Lịch sử nước ta hơn nửa thế kỷ qua, con thuyền cách mạng Việt Nam đã phải trải qua nhiều thời kỳ sóng to gió lớn lắm thác nhiều ghềnh. Thời kỳ cách mạng Tháng tám là thời kỳ như thế. Đây là thời kỳ mà chính quyền cách mạng nước ta ở trong tình thế “ Ngàn cân treo sợi tóc”. Trong thời kỳ này nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ, Hồ Chủ Tịch đã đấu tranh bảo vệ chính quyền và củng cố chính quyền cách mạng thắng lợi, bước đầu đã xây dựng những cơ sở cho chế độ mới, chống thù trong giặc ngoài, giữ gìn nền độc lập của tổ quốc. Tìm hiểu thời kỳ này trong thời điểm hiện nay không những có giá trị về mặt khoa học Lịch sử mà còn có ý nghĩa giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ ngày hôm nay.
Trang 1SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT LÊ XOAY _
CHUYÊN ĐỀ ÔN THI THPT QUỐC GIA
MÔN: LỊCH SỬ TÊN CHUYÊN ĐỀ
NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA
TỪ SAU NGÀY 2 - 9 1945 ĐẾN TRƯỚC NGÀY 19 - 12 - 1946
Đối tượng bồi dưỡng: Học sinh lớp 12
Số tiết bồi dưỡng: 06 tiết Người viết: NGUYỄN THỊ THU HIỀN
CAO THỊ NGỌC MAI Đơn vị công tác: TRƯỜNG THPT LÊ XOAY
Vĩnh Tường
Trang 2A Mục tiêu của chuyên đề.
1 Kiến thức:
- Chuyên đề nhằm giúp học sinh củng cố kiến thức, nắm vững kiến thức một cách cơ bản, sâu sắc hệ thống, toàn diện về thời kỳ củng cố và đấu tranh bảo
vệ chính quyền cách mạng non trẻ từ năm 1945- 1946 ( tức là thời kỳ từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946
- Đáp ứng tốt yêu cầu của học sinh lớp 12 dự kỳ thi THPT quốc gia
2 Kỹ năng:
- Học sinh được rèn luyện kỹ năng bộ môn, sử dụng lược đồ, tranh ảnh Lịch sử, kỹ năng phân tích, tổng hợp, so sánh, đánh giá các sự kiện lịch sử
- Kỹ năng trả lời câu hỏi, phân tích đề, làm bài thi trắc nghiệm và tự luận
3 Tư tưởng:
Giáo dục cho học sinh lòng yêu nước, tự hào dân tộc, biết ơn và kính yêu lãnh tụ
Hồ Chí Minh
4 Năng lực:
Học sinh hình thành được năng lực tự học tự nghiên cứu các sự kiện lịch sử đánh giá được tác dụng của việc xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ
B Cấu trúc chuyên đề:
- Để làm rõ quá trình đấu tranh của Đảng và của nhân dân ta từ sau ngày
2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946, chuyên đề được chia ra làm 3 phần
1 Hoàn cảnh nước ta sau cách mạng tháng 8/ 1945
2 Những chủ trương và biện pháp của Đảng, Chính phủ, Chủ Tịch Hồ Chí Minh giải quyết những khó khăn đó
3 Hệ thống những câu hỏi trong chuyên đề và gợi ý trả lời
- Kiến thức sử dụng:
Là kiến thức cơ bản và nâng cao trong sách Lịch sử lớp 12, các tài liệu ôn thi THPT quốc gia của bộ giáo dục đào tạo và một số tài liệu có liên quan tới
chuyên đề
Trang 3- Hệ thống phương pháp:
Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, đánh giá sự kiện, kết hợp với thuyết trình với việc dùng đồ dung trực quan, thiết bị dạy học
C Nội dung chuyên đề.
NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA
TỪ SAU NGÀY 2 - 9 - 1945 ĐẾN TRƯỚC NGÀY 19 - 12 - 1946
Lịch sử nước ta hơn nửa thế kỷ qua, con thuyền cách mạng Việt Nam đã phải trải qua nhiều thời kỳ sóng to gió lớn lắm thác nhiều ghềnh Thời kỳ cách mạng Tháng tám là thời kỳ như thế Đây là thời kỳ mà chính quyền cách mạng nước ta ở trong tình thế “ Ngàn cân treo sợi tóc” Trong thời kỳ này nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ, Hồ Chủ Tịch đã đấu tranh bảo vệ chính quyền và củng cố chính quyền cách mạng thắng lợi, bước đầu đã xây dựng những cơ sở cho chế độ mới, chống thù trong giặc ngoài, giữ gìn nền độc lập của tổ quốc Tìm hiểu thời kỳ này trong thời điểm hiện nay không những có giá trị về mặt khoa học Lịch sử mà còn có ý nghĩa giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ ngày hôm nay
Để trình bày vấn đề Lịch sử nói trên trong bài viết này tôi chỉ dừng lại ở những sự kiện lịch sử quan trọng, trình bày một cách có hệ thống và phân tích những sự kiện đó để tạo dựng một bức tranh của thời kỳ đấu tranh củng cố và bảo vệ chính quyền cách mạng 1945 - 1946
Sau cách mạng Tháng 8- 1945 thành công nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa ra đời trong hoàn cảnh có nhiều thuận lợi và khó khăn
1 Hoàn cảnh nước ta sau cách mạng tháng 8/1945.
a Những thuận lợi của nước ta sau cách mạng Tháng 8/1945.
- Trong nước:
+ Nhân dân ta đã giành được chính quyền, làm chủ được đất nước, bước đầu được hưởng quyền lợi do cách mạng mang lại nên rất phấn khởi tin tưởng vào chế độ mới
+ Cách mạng nước ta có Đảng , đứng đầu là Hồ Chí Minh sáng suốt lãnh đạo đã dày dặn kinh nghiệm đấu tranh kéo dài tới 15 năm (1930 - 1945)
-Thế giới:
Trang 4+ Hệ thống Xã hội chủ nghĩa trên thế giới đang hình thành, phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa và phụ thuộc lên cao
+ Phong trào đấu tranh vì hòa bình dân chủ phát triển ở nhiều nước tư bản
đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh của nhân dân ta để giữ vững thành quả cách mạng Tháng 8 - 1945
b Những khó khăn của nước ta sau cách mạng tháng 8/1945.
Cách mạng nước ta lúc này gặp muôn vàn khó khăn thử thách, cùng một lúc phải đối phó với nhiều kẻ thù đó là giặc ngoại xâm, nội phản, giặc đói, giặc dốt, khó khăn về tài chính
- Về giặc ngoại xâm:
+ Chính quyền cách mạng nước ta còn trong trứng nước chưa có thời gian củng cố chỉ sau 10 ngày cách mạng tháng 8 thành công, từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc
20 vạn quân Trung Hoa Dân quốc với danh nghĩa quân Đồng minh vào làm nhiệm vụ tước vũ khí của quân đội phát xít Nhật, theo sau chúng là bọn Việt Quốc, Việt Cách Âm mưu của chúng là phá tan Mặt trận Việt Minh, lật đổ chính quyền cách mạng non trẻ của ta để chúng thành lập chính phủ bù nhìn
+ Ở Miền nam: hơn 1 vạn quân Anh kéo vào làm nhiệm vụ giải giáp quân đội phát xít Nhật nhưng vô hình chung đã dọn đường cho Thực dân Pháp nổ súng xâm lược trở lại Nam Bộ 23- 9- 1945
+ Trong khi đó trên đất nước ta còn hơn 6 vạn quân Nhật đang chờ giải giáp
- Nội phản: Bọn phản động ở trong nước ngóc đầu dậy đua nhau chống phá cách mạng
- Về chính quyền: Chính quyền cách mạng vừa được thành lập chưa được củng
cố, lực lượng vũ trang còn non trẻ
- Về kinh tế ( Giặc đói):
+ Nước ta trong tình trạng xơ xác tiêu điều do hậu quả của hơn 80 năm cai trị của Thực dân Pháp và phát xít Nhật, cộng với chiến tranh và thiên tai tàn phá nặng nề
+ Nông nghiệp: tiêu điều, hậu quả nạn đói cuối 1944 đầu 1945 chưa được giải quyết thì đến 9/1945 đê của 9 tỉnh Bắc bộ bị vỡ, lụt lội và hạn hán kéo dài
Trang 5+ Các cơ sở công nghiệp chưa sản xuất, hàng hóa khan hiếm, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn
- Tài chính: ngân sách Nhà nước trống rỗng, kho bạc Nhà nước còn khoảng 1,2 triệu đồng với hơn một nửa rách nát Quân Trung Hoa Dân quốc lại tung tiền Quan kim, Quốc tệ mất giá làm rối loạn tài chính nước ta
- Văn hóa – xã hội ( giặc dốt): di sản văn hóa chế độ cũ để lại vô cùng lạc hậu, hơn 90% dân số mù chữ Các tệ nạn xã hội tràn lan như nạn rượu chè, cờ bạc, nghiện ngập…
Như vậy với những khó khăn chồng chất trên đẩy nước ta ở vào tình thế
“ngàn cân treo sợi tóc”, cách mạng nước ta đứng trước nguy cơ bị tiêu diệt, có giải quyết được những khó khăn đó thì thành quả của cách mạng tháng Tám mới được giữ vững và phát huy Xây dựng chính quyền cách mạng, diệt giặc đói, giặc dốt, khắc phục khó khăn về tài chính, đấu tranh chống ngoại xâm và nội phản, bảo vệ chính quyền cách mạng là những nhiệm vụ cấp bách của Đảng, Chính phủ và của nhân dân ta
3 Chủ trương và biện pháp của Đảng, Chính Phủ, Chủ Tịch Hồ Chí Minh giải quyết những khó khăn.
a Xây dựng và củng cố chính quyền.
- Một tuần sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chính phủ lâm thời công bố lệnh tổng tuyển cử trong cả nước
- 6/1/1946, hơn 90% cử tri cầm là phiếu đi bầu cử, đây là lần đầu tiên người dân Việt Nam được thực hiện quyền công dân Kết quả bầu được 333 đại biểu vào Quốc hội tượng trưng cho khối đại đoàn kết của dân tộc sau đó các địa phương ở Bắc Bộ và Trung Bộ đã bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp từ tỉnh đến các huyện, xã, ủy ban hành chính các cấp được thành lập
- 2/3/1946 Quốc hội họp phiên đầu tiên ở Hà Nội thông qua danh sách Chính phủ liên hiệp kháng chiến, lập ban dự thảo Hiến pháp Đến 9/11/1946 bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được ban hành
- Xây dựng lực lượng vũ trang Việt Nam Giải phóng quân được chấn chỉnh và đổi thành Vệ quốc đoàn (9/1945), sau đó ( 5/ 1946) đổi thành Quân đội quốc Gia Việt Nam, bên cạnh lực lượng chính quy lực lượng dân quân tự vệ có mặt hầu hết ở các thôn, xã và đông tới hàng vạn người trong cả nước
- Với những chủ trương và biện pháp trên ta đã củng cố được chính quyền
từ trung ương xuống địa phương, đã khẳng định được sự đoàn kết toàn dân,
Trang 6nâng cao uy tín của việt nam trên trường quốc tế, là cơ sở pháp lí để ta tiến hành đấu tranh chống thù trong giặc ngoài giữ vững thành quả cách mạng tháng 8/ 1945
b Giải quyết nạn đói:
- Biện pháp trước mắt: Chính phủ, Hồ Chủ Tịch kêu gọi nhân dân hưởng ứng phong trào “ Nhường cơm sẻ áo”, quyên góp gạo cứu đói: trên khắp cả nước thành lập “Hũ gạo cứu đói”, thực hiện “Ngày đồng tâm”, điều hòa thóc gạo trong cả nước, giữa các địa phương, kêu gọi nhân dân không dùng gạo, ngô, sắn nấu rượu
- Để giải quyết căn bản nạn đói, chính phủ phát động phong trào tăng gia sản xuất, khai khẩn đất hoang Nhà nước thông qua sắc lệnh xóa bỏ những thứ thuế vô lí, thông tư giảm tô 25% Nhờ các biện pháp tích cực như trên sản xuất nông nghiệp đã được phục hồi, đến cuối 1945 nạn đói về cơ bản bị đẩy lùi
c Giải quyết nạn dốt:
- Trước mắt để xóa nạn mù chữ cho nhân dân, ngày 8/9/1945 Hồ Chủ Tịch ký sắc lệnh thành lập Nha Bình dân học vụ Kết quả sau 1 năm đã mở được
76 000 lớp học, xóa mù chữ cho 2,5 triệu người
- Hệ thống giáo dục phổ thông các cấp được xây dựng với nội dung, phương pháp giáo dục mới
d Giải quyết khó khăn về tài chính:
- Trước mắt để khắc phục tình trạng ngân sách trống rỗng, Chính phủ kêu gọi nhân dân tự nguyện quyên góp tiền xây dựng “Quỹ độc lập” và “Tuần lễ vàng” Kết quả trong một thời gian ngắn nhân dân đã tự nguyện đóng góp được
370 kg vàng, 20 triệu đồng cho quỹ độc lập, 40 triệu đồng cho quỹ đảm phụ quốc phòng
- Biện pháp lâu dài: Ngày 23/11/1946 Quốc hội chính thức cho lưu hành tiền Việt Nam, ổn định tình hình tài chính trong nước
e Đấu tranh chống ngoại xâm và nội phản từ sau 2 /9 /1945 đến trước ngày 19/12/1946
* Kháng chiến chống Thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ:
- Với dã tâm xâm lược nước ta, ngay khi quân Nhật đầu hàng Đồng minh Pháp đã quay trở lại xâm lược nước ta
Trang 7- Ngày 2/9/1945, khi nhân dân Sài Gòn - Chợ lớn tổ chức mít tinh chào mừng ngày độc lập, Pháp đã nổ súng vào dân chúng làm 47 người chết, nhiều người bị thương
- Đêm 22 rạng sáng 23/9/1945, được sự giúp đỡ của quân Anh, Pháp đã
nổ súng xâm lược trở lại Nam Bộ mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược nước ta lần 2
- Từ tháng 9/ 1945 quân dân Sài Gòn- Chợ lớn cùng với quân dân Nam
Bộ đã nhất tề đứng lên chiến đấu, các lực lượng vũ trang của ta đột nhập vào sân bay Tân Sân Nhất đốt cháy tàu Pháp vừa cập bến Sài Gòn, đánh phá kho tàng, phá nhà giam, cắt điện nước, bao vây tấn công nhiều sinh lực địch trong thành phố
- 10/ 1945, khi quân Pháp được tăng viện chúng phá vòng vây ở Sài Gòn-Chợ Lớn mở rộng đánh chiếm Nam Bộ, Nam Trung Bộ
- Trước tình hình trên Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ trương lãnh đạo nhân dân Nam Bộ kháng chiến chống pháp bằng vũ trang Hàng vạn thanh niên ở Bắc Bộ, Trung Bộ gia nhập đội quân xung phong vào các đoàn quân Nam tiến sát cánh cùng nhân dân Nam Bộ chiến đấu Đồng bào Bắc Bộ, Trung Bộ còn thường xuyên tổ chức quyên góp tiền của, lúa gạo, thuốc men…ủng hộ nhân dân Nam Bộ kháng chiến
* Đấu tranh với quân Trung Hoa Dân quốc và bọn phản cách mạng ở Miền Bắc
- Trong bối cảnh Pháp đã lộ rõ dã tâm xâm lược nước ta ở Nam Bộ, Quân Trung Hoa dân quốc ở miền Bắc không chống đối công khai mà thông qua bọn tay sai Việt Quốc, Việt Cách phá hoại cách mạng nước ta từ bên trong Đảng ta chủ trương tạm thời hòa hoãn, tránh xung đột với quân Tưởng và bọn phản cách mạng nhằm tránh cùng một lúc phải đối phó với nhiều kẻ thù, khi lực lượng của
ta còn yếu
- Về chính trị: Ta đồng ý nhường cho các đảng Việt Quốc, Việt Cách 70 ghế trong Quốc hội không thông qua bầu cử và 4 nghế bộ trưởng trong chính phủ liên hiệp, cho Nguyễn Hải Thần (đứng đầu đảng Việt Cách) giữ chức Phó Chủ tịch nước
- Về kinh tế: Ta đồng ý cung cấp một phần lương thực, thực phẩm, phương tiện giao thông cho quân đội Tưởng; chấp nhận tiêu tiền Quan kim, Quốc tệ đã mất giá của chúng
Trang 8- Để tránh sức ép của kẻ thù Đảng Cộng sản Đông Dương tuyên bố tự giải tán nhưng thực chất là rút vào hoạt động bí mật để tiếp tục lãnh đạo đất nước
- Đối với bọn tay sai (Việt Quốc, Việt Cách), ta kiên quyết vạch trần âm mưu phá hoại của chúng Chính phủ ban hành một số sắc lệnh nhằm trấn áp bọn phản cách mạng
- Những biện pháp hòa hoãn như trên đã hạn chế đến mức thấp nhất các hoạt động chống phá của quân Trung Hoa Dân quốc và tay sai, làm thất bại âm mưu lật đổ chính quyền cách mạng của chúng
- Tạo cho ta có thêm thời gian để củng cố chính quyền, xây dựng lực lượng cách mạng non trẻ
* Chủ trương, sách lược của Đảng và chính phủ đối với Pháp
- 28/2/1946 Với âm mưu mở rộng thôn tính cả nước ta, Hiệp ước Hoa – Pháp được kí kết Theo đó Pháp kéo quân ra Bắc thay thế quân Tưởng; Pháp nhượng cho Tưởng một số quyền lợi ở Trung Quốc
- Hiệp ước Hoa – Pháp đã đặt nước ta vào tình thế phải lựa chọn một trong hai con đường: hoặc là cầm súng đánh Pháp ngay khi chúng ra Bắc; hoặc
là hòa hoãn, nhân nhượng với Pháp để tránh tình trạng phải đối phó một lúc với nhiều kẻ thù
- Chủ trương của ta: ngày 3/3/1946 Ban thường vụ Trung ương Đảng đã họp, quyết định lựa chọn giải pháp “Hòa để tiến” 6/3/1946 Chính phủ ta kí với Pháp Hiệp định sơ bộ, với nội dung:
- Chính phủ Pháp công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là một quốc gia tự do nằm trong khối Liên Hiệp Pháp, có chính phủ riêng, nghị viện riêng, quân đội riêng, tài chính riêng
- Chính phủ Việt Nam đồng ý cho 15 000 quân Pháp được vào miền Bắc thay cho quân Tưởng, số quân này sẽ rút dần trong 5 năm
- Hai bên ngừng xung đột, giữ nguyên quân đội tại vị trí cũ nhằm tạo một không khí thuận lợi để đi đến cuộc điều đình thân thiện về tương lai của Đông Dương
- Tác dụng: việc Đảng và Hồ Chủ Tịch kí Hiệp định Sơ bộ 6 / 3 / 1946 hòa hoãn với Pháp làm nước ta tránh được cuộc chiến đấu bất lợi là phải chống cùng một lúc với nhiều kẻ thù, đẩy nhanh 20 vạn quân Tưởng và tay sai ra khỏi
Trang 9nước ta, có thêm thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài chống Thực dân Pháp
- Sau khi kí Hiệp định sơ bộ, ta và Pháp tiến hành đàm phán chính thức tại Phôngtennơblô Do ta đấu tranh kiên quyết, cuộc đàm phán thất bại Ở trong nước quân Pháp tăng cường khiêu khích, quan hệ hai bên căng thẳng Trước tình hình đó, chủ tịch Hồ Chí Minh đang thăm nước Pháp với tư cách là thượng khách đã kí với đại diện Chính phủ Pháp bản Tạm ước ngày 14/9/1946, ta tiếp tục nhân nhượng Pháp một số quyền lợi kinh tế, văn hóa để có thêm thời gian hòa hoãn
- Bản Tạm ước tạo điều kiện cho ta kéo dài thời gian hòa hoãn đễ xây dựng, củng cố lực lượng chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Pháp không thể tránh khỏi
Như vậy: Qua thực tế lịch sử thời kỳ nước ta sau ngày 2 / 9 / 1945 đến trước ngày 19 / 12 / 1946 chúng ta có thể khẳng định những chủ trương và biện pháp giải quyết khó khăn của Đảng là kịp thời, đúng đắn, sáng tạo phù hợp với hoàn cảnh của nước ta Nhờ những chính sách đó, Đảng ta mà đứng đầu là Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã giải quyết khó khăn, bảo vệ vững chắc được chính quyền, đưa nước ta thoát khỏi tình trạng “ Ngàn cân treo sợi tóc” và từng bước giành được nhiều thắng lợi to lớn trong những thời kỳ tiếp theo
3 Hệ thống các câu hỏi và gợi ý trả lời.
Bản mô tả về mức độ câu hỏi.
Nhân biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
+ Học sinh nêu
được những thuận
lợi và khó khăn
của nước ta sau
cách mạng tháng
8/1945
+ Học sinh Trình
bày được kết quả
mà nước ta đã đạt
được trong năm
đầu xây dựng
chính quyền cách
mạng, giải quyết
nạn đói, nạn dốt
và khó khăn về tài
+ Học sinh giải thích được Đảng
ta đã thực hiện chủ trương thương lượng với Trung Hoa dân quốc và bọn phản cách mạng sau cách mạng tháng Tám
+ Học sinh phân tích được chủ trương, sách lược của Đảng và chính phủ đối với Pháp trước và sau ngày 6/3/1946
+ Phân tích được
sự kiện thế giới tác động mạnh nhất đến Việt Nam trong giai đoạn này là hội nghị Ian ta
+ Từ những nội dung lịch sử thời
kỳ 1945 – 1946, rút ra được bài học cho bản thân + Đánh giá được vai trò của Đảng
và Hồ Chí Minh trong thời gian từ
1945 đến 1946
Trang 10chính (1945 -
1946
Câu 1:
Nêu những thuận lợi và khó khăn của nước ta sau cách mạng tháng 8/1945? Hãy phân tích sự kiện thế giới tác động mạnh nhất đến Việt Nam trong giai đoạn này
* Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa mới ra đời đã phải đối diện với muôn vàn khó khăn, thử thách
- Giặc ngoại xâm:
+ từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc gần 20 vạn quân Trung Hoa Dân Quốc vào đóng, chúng kéo theo bọn tay sai Việt Quốc, Việt Cách để sách nhiễu nhân dân, chống phá chính quyền cách mạng, âm mưu lật đổ, thành lập chính quyền tay sai + Từ vĩ tuyến 16 trở vào Nam quân Anh tạo điều kiện cho thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta Ngày 23/9/1945 Pháp nổ súng xâm lược Sài Gòn chính thức xâm lược nước ta lần hai
+ Ngoài ra cả nước còn 6 vạn quân Nhật đang chờ giải giải giáp, một bộ phận theo lệnh quân Anh chống lại lực lượng vũ trang của ta
- Nạn đói: Kinh tế nông nghiệp tiêu điều, hậu quả nạn đói cuối 1944 đầu 1945 chưa được giải quyết thì đến 9/1945 chín tỉnh Bắc Bộ vỡ đê, hạn hán kéo dài Các cơ sở công nghiệp chưa sản xuất, hàng hóa khan hiếm, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn
- Tài chính: ngân sách nhà nước trống rỗng, kho bạc Nhà nước còn 1,2 triệu đồng với hơn một nửa rách nát Quân Trung Hoa Dân quốc lại tung tiền quan kim, quốc tệ làm rối loạn tài chính nước ta
- Văn hóa: di sản văn hóa chế độ cũ để lại vô cùng lạc hậu, hơn 90% dân số mù chữ
Với những khó khăn trên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ở vào tình thế khó khăn “Ngàn cân treo sợi tóc”
* Thuận lợi cơ bản: Nhân dân vừa giành được quyền làm chủ nên phấn khởi, tin tưởng vào chế độ mới, tin và ủng hộ sự lãnh đạo của Đảng mà đứng đầu là Chủ Tịch Hồ Chí Minh Sự ủng hộ của các nước Xã hội Chủ nghĩa và sự phát triển