Biện pháp quản lý thiết bị dạy học ở trường đại học quảng bình (tt)

i ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐỖ HỒNG SÂM BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số: 8140114 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA

i

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐỖ HỒNG SÂM

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC

Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS PHÙNG ĐÌNH MẪN

Thừa Thiên Huế, năm 2018 Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi

và không trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác Các số liệu

và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, chưa từng được công

bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Tôi xin khẳng định rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện nghiên cứu và hoàn thành luận văn đều đã được cảm ơn, các thông tin đến luận văn đều được lấy từ các nguồn tài liệu rõ ràng

Tôi xin cam đoan các nội dung trên là hoàn toàn đúng sự thật và xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Nhà nước, Bộ GD&ĐT, Trường Đại học Quảng Bình, cơ sở đào tạo và Hội đồng khoa học của Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Huế về công trình và kết quả nghiên cứu của mình./

Tác giả

Đỗ Hồng Sâm

Demo Version - Select.Pdf SDK

iii

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tôi xin gửi lời cảm ơn tới các Thầy giáo, Cô giáo trong Ban lãnh đạo, phòng đào tạo Sau đại học, khoa Tâm lý giáo dục, các thầy cô giáo giảng dạy các chuyên đề lớp Cao học quản lý giáo dục K25 Trường Đại học

Sư phạm Huế, cảm ơn các thầy cô trong Hội đồng Khoa học đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành đề tài

"Biện pháp quản lý thiết bị dạy học ở Trường Đại học Quảng Bình"

Đặc biệt, với tấm lòng thành kính, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới

PGS.TS Phùng Đình Mẫn - người đã tận tình hướng dẫn khoa học, động viên,

giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám hiệu Trường Đại học Quảng Bình; các thầy cô giáo là bạn bè đồng nghiệp, nhân viên và sinh viên Trường Đại học Quảng Bình đã giúp đỡ, khích lệ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi có những số liệu để hoàn thành luận văn

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Tôi mong nhận được sự góp ý của Quý Thầy, Cô và bạn bè đồng nghiệp để luận văn được hoàn chỉnh hơn!

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Thừa Thiên Huế, tháng 8 năm 2018

Tác giả

Đỗ Hồng Sâm

iii

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 5

DANH MỤC BẢNG BIỂU 6

DANH MỤC SƠ ĐỒ 6

MỞ ĐẦU 7

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 7

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 8

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 8

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 9

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 9

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 9

7 GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU 10

8 CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI 10

NỘI DUNG 11

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC 11

1.1 KHÁI QUÁT LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 11

1.1.1 Nghiên cứu về quản lý thiết bị dạy học trên thế giới 11

1.1.2 Nghiên cứu về quản lý thiết bị dạy học ở Việt Nam 12

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 14

1.2.1 Khái niệm quản lý 14

1.2.2 Quản lý giáo dục 15

1.2.3 Quản lý Nhà trường 16

1.2.4 Thiết bị dạy học 17

1.2.5 Quản lý thiết bị dạy học 18

1.3 THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC 19

Demo Version - Select.Pdf SDK

2

1.3.1 Vai trò của thiết bị dạy học ở trường đại học 19

1.3.2 Vị trí của thiết bị dạy học ở trường đại học 23

1.3.3 Phân loại thiết dạy học 24

1.3.4 Các chức năng cơ bản của thiết bị dạy học 26

1.4 CÔNG TÁC QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC 26

1.4.1 Phân cấp quản lý thiết bị dạy học ở trường đại học 26

1.4.2 Nội dung quản lý thiết bị dạy học ở trường đại học 27

1.4.3 Một số nguyên tắc quản lý thiết bị dạy học 32

1.5 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC 34

1.5.1 Các yếu tố khách quan 34

1.5.2 Các yếu tố chủ quan 35

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 36

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH 37

2.1 KHÁI QUÁT VỀ TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH 37

2.1.1 Chức năng, nhiệm vụ 37

2.1.2 Cơ cấu tổ chức hành chính của nhà trường 38

2.1.3 Sứ mạng, tầm nhìn và giá trị cốt lõi của Trường Đại học Quảng Bình 39

2.1.4 Các ngành nghề và quy mô đào tạo 39

2.1.5 Tổng quan về cơ sở vật chất của Trường Đại học Quảng Bình 41

2.2 KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT THỰC TRẠNG 41

2.2.1 Mục đích khảo sát 41

2.2.2 Nội dung điều tra 42

2.2.3 Phương pháp điều tra 42

2.2.4 Đối tượng điều tra 42

2.2.5 Thời gian điều tra 42

2.3 THỰC TRẠNG THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH 42

2.3.1 Về đội ngũ nhân viên phụ trách công tác TBDH ở các đơn vị 42

2.3.2 Về số lượng và chất lượng thiết bị dạy học 42

2.3.3 Nhận thức của giảng viên và sinh viên về vai trò của thiết bị dạy học 44

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.4 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC

QUẢNG BÌNH 46

2.4.1 Thực trạng quản lý đầu tư, mua sắm thiết bị dạy học 46

2.4.2 Thực trạng về việc quản lý khai thác sử dụng thiết dạy học 48

2.4.3 Thực trạng quản lý công tác chỉ đạo bảo quản, sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị dạy học 54

2.4.4 Thực trạng phân cấp quản lý thiết bị dạy học 59

2.4.5 Thực trạng quản lý việc tự tạo thiết bị dạy học 61

2.4.6 Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá việc sử dụng thiết bị dạy học 63

2.5 NGUYÊN NHÂN NHỮNG HẠN CHẾ QUẢN LÝ CÔNG TÁC THIẾT BỊ DẠY HỌC 64

2.6 NHẬN ĐỊNH, ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH 65

2.6.1 Những điểm mạnh 65

2.6.2 Những điểm yếu 66

2.6.3 Những cơ hội 66

2.6.4 Những thử thách 67

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 68

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 69

3.1 CƠ SỞ ĐỂ XÂY DỰNG BIỆN PHÁP 69

3.1.1 Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về đầu tư tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cho giáo dục và đào tạo 69

3.1.2 Các văn bản chỉ đạo của ngành giáo dục và các ngành liên quan về công tác quản lý thiết bị dạy học 70

3.2 CÁC NGUYÊN TẮC CHUNG 71

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 71

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ 71

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 72

3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 72

3.3 CÁC BIỆN PHÁP CỤ THỂ 72

Demo Version - Select.Pdf SDK

4

3.3.1 Biện pháp bồi dưỡng nâng cao nhận thức, trình độ, kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ

quản lý, giảng viên, nhân viên phụ trách cơ sở vật chất và thiết bị dạy học 73

3.3.2 Biện pháp quản lý đầu tư mua sắm, trang bị thiết bị dạy học 76

3.3.3 Biện pháp quản lý việc khai thác và sử dụng thiết bị dạy học 79

3.3.4 Biện pháp bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị dạy học 81

3.3.5 Biện pháp quản lý công tác tự chế, tự làm đồ dùng, thiết bị dạy học trong cán bộ, giảng viên và sinh viên 84

3.3.6 Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc quản lý và sử dụng thiết bị dạy học 86

3.4 MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP 89

3.5 KHẢO NGHIỆM TÍNH CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA ĐỀ TÀI 90

3.5.1 Kết quả khảo sát 90

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 94

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 95

1 KẾT LUẬN 95

2 KHUYẾN NGHỊ 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99 PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Demo Version - Select.Pdf SDK

6

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Thông kê số lượng sinh viên nhập học trong 5 năm 40

Bảng 2.2 Đánh giá chung của CBQL, GV về mực độ đáp ứng TBDH 43

Bảng 2.3 Đánh giá chung của sinh viên về mức độ đáp ứng TBDH 44

Bảng 2.4: Nhận thức về vai trò của TBDH trong quá trình dạy - học 45

Bảng 2.5 Đánh giá công tác lập kế hoạch QL TBDH 47

Bảng 2.6 Nguồn cung cấp thiết bị 47

Bảng 2.7 Đánh giá tác động của sử dụng TBDH đối với hiệu quả hoạt động dạy học qua trả lời phiếu hỏi của cán bộ QL và GV 50

Bảng 2.8 Đánh giá tác động của sử dụng TBDH đối với hiệu quả hoạt động học qua trả lời phiếu hỏi của SV 51

Bảng 2.9 Mức độ sử dụng TBDH của CBQL, GV và SV 52

Bảng 2.10 Đánh giá về hiệu quả khai thác và sử dụng TBDH 53

Bảng 2.11 Nguyên nhân của việc sử dụng TBDH không hiệu quả 53

Bảng 2.12 Tính hiện đại của TBDH 54

Bảng 2.13 Thực trạng ý thức giữ gìn, bảo quản TBDH 56

Bảng 2.14 Mức độ hư hỏng của TBDH 56

Bảng 2.15 Các nguyên nhân dẫn đến TBDH bị hư hỏng 57

Bảng 2.16 Mức độ đáp ứng việc bảo dưỡng, sửa chữa TBDH kịp thời 58

Bảng 2.17: Nguyên nhân của việc bảo dưỡng và sửa chữa TBDH chưa kịp thời 58

Bảng 2.18 Đánh giá công tác thanh lý TBDH 59

Bảng 2.19 Mức độ tự làm TBDH 61

Bảng 2.20 Nguyên nhân dẫn đến phong trào tự làm TBDH chưa tốt 62

Bảng 2.21: Tổng hợp thực trạng QL kiểm tra đánh giá việc sử dụng TBDH 63

Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 91

DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ giữa TBDH với các thành tố của quá trình dạy học 20

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp QL TBDH 89

Sơ đồ 3.2: Tương quan giữa mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp QL TBDH ở Trường Đại học Quảng Bình 93

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, có rất nhiều tác động của quá trình toàn cầu hóa, dần bước sang nền kinh tế tri thức, sự bùng

nổ như vũ bão về công nghệ thông tin và truyền thông làm cho giáo dục có thêm những vai trò mới Giáo dục và đào tạo không những là động lực cho việc vận hành nền kinh tế tri thức mà còn là hạ tầng xã hội cho việc hình thành xã hội tri thức , Từ thực tế đó giáo dục Việt Nam hiện nay đòi hỏi không ngừng đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học Sự đổi mới này phải gắn liền với việc trang bị cơ sở vật chất (CSVC), thiết bị dạy học (TBDH) tương ứng để hỗ trợ cho nội dung, phương pháp dạy học mới, trong quá trình đó CSVC, TBDH được xem là điều kiện đủ Tiếp tục thực hiện chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo (GD & ĐT) mà Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI (NQ 29-NQ/TW) đã chỉ

ra rằng: “Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, Quản lý (QL) tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực” [1] Đại hội Đảng lần thứ XII đề ra phương hướng: Giáo dục là quốc sách hàng đầu Phát triển GD & ĐT nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; phát triển GD &

ĐT phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, với tiến bộ khoa học, công nghệ; phấn đấu trong những năm tới, tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả GD & ĐT Để thực hiện được điều này trước hết cần chú ý đầu tư thay thế, bổ sung CSVC, trang thiết bị dạy học cho các trường dạy nghề, trung học chuyên nghiệp và đại học Xây dựng một số phòng thí nghiệm trọng điểm và trạm sản xuất thử ở trình độ hiện đại phục vụ công tác đào tào, nghiên cứu khoa học

Demo Version - Select.Pdf SDK

8

Theo tinh thần Nghị quyết của Đảng, trước những yêu cầu cấp bách về chất lượng giáo dục và đào tạo, Nhà nước đã và đang tăng cường đầu tư cho các trường học nhằm chấm dứt tình trạng trường lớp nghèo nàn, thiếu những thiết bị dạy học tối thiểu, bằng mọi cách xây dựng và tăng cường CSVC để trường học trở thành một hệ thống hữu hiệu, một yếu tố chủ yếu nhằm đổi mới phương pháp, đưa việc dạy học đến một tầm cao mới, đáp ứng đòi hỏi trước mắt và lâu dài của sự nghiệp giáodục Việc hiện đại hoá trường lớp, CSVC và TBDH là công việc thiết thực nhưng phải thực hiện lâu dài Để đổi mới phương pháp dạy học, trước mắt các nhà trường cần phải sử dụng

có hiệu quả và bảo quản tốt CSVC và TBDH hiện có, tự làm TBDH, huy động các nguồn lực để tăng cường CSVC và TBDH

Trường Đại học Quảng Bình được thành lập năm 2006 trên cơ sở tiền thân của trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Bình đến nay đã được 12 năm với sứ mạng đào tạo

và cung ứng nguồn nhân lực cho tỉnh Quảng Bình và các tỉnh lân cận, trong hoạch định chiến lược phát triển Nhà trường đến năm 2020 tầm nhìn 2030 đưa việc trang bị CSVC và TBDH là một trong những mục tiêu bắt buộc Nhìn chung, Nhà trường đã chú trọng đầu tư CSVC và TBDH đáp ứng phần nào yêu cầu của giảng viên và sinh viên trong quá trình giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học Tuy nhiên, với quy

mô là một trường đại học địa phương, kinh phí đầu tư cho CSVC và TBDH còn rất hạn chế, chất lượng TBDH chưa cao, việc QL và khai thác sử dụng TBDH ở Trường Đại học Quảng Bình chưa đạt hiệu quả như mong muốn, còn có nhiều vấn đề cần phải cải tiến để phát huy tối đa hiệu quả của việc sử dụng TBDH trong quá trình dạy học

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu “Biện pháp

quản lý thiết bị dạy học ở Trường Đại học Quảng Bình”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng công tác QL TBDH trong nhà trường, luận văn đề xuất các biện pháp QL nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH ở Trường Đại học Quảng Bình

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác QL TBDH ở trường Đại học

Demo Version - Select.Pdf SDK

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu biện pháp QL TBDH ở Trường Đại học Quảng Bình

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Quá trình QL TBDH ở Trường Đại học Quảng Bình đã có sự quan tâm và đạt được một số thành quả nhất định Tuy nhiên, trước những yêu cầu đổi mới giáo dục

và hội nhập quốc tế hiện nay thì công tác QL TBDH còn bộc lộ nhiều vấn đề bất cập, hạn chế Nếu đề xuất và áp dụng được những biện pháp quản lý TBDH khoa học, khả thi, phù hợp với điều kiện của nhà trường, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên trách quản

lý TBDH một cách đồng bộ và hợp lý thì có thể góp phần đổi mới phương pháp dạy

học, nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học ở Trường Đại học Quảng Bình

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác quản lý thiết bị dạy học ở trường Đại học 5.2 Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở Trường Đại học Quảng Bình

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý thiết bị dạy học ở Trường Đại học Quảng Bình

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hóa, hệ thống hóa những nguồn tài liệu có liên quan nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Điều tra thực trạng việc quản lý công

tác TBDH ở Trường Đại học Quảng Bình, đề tài có các mẫu phiếu hỏi dành cho CBQL,

GV, SV của Trường Đại học Quảng Bình

Phiếu điều tra cũng được sử dụng để khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý mà tác giả đã đề xuất

Đại học Quảng Bình

của các nhà khoa học về tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất

6.2.4 Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn, trao đổi về kinh nghiệm, về biện pháp

quản lý TBDH, tổ chức trao đổi trực tiếp với CBQL và GV về các biện pháp quản lý

Demo Version - Select.Pdf SDK