợp theo các phong cách họckhác nhau hoặc theo các hình thức hoạt động khác nhau (tích hợp kiến thứccác môn học trong một nội dung chủ đề) Nhiệm vụ tại các góc phải rõ ràng, cụthể phù hợp với năng lực, mức độ phát triển của học sinh và thời gian quyđịnh cho mỗi góc Nhiệm vụ tại mỗi góc phải phù hợp với tên góc được chọn.Căn cứ vào nội dung bài học và điều kiện thực tế, giáo viên có thể tổ chức 4, 3hoặc 2 góc như: góc quan sát, góc phân tích, góc thiết kế, góc thực hành,góc trải nghiệm…

Không gian lớp học phải phù hợp với số góc học tập Số lượng học sinh phảiphù hợp với không gian lớp học đó Mỗi góc cần có đủ tài liệu, đồ dùng,phương tiện học tập phù hợp với nhiệm vụ được thiết kế cho góc đó.

Tiêu chí “sự tham gia của học sinh”

Các nhiệm vụ tại mỗi góc cần được thiết kế phù hợp để huy động sựtham gia tối đa của học sinh Các nhiệm vụ nên sắp xếp từ dễ đến khó, đểhọc sinh nào cũng vượt qua được khó khăn đầu tiên, tạo niềm phấn khích chohọc sinh tiếp tục các nhiệm vụ tiếp theo Các câu hỏi nên có trình độ cao,vừa sức, đòi hỏi người học suy nghĩ, thảo luận, tranh luận và có thể đưa rađược kết quả Nhiệm vụ tại các góc khác nhau cần được cân đối phù hợp đểhạn chế tối đa thời gian chết, không để xảy ra tình trạng học sinh ngồi chơi saukhi đã hoàn thành nhiệm vụ và chờ chuyển góc

Cao hơn nữa, các nhiệm vụ học tập tại các góc cần được thiết kế sao chohọc sinh tham gia một cách tích cực, tự chủ, sáng tạo vào việc giải quyết cácnhiệm vụ Thông qua nhiệm vụ tại các góc, giáo viên cần giúp cho mỗi học sinhlựa chọn những kiến thức và kĩ năng học muốn học, phù hợp với nhu cầu của cánhân đó Sự lựa chọn sẽ đảm bảo lôi cuốn được “cái tôi” trong các nhiệm vụ họctập và học sinh sẽ được động viên mạnh mẽ do được theo đuổi những quanniệm và sự tò mò Học sinh sẽ hứng thú học hơn và hiệu quả hơn khi xác địnhđược mục đích học để làm

gì

Tiêu chí “tương tác”

Tại các góc học sinh có thể làm việc cá nhân, theo cặp hoặc hoạtđộng theo nhóm Các nhiệm vụ cần được thiết kế sao cho có sự tương tác caogiữa người học với người học, người học với giáo viên và người học với môitrường học Bên cạnh những nhiệm vụ học sinh có thể tự giải quyết, cần

có những nhiệm vụ khó khăn phức tạp hơn khiến học sinh có nhu cầu traođổi, thảo luận với các bạn khác hay cần đến sự giúp đỡ, gợi ý của giáo viên.Mỗi góc phải có

đủ điều kiện và phương tiện để học sinh có thể hoàn thành nhiệm vụ Kếtquả học sinh hay nhóm học sinh thu được cần được tổ chức chia sẻ, đánh giá.Giáo viên cần thiết kế các họat động tự đánh giá, đánh giá trong nhóm, hoặcđánh giá so sánh giữa các nhóm để tạo môi trường thi đua học tập Giáo viêntrong vai người tổ chức, điều khiển học sinh học tập tại các góc cần quan sát và

có sự trợ giúp kịp thời để các em có thể hoàn thành nhiệm vụ [5, tr 119,120]

1.1.6 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học theo góc

Vai trò của giáo viên

Giáo viên có vai trò đảm bảo môi trường học tập phong phú Giáo viên

là người chọn nội dung bài học sao cho phù hợp, thiết kế kế hoạch bài họcbao gồm các nhiệm vụ, tư liệu tại các góc, và là người tổ chức hoạt động tạicác góc cho học sinh Giáo viên hướng dẫn, kèm cặp các học sinh gặp khó khănkhi thực hiện nhiệm vụ; đưa ra ý kiến phản hồi trước kết quả học sinh hay cácnhóm học sinh thu được để giúp các em định hướng đúng đường đi; kịp thờichỉnh sửa sai lầm học sinh gặp phải trong quá trình thực hiện nhiệm vụ Giáoviên cần xây dựng những tiêu chuẩn cần đạt được và học sinh theo đó để đomức độ thành công của mình Giáo viên là người tạo đà thúc đẩy quá trìnhhọc tập tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh thông qua những lời độngviên, khen ngợi kịp

thời

Vai trò của học sinh

Trong dạy học tích cực nói chung, dạy học theo góc nói riêng, học sinh làchủ thể chủ động tìm kiếm tri thức, tích cực và sáng tạo trong việc giảiquyết vấn đề nhằm chiếm lĩnh tri thức Học sinh- đối tượng của hoạt động

“dạy”, đồng thời là chủ thể của hoạt động học tập do giáo viên tổ chức, chỉđạo, thông qua đó tự lực khám phá những điều mình chưa rõ, chưa có chứkhông phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viên sắp đặt

Được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, học sinh trực tiếpquan sát, thảo luận, làm thí

nghiệm, giải quyết vấn đề đặt ra theo cách suy nghĩ của mình, từ đó vừa nắmđược kiến thức, kĩ năng mới, vừa nắm được phương pháp “làm ra” kiến thức,

kĩ năng đó; không rập theo những khuôn mẫu sẵn có, được bộc lộ và phát huytiềm năng sáng tạo Học sinh cũng là người đánh giá các ý kiến, quan điểm,các sản phẩm hoạt động học tập của bản thân và của bạn bè [5, tr 119,120]

1.1.7 Qui trình tổ chức dạy học theo góc

1.1.7.1 Chọn nội dung, không gian lớp học phù hợp

Căn cứ vào đặc điểm học theo góc cần chọn nội dung bài học cho phùhợp theo các phong cách học khác nhau hoặc theo các hình thức hoạtđộng khác nhau

Không gian lớp học là điều kiện chi phối việc tổ chức học theo góc Khônggian phải phù hợp với số học sinh để có thể dễ dàng bố trí bàn ghế, đồ dùnghọc tập trong các góc và các hoạt động của học sinh tại các góc

1.1.7 2 Thiết kế kế hoạch bài học

Mục têu bài học: Ngoài mục tiêu cần đạt được của bài học theo

chuẩn kiến thức, kĩ năng, cũng có thể nêu thêm mục tiêu về kĩ năng làm việcđộc lập, khả năng làm việc chủ động của học sinh khi thực hiện học theo góc

Các phương pháp dạy học chủ yếu: Phương pháp học theo góc cần phối

hợp với một số phương pháp khác như: phương pháp trực quan, học tập hợptác theo nhóm, giải quyết vấn đề…

Chuẩn bị: GV cần chuẩn bị thiết bị, phương tiện và đồ dùng dạy học, xác

định nhiệm vụ cụ thể và kết quả cần đạt được ở mỗi góc tạo điều kiện đểhọc sinh tiến hành các hoạt động nhằm đạt mục tiêu dạy học

Xác định tên của mỗi góc và nhiệm vụ phù hợp

Ở mỗi góc cần có: tên góc, phiếu giao việc, đồ dùng thiết bị, tài liệu phù

hợp với hoạt động của góc Ví dụ: SGK, tài liệu cho góc phân tích; tvi, máy vi

tnh,…tài liệu cho góc quan sát.

Thiết kế các nhiệm vụ và hoạt động ở mỗi góc: Căn cứ vào nội dung cụ

thể của bài học, vào đặc trưng của phương pháp học theo góc và không giancủa lớp học, giáo viên cần:

- Thời gian cần được quản lí và phân bố phù hợp với nhiệm vụ của mỗi góc

và quỹ thời gian bài học Ví dụ: giờ học 45 phút thì thời gian hoạt động tối đacủa học sinh ở mỗi góc là 10 phút (nếu có 4 góc)

- Trong học theo góc, học sinh có thể làm việc cá nhân hoặc theo cặphoặc theo nhóm tại mỗi góc Giáo viên cần rèn luyện cho học sinh tính tự giác,tích cực, chủ động và kỉ luật trong học tập

Thiết kế hoạt động đánh giá và củng cố nội dung bài học: Vào cuối giờ

học sau khi học sinh đã được học luân chuyển qua đủ các góc, giáo viên tổchức cho học sinh báo cáo, thảo luận, bổ sung kết quả học tập ở mỗi góc Trên

cơ sở ý kiến của học sinh, giáo viên nhận xét, đánh giá, chốt lại vấn đề trọngtâm, đảm bảo cho học sinh học sâu và học thoải mái

1.1.7.3 Tổ chức dạy học theo góc

Trên cơ sở kế hoạch bài học đã thiết kế, giáo viên tổ chức các hoạt động

cho phù hợp với đặc điểm học theo góc:

- Sắp xếp góc học tập trước khi vào giờ học, phù hợp với không gian lớphọc

- Mỗi góc có đủ tài liệu, đồ dùng, phương tiện học tập phù hợp với nhiệm

vụ học tập tại mỗi góc

- Tổ chức các hoạt động dạy học: giáo viên giới thiệu bài học, phươngpháp học theo góc, nhiệm vụ tại các góc, thời gian tối đa để thực hiện nhiệm

vụ tại các góc và cho phép học sinh chọn góc xuất phát

- Học sinh lắng nghe, tìm hiểu và quyết định chọn góc theo sở thích, tuynhiên giáo viên sẽ phải điều chỉnh nếu như có số học sinh quá đông cùng chọnmột góc hoặc nếu cần thiết giáo viên có thể tự sắp xếp các góc xuất phát theo

ý mình

- Học sinh thực hiện nhiệm vụ tại các góc, giáo viên quan sát, hỗ trợ

- Hết thời gian hoạt động tại mỗi góc, giáo viên yêu cầu học sinh luân chuyển

góc

- Kết thúc giờ học tại các góc, giáo viên yêu cầu đại diện các góc trình bàykết quả, các học sinh khác nhận xét, đánh giá Cuối cùng là nhận xét của giáoviên về kết quả học tập của học sinh, chốt lại kiến thức trọng tâm của bài học

Có rất nhiều khả năng để tổ chức học theo góc có hiệu quả Đối với mỗi

GV khi muốn triển khai học theo góc, nên bắt đầu từ việc phân tích lớp học vàbối cảnh trường học Việc tổ chức tốt phụ thuộc vào một số yếu tố quan trọngnhư sau:

a) Định hướng hoạt động học của học sinh

Để tổ chức tốt học tập theo góc, điều quan trọng nhất là phải trả lời chođược câu hỏi: Mức độ tự định hướng của học sinh như thế nào? Mức độ hoạtđộng độc lập nào các em có thể thực hiện?

Khả năng tự định hướng của học sinh càng tốt thì việc tổ chức lớp học càng

ít phải bận tâm Do đó, học sinh sẽ có sự tự do để sáng tạo trong lớp học Vàtất nhiên sẽ có nhiều hơn một khả năng để thực hiện: từ hình thức giáo viênkiểm soát lớp học (định hướng từ bên ngoài) chuyển thành hình thức học sinhđược thỏa sức đưa ra các sáng kiến.

Trong quá trình tổ chức dạy học theo góc, sự định hướng của giáo viên với học sinh được thể hiện qua bảng theo dõi học theo góc hoặc thẻ góc cá nhân

Không giống như hệ thống luân chuyển do giáo viên chỉ định như sẽ trìnhbày dưới đây, cách tổ chức này sẽ cho các em thêm cơ hội để thể hiện các sáng

kiến

Các thỏa thuận sau sẽ được áp dụng:

- Mỗi một nhiệm vụ học theo góc phải được hoàn thành trong một

khoảng thời gian nhất định

- Học sinh được quyền lựa chọn thứ tự các góc

Chúng ta có thể minh họa cách thức hai học sinh (A và B) giải quyết vấn đềtại các góc khác nhau bằng sơ đồ 1.2

Góc dành cho

A học sinh có

tốc độ học nhanh

B

Sơ đồ 1.2: Sơ đồ biểu diễn cách thức học sinh giải quyết vấn đề tại các góc

Cách tổ chức này là trong điều kiện lí tưởng, với điều kiện của hầu hếtcác nhà trường phổ thông ở Việt Nam thì còn gặp nhiều khó khăn khi thực hiệntheo cách thức tổ chức này

Chúng ta cũng không thường nhắc tới công thức này với tên gọi là các góc

“có thể” và “phải” thực hiện Có thể tích hợp hai dạng hoạt động và khiến việc

tổ chức lớp học trở nên hiệu quả hơn.

- Chúng ta tổ chức các góc đáp ứng phong cách học (cùng nội dung kiến thức khác cách thức thực hiện nhiệm vụ) Các học sinh tham gia lần lượt các góc rồi cùng trao đổi, thảo luận đưa ra kiến thức mình vừa tìm được Cách nàythường áp dụng phổ biến hơn ở trường phổ thông

Trong trường hợp đó chúng ta cần phải giới hạn số lượng học sinh trongmột góc Nếu không sẽ có trường hợp có các nhóm có số lượng học sinh quáđông, ví dụ nhóm góc máy tính, bài tập nghe… vì đây là các dạng phổ biến họcsinh muốn tham gia.

Nếu giáo viên có ý định tổ chức một góc riêng và cung cấp thêm tư liệucho nhóm học sinh đã hoàn thành sớm các bài tập, họ có thể tạo một bướcđệm để giới hạn thời gian học sinh phải chờ đợi Tuy nhiên nên tránh sử dụngcác hình thức “vui vẻ” làm bước đệm Cần phải đảm bảo cho các học sinh cómức độ tiếp thu chậm hơn cũng có thể hoạt động trong các khu vực này

Để giám sát những học sinh đã hoàn thành xong các nhiệm vụ, giáo viên

có thể áp dụng hai hệ thống:

- Giáo viên có thể sử dụng “Bảng theo dõi học theo góc” (bảng nam châmhay bảng phấn đều được) để học sinh đánh dấu các góc các em đã hoànthành Bằng cách này, giáo viên có thể xác định được những học sinh đang bịtụt lại và cần giúp đỡ ngay tức thì

- Giáo viên cũng có thể sử dụng “Thẻ góc cá nhân” để mỗi học sinh sẽđánh dấu các góc đã hoàn thành

Tất cả chủ đề và thành phần của chủ đề học tập có thể được lồngghép trong các góc Nhiều giáo viên có xu hướng chọn các góc với các tư liệudạy học đã có sẵn trên lớp Điều này hoàn toàn chấp nhận được Học theogóc không nhất thiết phải quá phức tạp

b) Tổ chức không gian học theo góc

Một yếu tố quan trọng là mối quan hệ giữa số học sinh và kích thước củakhông gian học tập Chúng ta không sử dụng từ “phòng học” trong trường hợpnày vì hoạt động học tập có thể diễn ra tại các không gian bên ngoài phònghọc truyền thống Một cách tự nhiên, những giáo viên có không gian lớn hơn

có thể dễ dàng bố trí các góc hơn các đồng nghiệp có diện tích nhỏ hơn và cónhiều học

Học theo góc đòi hỏi việc tổ chức lại không gian lớp học kể cả trong cácđiều kiện giới hạn Có thể thực hiện điều này theo một số cách đơn giản: ghépcác bàn học lại với nhau, chia học sinh thành cặp, đặt các tư liệu dạy học lênphía trước lớp học

Nếu các góc có thể được giữ nguyên trong lớp trong một khoảng thờigian, giáo viên sẽ có thêm các khả năng khác và giảm bớt hoạt động tổ chứclớp học Học sinh cũng có thể quay lại vị trí đang làm việc Do đó phươngpháp học tập sẽ trở nên minh bạch hơn đối với các em Các tấm bình phong đểngăn riêng các góc có thể hỗ trợ việc sắp xếp không gian

c) Tổ chức tư liệu trong học theo góc

Việc triển khai dạy học theo góc phụ thuộc vào chất lượng của tư liệu/ tàiliệu đang có ở trường Chúng ta có thể tạo ra một môi trường lớp học ở mức

độ nào? Tình huống hiện tại ở trường học như thế nào? Tôi có thể mượn gì từđồng nghiệp trong trường? Chúng ta nên đặt những câu hỏi như vậy trước khitiến hành bố trí lại các khu vực trong lớp học

Một môi trường học tâp được tổ chức là một yếu tố chủ yếu để hỗ trợ

sự học tập tích cực Sự đa dạng của các tư liệu (vật liệu) có ích lợi với trẻ em,đặt tại các góc khác nhau cần được chuẩn bị sẵn sàng trong tất cả thời gian đểhọc sinh có thể thao tác và khai thác nó [21, tr 48-51]

1.1.8 Ưu – nhược điểm của dạy học theo

góc

Ưu điểm

Dạy học theo góc có ưu thế khác biệt với các phương pháp dạy họctruyền thống Học sinh được chọn góc theo sở thích (phong cách học) và tươngđối độc lập trong việc thực hiện các nhiệm vụ nên tạo ra hứng thú và sự thoảimái cho học sinh, do đó tăng cường sự tham gia, nâng cao hứng thú và cảmgiác thoải mái của học sinh Học sinh được tìm hiểu một nội dung theo cáccách khác