Quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh quảng trị (tt)

i ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TRẦN ĐỨC KHOA QUÂN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUÂNG TRỊ Chuyên ngành: Quản lý giá

i

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN ĐỨC KHOA

QUÂN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN

Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUÂNG TRỊ

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS NGUYỄN VĂN BẮC

Thừa Thiên Huế, năm 2018

Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

TÁC GIẢ

Trần Đức Khoa

Demo Version - Select.Pdf SDK

iii

Với những tình cảm chân thành, tác giả xin trân trọng cảm ơn BGH nhà trường, Phòng Đào tạo Sau đại học, Ban chủ nhiệm Khoa Tâm lý - Giáo dục cùng đội ngũ cán bộ giảng viên trường Đại học Sư phạm Huế - những người đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và thực hiện đề tài

Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn tới Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Trị, cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh các trường PTDTNT tỉnh Quảng Trị đã tạo điều kiện và nhiệt tình tham gia đóng góp ý kiến để tác giả hoàn thành luận văn Xin ghi nhận, cảm ơn chân thành đến người thân, bạn bè, đồng nghiệp… đã luôn quan tâm, động viên, khuyến khích và giúp đỡ tác giả trong thời gian qua

Tác giả xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Nguyễn Văn Bắc, Giảng viên khoa Tâm lý - Giáo dục, trường Đại học Sư phạm Huế - người hướng dẫn khoa học, đã luôn tận tụy, hết lòng giúp đỡ và động viên tác giả từ khi xây dựng đề cương cho đến khi hoàn thành luận văn

Mặc dù đã có nhiều nổ lực, cố gắng trong quá trình thực hiện nhưng chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của quý Thầy, Cô và các bạn đồng nghiệp

Huế, tháng 10 năm 2018

Tác giả

Trần Đức Khoa

iii

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

Trang

TRANG PHỤ BÌA i

LỜI CAM ĐOAN ii

LỜI CẢM ƠN iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 5

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ 6

MỞ ĐẦU 8

1 Lý do chọn đề tài 8

2 Mục đích nghiên cứu 10

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 10

4 Giả thuyết khoa học 10

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 10

6 Phương pháp nghiên cứu 10

7 Phạm vi nghiên cứu 11

8 Cấu trúc luận văn 12

NỘI DUNG 13

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ 13

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 13

1.1.1 Nghiên cứu về HĐDH môn toán 13

1.1.2 Nghiên cứu về quản lý HĐDH môn toán 15

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 16

1.2.1 Quản lý 16

1.2.2 Quản lý giáo dục 18

1.2.3 Quản lý nhà trường (QLNT) 19

1.2.4 Hoạt động dạy học 20

1.2.5 Quản lý hoạt động dạy học 22

1.3 Hoạt động dạy học môn toán ở trường PTDTNT 23

Demo Version - Select.Pdf SDK

2

1.3.1 Những yêu cầu về dạy học môn toán trong trường PTDTNT 23

1.3.2 Hoạt động dạy học môn toán ở trường PTDTNT 25

1.4 Quản lý HĐDH môn toán ở trường PTDTNT 26

1.4.1 Quản lý nội dung, chương trình dạy học môn toán 26

1.4.2 Quản lý hoạt động giảng dạy môn toán của GV 27

1.4.3 Quản lý việc học môn toán của HS 31

1.4.4 Quản lý các điều kiện hỗ trợ HĐDH môn toán 34

1.5 Yếu tố ảnh hưởng đến quản lý HĐDH môn toán ở trường PTDTNT 35

1.5.1 Những yếu tố chủ quan 35

1.5.2 Các yếu tố khách quan 36

Tiểu kết chương 1 38

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ 39

2.1 Khái quát hệ thống trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Quảng Trị 39

2.1.1 Quá trình xây dựng và phát triển hệ thống trường PTDTNT 39

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của trường PTDTNT 39

2.1.3 Đội ngũ CBQL, GV ở các trường PTDTNT 40

2.1.4 Quy mô tuyển sinh ở các trường PTDTNT 40

2.2 Khái quát quá trình khảo sát thực trạng dạy học môn toán 41

2.2.1 Mục đích khảo sát 41

2.2.2 Nội dung khảo sát 41

2.2.3 Phương pháp khảo sát 41

2.2.4 Khách thể khảo sát 42

2.2.5 Địa bàn khảo sát 42

2.3 Thực trạng HĐDH môn toán ở các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Quảng Trị 42

2.3.1 Về công tác chỉ đạo của Sở GD&ĐT Quảng Trị 42

2.3.2 Về đội ngũ GV dạy toán ở các trường PTDTNT 43

2.3.3 Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của việc dạy học môn toán của GV và HS 45

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.3.4 Về chương trình và nội dung dạy học môn toán 45

2.3.5 Về tình hình dạy học môn toán 47

2.3.6 Về tình hình học tập môn toán của HS 52

2.3.7 Về điều kiện hỗ trợ cho việc dạy và học bộ môn toán 53

2.3.8 Những thuận lợi, khó khăn trong dạy và học môn toán 54

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Quảng Trị 55

2.4.1 Thực trạng nhận thức của CBQL về HĐDH môn toán 55

2.4.2 Thực trạng quản lý chương trình, nội dung, kế hoạch dạy học môn toán 57

2.4.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn toán của GV 58

2.4.4 Thực trạng quản lý hoạt động học tập môn toán của HS 62

2.4.5 Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ HĐDH môn toán 64

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý HĐDH môn toán ở các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Quảng Trị 65

2.5.1 Mặt mạnh 65

2.5.2 Mặt yếu 66

2.5.3 Nguyên nhân của những thực trạng 67

Tiểu kết chương 2 67

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ 68

3.1 Cơ sở đề xuất biện pháp 68

3.1.1 Các chủ trương của Đảng, Nhà nước về GD&ĐT trong HĐDH 68

3.1.2 Định hướng chỉ đạo HĐDH môn toán của ngành GD&ĐT tỉnh Quảng Trị 69

3.2 Nguyên tắc xây dựng các biện pháp 69

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 70

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 70

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn, khả thi và kế thừa 70

3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 71

3.2.5 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý 71

Demo Version - Select.Pdf SDK

4

3.3 Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trường PTDTNT trên

địa bàn tỉnh Quảng Trị 71

3.3.1 Nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý, GV, HS về tầm quan trọng của dạy học môn toán ở trường PTDTNT 71

3.3.2 Tăng cường quản lý việc thực chương trình, nội dung, kế hoạch dạy học môn toán 74

3.3.3 Quản lý chặt chẽ việc thực hiện đổi mới PPDH môn toán của đội ngũ GV 76

3.3.4 Đổi mới KTĐG kết quả học tập môn toán của HS 79

3.3.5 Phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong nhà trường quản lý hoạt động học tập môn toán của HS trường PTDTNT trong giờ học và ở ký túc xá 81

3.3.6 Tăng cường trang bị các điều kiện hỗ trợ cho dạy học môn toán 84

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 86

3.5 Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 86

3.5.1 Mục đích khảo nghiệm 86

3.5.2 Nội dung khảo nghiệm 86

3.5.3 Phương pháp, kết quả khảo nghiệm 86

3.5.4 Kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết 87

Quản lý chặt chẽ việc thực hiện đổi mới PPDH môn toán của đội ngũ GV 87

Phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong nhà trường quản lý hoạt động học tập môn toán của HS trường PTDTNT trong giờ học và ở ký túc xá 87

3.5.5 Kết quả khảo nghiệm về tính khả thi 88

3.3 Mối tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 89

Tiểu kết chương 3 90

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 91

1 Kết luận 91

2 Khuyến nghị 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95 PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

CSVC : Cơ sở vật chất

GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo

PTDTNT : Phổ thông dân tộc nội trú

Demo Version - Select.Pdf SDK

6

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ

Trang

BẢNG

Bảng 1.1 Kế hoạch dạy học chương trình môn toán 24

Bảng 2.1 Phân loại đánh giá ứng với giá trị trung bình thang đo 4 mức 41

Bảng 2.3 Đánh giá về trình độ về trình độ chuyên môn năng lực sư phạm 44

của GV Toán các trường PTDTNT tỉnh Quảng Trị 44

Bảng 2.4 Kết quả điều tra về tầm quan trọng và sự cần thiết của việc dạy học môn toán cho HS 45

Bảng 2.5 Đánh giá về mức độ phù hợp của chương trình, NDDH môn toán 46

Bảng 2.6: Tình hình dạy học toán của GV ở các trường PTDTNT tỉnh Quảng Trị 48 Bảng 2.7: Thực trạng sử dụng phương pháp và hình thức tổ chức dạy học toán 50

Bảng 2.8 Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá môn toán của GV 51

Bảng 2.9 Tình hình học tập môn toán của HS 52

Bảng 2.10 Thực trạng về điều kiện hỗ trợ cho việc dạy học môn toán 53

Bảng 2.11 Thực trạng nhận thức của CBQL về tầm quan trọng của các nội dung quản lý HĐDH môn toán 56

Bảng 2.12 Thực trạng quản lý chương trình và NDDH môn toán của GV 57

Bảng 2.13 Thực trạng công tác quản lý hoạt động sư phạm của GV 59

Bảng 2.14 Thực trạng công tác quản lý hoạt động KTĐG kết quả học tập của HS 60 Bảng 2.15 Thực trạng công tác quản lý hoạt động TCM 61

Bảng 2.16 Thực trạng quản lý hoạt động học tập của HS 63

Bảng 2.17 Thực trạng công tác quản lý các điều kiện hỗ trợ HĐDH môn toán 64

Bảng 3.1 Tổng hợp kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết của các biện pháp 87

Bảng 3.2 Tổng hợp kết quả khảo nghiệm về tính khả thi của các biện pháp 88

ni là thứ bậc của tính khả thi (TKT) 89

Bảng 3.3 Mối tương quan về TCT và TKT của các biện pháp 89

Demo Version - Select.Pdf SDK

BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Đánh giá mức độ phù hợp của chương trình, NDDH môn toán 46 Biểu đồ 2.2: Thực trạng quản lý chương trình và NDDH môn toán của GV 58

SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1: Các chức năng trong chu trình quản lý 17

Sơ đồ 1.2: Quản lý các thành tố của quá trình dạy học 20

Sơ đồ 3.1: Mối quan hệ giữa các biện pháp 86

Demo Version - Select.Pdf SDK

8

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nhân loại đang bước vào thế kỷ XXI, thế kỷ mà khoa học – công nghệ có những bước phát triển nhảy vọt, đưa loài người sang kỷ nguyên công nghệ thông tin

và phát triển kinh tế tri thức đó là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 Toàn cầu hóa

và hội nhập kinh tế quốc tế là một xu thế khách quan, không thể cưỡng lại được Trong hoàn cảnh đó, Việt Nam đứng trước những thời cơ cũng như những thách thức lớn Vậy, làm thế nào để đất nước Việt Nam nhanh chóng hội nhập với xu thế chung của thế giới? Con đường tất yếu chính là phát triển giáo dục - đào tạo

Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ IX đã khẳng định: “Giáo dục là quốc sách

hàng đầu, phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa là điều kiện để phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản về phát triển xã hội tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” [9, tr 108-109]

Hoạt động dạy học (HĐDH) ở nhà trường phổ thông giữ một ví trí vô cùng quan trọng bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò; đó

là nền tảng để thực hiện mục tiêu giáo dục phổ thông Nghị quyết Đại hội Đảng

toàn quốc lần thứ XI đã xác định: "Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo;

nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ” và "Phát triển nhanh nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý giỏi "[10, tr 216]

Song với cái nhìn khách quan và thẳng thắn, phải thừa nhận rằng: Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) chúng ta còn tồn tại nhiều bất cập, yếu kém Chất lượng, hiệu quả GD&ĐT còn thấp so với yêu cầu; những đổi mới giáo dục trong thời gian qua thiếu đồng bộ, chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức và kỹ năng làm việc; công tác quản lý giáo dục còn nhiều bất cập, hạn chế; phương pháp giáo dục, việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất Nghị quyết Đại hội Đảng

toàn quốc lần thứ XII đã chỉ rõ: “Chất lượng giáo dục và đào tạo còn thấp so với

yêu cầu Hệ thống giáo dục còn thiếu tính liên thông giữa các trình độ Đổi mới giáo dục và đào tạo có mặt còn lúng túng; chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục

Demo Version - Select.Pdf SDK

đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc Phương pháp giáo dục, việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất Quản lý giáo dục và đào tạo còn nhiều yếu kém ” [12, tr 113, 114]

Để khắc phục những bất cập, tồn tại nêu trên, nhà trường cần phải đổi mới trên tất cả các phương diện như: mục tiêu và triết lý giáo dục, nội dung chương trình, phương pháp dạy học (PPDH), cách thức kiểm tra đánh giá (KTĐG) học sinh,… trong đó, đổi mới công tác quản lý giáo dục, đào tạo có ý nghĩa hết sức quan trọng

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII nêu rõ: “Để đáp ứng yêu cầu về

con người và nguồn lực là nhân tố quyết định sự phát triển đất nước trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hoá, cần tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng và hiệu quả giáo dục, đào tạo Đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực người học Đổi mới căn bản công tác quản lý giáo dục, đào tạo; coi trọng quản lý chất lượng ’’ [6, tr115, 116]

Trong chương trình giáo dục phổ thông, toán học là môn học có vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy tích cực, độc lập, sáng tạo cho học sinh (HS); hình thành và phát triển kỹ năng, khả năng suy luận logic; là môn học giúp HS nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết các vấn đề thực tiễn trên cơ sở kiến thức và phương pháp học toán đã được tích lũy

Tuy nhiên, việc quản lý HĐDH môn toán trong trường phổ thông nói chung và

ở các trường phổ thông dân tộc nội trú (PTDTNT) trong toàn tỉnh Quảng Trị nói riêng chưa thực sự hiệu quả, chất lượng bộ môn toán còn thấp, tỷ lệ HS khá giỏi không nhiều, việc học toán của một bộ phận HS còn kém, ý thức tự học chưa cao ; điều kiện hổ trợ cho việc học tập chưa đảm bảo, do đó đã ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng dạy học ở các nhà trường

Quản lý HĐDH nói chung và dạy học theo từng bộ môn nói riêng đã được nhiều người nghiên cứu áp dụng Nhưng đối với HS các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Quảng Trị thì vấn đề này vẫn chưa được nghiên cứu và vận dụng một cách hợp lý Với những lý do trên, cùng với lĩnh vực chuyên môn của bản thân, tác giả

chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trường Phổ thông Dân

Demo Version - Select.Pdf SDK

10

tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Quảng Trị” làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản

lý giáo dục của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý HĐDH môn toán ở các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, tác giả đề xuất biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy môn toán ở các này

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học môn toán ở trường PTDTNT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý HĐDH môn toán ở các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

4 Giả thuyết khoa học

Quản lý HĐDH nói chung và HĐDH môn toán ở các trường PTDTNT tỉnh Quảng Trị nói riêng bên cạnh những ưu điểm còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập trên nhiều phương diện Nếu nghiên cứu đề xuất và triển khai thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý HĐDH môn toán một cách khoa học, phù hợp với thực tiễn nhà trường thì sẽ nâng cao được chất lượng và hiệu quả của HĐDH môn toán ở các trường PTDTNT tỉnh Quảng Trị

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý HĐDH môn toán ở trường PTDTNT 5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng HĐDH và quản lý HĐDH môn toán ở các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn toán ở các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp này nhằm xây dựng cơ sở lý luận của đề tài luận văn bao gồm các giai đoạn như đọc, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa tài liệu các vấn đề có liên quan tới quản lý, HĐDH, quản lý HĐDH môn toán ở trường PTDTNT

Tài liệu thu thập gồm: Các Chỉ thị, Nghị quyết, Thông tư, Quyết định của Đảng và Nhà nước, của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT về vấn đề đổi

Demo Version - Select.Pdf SDK