Modun bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển

Giới thiệu về mô đunVị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun : Hệ thống di chuyển hệ thống treo và khung vỏ xe ôtô là cụm chi tiết của gầm xe, dùng để nối đàn hồi và truyền lực giữa khung vỏ xe

(Mặt sau trang bìa)

Mã tàI liệu:………

Mã quốc tế ISBN :……

Tuyên bố bản quyền :

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình

Cho nên các nguồn thông tin có thể

Tổng Cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách

để bảo vệ bản quyền của mình

Tổng Cục Dạy Nghề cám ơn và hoan

nghên các thông tin giúp cho việc tu

sửa và hoàn thiện tốt hơn tàI liệu

Lời tựa

(Vài nét giới thiệu xuất xứ của chơng trình và tài liệu)

Tài liệu này là một trong các kết quả của Dự án GDKT-DN

(Tóm tắt nội dung của Dự án)

(Vài nét giới thiệu quá trình hình thành tài liệu và các thành phần tham gia)

(Lời cảm ơn các cơ quan liên quan, các đơn vị và cá nhân đã tham gia )

(Giới thiệu tài liệu và thực trạng)

TàI liệu này đợc thiết kế theo từng mô đun/ môn học thuộc hệ thốngmô đun/môn học của một chơng trình, để đào tạo hoàn chỉnh

Nghề Sửa chữa ôtô ở cấp trình độ II

và đợc dùng làm Giáo trình cho học viên trong các khoá đào tạo, cũng có thể

đợc sử dụng cho đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật, các nhàquản lý và ngời sử dụng nhân lực tham khảo

Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trìnhchính thức trong hệ thống dạy nghề

Hà nội, ngày tháng năm

Giám đốc Dự án quốc gia

Mục lục

đề mục Trang

5 Các hình thức học tập chính trong mô đun 7

6 Bài 1 : -Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo phụ thuộc 8

- Thực tập sửa chữa cơ cấu treo phụ thuộc 12

7 Bài 2 : - Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo độc lập 16

- Thực tập sửa chữa cơ cấu cấu treo độc lập 20

8 Bài 3 : - Sửa chữa và bảo dỡng bộ giảm chấn 23

- Thực tập sửa chữa và bảo dỡng bộ giảm chấn 27

9 Bài 4 : - Sửa chữa và bảo dỡng khung xe 31

- Thực tập sửa chữa khung xe 34

10 Bài 5 ; - Sửa chữa và bảo dỡng vỏ xe

37

- Thực tập sửa chữa vỏ xe 40

13 Đáp án các câu hỏi và bài tập 43

14 Các thuật ngữ chuyên môn

44

15 Tài liệu tham khảo 44

Giới thiệu về mô đun

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun :

Hệ thống di chuyển (hệ thống treo và khung vỏ xe) ôtô là cụm chi tiết của

gầm xe, dùng để nối đàn hồi và truyền lực giữa khung vỏ xe với cầu xe vàlắp (treo) các bộ phận, cơ cấu của ôtô và đảm bảo mối liên hệ hình họcchính xác giữa khung vỏ xe và các bánh xe Hệ thống di chuyển bao gồm : Cơcấu treo, khung xe và vỏ xe

Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống di chuyển là một công việc có tính thờngxuyên và quan trọng đối với nghề sửa chữa ôtô, nhằm nâng cao tuổi thọ ôtô

và đáp ứng cảm giác êm, an toàn của ngời lái xe và hành khách đi trên xe Do

đó công việc sửa chữa hệ thống di chuyển không chỉ cần những kiến thứccơ học ứng dụng và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi tinh thầntrách nhiệm cao và sự yêu nghề của ngời thợ sửa chữa ôtô

Mục tiêu của mô đun:

Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ vànguyên tắc hoạt động của các bộ phận của hệ thống di chuyển ôtô Đồng thời

có đủ kỹ năng phân định để tiến hành bảo dỡng và kiểm tra, sửa chữa các

h hỏng của các bộ phận của hệ thống di chuyển ô tô Với việc sử dụng đúng

và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình yêu cầu kỹthuật, an toàn và năng suất cao

Mục tiêu thực hiện của mô đun:

1 Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại của hệ thống dichuyển ôtô

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận: cơ cấu treo

kỹ thuật trong sửa chữa

6 Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảochính xác và an toàn

Nội dung chính của mô đun:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của cơ cấu treo và khung vỏ xe ôtô

2 Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của: Cơ cấu treo và khung vỏ xe

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảo dỡng, kiểm tra, sửachữa các chi tiết, bộ phận của : cơ cấu treo và khung vỏ xe

4 Bảo dỡng, tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận : Cơ cấu treo và khung vỏ xe

Bài Danh mục các bài học Lý

thuyế t

Thự c hàn h

Các hoạt

động khác

Bài

1 Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo phụ thuộc 4 16

HAR 01 11 Dung sai lắp ghépvà

ĐLKT

HAR 01 12

Vẽ kỹ thuật

HAR 01 13

An toàn HAR 01 17Nhập môn

nghề s/c ô tô

HAR 01 14 Thực hành nghề bổ trợ

HAR 01 20 SC- BD phần C/động động cơ

HAR 01 21 SC-BD Cơ cấu phân phối khí

HAR 01 22 SC-BD Hệ thống bôi trơn

HAR 01 23 SC-BD Hệ thống làm

mát

HAR 01 24 SC-BD Hệ thống nhiên liệu xăng

HAR 01 25 SC-BD Hệ thống nhiên liệu

dieden

HAR 01 26 SC-BD Hệ thống khởi động

HAR 01 27 SC-BD Hệ thống

đánh lửa

HAR 01 28 SC-BD Trang thiết bị điện

ô tôtô

HAR 01 29 SC-BD Hệ thống truyền lực

HAR 01 30

SC-BD Cầu chủ

động

HAR 01 31 SC-BD Hệ thống

di chuyển

HAR 01 32 SC-BD Hệ thống lái

HAR 01 33 SC-BD Hệ thống phanh

HAR 01 35

SC Pan ô tô

HAR 01 34 K.tra tình trạng kỹ thuật Đcơ và ô tô

HAR 01 36 nâng cao hieụ quả công việc

Bằngcông nhân lành nghề

HAR 02 08

Vẽ Auto CAD

HAR 02 19

Tổ chức quản lý

và sản xuất

Chứng chỉ bậc cao

HAR 02 11

Chẩn đoán

động cơ

HAR 02 12 Chẩn

đoán HT truyền

động ôtô

đoán hệ thống truyền

động ô

HAR 02 14 SC-BD bộ tăng áp

HAR 02 15 SC-BD Hệ thống phun xăng

điện tử

HAR 02 16 SC-BD BCA

điều khiển bằng điện từ

HAR 02 17 SC-BD HT

đ/khiển bằng khí nén

Bằngcông nhận bậc cao

Chứng chỉ nghề

HAR 01 09 Cơ kỹ thuật

HAR 02 13 Công nghệ phục hồi chi tiết trong

s/chữa

HAR 02 09 Công nghệ khí nén và thủy lực

HAR 02 10 Nhiệt kỹ thuật

HAR 02 18 SC-BD Biến mômen thủy lực

Các hình thức học tập chính trong mô đun

1 Học trên lớp về :

- Nhiệm vụ , yêu cầu và phân loại của các bộ phân : Cơ cấu treo,

khung và vỏ xe

- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của : Cơ cấu treo, khung và vỏ xe

2 Học tại phòng học chuyên môn hoá về :

- Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của : Cơ cấu treo, khung và vỏ xe

- Quy trình bảo dỡng và tháo lắp : Cơ cấu treo, khung và vỏ xe

- Phơng pháp kiểm tra, sửa chữa và bảo dỡng các bộ phận của : Cơ cấutreo, khung và vỏ xe

5 Tự nghiên cứu và làm bài tập về :

- Các tài liệu tham khảo về bộ phận của hệ thống di chuyển ôtô

- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày đợc nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại vànguyên tắc hoạt động của cơ cơ cấu treo, khung và vỏ xe

Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun

1 Kiến thức :

- Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và

nguyên tắc hoạt động các bộ phận của cơ cấu treo, khung và

vỏ xe

- Giải thích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và

phơng pháp bảo dỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận củacơ cấu treo, khung và vỏ xe

2 Kỹ năng :

- Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, sửa chữa đợc các h hỏng chitiết, bộ phận của cơ cấu treo, khung và vỏ xe đúng quytrình, quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửachữa

- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửachữa đảm bảo chính xác và an toàn

- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn

- Cẩn thận, chu đáo trong công việc luôn quan tâm đúng, đủkhông để xảy ra sai sót.

Bài 1 Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo phụ thuộc

- Mã bài: HAR.01 31 01

Giới thiệu :

Cơ cấu treo phụ thuộc là một bộ phận của hệ thống di chuyển ôtô.Cơ cấu treo đợc lắp nối giữa cầu xe và khung xe, dùng để truyền lực,nối đàn hồi, giảm các tải trọng động, dập tắt các dao động giữa cầu

xe và khung xe và đảm bảo mối liên hệ hình học chính xác giữakhung vỏ xe và các bánh xe

- Cơ cấu treo phụ thuộc bao gồm các bộ phận : lò xo (nhíp), giảmchấn và các chi tiết lắp ráp

Do yêu cầu làm việc của hệ thống treo liên tục, chịu lực lớn, thẳng

đứng và chịu nhiệt độ cao của các bề mặt ma sát nên các chi tiết dễ

bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra, bảo dỡng thờng xuyên và sửachữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật về chức năng truyềnlực, nối êm dịu và nâng cao tuổi thọ của hệ thống treo ôtô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của cơ cấu treo

2 Giải thích đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của cơ cấu treo phụthuộc

3.Trình bày đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treophụ thuộc

4 Giải thích đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa cơ cấutreo phụ thuộc

5.Tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa đợc cơ cấu treo phụ thuộc đúng yêucầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cơ cấu treo

2 Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu treo phụ thuộc

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo phụ thuộc

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa cơ cấu treo phụ thuộc5.Tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa cơ cấu treo phụ thuộc

học taị phòng học chuyên môn hoá

I Giới thiệu chung về cơ cấu treo

a) b)

Hình 1-1: Sơ đồ cấu tạo chung cơ cấu treo ôtô

a) Cơ cấu treo phụ thuộc b) Cơ cấu treo độc lập

Lò xo

Dầm cầuDầm cầu

Giảm

Lò xo

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cơ cấu lái

- Dập tắt nhanh các dao động từ bánh xe lên khung xe

- Đảm bảo tính điều khiển và ổn định chuyển động của ôtô ở tốc

- Cơ cấu treo hơi (khí nén)

- Cơ cấu treo thuỷ lực, thuỷ khí

* Ưu điểm của cơ cấu treo phụ thuộc :độ cứng vững cao, định vị

cầu xe chính xác, không cần sử dụng các thanh nối cấu tạo đơn giản,chịu lực và các tải trọng động lớn dễ bảo dỡng, sửa chữa nên đợc dùngnhiều trên ôtô tải và cầu sau của xe con

III Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu treo phụ thuộc

nh khi tải lớn cả nhíp chính và nhíp phụ cùng làm việc

a) Lá nhíp chính (lá nhíp cái)

- Lá nhíp chính làm bằng thép lò xo, mặt cắt hình thang và cóchiều dài, độ cong tuỳ theo từng loại xe, hai đầu (hoặc một đầu) đợcuốn cong tạo thành tai nhíp để lắp bạc, chốt nhíp trên khớp nhíp ởkhung xe

Giảm chấn Giá nhíp di

động

Lá

nhíp chính xo lá

Quang nhíp

Chốt và bạc

cầu

ốp nhíp

b) Lá nhíp phụ

- Lá nhíp phụ có cấu tạo nh lá nhíp chính, có chiều dài ngắn ngắnhơn lá nhíp chính và các lá nhíp phụ ngắn dần và có độ cong lớn hơnlá phía trên để tạo sự cọ xát ma sát dập tắt nhanh sự dao động vàgiảm độ cứng của bộ nhíp

Khi lắp các lá nhíp trên mặt các lá nhíp đợc bôi một lớp phấn chì đểgiảm ma sát

Hình 1-3 Sơ đồ cấu tạo bộ nhípc) ốp nhíp

- ốp nhíp đợc tán chặt vào hai đầu của một số lá nhíp, dùng để ốpchặt một số lá nhíp phụ với lá nhíp chính, số ốp nhíp có từ 4 -6 cáitrong một bộ nhíp

d) Chốt nhíp, bạc chốt nhíp, giá lắp nhíp và các vấu cao su

- Chốt và bạc chốt nhíp làm bằng thép tốt, dùng để lắp bộ nhíp vàokhớp nhíp ở khung xe, chốt có khoan lỗ để bơm mỡ bôi trơn

- Giá nhíp cố định đợc tán chặt vào khung xe dùng để lắp chốtnhíp, dẫn hớng và truyền lực từ cầu xe lên khung xe, giá di động lắp vớikhung xe qua chốt xoay, dùng để lắp chốt nhíp và dịch chuyển khi lánhíp chính đàn hồi

- Các vấu cao su lắp chặt trên khung xe, dùng để hạn chế hành trình

đàn hồi và tăng độ cứng của các lá nhíp khi qua tải

- Ngoài ra còn có các đệm nhíp để cải thiện sự trợt và giảm nội masát

e) Quang nhíp và bulông định vị

- Quang nhíp có ren, đai ốc hãm và các tấm đệm, dùng lắp chặt bộnhíp vào dầm cầu

- Bulông định vị dùng để lắp và định vị các lá nhíp của bộ nhíp cónhiều lá với nhau, tránh bị xô lệch trong quá trình chịu lực Đối với bộnhíp có bulông định tâm, các lá nhíp có khoan một lỗ ở giữa lá nhíp Ngày nay cơ cấu treo phụ thuộc loại nhíp (lò xo lá) đợc sử dụng rộngrải Vì có điểm : có độ cứng vững, định vị cầu xe chính xác, khôngcần sử dụng các thanh nối, cấu tạo đơn giản, đàn hồi giảm chấn êm dễbảo dỡng nhng có khối lợng lớn, chiếm diện tích lắp đặt lớn Riêng đốivới cơ cấu lò xo hình trụ còn sử dụng trên một số ôtô con, do có cấu tạodiện tích lắp đặt nhỏ, gọn

Lá nhíp phụ

Lá nhíp cái

- Đàn hồi theo phơng thẳng đứng làm cho các lá nhíp đàn hồi, cọ xát

ma sát làm giảm các tải trọng động từ bánh xe lên khung xe

- Dẫn hớng và truyền lực dọc từ cầu xe lên khung xe thông qua giánhíp cố định làm cho ôtô chuyển động ổn định

- Giảm chấn (giảm dao động) nhờ ma sát trợt biến thành nhiệt giữacác lá nhíp và quá trình chất lỏng lu thông bị nén qua các lỗ van nhỏcủa giảm chấn làm giảm và dập tắt các va đập từ mặt đờng và bánh

xe truyền lên khung vỏ xe

- Do hai bánh xe cùng lắp trên dầm cầu liền, nên chuyển động và cácdao động từ mặt đờng của các bánh xe có ảnh hởng (phụ thuộc) lẫnnhau gọi là treo phụ thuộc Vì có khối lợng lớn, chiếm diện tích lắp

đặt lớn, nên đối với cơ cấu treo phụ thuộc loại lò xo hình trụ còn sửdụng trên một số ôtô con, do có cấu tạo diện tích lắp đặt nhỏ, gọn IV Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo

- Giá lắp nhíp, quang nhíp nứt, gãy

- Giảm chấn khô dầu

- Gía lắp nhíp, quang nhíp gãy đứt

- ốp nhíp, bulông định vị : gãy, đứt làm các lá nhipó xô lệch

B kiểm tra cơ cấu treo phụ thuộc

1 Kiểm tra khi vận hành

- Khi vận hành ôtô chú ý nghe ồn khác thờng ở cụm cơ cấu treo, nếu

có tiếng ồn khác thờng và xe vận hành không ổn định cần phaỉ kiểmtra và sửa chữa kịp thời

2 Kiểm tra bên ngoài cơ cấu treo

- Kiểm tra sự gãy, lỏng của các ốp nhíp, quang nhíp và giá lắp nhíp

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài các lá nhíp

V nội dung bảo dỡng cơ cấu treo

1 Làm sạch bên ngoài các bộ phận

2 Tháo rời các bộ phận nhíp và và làm sạch

3 Kiểm tra h hỏng chi tiết

4 Thay thế chi tiết theo định kỳ ( đệm và các ốp nhíp)

5 Tra mỡ và lắp các chi tiết và bộ phận

6 Thay dầu giảm chấn

7 Kiểm tra cơ cấu treo

VI Câu hỏi và bài tập

1 Trình bày các nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo làm cho ôtôkhông ổn định?

2 NhiÖm vô vµ u nhîc ®iÓm cña c¬ cÊu treo phô thuéc?

3 (Bµi tËp) Tr×nh bµy cÊu t¹o c¸c lo¹i bé nhÝp dïng trªn c¸c lo¹i «t« ?

tHựC tập sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo phụ thuộc

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

1 Mục đích:

- Rèn luyện kỹ năng tháo lắp cơ cấu treo

- Nhận dạng các bộ phân chính của cơ cấu treo

2 Yêu cầu:

- Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Nhận dạng đợc các bộ phận cơ cấu treo

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp cơ cấu treo

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật

sửa chữa cơ cấu treo

- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng vàthông gió

II tháo lắp cơ cấu treo

A quy trình Tháo cơ cấu treo

1.Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp

- Kích nâng, giá kê chèn lốp xe

2 Làm sạch bên ngoài cụm hệ cơ cấu treo và cầu xe

- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun nớc rửa sạch các cặn bẩn bên ngoàigầm ôtô

- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm sạch cặn bẩn và nớc bám bênngoài cụm cơ cấu treo

Hình 1-4 Sơ đồ cấu tạo cơ cấu treo phụ thuộc (loại nhíp)

Khung xe

Nhíp xe

Giảm chấnCầu xe

Quang nhíp

Giá lắp nhíp nhípChốt

nhíp

a) Tháo chốt nhíp; b) Tháo rời các lá nhíp;

c) Tháo bulông định vị; d) Tháo ốp nhíp

ốp nhíp

Chôt và bạc nhíp

Bộ nhíp

ốp nhíp

Đột chốt nhíp

Khoan đinh tán

Bulông định

vi nhíp

b Quy trình lắp

 Ngợc lại quy trình tháo (sau khi sửa chữa và thay thế các chi tiết

h hỏng)

 Các chú ý

- Kê kích và chèn lốp xe an toàn khi làm việc dới gầm xe

- Tra mỡ bôi trơn các chi tiết : bạc và chốt nhíp, bề mặt các lá nhíp

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng

III Bảo dỡng cơ cấu treo

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay tháo lắp cơ cấu treo và các bộ vam, cảo chuyên dùng

- Kính phóng đại

- Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa

2 Tháo và làm sạch các chi tiết cơ treo

- Tháo cơ cấu treo từ ôtô

- Tháo rời bộ nhíp

- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để làm sạch, khô bên ngoàicác chi tiết

3 Kiểm tra bên chi tiết

- Kiểm tra bên ngoài các chi tiết : các lá nhíp, chốt và bạc chốt nhíp

4 Lắp và bôi trơn các chi tiết

6 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẽ, gọn gàng

 Các chú ý

- Kê kích khung xe và chèn lốp xe an toàn

- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và chờn hỏng ren

- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng

- Kiểm tra : Dùng thớc cặp để đo độ mòn của các lá nhíp so với tiêu chuẩn kỹ thuật Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài lá nhíp và các quang nhíp, ốp nhíp.

b) Sửa chữa

- Các lá nhíp mòn, nứt đều đợc thay thế đúng loại

- Thay thế các quang nhíp và bulông định vị chờn hỏng ren hoặc nứt gãy

- Các ốp nhíp sau mỗi lần tháo rời bộ nhíp đều phải thay thế

- Giảm chấn mòn hỏng phải thay thế đúng loại

- Giảm chấn khô dầu phải thay dầu đúng loại

Các bài tập mở rộng và nâng cao

i Tên bài tập

1 Cơ cấu treo phụ thuộc?

2 Lập bảng kiểm tra, phân loại chi tiết cơ cấu treo phụ thuộc của xe

TOYOTA

Bảng kiểm tra phân loại chi tiết

Ngày kiểm tra : Ngày tháng năm 2004

Nhóm ( ngời) kiểm tra :

Tên chi tiết, bộ phận : Cơ cấu treo Loại ôtô : TOYOTA

T

T

Tên chi tiết Đ vị

tín h

Số Lợng

Đủ, thiế u

Kích thớc mòn

Tình trạng KT

Thay thế

Sửa chữ a

II Yêu cầu cần đạt

1 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của cơ cấu treo phụthuộc

2 Lập bảng kiểm tra chi tiết của cơ cấu treo đầy đủ và chính xác

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo độc lập

- Mã bài: HAR.01 31 02

Giới thiệu :

Cơ cấu treo độc lập là một bộ phận của hệ thống di chuyển ôtô con.Cơ cấu treo đợc lắp nối giữa cầu xe và khung vỏ xe, dùng để nối đànhồi, giảm các tải trọng động, dập tắt các dao động giữa cầu xe vớikhung vỏ xe và đảm bảo mối liên hệ hình học chính xác giữa khung

vỏ xe và các bánh xe

- Cơ cấu treo độc lập bao gồm các bộ phận : lò xo xoắn hình trụ,giảm chấn và các đòn và khớp cầu

Do yêu cầu làm việc của hệ thống treo liên tục, chịu lực lớn, thẳng

đứng và chịu nhiệt độ cao của các bề mặt ma sát nên các chi tiết dễ

bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra, điều chỉnh thờng xuyên và bảodỡng, sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật về chứcnăng truyền lực, nối êm dịu và nâng cao tuổi thọ của hệ thống treo

ôtô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của cơ cấu treo độclập

2 Giải thích đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của cơ cấu treo độclập

3.Trình bày đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cơ cấu treo độc lập

2 Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu treo độc lập

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo độc lập

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa cơ cấu treo độc lập

5.Tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa cơ cấu treo độc lập

học taị phòng học chuyên môn hoá

I Giới thiệu chung về cơ cấu treo

Hình 2-1: Sơ đồ cấu tạo cơ cấu treo độc lập Đòn ngang Dầm cầu

Lò xo

Đòn đứng

21

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cơ cấu treo độc lập

1 Nhiệm vụ

- Cơ cấu treo độc lập dùng để nối đàn hồi và dẫn hớng giữa cầu xevới khung vỏ ôtô con, giảm các tải trọng động và dập tắt các dao độngthẳng đứng của khung vỏ xe do ảnh hởng của mặt đờng không bằngphẳng

2 Yêu cầu

- Dập tắt nhanh các dao động từ bánh xe lên khung vỏ xe

- Đảm bảo tính điều khiển và ổn định chuyển động của ôtô ở tốc

* Ưu điểm của cơ cấu treo độc lập : Do cơ cấu treo của từng bánh

xe độc lập với nhau, có khối lợng treo nhỏ và có chuyển động tơng đốivới khung vỏ xe thông qua các đòn, nên hạ thấp trọng tâm xe, giảm lực

ly tâm nâng cao tính ổn định và êm của ôtô khi vận hành tốc độ cao

và đi trên đờng gồ ghề.( nhợc điểm cấu tạo phức tạp, chịu lực, tảitrọng động nhỏ và chiếm không gian lớn nên chỉ dùng cho cầu trớc xecon)

III Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu treo độc lập

1 Cấu tạo (hình 2-2 )

Cơ cấu treo độc lập bao gồm : một lò xo xoắn hình trụ, một giảmchấn và các đòn ngang, đòn đứng liên kết với nhau bằng các khớp cầu.a) Lò xo xoăn hình trụ

- Lò xo xoắn hình trụ làm bằng thép lò xo, có chiều dài và đờngkính tuỳ thuộc từng loại xe, hai đầu có đế định vị lắp với đòn ngang

và lắp với khung vỏ xe Do lò xo không có sự cản lực ngang và không cónội ma sát nh lá nhíp nên lò xo không tự kiểm soát sự dao động của bảnthân, nên cần phải sử dụng giảm chấn lắp cùng với lò xo

- Lò xo có thể làm có đờng khính khác nhau, hai đầu nhỏ hơn giữa,hoặc bớc không đều, hoặc lò xo hình côn để làm tăng tính mềm và

êm khi chịu tải nhỏ

b) Các đòn liên kết

Các đòn liên kết dùng để lắp bánh xe dẫn hớng và cố định một đầu

lò xo và giảm chấn

- Đòn ngang một đầu lắp trên khung vỏ xe bằng chốt xoay và một

đầu lắp với đòn đứng bằng chốt cầu

- Đòn đứng lắp với các đòn ngang bằng các chốt cầu, có mặt bíchdùng để lắp trục bánh xe, đòn đứng có tác dụng xoay dẫn hớng bánhxe

d) Giảm chấn

- Giảm chấn dùng trên ôtô là loại giảm chấn thuỷ lực, dùng để hấp thụ năng lợng cơ học giữa báng xe và khung vỏ xe đảm bảo cho ôtô vận hành êm trên đờng

e) Thanh ổn định, thanh xoắn và váu cao su

Do đặc điểm lò xo không có sự cản lực ngang,nê cần các thanh ổn

định và thanh xoắn để đỡ cầu xe và nâng cao tính ổn định, dẫn ớng của ôtô

- Thanh ổn định có dạng hình chữ U, hai đầu nối với bánh xe và khung nối với khung vỏ xe nhờ các ổ đỡ bằng cao su Thanh ổn định cótác dụng san đều tải trọng thẳng đứng của bánh xe, giảm độ nghiêng

và mô mem lật làm tăng tính ổn định của ôtô khi vào đờng vòng hoặc đi trên đờng xấu

- Thanh xoắn là một thanh thép lò xo có chiều xoắn nhất định, một

đầu lắp chặt vào khung hoặc vỏ xe đầu còn lại gắn vào một kết cấu chịu tải xoắn

- Các vấu cao su dùng để hấp thụ các dao động nhờ sinh ra nội ma sát khi bị đàn hồi, biến dạng nh một bạc đệm hoặc vấu chặn

2 Nguyên tắc hoạt động

Khi ôtô vận hành, các lực truyền, các tải trọng động từ cầu xe và cácdao động từ mặt đờng đều thông qua các đòn liên kết, lò xo và giảmchấn để truyền lên khung vỏ xe, làm cho lò xo xoắn và giảm chấnbiến dạng tự do để thực hiện các chức năng :

- Đàn hồi theo phơng thẳng đứng làm cho lò xo bị nén, xoắn và

đàn hồi để giảm các tải trọng động từ bánh xe và mặt đờng

- Dẫn hớng và truyền lực từ cầu xe lên khung vỏ xe thông qua đòn

Trục bánh xe

Lò

xo

Khung xe

Giảm chấn

Giảm chấn

Đòn ngang d ới

Đòn ngang trên

Thanh ổn

định

Đòn đứng

Khung xe

Lò xo

Giảm chấn

Thanh ổn

địnhMoayơ bánh

23

IV Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo

- Lò xo gãy, các đòn liên kết nứt hoặc cong

- Chốt cầu, chốt xoay và bạc mòn, khô mỡ bôi trơn

- Thanh ổn định cong gãy hoặc lỏng các mối lắp nối

- Giảm chấn khô dầu

- Thanh ổn định hoặc lò xo gãy đứt

- Các đòn liên kết cong hoặc nứt gãy

B kiểm tra cơ cấu treo

1 Kiểm tra khi vận hành

- Khi vận hành ôtô chú ý nghe ồn khác thờng ở cụm cơ cấu treo, nếu

có tiếng ồn khác thờng và xe vận hành không ổn định cần phaỉ kiểmtra và sửa chữa kịp thời

2 Kiểm tra bên ngoài cơ cấu treo

- Kiểm tra sự gãy, lỏng của đòn liên kết, lò xo và thanh ổn định

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài các chi tiết

V nội dung bảo dỡng cơ cấu treo

1 Làm sạch bên ngoài các bộ phận

2 Tháo rời các bộ phận nhíp và và làm sạch

3 Kiểm tra h hỏng chi tiết

4 Thay thế chi tiết theo định kỳ (các chốt xoay, chốt cầu và bạc)

5 Tra mỡ và lắp các chi tiết và bộ phận

6 Thay dầu giảm chấn

7 Kiểm tra cơ cấu treo

VI Câu hỏi và bài tập

1 Các nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo làm cho ôtô có nhiều tiếng

ồn ?

2 Nhiệm vụ và u nhợc điểm của cơ cấu treo độc lập ?

3 (Bài tập) Trình bày cấu tạo các loại cơ cấu treo độc lập dùng trên

ôtô ?

tHựC tập sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo độc lập

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

1 Mục đích:

- Rèn luyện kỹ năng tháo lắp cơ cấu treo

- Nhận dạng các bộ phân chính của cơ cấu treo

2 Yêu cầu:

- Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Nhận dạng đợc các bộ phận cơ cấu treo

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp cơ cấu treo, giá ép lò xo

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

II tháo lắp cơ cấu treo

A quy trình Tháo cơ cấu treo

1.Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp

- Kích nâng, giá kê chèn lốp xe

- Giá ép lò xo

2 Làm sạch bên ngoài cụm hệ cơ cấu treo và cầu xe

- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun nớc rửa sạch các cặn bẩn bên ngoàigầm ôtô

- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm sạch cặn bẩn và nớc bám bênngoài cụm cơ cấu treo

- Kê kích và chèn lốp xe an toàn khi làm việc dới gầm xe.

- Tra mỡ bôi trơn các chi tiết : chốt xoay, chốt cầu và bạc

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng

III Bảo dỡng cơ cấu treo

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay tháo lắp cơ cấu treo và các bộ vam, cảo chuyên dùng

- Kính phóng đại

- Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa

2 Tháo và làm sạch các chi tiết cơ treo

- Tháo bánh xe và moayơ

- Tháo cơ cấu treo

- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để làm sạch, khô bên ngoàicác chi tiết

3 Kiểm tra bên chi tiết

- Kiểm tra bên ngoài các chi tiết : các đòn liên kết, chốt cầu và bạc

4 Lắp cơ cấu treo lên ôtô

-Tra mỡ bôi trơn

- Lắp cơ cấu treo

- Lắp bánh xe và moayơ

5 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẽ, gọn gàng

Các chú ý

- Kê kích khung xe và chèn lốp xe an toàn

- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và chờn hỏng ren

- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng

- Kiểm tra : Dùng thớc cặp để đo độ mòn của lỗ chốt so với tiêu chuẩn

kỹ thuật Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài lá nhíp và các quang nhíp, ốp nhíp

b) Sửa chữa