Mục tiêu : - Trình bày được khái niệm chuổi thức ăn - Nêu được khái niệm lưới thức ăn - Phân biệt được các bậc dinh dưỡng.. Định nghĩa: - Là một dãy gồm nhiều loài sinh vật có quan
Trang 1Tiết 49: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
I Mục tiêu :
- Trình bày được khái niệm chuổi thức ăn
- Nêu được khái niệm lưới thức ăn
- Phân biệt được các bậc dinh dưỡng
- Nêu được khái niệm tháp sinh thái
- Phân biệt được các dạng tháp sinh thái
- Giáo dục học sinh lòng yêu thiên nhiên, biết bảo vệ môi trường sống.
II/ Chuẩn bị:
Hình 43.1, 43.2, 43.3 SGK , máy chiếu , tranh minh họa
III/ Tiến trình bài dạy:
1/ Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là hệ sinh thái?
- Hệ sinh thái tự nhiên và hệ sinh thái nhân tạo có gì giống nhau và khác nhau?
2/ Mở bài: hệ sinh thái là gì và có những mối quan hệ nào?
HĐ 1:
GV: nêu ví dụ và hình than chuỗi thức
ăn
SGK
- Các mối quan hệ trong chuỗi thức ăn?
- Chuỗi thức ăn là gì?
- Một chuỗi thức ăn đầy đủ cần có
những thành phần nào?
- Lấy ví dụ về chuỗi thức ăn ở ao, hồ?
- Lưới thức ăn và chuỗi thức ăn có gì
khác nhau?
- Lấy ví dụ về chuỗi thức ăn và lưới
thức ăn?
- Nếu một mắt xích bị tiêu diệt thì sẽ
ảnh hưởng như thế nào đến hệ sinh thái?
I TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT
1 Chuỗi thức ăn
a Định nghĩa:
- Là một dãy gồm nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau và mỗi loài là một mắc xích của chuỗi Trong một chuỗi, một mắt xích vừa có nguồn thức ăn là mắt xích phía trước vừa là nguồn thức ăn của mắt xích phía sau
b Phân loại:
- Có 2 loại chuỗi thức ăn:
+ Chuỗi thức ăn mở đầu bằng cây xanh à động vật ăn thực vật à động vật ăn động vật
Ví dụ: cây ngô à sâu ăn lá ngô à nhái à rắn hổ mang à diều hâu
+ Chuỗi thức ăn mở đầu bằng chất hữu cơ bị phân giải à
Trường PT Cấp 2-3 Võ Thị Sáu Giáo án sinh 12 ban cơ bản
Trang 2- Bậc dinh dưỡng là gì?
- Phân biệt các bậc dinh dưỡng có trong
một lưới thức ăn?
- Hiểu biêt về chuổi thức ăn và lưới thức
ăn có ý nghĩa gì?
- Bậc dinh dưỡng nào có sinh khối lớn
nhất?
HS : Nghiên cứu, trả lời
GV : Kết luận, bổ sung
PHẦN A HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI
CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP SÁCH GIÁO
KHOA
Câu 1 Thế nào là chuỗi và lưới thức
ăn? Cho ví dụ minh hoạ về 2 loại chuỗi
thức ăn
Câu 2 Cho ví dụ về các bậc dinh dưỡng
của một quần xã tự nhiên và một quần
xã nhân tạo
Câu 3 Phân biệt 3 loại tháp sinh thái.
Câu 4 Quan sát một tháp sinh khối,
chúng ta có thể biết được những thông
tin nào sau đây?
HĐ2:
Tiềm hiểu về tháp sinh thái
GV: Yêu cầu hs nghiên cứu SGK và trả
lời các câu hỏi sau
- Tháp sinh thái là gì?
- Phân biệt các loại tháp sinh thái?
- Nếu nói tháp sinh thái năng lượng là
dạng chuẩn thì kết luận đó đúng hay sai?
HS : Nghiên cứu, trả lời
GV : Kết luận, bổ sung
Câu hỏi:
PHẦN B HỆ THỐNG CÂU HỎI MỞ
RỘNG
Câu 1 Tháp sinh thái:
Câu 2 Cho ví dụ về các bậc dinh dưỡng
sinh vật phân giải mùn, bã hữu cơ à động vật ăn sinh vật phân giải à các động vật ăn động vật khác
Ví dụ: lá, cành khô à mối à nhện à thằn lằn
2 Lưới thức ăn:
- Mỗi loài trong quần xã thường là mắt xích của nhiều chuỗi thức ăn Các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung tạo thành lưới thức ăn
3 Bậc dinh dưỡng:
- Trong 1 lưới thức ăn tất cả các loài có cùng mức dinh dưỡng hợp thành bậc dinh dưỡng Có nhiều bậc dinh dưỡng:
+ Bậc dinh dưỡng cấp 1: là các sinh vật sản xuất, bao gồm các sinh vật có khả năng tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ của môi trường
+ Bậc dinh dưỡng cấp 2: là các sinh vật tiêu thụ bậc 1 bao gồm các động vật ăn sinh vật sản xuất
+ Bậc dinh dưỡng cấp 3: là các sinh vật tiêu thụ bậc 2 bao gồm các động vật ăn thịt, chúng ăn sinh vật tiêu thụ bậc 1
+ Bậc cuối cùng là bậc dinh dưỡng cao cấp nhất Là sinh vật ăn sinh vật tiêu thụ bậc 1,2,3 …
II THÁP SINH THÁI
1 Định nghĩa:
- Là độ lớn của các bậc dinh dưỡng được xác định bằng
số lượng cá thể, sinh khối hay năng lượng ở mỗi bậc dinh dưỡng
2 Phân loại:
Có 3 loại tháp sinh thái:
+ Tháp số lượng: được xây dựng trên số lượng cá thể
sinh vật ở mỗi bậc dinh dưỡng
+ Tháp sinh khối: được xây dựng dựa trên khối lượng
tổng số của tất cả các sinh vật trên 1 đơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng
+ Tháp năng lượng: là hoàn thiện nhất, được xây dựng
trên số năng lượng được tích luỹ trên 1 đơn vị diện tích hay thể tích trong 1 đơn vị thời gian ở mỗi bậc dinh dưỡng
Trang 3của một quần xã tự nhiên và một quần
xã nhân tạo
Câu 3 Phân biệt 3 loại tháp sinh thái.
IV Cũng cố : Dựa vào bản trong sgk tìm hiểu vấn đề sau.
a Sản lượng sinh vật toàn phần và sản lượng sinh vật thực tế ở thực vật
b Tính hiệu xuất sinh thái giữa các bậc dinh dưỡng
V Dặn dò :
Làm bài tập, chuẩn bị bài mới
Giáo viên: Thầy Nguyễn Lâm Quang Thoại