Đảng bộ tỉnh quảng ninh lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 1996 đến năm 2011

Đội ngũ công nhân tỉnh Quảng Ninh là một bộ phận của giai cấp công nhân Việt Nam, có truyền thống lâu đời, kiên cường bất khuất trong đấu tranh, cần cù sáng tạo trong lao động sản xuất,

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

_

NGUYỄN THỊ NHUNG

ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NINH LÃNH ĐẠO

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN

TỪ NĂM 1996 ĐẾN NĂM 2011

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

_

NGUYỄN THỊ NHUNG

ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NINH LÃNH ĐẠO

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN

Lời cam đoan

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS TS Đoàn Ngọc Hải

Các số liệu trong luận án là trung thực, bảo đảm tính khách quan Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng

Hà Nội, ngày 28 tháng 04 năm 2018

Tác giả luận án

Nguyễn Thị Nhung

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 6 1.1 Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 6

1.1.1 Các công trình khoa học nghiên cứu chung về xây dựng giai cấp công nhân 6 1.1.2 Các công trình khoa học nghiên cứu về xây dựng đội ngũ công nhân ở các địa phương 14 1.1.3 Các công trình khoa học nghiên cứu liên quan đến Quảng Ninh và xây dựng đội ngũ công nhân ở Quảng Ninh 17

1.2 Kết quả nghiên cứu của các công trình liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 20

1.2.1 Kết quả nghiên cứu của các công trình liên quan đến đề tài, luận án có thể kế thừa phát triển 21 1.2.2 Những vấn đề luận án tập trung giải quyết 22

Tiểu kết chương 1 23 Chương 2 CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NINH VỀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN TỪ NĂM 1996 ĐẾN NĂM 2005 24 2.1 Những yếu tố tác động và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về xây dựng đội ngũ công nhân 24

2.1.1 Những yếu tố tác động đến việc xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng

bộ tỉnh Quảng Ninh 24 2.1.2 Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về xây dựng đội ngũ công nhân (1996-2005) 42

2.2 Quá trình chỉ đạo xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (1996 - 2005) 49

2.2.1 Chỉ đạo xây dựng đội ngũ công nhân phát triển về cơ cấu, số lượng để đáp ứng với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa tỉnh Quảng Ninh 49

2.2.2 Chỉ đạo công tác giáo dục chính trị, tư tưởng nâng cao nhận thức cho đội ngũ công nhân 50 2.2.3 Chỉ đạo công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và tay nghề của đội ngũ công nhân 52 2.2.4 Chỉ đạo thực hiện các chế độ chính sách nhằm nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho công nhân 54 2.2.5 Chỉ đạo xây dựng tổ chức đảng và các tổ chức chính trị - xã hội trong các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, phát huy vai trò của đội ngũ công nhân trong phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội 56

Tiểu kết chương 2 61 Chương 3 ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NINH LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2011 63 3.1 Tình hình mới và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về xây dựng đội ngũ công nhân 63

3.1.1 Tình hình mới, xu hướng biến đổi của đội ngũ công nhân Quảng Ninh và chủ trương của Đảng về xây dựng giai cấp công nhân 63 3.1.2 Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 2006 đến năm 2011 74

3.2 Quá trình chỉ đạo xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (2006 - 2011) 78

3.2.1 Chỉ đạo xây dựng đội ngũ công nhân phát triển về cơ cấu, số lượng để đáp ứng với yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa tỉnh Quảng Ninh78 3.2.2 Chỉ đạo nâng cao ý thức giác ngộ giai cấp và trình độ chính trị của đội ngũ công nhân 80 3.2.3 Chỉ đạo công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và tay nghề của đội ngũ công nhân 82 3.2.4 Chỉ đạo thực hiện các chế độ chính sách nhằm nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho công nhân 84 3.2.5 Chỉ đạo xây dựng tổ chức đảng và các tổ chức chính trị - xã hội trong các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, phát huy vai trò của đội ngũ công nhân trong phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội 87

Tiểu kết chương 3 95

Chương 4 NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 97

4.1 Nhận xét sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về xây dựng đội ngũ công nhân (1996 - 2011) 97

4.2 Một số kinh nghiệm 112

Tiểu kết chương 4 130

KẾT LUẬN 132

DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 135

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 136

PHỤ LỤC 149

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, trong bối cảnh toàn cầu hóa, khoa học, công nghệ phát triển mạnh

mẽ, giai cấp công nhân ở các nước, nhất là các nước đang phát triển, là một trong những lực lượng xã hội quan trọng đang tham gia tích cực vào quá trình phát triển

KT - XH của quốc gia

Giai cấp công nhân Việt Nam là một bộ phận của giai cấp công nhân quốc tế Hiện nay, giai cấp công nhân Việt Nam đang là lực lượng tiên phong trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước Giai cấp công nhân Việt Nam là nền tảng và là cơ sở chính trị -

xã hội vững chắc của Đảng Xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh góp phần quan trọng vào quá trình xây dựng Đảng, phát triển KT-XH của đất nước, xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa

Trong quá trình tồn tại, phát triển của Đảng, nhất là trong thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước, Đảng, Nhà nước có nhiều chủ trương, chính sách xây dựng, phát triển giai cấp công nhân Nhờ đó, giai cấp công nhân Việt Nam không ngừng lớn mạnh, trưởng thành về số lượng, chất lượng Giai cấp công nhân đang hoạt động ở tất cả các lĩnh vực kinh tế, trong các thành phần kinh tế Giai cấp công nhân Việt Nam đã và đang khẳng định mình là lực lượng tiên phong, đi đầu trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước Tuy nhiên, do tác động nhiều chiều của cách mạng khoa học- công nghệ và xu hướng toàn cầu hóa cũng như tác động của mặt trái cơ chế thị trường xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập Nhiều vấn đề liên quan đến giai cấp công nhân như: lao động, việc làm, thu nhập, nhà ở, bảo hiểm, xây dựng Đảng, các tổ chức chính trị- xã hội trong các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân đang đặt ra nhiều vấn đề mới cần có sự định hướng phát triển của Đảng Trong khi đó, nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về xây dựng giai cấp công nhân còn chậm đổi mới chưa phù hợp với thực tiễn, nhất là đánh giá về vị trí, vai trò và phát huy vai trò giai cấp công nhân trong

sự nghiệp CNH, HĐH đất nước còn hạn chế Xuất phát từ thực trạng đó, việc quan tâm, chăm lo, xây dựng giai cấp công nhân vững mạnh và phát triển toàn diện được đặt ra như một tất yếu khách quan, trở thành vấn đề có ý nghĩa chiến lược của Đảng

trong thời kỳ mới Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới khẳng định: “Tăng cường xây dựng giai cấp công nhân có giác ngộ và bản lĩnh chính trị, có trình độ học vấn

và nghề nghiệp ngày càng cao trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” [48, tr 5] Thực hiện chủ trương đó, Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã và đang từng bước quán triệt, cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng vào thực tiễn xây dựng đội ngũ công nhân của Tỉnh

Đội ngũ công nhân tỉnh Quảng Ninh là một bộ phận của giai cấp công nhân Việt Nam, có truyền thống lâu đời, kiên cường bất khuất trong đấu tranh, cần cù sáng tạo trong lao động sản xuất, có nhiều đóng góp quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc trước đây, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay Trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH của Tỉnh, vai trò của đội ngũ công nhân càng trở nên quan trọng Bởi vì, đội ngũ công nhân chính là nguồn lực đặc biệt quan trọng để phát triển KT - XH nhanh và bền vững, là một trong những nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập khu vực, quốc tế của Tỉnh

Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh, đội ngũ công nhân đã và đang có những biến đổi về cơ cấu, số lượng và chất lượng Tuy nhiên, đội ngũ công

nhân Quảng Ninh cũng bộc lộ một số hạn chế như: cơ cấu chưa phù hợp, số lượng ít

và trình độ học vấn, chuyên môn kĩ thuật, nghề nghiệp của công nhân còn thấp, kỷ luật lao động chưa cao; đa số công nhân của tỉnh xuất thân từ nông dân, chưa được đào tạo cơ bản và có hệ thống, khả năng ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ hiện đại vào sản xuất còn ít, giác ngộ giai cấp và bản lĩnh chính trị của đội gũ công nhân chưa đồng đều; sự hiểu biết về chính sách, pháp luật còn nhiều hạn chế Thực tế này không chỉ cản trở quá trình nâng cao chất lượng đội ngũ công nhân của Tỉnh mà còn

là rào cản đối với việc thực hiện mục tiêu sớm đưa Quảng Ninh trở thành tỉnh công

nghiệp - dịch vụ Thực trạng đó đòi hỏi Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh cần có chủ trương, sự chỉ đạo đúng đắn, phù hợp để từng bước xây dựng đội ngũ công nhân của Tỉnh vững mạnh, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh CNH, HĐH, chủ động, tích cực hội nhập khu vực, quốc tế của tình hình mới

Nhằm góp phần đánh giá đầy đủ, khách quan, khoa học quá trình lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh, từ đó đánh giá ưu điểm, hạn chế rút ra kinh nghiệm lịch sử để vận dụng vào hiện thực, góp phần vào việc tổng kết thực tiễn lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng bộ tỉnh, với ý

nghĩa đó tác giả chọn đề tài: “Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo xây dựng đội

ngũ công nhân từ năm 1996 đến năm 2011” làm luận án tiến sĩ Lịch sử, chuyên

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về xây dựng đội ngũ công nhân của Tỉnh trong những năm 1996 - 2011

- Phân tích, luận giải làm rõ chủ trương, sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 1996 đến năm 2011

- Nhận xét ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân trong quá trình lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh

- Đúc rút những kinh nghiệm từ quá trình lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh để vận dụng vào hiện thực

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu hoạt động lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 1996 đến năm 2011

3.1 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: xây dựng giai cấp công nhân là một lĩnh vực có nội dung rộng

lớn thể hiện trong chủ trương, sự chỉ đạo có quan hệ chặt chẽ với nhau tạo nên một tổng thể thống nhất trong tiến trình phát triển KT - XH của đất nước của mỗi địa

phương Trong phạm vi luận án, nghiên cứu sinh tập trung làm rõ chủ trương, sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về xây dựng đội ngũ công nhân do Tỉnh quản

lý, tập trung vào các lĩnh vực

Về thời gian: Từ năm 1996 đến năm 2011 Năm 1996 Đại hội lần thứ X của

Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh mở đầu quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và của Tỉnh Năm 2011, năm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và tháng 11 - 2010 Đại hội lần thứ XIII của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu thực hiện luận án để đảm bảo tính hệ thống, luận án có sử dụng một số tài liệu, tư liệu liên quan đến trước năm 1996 và sau năm 2011

Về không gian: Trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

4 Cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu

4.1 Cơ sở lý luận nghiên cứu

Luận án được trình bày dựa trên cơ sở các quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giai cấp công nhân và xây dựng giai cấp công nhân

-4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng chủ yếu các phương pháp nghiên cứu của khoa học lịch sử,

đó là: phương pháp lịch sử, phương pháp logic, Ngoài ra, còn sử dụng một số phương pháp khác như phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, thống kê cũng được vận dụng phù hợp trong giải quyết những nội dung nghiên cứu cụ thể của luận án

4.3 Nguồn tài liệu

Để thực hiện luận án, nghiên cứu sinh đã dựa vào các nguồn tài liệu chủ yếu sau:

- Các tác phẩm kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh toàn tập có

đề cập đến công nhân và xây dựng giai cấp công nhân

- Các văn kiện Đại hội Đảng; các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, của Bộ Chính trị, của Ban Bí thư Trung ương Đảng các khóa VII; VIII; IX;

X, XI về xây dựng giai cấp công nhân

- Các Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh, Ban Chấp hành Đảng bộ Tỉnh, tỉnh ủy, của Ủy ban nhân dân tỉnh, các Sở, Ban ngành của Tỉnh liên quan đến xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 1996 đến năm 2011

- Niên giám thống kê, các báo cáo tổng kết về xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh từ năm 1996 đến năm 2011

- Các công trình nghiên cứu khác như: cuốn sách, bài báo khoa học, luận văn, luận án, đề tài khoa học đã được công bố liên quan đến xây dựng giai cấp công nhân

5 Đóng góp của luận án

Luận án hệ thống hóa chủ trương, sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh

về xây dựng đội ngũ công nhân (1996-2011) Qua đó tái hiện lại một cách khách quan, trung thực về quá trình xây dựng đội ngũ công nhân tỉnh Quảng Ninh dưới sự lãnh đạo của Đảng và Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh từ năm 1996 đến năm 2011

- Rút ra một số nhận xét và kinh nghiệm trong lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh từ năm 1996 đến năm 2011 để vận dụng vào hiện thực

- Góp phần tổng kết sự lãnh đạo của Đảng về xây dựng giai cấp công nhân trong công cuộc đổi mới thông qua thực tiễn Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân (1996 - 2011)

- Luận án là tài liệu tham khảo, phục vụ cho nghiên cứu, giảng dạy lịch sử tỉnh Quảng Ninh và lịch sử Đảng trong các Học viện, trường Đại học

6 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình khoa học của nghiên cứu sinh đã công bố, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận án được kết cấu 4 chương, 8 tiết

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 2: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 1996 đến năm 2005

Chương 3: Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo đẩy mạnh xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 2006 đến năm 2011

Chương 4: Nhận xét và kinh nghiệm

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

1.1.1 Các công trình khoa học nghiên cứu chung về xây dựng giai cấp công nhân

1.1.1.1 Các công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước có liên quan đến luận án

Viện Công nhân và Công đoàn có cuốn “Xu hướng biến động của giai cấp công nhân Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI” [144] Trong công trình

nghiên cứu này, các tác giả đã phân tích tương đối khái quát và toàn diện những nhân tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành, phát triển của giai cấp công nhân Việt Nam Trên cơ ở đó các tác giả đã đưa ra những dự báo khoa học về xu hướng biến động của giai cấp công nhân Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI Bằng việc chỉ ra đặc điểm cơ bản của thế kỷ XXI là toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, các tác giả đã khẳng định về sự hình thành nền kinh

tế tri thức ở các quốc gia phát triển và đang phát triển trong đó có Việt Nam, từ đó luận chứng về khả năng hình thành một đội ngũ công nhân trí thức trong nền kinh tế tri thức và nhấn mạnh sự hình thành ngày càng đông đảo của đội ngũ công nhân này

sẽ tạo ra điều kiện thuận lợi cho tiến trình đấu tranh vì sự tiến bộ của nhân loại mà giai cấp công nhân hiện đang đảm trách Về cơ bản, đây là công trình khoa học với nhiều bài viết đề cập đến giai cấp công nhân và vai trò của đội ngũ công nhân tri thức trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước

Hoạt động công đoàn trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Viện

Công nhân và Công đoàn có cuốn sách “Nâng cao hiệu quả hoạt động công đoàn trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài” [145] Các tác giả phân tích thực

trạng đội ngũ công nhân; thực trạng hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp này và đưa ra hệ thống các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động công đoàn Tuy nhiên, do phạm vi, đối tượng nghiên cứu công trình, các tác giả mới chỉ

dừng ở việc nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp này, chưa gắn nội dung nghiên cứu với việc xây dựng giai cấp công nhân trong loại hình doanh nghiệp đặc biệt này, chưa làm rõ sự cần thiết hình thành tổ chức đảng trong doanh nghiệp để lãnh đạo công đoàn, các tổ chức chính trị khác trong doanh nghiệp đối với việc xây dựng đội ngũ công nhân ở doanh nghiệp giỏi chuyên môn, nghiệp vụ, có tinh thần yêu quê hương, đất nước, có tư tưởng, lập trường chính trị vững vàng, tin tưởng vào đường lối đổi mới của Đảng, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

Cuốn “Giai cấp công nhân Việt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” của PGS TS Dương Xuân Ngọc [84], là một công trình nghiên

cứu khá toàn diện về giai cấp công nhân Việt Nam Từ lý luận đến thực tiễn, tác giả

đã đề cập đến giai cấp công nhân, thực trạng và xu hướng biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam trong sự nghiệp CNH, HĐH, từ đó đề ra phương hướng, mục tiêu, giải pháp xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam Tác giả làm rõ nhiệm vụ lịch sử của giai cấp công nhân trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước Từ khi đổi mới, giai cấp công nhân đã có những chuyển biến quan trọng, đang tiếp tục phát huy vai trò là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt Nam, giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng CNXH, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp CNH, HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế, lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển của đất nước

Tác giả Cù Thị Hậu có bài “Xây dựng giai cấp công nhân vững mạnh, xứng đáng là giai cấp tiên phong, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [53] Tác giả chỉ rõ những thách thức đối với giai

cấp công nhân Việt Nam trong tình hình hiện nay đồng thời chỉ rõ những hạn chế, yếu kém của giai cấp công nhân hiện nay Qua đó, tác giả nêu kiến nghị về cần xây dựng chiến lược tổng thể, toàn diện xây dựng, phát huy vai trò giai cấp công nhân trong giai đoạn mới Đảng cần đẩy mạnh công tác xây dựng tổ chức đảng và các tổ chức chính trị - xã hội trong giai cấp công nhân Đồng thời, tăng cường lãnh đạo các cơ quan nghiên cứu của Đảng, Nhà nước, của các đoàn thể

chính trị - xã hội, tập hợp trí tuệ của các nhà khoa học để nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tế về giai cấp công nhân

“Vận dụng quan điểm lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin để xác định giai cấp công nhân Việt Nam” của PGS TS Nguyễn Thanh Tuấn [134 ] Sứ mệnh lịch

sử của giai cấp công nhân là phạm trù cơ bản nhất của chủ nghĩa xã hội khoa học Phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một trong những cống hiến

vĩ đại nhất của chủ nghĩa Mác - Lênin Trong bài viết tác giả đã khái quát lại quan điểm của các nhà kinh điển về giai cấp công nhân đồng thời luận chứng, so sánh với một số quan niệm của các nhà khoa học đương đại về giai cấp công nhân để từ

đó đưa ra quan niệm riêng của bản thân về giai cấp công nhân Chỉ khi giai cấp công nhân đạt tới trình độ tự giác bằng việc tiếp thu lý luận khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin thì phong trào cách mạng của nó mới thật sự là một phong trào chính trị Phải có chủ nghĩa Mác soi sáng, giai cấp công nhân mới đạt tới trình độ nhận thức lý luận về vai trò lịch sử của mình Sự thâm nhập của chủ nghĩa Mác vào phong trào công nhân dẫn đến sự hình thành chính đảng của giai cấp công nhân

Cuốn sách “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo xây dựng giai cấp công nhân trong thời kỳ đổi mới” của Lê Thanh Hà [51] Tác giả đã hệ thống hóa các quan

điểm của Đảng về giai cấp công nhân và xây dựng giai cấp công nhân thời kỳ đổi mới Trong đề tài, tác giả đã đánh giá về thực trạng xây dựng giai cấp công nhân và quá trình Đảng lãnh đạo giai cấp công nhân trong 20 năm đổi mới (1986 - 2006) Trên cơ sở đó, tác giả cũng đề xuất một số giải pháp nhằm xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh trong thời kỳ đổi mới Đề tài đã cung cấp những dữ liệu quan trọng

để tác giả luận án lựa chọn tham khảo nhằm làm sáng tỏ hơn nữa quan điểm của Đảng về xây dựng giai cấp công nhân

Trong công trình “ Bác Hồ với giai cấp công nhân và tổ chức công đoàn”

của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam [130], đã tập hợp các bài viết của một số tác giả đề cập đến những quan điểm của Hồ Chí Minh về giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam Đó chính là sự vận dụng sáng tạo quan điểm của Hồ Chí Minh về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam vào thực tiễn hiện nay

Đề tài, “Xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020”, do TS

Đặng Ngọc Tùng chủ nhiệm đề tài [135] Đây là một đề tài có quy mô lớn luận giải những vấn đề cơ bản về giai cấp công nhân Việt Nam Trong đề tài, tác giả đã đi sâu vào phân tích khái niệm giai cấp công nhân: đặc điểm, vai trò của giai cấp công nhân nói chung và công nhân Việt Nam nói riêng; làm rõ sự biến chuyển của giai cấp công nhân Việt Nam trong những năm vừa qua nhất là về vấn đề tri thức hóa giai cấp công nhân; dự đoán xu hướng biến đổi trong cơ cấu giai cấp công nhân Việt Nam trong giai đoạn từ 2010 - 2020 Qua đó tác giả đề xuất những kiến nghị và giải pháp cơ bản để xây dựng và phát huy vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam trong giai đoạn tới

Các tác giả Hoàng Chí Bảo, Nguyễn Viết Thông, Bùi Đình Bôn trong cuốn

sách, “Một số vấn đề phát triển lý luận về giai cấp công nhân Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế”

[10] Nội dung cuốn sách bước đầu giải đáp một số vấn đề về giai cấp công nhân Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế Qua đó tạo sự thống nhất về nhận thức trong Đảng và trong xã hội về vị trí, vai trò của giai cấp công nhân Đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng nghiên cứu, phát triển lý luận về giai cấp công nhân Việt Nam

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam có công trình, “Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam với giai cấp công nhân và tổ chức công đoàn” [129] Công

trình tổng thuật đường lối lãnh đạo của Đảng với phong trào công nhân và hoạt động Công đoàn qua các thời kỳ lịch sử Từ đó đề xuất nhiều kiến giải xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng trên tinh thần quán triệt quan điểm của Đảng về tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ CNH, HĐH đất nước thể hiện trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa X như: Tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và Công đoàn; Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng với giai cấp công nhân trong quá trình CNH, HĐH

và hội nhập kinh tế quốc tế; Xây dựng đội ngũ cán bộ xuất thân từ công nhân…

Trong công trình “Tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Đỗ Ngọc Ninh, Nguyễn Văn

Giang [86] cho rằng bản chất của giai cấp công nhân được biểu hiện ở giá trị phổ quát của lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, cụ thể trên các khía cạnh như: lao động, công bằng, bình đẳng, sự phát triển tự do và toàn diện của công nhân là tiền đề trở thành hệ giá trị

Tác giả Nguyễn Văn Nam với bài viết: “ Bàn về cái gọi là phê phán bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam” [81], đã đưa ra các luận cứ phê

phán quan điểm phản khoa học của các ý kiến phản bác bản chất giai cấp công nhân của Đảng Vì vậy để giữ vững và nâng cao bản chất giai cấp của Đảng theo tác giả thì cần phải kiên định mục tiêu, lý tưởng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản; mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa Đảng và nhân dân cần được củng cố

Ngoài những công trình đã khảo cứu ở trên, còn có một số đề tài, công trình khoa học khác được tôi tiếp cận và tham khảo trong quá trình hoàn thiện luận án, có

thể kể đến một số công trình như: PGS Dương Xuân Ngọc với cuốn“Xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam trở thành lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [83] Văn Tạo với cuốn “Một số vấn đề về giai cấp công nhân và Công đoàn Việt Nam” [100] cuốn “Bác Hồ với giai cấp công nhân

và Công đoàn Việt Nam” của PGS TS Đỗ Quang Hưng [59] PGS TS Cao Văn Lượng, “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự phát triển của giai cấp công nhân”[73] TS Đào Duy Quát, TS Cao Đức Thái, “Biến đổi cơ cấu giai cấp trong chủ nghĩa tư bản hiện đại” [92] Nguyễn An Ninh “Về xu hướng công nhân hóa ở nước ta hiện nay” [88] TS Nguyễn Hữu Dũng “Chuyên đề: Những giải pháp đột phá để giải quyết những vấn đề bức xúc của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay”[32]

Vấn đề xây dựng giai cấp công nhân cũng là đề tài nghiên cứu của một số luận án như:

Tác giả Trần Ngọc Sơn có đề tài “Sự phát triển của giai cấp công nhân Việt Nam và vai trò của nó trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”

[99] Luận án đã tập trung phân tích và làm rõ quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của nó Phân tích sự phát triển của giai cấp công nhân Việt Nam và vai trò của nó trong tiến trình cách mạng dưới góc

độ của chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học Để từ đó làm rõ những nhân tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến việc phát huy vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam trong quá trình CNH, HĐH

Phạm Thị Xuân Hương với đề tài “Vấn đề đình công của công nhân ở nước

ta hiện nay” [61] Luận án tập trung trình bày cơ sở lý luận, thực tiễn về các khía

cạnh KT - XH liên quan đến vấn đề đình công, phân tích thực trạng, nguyên nhân

và dự báo xu hướng đình công của công nhân Việt Nam trong những năm tiếp theo Tác giả làm rõ tính tất yếu của vấn đề đình công trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay ở Việt Nam; chỉ ra sự khác nhau giữa đình công trong giai đoạn chưa có chính quyền và đình công trong giai đoạn hiện nay Đồng thời nêu ra các tiêu chí xem xét các cuộc đình công và đề xuất một số giải pháp nhằm phòng ngừa và giải quyết đình công của công nhân hiện nay

Cùng nói về giai cấp công nhân, tác giả Nguyễn Thị Hường với đề tài “Giai cấp công nhân - giai cấp tiên phong trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam” [62] Luận án trình bày các vấn đề về vai trò tiên phong của giai cấp

công nhân trong sự nghiệp xây dựng CNXH; chỉ ra tính đặc thù và những vấn đề đặt ra với vai trò tiên phong của giai cấp công nhân trong sự nghiệp xây dựng CNXH ở Việt Nam Tác giả đề xuất một số quan điểm và giải pháp chủ yếu để xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thực sự là giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng CNXH

Ngoài ra, còn có nhiều bài viết đăng trên các tạp chí nghiên cứu chuyên ngành về xây dựng giai cấp công nhân nói chung như: Văn Tạo, “Quan điểm mới về

giai cấp công nhân Việt Nam quaVăn kiện Đại hội X của Đảng”[101]; Nguyễn Văn

Huyên, “Suy nghĩ về giai cấp công nhân và xây dựng giai cấp công nhân Việt nam”[58]; TS Dương Văn Sao “Xây dựng, phát huy vai trò giai cấp công nhân, nhân tố quyết định thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá” [97]; Thái Văn Long, “Giai cấp công nhân trong điều kiện cách mạng khoa học-công nghệ” [71]; Trương Giang Long, “ Giai cấp công nhân Việt Nam – thực trạng

và suy ngẫm”[72] Trần văn Chử, “ Đời sống vật chất và tinh thần của công nhân trong các khu công nghiệp, khu chế xuất”[24] Tất cả những bài viết, những công

trình nghiên cứu về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của nó được bàn luận ở các khía cạnh như: Khái niệm giai cấp công nhân, vai trò của giai cấp công nhân trong cách mạng Việt Nam, quan hệ giữa giai cấp công nhân và Đảng Cộng sản Các công trình này đã đề cập đến mối quan hệ biện chứng giữa quá trình CNH, HĐH đất nước với sự phát triển của giai cấp công nhân, đặt ra những yêu cầu nhằm phát triển giai cấp công nhân cả về số lượng, chất lượng, cơ cấu để có thể đáp ứng được những đòi hỏi của thực tiễn đặt ra Tuy nhiên, các công trình đó nghiên cứu trên một địa bàn cả nước, đề xuất những vấn đề ở tầm vĩ mô, không mang tính đặc thù chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Nhìn chung, các tác giả đã đi sâu nghiên cứu làm rõ các vấn đề về công nhân, vai trò của công nhân trong sự nghiệp CNH, HĐH Qua phân tích thực trạng, nguyên nhân và dự báo xu hướng phát triển của công nhân Việt Nam trong những năm tiếp theo và đề xuất một số giải pháp cơ bản phát triển giai cấp công nhân trong thời gian tới

Tuy nhiên, các công trình này chỉ dừng lại ở những vấn đề lớn, phạm vi rộng của xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam, chưa đi sâu vào từng địa phương cụ thể Song, đây là cơ sở và là nguồn tư liệu quý giúp tác giả định hướng nội dung trong quá trình nghiên cứu đề tài

1.1.1.2 Các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài có liên quan đến luận án

Trên thế giới, công trình về đội ngũ công nhân được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu Ở hầu hết các nước xã hội chủ nghĩa, thậm chí ở các nước tư bản chủ nghĩa, đều có những công trình nghiên cứu về giai cấp công nhân như:

Cuốn “Chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân Liên Xô” của Ni-na Tơ-Rô-Va [82] Cuốn sách gồm 3 chương với 3 vấn đề: một là, chủ nghĩa quốc tế là nét tiêu biểu của giai cấp công nhân; hai là, khối cộng đồng của những con người sáng tạo; ba là, chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân Liên Xô và phong trào

Pê-giải phóng dân tộc Về vai trò của giai cấp công nhân, tác giả cho rằng giai cấp công nhân trước nay vẫn là người sáng tạo chủ yếu những phúc lợi vật chất, là lực lượng

cách mạng cải tạo chính của xã hội Giai cấp công nhân Liên Xô góp phần vào

cuộc đấu tranh cho hòa bình bằng lao động của mình, giai cấp công nhân Liên Xô

đã giúp đỡ giai cấp công nhân các nước xây dựng kinh tế, củng cố tình đoàn kết Cuốn sách nhấn mạnh đến tình cảm đoàn kết giai cấp Các quan hệ quốc tế của giai cấp công nhân Liên Xô nhằm mục đích thành lập một khối liên minh vững chắc công nhân tất cả các nước trên thế giới, giải quyết nhiệm vụ chính của phong trào công nhân quốc tế là “giải phóng giai cấp công nhân bằng lực lượng chính của giai cấp công nhân”

Năm 2004, cuốn “Phong trào công nhân quốc tế - Những vấn đề lịch sử và

lý luận” được NXB Chính trị Quốc gia dịch, biên tập và xuất bản căn cứ theo bản

tiếng Nga do NXB Tư tưởng Mát-xcơ-va xuất bản Nội dung cuốn sách trình bày những điều kiện lịch sử của quá trình trưởng thành của giai cấp công nhân và phong trào công nhân trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản chuyển sang chủ nghĩa đế quốc; nêu

rõ những quá trình làm cho giai cấp vô sản trở thành giai cấp chủ đạo của xã hội, làm cho nó có khả năng thực tế bắt đầu sự nghiệp giải phóng loài người khỏi xiềng xích áp bức giai cấp; qua đó rút ra những bài học và kinh nghiệm Cuốn sách được xuất bản trong những năm 70 - 80 của thế kỷ XX, một số luận điểm, nhận định đến nay không còn phù hợp vì thực tiễn lịch sử đã phát triển phong phú và phức tạp Song, đó là tài liệu quý để tác giả tham khảo và làm phong phú nội dung quá trình hoàn thiện luận án

“Vị trí và vai trò của giai cấp công nhân đương đại”, Liễu Khả Bạch,

Vương Mai và Diêm Xuân Chi [4] Đây là công trình khoa học có nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến giai cấp công nhân Để củng cố vai trò làm chủ của giai cấp công nhân, các nhà nghiên cứu đã điều tra thực trạng của giai cấp công nhân, phân tích những đặc điểm và xu hướng mới trong quá trình phát triển của giai cấp công nhân Trên cơ sở phân tích, đánh giá những vấn đề thực tiễn đặt ra, tác giả đã đưa ra nhiều kiến giải để xây dựng giai cấp công nhân Trung Quốc nói riêng, giai cấp công nhân thế giới nói chung như: Cần chủ trương bảo vệ 5 quyền lợi lớn của công nhân trong quá trình cải cách; vấn đề xây dựng “quan hệ lao động”; vấn đề phát triển công nhân nước ngoài… Những vấn đề đặt ra trong công trình khoa học này đã cung cấp thêm nhiều góc nhìn mới về giai cấp công nhân thế giới

“Hệ tư tưởng của giai cấp công nhân Nga hiện nay”, V.Kh.Belenskii [19]

Trong bài viết, tác giả đã khẳng định, việc xác định hệ tư tưởng giai cấp công nhân Nga hiện nay là vô cùng phức tạp bởi họ đang sống và hoạt động trong trạng thái đa

tư tưởng do tính phức tạp của điều kiện kinh tế, xã hội sau sự kiện lịch sử 1991 Về

cơ bản, giai cấp công nhân Nga vẫn mong muốn xây dựng một mô hình xã hội có

sự kết hợp của quan hệ thị trường và các quan hệ xã hội chủ nghĩa Phần lớn giai cấp công nhân Nga vẫn coi chủ nghĩa Mác như là hệ tư tưởng giai cấp mình Đó là chủ nghĩa Mác có sự phát triển sáng tạo và có tính đến kinh nghiệm lý luận và thực tiễn của xã hội đương đại

Về vị trí và vai trò của giai cấp công nhân ở các nước tư bản hiện đại đã được phân tích qua các bài viết: “ Giai cấp công nhân vẫn là lực lượng chính trị quan trọng nhất” của Maicen Nhepsi [85]; “ Triển vọng phát triển của giai cấp công nhân thế kỷ XXI” của Trushkov [133] Các tác giả đã chỉ ra những mâu thuẫn trong chủ nghĩa tư bản, đặc biệt là mâu thuẫn giữa người lao động và tư bản ngày càng trở nên sâu sắc Từ đó các tác tác giả khẳng định rằng, trong xã hội tư bản hiện nay chỉ

có một giai cấp duy nhất đó là giai cấp công nhân mới có đủ khả năng lật đổ giai cấp tư sản Giai cấp công nhân họ có tổ chức công đoàn cũng như chính đảng của riêng mình Giai cấp công nhân là lực lượng chính trị- xã hội to lớn, trong quá trình phát triển của giai cấp công nhân đã hình thành nên các giá trị văn hóa của riêng giai cấp mình, đồng thời làm thay đổi nền văn hóa tư sản Vì thế, trong xã hội tư bản giai cấp công nhân vẫn là một lực lượng chính trị- xã hội quan trọng nhất

1.1.2 Các công trình khoa học nghiên cứu về xây dựng đội ngũ công nhân

Thông qua việc phân tích những ảnh hưởng tiêu cực tác động đến ý thức chính trị, lập trường giai cấp của giai cấp công nhân Việt Nam, tác giả chỉ rõ việc nâng cao ý thức chính trị cho giai cấp công nhân nói chung, đội ngũ công nhân Hà Nội nói riêng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay

Được sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Đồng Nai xuất bản cuốn “Lịch sử giai cấp công nhân ở Đồng Nai” [138], nhằm ghi lại quá trình hình thành và phát

triển của giai cấp công nhân ở Đồng Nai qua các chặng đường lịch sử, qua đó khẳng định vai trò, vị trí của giai cấp trong sự nghiệp xây dựng tỉnh Đồng Nai giàu mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh Giai cấp công nhân Đồng Nai là một bộ phận của dân tộc và giai cấp công nhân Việt Nam Theo tác giả, ngay từ khi ra đời, với truyền thống đấu tranh của dân tộc, giai cấp công nhân Đồng Nai đã liên tục đấu tranh chống áp bức bóc lột tư bản Từ khi có Đảng lãnh đạo, công nhân Đồng Nai từ đấu tranh tự phát vươn lên đấu tranh tự giác, trở thành giai cấp tiên tiến là lực lượng quan trọng trong đấu tranh giải phóng dân tộc; đấu tranh chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, giai cấp công nhân Đồng Nai cùng nhân dân cả nước nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Cuốn sách viết riêng

về lịch sử giai cấp công nhân ở Đồng Nai, là tư liệu quý giúp tác giả tham khảo và hoàn thiện luận án

Liên đoàn Lao động tỉnh Hải Phòng xuất bản cuốn “ Lịch sử phong trào công nhân và công đoàn Hải Phòng” [69] Cuốn sách giới thiệu một vài nét về thành phố

Hải Phòng như quá trình hình thành, phát triển, phong trào đấu tranh của công nhân Hải Phòng trong cuộc kháng chiến chống Pháp - Mỹ từ năm 1874 - 1975 và thi đua lao động sáng tạo phát triển kinh tế, thực hiện đường lối của Đảng (1975 - 2000) Là hải cảng lớn nhất của xứ Bắc Kì, đầu mối giao thông quan trọng trên đường hàng hải quốc

tế và là một trung tâm công nghiệp, Hải Phòng đã trở thành một trong những cái nôi đánh dấu sự ra đời của giai cấp công nhân và phong trào công nhân Việt Nam đấu tranh chống lại sự áp bức bóc lột của thực dân Pháp Hải Phòng là một trong những trung tâm của phong trào cách mạng cả nước trong các cao trào cách mạng 1930 -

1931, 1936 - 1939 và 1939 - 1945 Sau khi thống nhất đất nước, Hải Phòng là một trong 3 thành phố trực thuộc Trung ương của cả nước cùng với Hà Nội và Thành phố

Hồ Chí Minh Những thành tựu đó cho thấy giai cấp công nhân Hải Phòng luôn nỗ lực xây dựng, phát triển kinh tế và bảo vệ Tổ quốc

Nguyễn Đăng Thành đã chủ biên viết cuốn “Góp phần xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam từ thực trạng công nhân thành phố Hồ Chí Minh” [106] Các

tác giả đã phân tích thực trạng đội ngũ công nhân thành phố Hồ Chí Minh, qua đó phần nào khái quát thực trạng giai cấp công nhân Việt Nam để từ đó nghiên cứu, tham khảo và đưa ra những luận cứ khoa học cho việc định hướng phát triển giai cấp công nhân hiện nay Cuốn sách chỉ ra một số vấn đề lớn đối với công nhân

thành phố Hồ Chí Minh: thứ nhất, công nhân thành phố Hồ Chí Minh là sản phẩm

và là chủ thể của thực tế công nghiệp Việt Nam, làm thế nào để tận dụng những lợi thế của nguồn nhân lực, vừa nâng cao trình độ văn hóa, tay nghề công nhân theo hướng hiện đại hóa và qua đây rút ra bài học kinh nghiệm cho cả nước trong đẩy

mạnh CNH, HĐH; thứ hai, bối cảnh kinh tế nhiều thành phần và tác động nhiều mặt

của kinh tế thị trường sức lao động trong một đô thị lớn cũng làm nảy sinh nhiều

vấn đề đòi hỏi phải có hướng giải quyết; thứ ba, tại thành phố, một số nơi đang dần mang sắc thái chính trị - xã hội; thứ tư, yêu cầu xây dựng và hoàn thiện các tổ chức

chính trị trong đội ngũ công nhân đang mâu thuẫn với năng lực nhận thức, tổ chức

và hành động Cuốn sách đã tập trung nghiên cứu, đề ra giải pháp phát huy vai trò của đội ngũ công nhân tại thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, cả nước nói chung

Được sự đồng ý của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc

Kạn đã cho xuất bản cuốn “Lịch sử phong trào công nhân, viên chức, lao động và Công đoàn tỉnh Bắc Kạn” [68] Nội dung cuốn sách trình bày một cách có hệ thống

quá trình hình thành, phát triển của đội ngũ công nhân, viên chức, lao động và tổ chức công đoàn tỉnh Bắc Kạn qua các thời kỳ lịch sử đầy khó khăn, gian khổ: thời

kỳ cuối thế kỷ XIX đến tháng 8 năm 1945, thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chống

Mỹ, thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội (1976 - 1985), thời kỳ đầu đổi mới 1996) và thời kỳ CNH, HĐH đất nước (1997 - 2010); nhưng cũng vô cùng oanh liệt, góp phần làm nên những thắng lợi to lớn của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc

(1986-trong quá trình đấu tranh, xây dựng và bảo vệ quê hương Bắc Kạn và góp phần to lớn vào sự nghiệp chung của Đảng, của toàn dân tộc

Đề tài “Xu hướng biến đổi của giai cấp công nhân ở thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay” của Nguyễn Khánh Vân [143] Cũng như giai cấp công

nhân Việt Nam, giai cấp công nhân thành phố Hồ Chí Minh đang dần biến đổi theo

sự phát triển của nền kinh tế thị trường Tác giả đã chỉ ra thực trạng biến đổi của giai cấp công nhân ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay là đã có sự biến đổi về cơ cấu ngành nghề và thành phần kinh tế, về số lượng công nhân, về cơ cấu bậc thợ và trình độ học vấn… Nhằm tác động vào sự biến đổi giai cấp công nhân ở thành phố

Hồ Chí Minh theo chiều hướng tích cực, hạn chế chiều hướng tiêu cực, tác giả đã đề

ra các giải pháp thiết thực và sáng tạo để xây dựng giai cấp công nhân vững mạnh, cân đối và đồng bộ về cơ cấu, số lượng và chất lượng

Những công trình nghiên cứu về đội ngũ công nhân, xây dựng đội ngũ công nhân nêu trên đã đề cập nhiều nội dung với các góc độ khác nhau, có những đóng góp quan trọng về vấn đề xây dựng đội ngũ công nhân, đồng thời xuất phát từ thực trạng xây dựng đội ngũ công nhân của các địa phương đã đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ phát triển đội ngũ công nhân phục vụ cho sự nghiệp CNH, HĐH của Tỉnh

1.1.3 Các công trình khoa học nghiên cứu liên quan đến Quảng Ninh và xây dựng đội ngũ công nhân ở Quảng Ninh

Năm 1971, Ban Nghiên cứu lịch sử Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh xuất bản cuốn

“Bác Hồ với công nhân và nhân dân các dân tộc Quảng Ninh” [6] Cuốn sách tập hợp

các bài nói, bài báo, thư, huấn thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Ban Chấp hành Đảng Cộng sản Đông Dương nói chung, gửi nhân dân các dân tộc tỉnh Quảng Ninh nói riêng, thể hiện sự gắn bó bền chặt giữa Người với công nhân và nhân dân Quảng Ninh Về ngành công nghiệp than nơi đây, Bác đã từng nói: “Người ta thường gọi than là “vàng đen”, nó rất cần thiết cho công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, vận tải, quốc phòng và đời sống nhân dân Trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, và xây dựng chủ nghĩa xã hội càng cần rất nhiều than”, “Bác mong tất cả công nhân và cán bộ cố gắng hơn nữa, đẩy mạnh ngành than trở thành một ngành gương mẫu cho các ngành kinh tế khác và tỉnh Quảng Ninh trở thành một tỉnh giàu đẹp”

Lịch sử phong trào công nhân mỏ Quảng Ninh (tập 2) của tác giả Thi Sảnh

[96] Cuốn sách nghiên cứu về phong trào công nhân mỏ Quảng Ninh trong 10 năm (1945 - 1955) và chia phong trào thành hai giai đoạn: Giai đoạn xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng và giai đoạn bảo vệ và phát triển chính quyền cách mạng Theo tác giả, “cuộc đấu tranh của công nhân mỏ Quảng Ninh chống kẻ thù, phải tiến hành rất gian khổ, quyết liệt, kiên trì và sáng tạo trên mọi lĩnh vực quân sự, chính trị và kinh tế”, mục đích cuối cùng của cuộc đấu tranh là “đánh đuổi thực dân Pháp, giải phóng khu mỏ”

Đề tài: “Quảng Ninh, tiềm năng và triển vọng” của tác giả Hồng Hải và Nhị

Giang [52] Đã giới thiệu vị trí địa lý, tiềm năng về tài nguyên và kinh tế của Quảng Ninh Triển vọng và hướng phấn đấu trong thời gian tới Quảng Ninh hội tụ đầy đủ các yếu tố đặc thù về điều kiện vị trí, địa hình, tự nhiên, xã hội, kinh tế, con người Việt Nam: có rừng vàng biển bạc, sông núi, nước non, có đường biên giới đất liền với Trung Quốc và có đường biển thông ra thế giới Hơn nữa, có Vịnh Hạ Long - Di sản thiên nhiên, kỳ quan thiên nhiên của thế giới, danh thắng Yên Tử… Quảng Ninh còn có nhiều điều kiện để phát triển các loại du lịch và các ngành công nghiệp giải trí, công nghiệp văn hóa Được thiên nhiên ưu ái ban tặng tài nguyên khoáng sản giàu có, đây là điều kiện để Quảng Ninh phát triển các trung tâm khai khoáng, trung tâm nhiệt điện, vật liệu xây dựng của cả nước Quảng Ninh là nơi hội tụ, giao thoa của nền văn minh sông Hồng, có truyền thống cách mạng vẻ vang của giai cấp công nhân Vùng mỏ với tinh thần kỷ luật và đồng tâm Yếu tố này tạo cho con người Quảng Ninh có khả năng tập hợp, đoàn kết dưới sự lãnh đạo của Đảng Những tiềm năng đó là cơ sở để Quảng Ninh thực hiện đổi mới, xây dựng và phát triển nền kinh tế bền vững

Nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày thành lập đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí

Minh, cuốn sách“ 60 năm tuổi trẻ Quảng Ninh cống hiến và trưởng thành” do Chu

Mạnh Hiển chủ biên [54] Cuốn sách ghi lại những nét nổi bật về truyền thống vẻ vang trong lao động, học tập và chiến đấu của các thế hệ thanh niên gắn liền với sự

ra đời và trưởng thành của tổ chức Đoàn dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ kính yêu “60 năm qua tuổi trẻ Quảng Ninh cống hiến và trưởng thành, cũng là 60 mùa

xuân vẻ vang của tổ chức Đoàn và phong trào thanh, thiếu niên Quảng Ninh”,

“được Đảng và Bác Hồ kính yêu giáo dục và rèn luyện, Đoàn đã trở thành lực lượng xung kích cách mạng, là đội hậu bị tin cậy của Đảng” Nội dung cuốn sách còn chứng minh rõ, trong bất kỳ hoàn cảnh khó khăn, gian khổ nào, tổ chức Đoàn và thanh niên Quảng Ninh cũng trung thành với ý tưởng độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội của Đảng và Bác Hồ kính yêu

Cuốn “Lịch sử phong trào công nhân và công đoàn tỉnh Quảng Ninh tập III (1976 - 2000)” của tác giả Phạm Ngọc Thảo [107] Đã phản ánh chặng đường 25

năm của phong trào công nhân và Công đoàn tỉnh Quảng Ninh Từ niềm vui vô hạn được tận tâm, tận lực để xây dựng lại quê hương, đất nước trong khung cảnh hòa bình, thống nhất sau những ngày chiến tranh ác liệt; xen lẫn sự hy sinh vất vả khi chủ quyền biên giới bị đe dọa, cùng những nỗi nhọc nhằn trong thời kỳ đất nước lâm vào tình trạng khủng hoảng KT - XH và trăn trở, lo âu trước mất mát của bạn

bè, đồng chí, công nhân và Công đoàn tỉnh Quảng Ninh đã luôn nỗ lực phấn đấu vì

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước Sau năm 1975, đặc biệt từ khi đổi mới đến nay, thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, phong trào công nhân và Công đoàn tỉnh Quảng Ninh đã tiếp tục khẳng định vị trí vững vàng của giai cấp công nhân Việt Nam, từng bước trưởng thành, vươn lên xứng đáng là lực lượng đi đầu trong công cuộc đổi mới

Vùng mỏ Quảng Ninh - một trong những cái nôi của giai cấp công nhân Việt Nam, Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản, Tỉnh ủy Quảng Ninh và Tập đoàn Công

nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đồng tổ chức Hội thảo: “Xây dựng và phát triển giai cấp công nhân Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế - Thực

tiễn vùng mỏ Quảng Ninh” [14] Mục đích của Hội thảo nhằm làm rõ hơn những

vấn đề đang đặt ra, các rào cản, vướng mắc trong việc phát triển giai cấp công nhân Việt Nam nói chung và công nhân Vùng mỏ nói riêng, để giai cấp công nhân Việt Nam đóng góp nhiều hơn nữa vào sự nghiệp phát triển đất nước và luôn xứng đáng

là lực lượng tiên phong của cách mạng Hội thảo tập trung bàn về 5 vấn đề sau: một

là, tư tưởng Hồ Chí Minh về giai cấp công nhân và vị thế giai cấp công nhân trong thời kỳ mới; hai là, giai cấp công nhân hiện nay - một số vấn đề đặt ra; ba là, công

nhân Vùng mỏ Quảng Ninh - góc nhìn từ thực tiễn; bốn là, xây dựng giai cấp công nhân vì sự nghiệp CNH, HĐH; năm là, kinh nghiệm của nước ngoài về xây dựng và

phát triển giai cấp công nhân

Cuốn “Quảng Ninh trên đường hội nhập” của tác giả Vũ Trọng Hoàng [55] Cuốn sách giới thiệu tóm tắt về Quảng Ninh và những thành tựu đạt được trong sự

nghiệp đổi mới, phát triển trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội Được xác định là một trong những đầu tàu và là trung tâm kinh tế lớn của vùng đồng bằng sông Hồng, Quảng Ninh là trung tâm sản xuất công nghiệp; trung tâm du lịch hàng đầu cả nước; trung tâm thương mại dịch vụ cửa khẩu quốc tế Với những tiềm năng, thế mạnh về điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý mà không phải nơi nào cũng có được,

và với những đặc thù hết sức thuận lợi về giá trị tinh thần, nhân văn, văn hóa, lịch

sử, con người , Quảng Ninh đang có đầy đủ những yếu tố để phát triển nhanh, cân bằng và bền vững, đóng góp tích cực và đáng kể cho việc tái cơ cấu và chuyển đổi

mô hình tăng trưởng của cả nước KT - XH tăng trưởng, phát triển bền vững, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ổn định là cơ sở vững chắc để Quảng Ninh vững bước trên con đường hội nhập và phát triển

Ngoài ra, còn có các bài nghiên cứu liên quan đến đội ngũ công nhân Quảng

Ninh đăng trên các bài báo, tạp chí… như: Vũ Hồng Phong, “Định hướng và giải pháp giải quyết việc làm tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2006-2010”, [89]; Nguyễn

Duy Hưng, “Xây dựng Quảng Ninh giàu mạnh, góp phần vào sự nghiệp phát triển

chung của cả nước”[ 60]

Như vậy, có thể nói những công trình trên đề cập đến đội ngũ công nhân và xây dựng đội ngũ công nhân là rất đa dạng và phong phú, nghiên cứu ở nhiều góc

độ, khía cạnh khác nhau Tuy nhiên, cho đến nay nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh trên lĩnh vực xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 1996 đến năm 2011, dưới góc độ Lịch sử Đảng thì chưa có một công trình nào đề cập một cách đầy đủ, hệ thống Các công trình nghiên cứu liên quan là những tư liệu quý để tác giả tiếp thu, kế thừa trong quá trình thực hiện luận án

1.2 Kết quả nghiên cứu của các công trình liên quan đến đề tài luận án

và những vấn đề luận án tập trung giải quyết

1.2.1 Kết quả nghiên cứu của các công trình liên quan đến đề tài, luận án

có thể kế thừa phát triển

- Các công trình của các tác giả nước ngoài đã đề cập đến khái niệm và nội hàm giai cấp công nhân; phân tích đặc điểm, vai trò, xu hướng biến đổi giai cấp công nhân ở các nước hiện nay và những nhân tố tác động tới xu hướng biến đổi

đó, thực trạng đời sống, lao động, thu nhập, trình độ học vấn, tay nghề của giai cấp công nhân ở các nước

- Một số công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước đã đề cập và làm

rõ khái niệm giai cấp công nhân Việt Nam; phân tích thực trạng xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam trên nhiều phương diện Khẳng định vị trí, vai trò giai cấp công nhân Việt Nam trong tiến trình phát triển cách mạng Việt Nam, nhất là trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước; làm rõ yêu cầu vừa cơ bản lâu dài, vừa cấp bách phải chăm lo xây dựng giai cấp công nhân về mọi mặt hiên nay

- Một số công trình nghiên cứu đánh giá kết qủa xây dựng giai cấp công nhân trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước về cơ cấu, số lượng và chất lượng bước đầu tổng kết đúc rút kinh nghiệm có giá trị tham khảo vào hiện thực tốt

Từ đó đề xuất phương hướng, mục tiêu và giải pháp nhằm xây dựng và phát triển giai cấp công nhân Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế

- Một số công trình có đề cập đến sự lãnh đạo của Đảng về xây dựng giai cấp công nhân trên phạm vi cả nước và ở các tỉnh cụ thể của các ngành khoa học

cụ thể: triết học, kinh tế chính trị, chủ nghĩa xã hội khoa học

- Có một số ít công trình nghiên cứu liên quan đến công nhân và xây dựng đội ngũ công nhân của Quảng Ninh dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh Các công trình đó đã làm rõ một số vấn đề về tình hình đội ngũ công nhân;

sự đóng góp quan trọng của đội ngũ công nhân vào sự phát triển KT-XH của Tỉnh; chủ trương của Đảng bộ tỉnh về xây dựng đội ngũ công nhân qua các giai đoạn lịch sử

Đó là những nguồn tài liệu, cung cấp những luận cứ khoa học quan trọng luận án có thể kế thừa và phát triển

- Kết quả khảo cứu các công trình liên quan đến luận án còn giúp cho nghiên cứu sinh về phương pháp tiếp cận, trình bày về công trình khẳng định liên quan đến xây dựng giai cấp công nhân; khai thác những tài liệu có giá trị phục vụ cho viết luận án của mình

- Nhưng chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu đầy đủ, có hệ thống

về Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 1996 đến năm 2011 dưới góc độ khoa học Lịch sử Đảng Đây là “ khoảng trống” về khoa học, nghiên cứu sinh tập trung nghiên cứu làm rõ

1.2.2 Những vấn đề luận án tập trung giải quyết

Thứ nhất, luận án làm rõ đặc điểm tự nhiên KT - XH tỉnh Quảng Ninh tác

động đến xây dựng đội ngũ công nhân của Tỉnh; thực trạng đội ngũ công nhân và xây dựng đội ngũ công nhân của tỉnh Quảng Ninh trước năm 1996; chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng giai cấp công nhân trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, tích cực, chủ động hội nhập quốc tế

Thứ hai, thông qua các văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh, Ban

Chấp hành Đảng bộ, Tỉnh ủy Quảng Ninh Luận án khái quát chủ trương của Đảng

bộ tỉnh Quảng Ninh về xây dựng đội ngũ công nhân do tỉnh quản lý bao gồm: quan điểm, phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp Đồng thời làm rõ quá trình Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo xây dựng đội ngũ công nhân, tập trung vào các nội dung: xây dựng đội ngũ công nhân về cơ cấu và số lượng; công tác giáo dục chính trị, tư tưởng nâng cao nhận thức cho công nhân; công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tay nghề; thực hiện chế độ chính sách nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho công nhân và xây dựng tổ chức đảng, các tổ chức chính trị - xã hội trong các cơ sở sản xuất, kinh doanh, phát huy vai trò của đội ngũ công nhân

Thứ ba, luận án khái quát ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của ưu điểm, hạn

chế từ sự lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh từ năm 1996 đến năm 2011; từ đó, rút ra một số kinh nghiệm lịch sử để vận dụng vào xây dựng đội ngũ công nhân của tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn hiện nay

Tiểu kết chương 1

Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về giai cấp công nhân nói chung, giai cấp công nhân ở Quảng Ninh nói riêng dưới nhiều phương diện, khía cạnh khác nhau Đặc biệt những đề tài nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng xây dựng giai cấp công nhân trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước … cũng được nhiều nhà khoa học quan tâm, nghiên cứu, phân tích, luận giải

Về tổng thể, các công trình này đã làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, thực tiễn đang đặt ra về xây dựng giai cấp công nhân thế giới và trong nước nói chung, công nhân Quảng Ninh nói riêng trong tiến trình phát triển KT-XH của đất nước, trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, tích cực, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Song, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu có hệ thống, toàn diện

về Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 1996 đến năm 2011, dưới góc độ khoa học Lịch Sử Đảng Vì vậy, tác giả chọn vấn đề:

“Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân từ năm 1996

đến năm 2011” làm luận án tiến sĩ Lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản

Việt Nam Đề tài luận án không trùng lặp với các công trình khoa học đã được công

bố trong và ngoài nước

Chương 2 CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ

TỈNH QUẢNG NINH VỀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN TỪ

NĂM 1996 ĐẾN NĂM 2005

2.1 Những yếu tố tác động và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh

về xây dựng đội ngũ công nhân

2.1.1 Những yếu tố tác động đến việc xây dựng đội ngũ công nhân của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh

2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Ninh

Điều kiện tự nhiên: Quảng Ninh là một tỉnh biên giới, miền núi và hải đảo

biên giới trên bộ (120 km) và trên biển (gần 190 km) giáp với Trung Quốc, có ba cửa khẩu lớn (Móng Cái, Hoành Mô, Bắc Phong Sinh) tiếp giáp với vùng duyên hải Nam Trung Quốc rộng lớn Có đường bờ biển dài 250 km, có 2.077 hòn đảo lớn nhỏ, có trên 40.000 héc ta bãi triều và hơn 20.000 héc ta diện tích eo biển và vịnh Đây là nơi có khu mỏ “vàng đen” quý giá lại có nhiều cảng biển và cửa khẩu, có

tiềm năng và thế mạnh phát triển công nghiệp toàn diện

Quảng Ninh được coi là hình ảnh thu nhỏ của Việt Nam bởi tỉnh đa dạng về địa hình, có cả núi, đồi, đồng bằng và hải đảo Núi đồi Quảng Ninh chiếm trên 80% diện tích tự nhiên của Tỉnh, có dải đồng bằng nhỏ hẹp như một đường viền vạch ranh giới đất liền và vùng biển mênh mông với hàng nghìn đảo nhấp nhô ở ven rìa Nét nổi bật là những dải đồi, cụm đồi, dải núi, khối núi được sắp xếp thành những bậc địa hình theo dạng một cánh cung lớn, lồi về hướng Đông Nam, với chiều dài trên 150km từ dãy Yên Tử đến Quảng Châu ở Hải Hà thường được gọi là cánh cung Đông Triều

Địa mạo Quảng Ninh như bộ khung làm giá đỡ chứa đựng mọi tài nguyên, phân chia ranh giới các vùng môi trường sinh thái và các hoạt động KT - XH của nhân dân trong vùng

Phía Bắc giáp với huyện Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn Phía Tây và Tây Bắc giáp với huyện Sơn Động và huyện Lục Nam của tỉnh Bắc Giang Phía Tây và Tây Nam

giáp với huyện Chí Linh và huyện Kinh Môn của tỉnh Hải Dương Phía Nam giáp với huyện Thủy Nguyên thuộc thành phố Hải Phòng

Là một tỉnh ven biển, Quảng Ninh có số lượng sông suối khá lớn Phần nhiều các sông đều nhỏ, ngắn và dốc; thung lũng sâu do quá trình xâm thực mạnh Các sông suối đều bắt nguồn từ các vùng núi trong cánh cung Đông Triều Phần lớn đều chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, vuông góc với bờ biển Có 30 sông, suối dài trên 10km nhưng phần nhiều đều nhỏ, không có trung lưu, cửa sông đổ ra biển có dạng vịnh cửa sông Do đặc điểm này mà nước sông vào mùa hè dâng lên nhanh, khi rút kiệt cũng nhanh Có đường bờ biển tương đối khúc khuỷu, có nhiều vịnh ăn sâu vào đất liền, phía ngoài biển có hệ thống các đảo tạo thành một vòng cung gần song song với bờ

Quảng Ninh là tỉnh giàu tài nguyên Tỉnh có 140 mỏ và điểm quặng, thuộc nhiều loại khoáng sản khác nhau Bao gồm: nhiên liệu, vật liệu, kim loại màu, phi kim loại, vật liệu xây dựng, nước khoáng Trong đó, có những loại khoáng sản có giá trị kinh tế lớn là khoáng sản nhiên liệu - bể than Quảng Ninh, vật liệu xây dựng

- đá vôi, sét xi măng, sét gạch ngói chất lượng cao, nguyên liệu chịu lửa, cát thủy tinh và nước khoáng Trong đó, than đá là khoáng sản nhiên liệu quan trọng nhất của Tỉnh, là bể than lớn nhất của Việt Nam, kéo dài từ Phả Lại đến Vạn Hoa, diện

Nam thuộc địa phận huyện Hoành Bồ

Quảng Ninh có tài nguyên du lịch phong phú, nổi tiếng như Vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, bãi tắm Trà Cổ, cửa khẩu Móng Cái, khu di tích lịch sử văn hóa Yên

Tử, Bạch Đằng, khu bảo tồn thiên nhiên Cái Bầu, Cô Tô Với cảnh quan thiên nhiên

kỳ vĩ, thắng cảnh Vịnh Hạ Long nổi tiếng đang hấp dẫn và thu hút sự chú ý của quốc gia và quốc tế, là tiềm năng to lớn để tỉnh tranh thủ mọi tiềm năng du lịch, đưa

du lịch trở thành ngành kinh tế chủ lực và đầy triển vọng

Quảng Ninh nằm ở cửa ngõ của cả nước, có vị trí giao thông thuận lợi: Vừa

là cửa ngõ quan trọng ở phía Đông Bắc với phần đất liền rộng lớn và vùng hải đảo bao la; Vừa có hệ thống cảng biển và mạng lưới đường bộ, đường sắt đang được mở rộng và phát triển, giữ vai trò “mở cửa” lớn ra biển cho các tỉnh phía Bắc Việt Nam

và các tỉnh phía Tây Nam Trung Quốc và Bắc Lào Các tuyến đường giao thông nối Quảng Ninh với các tỉnh trong nước đang được mở rộng như: Quốc lộ 4B là đường

ô tô duy nhất nối Lạng Sơn với Quảng Ninh, quốc lộ 279 nối huyện Sơn Động tỉnh Bắc Giang với huyện Hoành Bồ, có đường ô tô Đông Triều - Kinh Môn (tỉnh Hải Dương) qua phà Triều là đường 332, đường 333 nối Đông Triều với Thủy Nguyên (thành phố Hải Phòng), quốc lộ 10 nối Hải Phòng - Quảng Ninh qua phà Rừng trên sông Bạch Đằng Theo quốc lộ 1A hoặc cảng biển Cửa Ông, Hòn Gai, Cái Lân có thể đi sâu vào vùng đồng bằng sông Hồng, miền núi và trung du Bắc Bộ; hoặc nối liền với các vùng kinh tế phía Nam Trung Quốc trong các quan hệ chuyển tải hàng hóa xuất nhập khẩu, đẩy mạnh giao lưu kinh tế Đồng thời, Quảng Ninh có khả năng thiết lập các mối quan hệ hàng hải với các nước trên thế giới

Quảng Ninh là tỉnh nằm trong khu vực kinh tế trọng điểm Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh với tài nguyên thiên nhiên phong phú, vị trí địa lý thuận lợi Quảng Ninh đã nhanh chóng khai thác tiềm năng về mọi mặt, thu hút vốn đầu tư nước ngoài để xây dựng các nghành công nghiệp, du lịch, thương mại… đồng nghĩa với việc, đội ngũ công nhân của Tỉnh cũng không ngừng tăng lên về mặt số lượng, đòi hỏi Đảng bộ tỉnh phải có những chủ trương, chính sách để xây dựng đội ngũ công nhân vững mạnh để đáp ứng được yêu cầu của Tỉnh

Điều kiện kinh tế - xã hội của Quảng Ninh

Về kinh tế: Sau những năm thực hiện công cuộc đổi mới theo tinh thần Nghị

quyết của Đại hội VI của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ của Tỉnh lần thứ VIII đã mang lại những kết quả quan trọng Đến năm 1990, bộ mặt KT - XH của Tỉnh đã có chuyển biến quan trọng Bước sang giai đoạn mới, tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ X năm 1996 đã đề ra mục tiêu chiến lược lâu dài

về phát triển kinh tế: “phấn đấu đưa Quảng Ninh trở thành một tỉnh công nghiệp và

du lịch hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý, tạo ra nhiều việc làm cho người lao động, đời sống nhân dân ngày một cao” [34, tr 45] Với mục tiêu đề ra, kinh tế của tỉnh Quảng Ninh đã có bước phát triển khá: Từ năm 1996 đến năm 2000, nhịp độ tăng trưởng bình quân hằng năm về tổng sản phẩm trong tỉnh đạt 9,6%, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ Kim ngạch xuất

khẩu hàng năm tăng 14,4% Giá trị sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp tăng bình quân

hàng năm 7,7%” [35, tr 46]

Để thực hiện phát triển KT - XH, Đại hội XI của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh

đã đề ra kế hoạch phát triển KT - XH trong 5 năm từ năm 2001 - 2005 là: “phát huy cao nhất sự nỗ lực của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc trong tỉnh, vượt qua khó khăn thử thách để tiếp tục công cuộc đổi mới, đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; giữ vững sự tăng trưởng cao về kinh tế, tăng cường cơ sở hạ tầng kinh

tế - xã hội; phát triển các ngành, các lĩnh vực, các sản phẩm có lợi thế và sức cạnh tranh…” [35, tr 32] Nhằm thực hiện tốt mục tiêu phát triển KT - XH trong giai đoạn 2001 - 2005 Đảng bộ và nhân dân các dân tộc trong toàn tỉnh đã thực hiện tốt các nhiệm vụ về xây dựng cơ cấu kinh tế, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, khai thác hợp lý các nguồn lực và tiềm năng của vùng… Nhờ vậy, kinh tế của Tỉnh đang phát triển toàn diện, tăng trưởng cao và ổn định Tổng sản phẩm trong tỉnh (GDP) tăng bình quân 7,5%/năm, đạt kế hoạch đề ra; GDP bình quân đầu người năm 2005 đạt

726 USD, bằng 1,65 lần so với năm 2000 Sản xuất công nghiệp có sự chuyển biến tích cực, tổng giá trị sản xuất công nghiệp tăng bình quân 20,1%/năm, vượt 4,1% so với kế hoạch Sản xuất nông nghiệp phát triển khá, tổng giá trị sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp tăng bình quân 7,85%/năm, vượt chỉ tiêu đề ra [37, tr 11 - 12] Bên cạnh đó, các ngành dịch vụ có sự chuyển biến tích cực, đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và phục vụ đời sống nhân dân; giá trị tăng thêm của các ngành dịch vụ tăng bình quân 15,5%/năm Các ngành du lịch, kinh tế cảng biển, kinh tế cửa khẩu, thương mại phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm Hoạt động tài chính đạt kết quả tốt với tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn tăng bình quân 10,65%/năm, trong đó, thu nội địa tăng 21,95%/năm Tỉnh đã huy động

và quản lý có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư phát triển, với tổng vốn đầu tư trong

xã hội trên địa bàn 5 năm ước tính đạt 49.700 tỷ đồng, tăng bình quân 26,6%/năm [37, tr 14 - 15]

Như vậy, Quảng Ninh là một tỉnh công nghiệp, có tiềm năng kinh tế lớn trong tam giác phát triển Bắc Bộ Hơn nữa, tỉnh lại có nhiều thế mạnh về cảng biển

và cửa khẩu, có nhiều danh lam thắng cảnh thu hút du lịch nội địa và quốc tế, có

điều kiện mở rộng kinh tế đối ngoại, phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa, khoa học

kỹ thuật với các vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc và mở rộng ra khu vực và thế giới Tỉnh Quảng Ninh được coi là phên dậu thiêng liêng của Tổ quốc, với bao chiến thắng lẫy lừng; là trung tâm đỉnh cao của phật giáo Việt Nam nhiều thế kỷ; là cái nôi ra đời giai cấp công nhân Việt Nam với truyền thống kiên cường, bất khuất… Vùng đất này xứng đáng là “hình ảnh của nước Việt Nam thu nhỏ” Hiện nay, nhân dân các dân tộc trong tỉnh đã và đang khai thác mọi thế mạnh, mọi tiềm năng để tỉnh Quảng Ninh thực sự trở thành một chân kiềng, một mũi nhọn trong

vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

Về văn hóa, xã hội: Quảng Ninh là một tỉnh miền núi có dân số không đông,

theo Thống kê dân số của Tỉnh đến đầu năm 2012, dân số toàn tỉnh là 1.177.200

độ dân cư đang được nâng lên từng bước về mọi mặt Tỉnh ủy đã có nhiều nghị quyết về giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ cho người dân, nhằm nâng cao trình độ dân trí, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ cao vào sản xuất, nâng cao năng suất lao động, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người lao động Cho nên đời sống nhân dân trong tỉnh ngày càng được cải thiện và nâng cao rõ rệt trong những

năm gần đây

Quảng Ninh có thành phần dân tộc đa dạng với 22 dân tộc khác nhau Trong

đó, chỉ có 5 dân tộc có dân số trên 1.000 người, họ sinh sống thành từng bản như Tày, Dao, Sán Dìu, Sán Chay; các dân tộc phân bố đều trên lãnh thổ của Tỉnh, có tinh thần đoàn kết, chung sống hòa thuận tạo điều kiện thuận lợi trong việc cố kết cộng đồng dân cư của toàn tỉnh

Quảng Ninh có 4 thành phố, 1 thị xã và 9 huyện, trực thuộc, 61 phường, 10 thị trấn và 115 xã Các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị của Tỉnh,

có chức năng lãnh đạo và quản lý nhân dân thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước đề ra

Tín ngưỡng ở Quảng Ninh có nhiều nét tương đồng với tín ngưỡng các vùng trên toàn lãnh thổ Việt Nam do chịu ảnh hưởng của những quy luật hình thành và phát triển chung, song do những đặc điểm về tự nhiên xã hội, trước hết là đặc điểm

dân tộc và những diễn biến trong lịch sử trên vùng Đông Bắc, tín ngưỡng Quảng Ninh có những nét đặc thù thể hiện trên 3 đặc điểm nổi bật: Đó là hiện tượng phân vùng tín ngưỡng, hiện tượng ghi đậm dấu ấn lịch sử và hiện tượng đấu tranh dung hòa các dòng phái tín ngưỡng Quảng Ninh còn biết đến là trung tâm đỉnh cao của Phật giáo Việt Nam với các công trình nghệ thuật mang đậm dấu ấn của đạo Phật nhiều thế kỷ, lại có nhiều di tích lịch sử văn hóa đặc sắc từ thời Lý, Trần, Lê, Mạc, Nguyễn Như vậy, tín ngưỡng, tôn giáo Quảng Ninh gắn liền với lịch sử của sự kiện

xã hội, chính trị lớn trên vùng đất này Trong đó, tín ngưỡng tôn giáo bản địa là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, gắn liền với cuộc sống cộng đồng, truyền thống văn hóa lâu đời của vùng Đông Bắc Tổ quốc

Với những đặc điểm về tự nhiên, KT-XH như vậy, tỉnh Quảng Ninh có những thuận lợi nhất định trong xây dựng đội ngũ công nhân Là Tỉnh có vị trí địa

lý địa chính trị, được coi là một trong những tỉnh trọng điểm phía Bắc, lại có biên giới giáp với Trung Quốc Những điều đó đã tạo điều kiện cho tỉnh Quảng Ninh có một nền kinh tế toàn diện, thu hút nguồn lực lao động lớn, nhất là đội ngũ công nhân trong tỉnh

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi trong xây dựng đội ngũ công nhân, cũng tồn tại một số khó khăn đối với việc xây dựng đội ngũ công nhân trong Tỉnh Khi các công ty tư nhân, công ty nước ngoài phát triển trên địa bàn tỉnh thì đòi hỏi phải có đội ngũ công nhân đông đảo với trình độ cao để đáp ứng yêu cầu của các công ty, doanh nghiệp, điều này đòi hỏi Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh phải có những chính sách đào tạo đội ngũ công nhân thật bài bản về chất lượng Tỉnh có khá nhiều tín ngưỡng, dân tộc khác nhau vì vậy, trong quá trình lãnh đạo xây dựng đội ngũ công nhân, Đảng bộ tỉnh cần phải có sự thống nhất cũng như công bằng trong các chính sách, chế độ đãi ngộ để tạo sự yên tâm trong công việc của họ

Những thuận lợi và khó khăn đó sẽ thúc đẩy Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh quan tâm hơn nữa đến công tác xây dựng đội ngũ công nhân, góp phần vào sự phát triển của Tỉnh nói riêng và cả nước nói chung

2.1.1.2 Khái niệm, vị trí, vai trò của công nhân và thực trạng xây dựng đội ngũ công nhân ở Quảng Ninh trước năm 1996

Khái niệm, vị trí, vai trò của công nhân

Giai cấp công nhân Việt Nam là một lực lượng xã hội to lớn, đang phát triển, bao gồm những người lao động chân tay và trí óc, làm công hưởng lương trong các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ công nghiệp, hoặc sản xuất kinh doanh và dịch vụ có tính chất công nghiệp

Giai cấp công nhân Việt Nam có sứ mệnh lịch sử to lớn: Là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam; giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến; giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng

Đội ngũ công nhân: là một bộ phận của giai cấp công nhân bao gồm những người lao động chân tay và trí óc, làm công hưởng lương trong các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ công nghiệp, hoặc sản xuất kinh doanh và dịch vụ có tính chất công nghiệp

Trong sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội giai cấp công nhân Việt Nam đã tỏ rõ sức mạnh và tinh thần cách mạng, yêu nước Ngay từ những cao trào đấu tranh đầu tiên những năm 1930 -

1931 với phong trào đấu tranh của công nhân Vinh - Bến Thủy, công nhân dệt Nam Định… tiến tới Tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám năm 1945, lần lượt đánh đuổi thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược Sau khi thống nhất đất nước công nhân cùng với nông dân và đội ngũ trí thức đã đóng góp sức lực

và trí tuệ vì sự nghiệp xây dựng đất nước giàu mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh Trong suốt chiều dài lịch sử, công nhân Việt Nam cùng với nông dân thực

sự là động lực chủ yếu, là liên minh cơ bản để xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, quyết định đến thắng lợi to lớn của sự nghiệp giành độc lập, thống nhất đất nước, tiến lên xây dựng đất nước theo con đường chủ nghĩa xã hội Giai cấp

công nhân có vị trí, vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng khẳng định: giai cấp công nhân là giai cấp tiên phong, giai cấp lãnh đạo sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Trong quá trình đổi mới, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (12 - 1986), xác định, đối với giai cấp công nhân, Đảng cần có những biện pháp

cụ thể nhằm nâng cao giác ngộ xã hội chủ nghĩa và trình độ hiểu biết về mọi mặt

để xứng đáng với vị trí giai cấp tiên phong của cách mạng, đồng thời chăm lo đời sống vật chất và văn hóa, tạo ra những điều kiện cần thiết để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình Đặc biệt, trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương khóa X (2008) Đảng xác định giai cấp công nhân Việt Nam là

“giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam; giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến; giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng” Sứ mệnh lịch sử đó được thể hiện bằng những vai trò cụ thể trong từng lĩnh vực:

Đối với kinh tế: Giai cấp công nhân Việt Nam là lực lượng sản xuất hàng đầu; là đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, có nhiều đóng góp lớn lao vào thành tựu của nền kinh tế quốc dân, góp phần xây dựng kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đồng thời giai cấp công nhân Việt Nam có tính quyết định trong việc đưa đất nước từ một nền sản xuất nhỏ lên nền sản xuất lớn, đẩy mạnh quá trình xây dựng nông thôn mới, ổn định đời sống xã hội

Trong lĩnh vực chính trị, quốc phòng an ninh: Công nhân Việt Nam là chỗ dựa và cơ sở xã hội - chính trị tin cậy của toàn bộ hệ thống chính trị, là giai cấp giữ vai trò nòng cốt trong liên minh công, nông, trí thức, là nền tảng của khối đại đoàn kết dân tộc, góp phần quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc và giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội

Trong lĩnh vực văn hóa - xã hội: Công nhân rất hăng hái trong phong trào thi đua lao động sáng tạo, tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, có nhiều sáng kiến quan trọng góp phần phát triển xã hội

Như vậy, trong từng lĩnh vực cụ thể của đời sống xã hội, công nhân luôn phát huy vị trí, vai trò của mình xứng đáng là chỗ dựa và cơ sở xã hội - chính trị tin cậy của toàn bộ hệ thống chính trị; là lực lượng sản xuất hàng đầu, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng CNXH Có thể khẳng định giai cấp công nhân cùng với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức có vai trò to lớn trong khối liên minh công nông tạo nên sức mạnh đoàn kết dân tộc, đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược, là lực lượng đi đầu trong việc phát huy tinh thần chủ động, tích cực, sáng tạo trong lao động và sản xuất vì sự nghiệp xây dựng CNXH của đất nước

Thực trạng xây dựng đội ngũ công nhân ở Quảng Ninh trước năm 1996

Trước tình hình KT-XH của đất nước lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng, trì trệ kéo dài, Đảng xác định cần phải tiến hành đổi mới toàn diện đất nước, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (12 - 1986) đánh dấu một bước ngoặt mới trong

sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Cùng với những chính sách đổi mới kinh tế, Đảng đã có những đổi mới về chính sách phát triển đội ngũ công nhân

và tổ chức công đoàn trong giai đoạn mới Năm 1990, Luật Công đoàn mới được công bố, đây là bộ luật có cơ sở pháp lý quan trọng để phát huy vai trò của công nhân, lao động và các tổ chức công đoàn trong sự nghiệp đổi mới Quán triệt tư tưởng chỉ đạo của Trung ương Đảng Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ IX,

có những quyết định quan trọng đối với tổ chức công đoàn: “Công đoàn phải có kế hoạch, nội dung và hình thức thích hợp để giáo dục chính trị tư tưởng, làm cho công nhân viên chức trong tỉnh ai nấy đều hiểu rõ vai trò lịch sử của giai cấp công nhân, truyền thống bất khuất của công nhân Vùng mỏ để xây dựng cho họ lập trường kiên định, tinh thần làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa, thực sự tham gia thực hiện quyền

tự chủ trong sản xuất - kinh doanh của đơn vị cơ sở và lao động có tổ chức, có kỷ luật, có kỹ thuật triệt để tiết kiệm, đem lại năng suất, chất lượng và hiệu quả cao…” [33, tr 65] Thực hiện Quyết định số 176/HĐBT ngày 9 - 10 – 1989 của Hội đồng

Bộ trưởng “Về sắp xếp lại lao động trong các đơn vị kinh tế quốc doanh”, đội ngũ

công nhân viên chức Quảng Ninh giảm nhanh về số lượng Giữa năm 1987, toàn tỉnh có 174.909 công nhân, viên chức, chiếm 42,6% lao động toàn tỉnh [70, tr 209 - 210] Chất lượng đội ngũ công nhân, lao động của Quảng Ninh được nâng cao Qua cuộc điều tra dân số năm 1989, công nhân, lao động Quảng Ninh đã có 12.609 người có bằng cao đẳng và đại học 33 tiến sĩ, phó tiến sĩ, 33.337 người có bằng trung cấp kỹ thuật, nghiệp vụ, 48.337 công nhân kỹ thuật có bằng, 31.010 công nhân không có bằng [8, tr.32, 135] Cùng với sự thay đổi về số lượng, chất lượng, ý thức và tư tưởng của công nhân Quảng Ninh luôn thể hiện rõ quyết tâm thực hiện đường lối đổi mới toàn diện của Đảng, quyết tâm xóa bỏ cơ chế cũ, thực hiện cơ chế quản lý mới Đây cũng là một trong những biểu hiện cho tinh thần cách mạng

và tinh thần yêu nước của đội ngũ công nhân Quảng Ninh Đại hội Công đoàn tỉnh Quảng Ninh lần thứ VII (7 - 1988) đã đánh giá đội ngũ công nhân tỉnh Quảng Ninh

có truyền thống cách mạng, tiến bộ luôn đi đầu trong các phong trào cách mạng, thực hiện tốt các phong trào thi đua hăng hái lao động sản xuất và đạt được những kết quả đáng tự hào Song, sản xuất phát triển chậm, năng suất lao động thấp, chất lượng kém, điều đó đặt ra vấn đề đòi hỏi người công nhân không ngừng học tập nâng cao trình độ, đáp ứng với quá trình CNH, HĐH đất nước và của Tỉnh

Để khắc phục khó khăn, chỉnh đốn lại đội ngũ công nhân, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ IX (vòng 2, tháng 10 - 1991) đã đề ra phương hướng, mục tiêu: “tiếp tục công cuộc đổi mới một cách sâu sắc và toàn diện, từng bước ổn định kinh tế - xã hội; tạo thêm nhiều việc làm cho người lao động…” [32, tr 45] Thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (1991 - 1995), đội ngũ công nhân đã được mở rộng, bao gồm các đối tượng lao động khu vực Nhà nước quản lý, các doanh nghiệp cổ phần hóa, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Lao động khu vực Nhà nước có nhiều biến động về cả số lượng, chất lượng

Sự biến động đó phụ thuộc rất nhiều vào các chính sách của Nhà nước Năm 1990, Nhà nước ban hành Quyết định số 315/HĐBT về chấn chỉnh và tổ chức lại sản xuất

và kinh doanh trong khu vực kinh tế quốc doanh; ban hành Quyết định số 388/HĐBT quy định quy chế thành lập và giải thể doanh nghiệp Nhà nước; năm