Kiến thức: - Mô tả được một cách khái quát về dòng năng lượng trong hệ sinh thái.. - Khái niệm về hiệu suất sinh thái, giải thích được sự tiêu hao năng lượng giữa các bậc dinh dưỡng.. K
Trang 1DÒNG NĂNG LƯỢNG TRONG HỆ SINH THÁI
Ngày soạn: ……….
Lớp Ngày giảng Tiết giảng Sĩ số lớp 12C1: ………
12C2: ………
12C3: ………
12C4: ………
12C5: ………
I MỤC TIÊU BÀI HỌC: Sau khi học xong bài học sinh cần:
1 Kiến thức:
- Mô tả được một cách khái quát về dòng năng lượng trong hệ sinh thái
- Khái niệm về hiệu suất sinh thái, giải thích được sự tiêu hao năng lượng giữa các bậc dinh dưỡng
2 Kĩ năng: Có thể giải thích được sự tiêu hao năng lượng ở các bậc dinh dưỡng.
3 Thái độ: Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường thiên nhiên.
II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ
1 Giáo viên:
- Tranh vẽ hình 45.1; 45.2; 45.3 SGK
- Nghiên cứu SGK, SGV, tài liệu tham khảo
2 Học sinh: Học bài cũ và trả lời các câu hỏi trong SGK Xem trước bài 45.
III TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
1 Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu khái niệm về chu trình sinh địa hoá cacbon, nitơ và nước trong tự nhiên
- Những nguyên nhân làm cho nồng độ khí CO2 trong bầu khí quyển tăng? Hậu quả và cách hạn chế?
3 Giảng bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Phổ ánh sáng chiếu xuống hành tinh gồm
những dải chủ yếu nào?
Cây xanh có thể được đồng hoá loại ánh
sáng nào và chiếm bao nhiêu %?
Tia hồng ngoại, dãy sáng nhìn thấy
Cây xanh chỉ sử dụng được tia sáng nhìn
thấy và chỉ sử dụng khoảng 0,2 - 0,5%
Vì sao càng lên bậc dinh dưỡng cao hơn
năng lượng càng giảm dần? Yêu cầu Hs
quan sát hình 45-2 SGK
I DÒNG NĂNG LƯỢNG TRONG HỆ SINH THÁI
1 Phân bố năng lượng trên trái đất:
- Mặt trời là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu cho sự sống trên trái đất
- Sinh vật sản xuất chỉ sử dụng được những tia sáng nhìn thấy (50% bức xạ) cho quan hợp
- Quang hợp chỉ sử dụng khoảng 0,2 - 0,5% tổng lượng bức xạ để tổng hợp chc
Trang 2Hướng dẩn h/s thực hiện lệnh trong SGK.
Thế nào là hiệu suất sinh thái?
Phần lớn năng lượng bị tiêu hao do đâu?
Ở mỗi bậc dinh dưỡng, phần lớn năng
lượng bị tiêu hao qua hô hấp, tạo nhiệt của
cơ thể sinh vật (khoảng 70%); năng lượng
bị mất qua chất thải (phân động vật, chất
bài tiết) và các bộ phận rơi rụng (lá cây
rụng, rụng lông, lột xác ở động vật) khoảng
10%; năng lượng truyền lên bậc dinh
dưỡng cao hơn khoảng 10%
Ví dụ: ĐV đẳng nhiệt (chim, thú) có hiệu
suất sinh thái thấp hơn so với ĐV biến nhiệt
vì chúng cần một nguồn năng lượng lớn để
duy trì nhiệt độ cơ thể, do đó xự tăng khối
lượng của các sinh vật đẳng nhiệt cũng kém
hơn
Ứng dụng trong chăn nuôi: cụng một lượng
rau cỏ như nhau nhưng thu được protein
thịt cá cao gấp 1,5 lần nuôi chim; 2 - 2,5 lần
nuôi trâu, bò
GV hướng dẫn hs làm bài tập:
Hướng dẫn hs vẽ hình tháp dựa vào các dữ
kiện từ ý thứ nhất
2 Dòng năng lượng trong hệ sinh thái:
- Càng lên bậc dinh dưỡng cao hơn thì năng lượng càng giảm
-Trong hệ sinh thái năng lượng được truyền một chiều từ SVSX qua các bậc dinh dưỡng, tới môi trường, còn vật chất được trao đổi qua chu trình dinh dưỡng
II HIỆU SUẤT SINH THÁI
- Hiệu suất sinh thái là tỉ lệ % chuyển hoá năng lượng qua các bậc dinh dưỡng trong hệ sinh thái
- Phần lớn năng lượng truyền trong hệ sinh thái bị tiêu hao qua hô hấp, tạo nhiệt, chất thải chỉ có khoảng 10% năng lượng truyền lên bậc dinh dưỡng cao hơn
III BÀI TẬP
Cho biết hệ sinh thái một hồ, có sản lượng toàn phần ở SVSX là 1113 kcal/m2/năm Hiệu suất sinh thái ở SVTT cấp 1 là 11,8%, ở SVTT cấp
2 là 12,3%
1 Xác định sản lượng sinh vật toàn phần ở SVTT cấp 1 và SVTT cấp 2
2 Vẽ hình tháp sinh thái năng lượng
3 Giải thích tại sao trong tự nhiên các chuỗi thức ăn thường có ít bậc dinh dưỡng
Trả lời:
1 Sản lượng sinh vật toàn phần:
- Ở SVTT cấp 1: 1113 x 11,8% = 131 kcal/m2/năm
- Ở SVTT cấp 2: 131 x 12,3% = 16 kcal/m2/năm
2 Hình tháp sinh thái năng lượng:
3 Giải thích:
- Qua ví dụ trên ta thấy:
+ Sự tiêu phí năng lượng qua mỗi bậc dinh dưỡng là rất lớn
+ Số năng lượng được sử dụng ở m[ĩ bậc dinh dưỡng là rất nhỏ
- Năng lượng giảm dần khi vận chuyển qua mỗi bậc dinh dưỡng do mất mát chủ yếu qua
Trang 3hô hấp và bài tiết Do vậy, trong tự nhiên các chuỗi thức ăn thường có ít bậc dinh dưỡng
4 Củng cố bài học
- Trong một hệ sinh thái sinh khối của mỗi bậc dinh dưỡng được kí hiệu bằng các chữ cái Trong đó A = 500Kg; B = 5Kg; C = 50Kg; D = 5000Kg
Hệ sinh thái nào có chuổi thức ăn sau là có thể xảy ra?
A A → B → C → D B C → A → B → D
C B → C → A → D D D → A → B → C 5 Bài tập về nhà - Học bài cũ và trả lời các câu hỏi trong SGK. - Đọc trước bài 46: Thực hành: “Quản lý và sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên” Nhận xét sau giờ dạy
CHUYÊN MÔN DUYỆT Ngày / /