Kiến thức: Sau khi học xong bài này HS phải: Mô tả được các dòng vận chuyển chất trong cây dòng mạch gỗ và mạch rây bao gồm: + Con đường vận chuyển.. HS nghiên cứu SGK, quan sát hình SGK
Trang 1Bài 2: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG CÂY
I Mục tiêu
1 Kiến thức: Sau khi học xong bài này HS phải:
Mô tả được các dòng vận chuyển chất trong cây (dòng mạch gỗ và mạch rây) bao gồm: + Con đường vận chuyển
+ Thành phần của dịch được vận chuyển
+ Động lực đẩy dòng vật chất di chuyển
2 Kỹ năng: HS rèn luyện các kĩ năng
- Quan sát, phân tích, tổng hợp, mô tả
- Trình bày và diễn đạt vấn đề
- Trao đổi và hoạt động nhóm
3 Thái độ:
- Có niềm tin vào tri thức khoa học của bài
- Xây dựng ý thức quan tâm và tìm hiểu những vấn đề thực tiễn trong nông nghiệp
- Biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống
II Chuẩn bị
III Phương pháp
- Vấn đáp tìm tòi, gợi mở
- Sử dụng SGK tìm tòi
IV Tiến trình bài học
1 Ổn định lớp (1 phút)
Trang 22 Kiểm tra bài cũ (4 phút)
3 Dạy bài mới
Vào bài (2 phút)
Dạy bài mới
Ho t đ ng 1: TÌM HI U V DÒNG M CH G ạt động 1: TÌM HIỂU VỀ DÒNG MẠCH GỖ ộng 1: TÌM HIỂU VỀ DÒNG MẠCH GỖ ỂU VỀ DÒNG MẠCH GỖ Ề DÒNG MẠCH GỖ ẠCH GỖ Ỗ
▼Dựa vào kiến thức đã
học ở lớp 6: cho biết trong
cây có những dòng vận
chuyển vật chất nào?
- Nhận xét và kết luận
Cho HS quan sát các dòng
mạch gỗ và dòng mạch
rây Yêu cầu HS nghiên
cứu SGK và trả lời các
HS nghiên cứu SGK, vận dụng kiến thức trả lời
- Dòng mạch gỗ và dòng mạch rây
- Lắng nghe, ghi bài
HS tổ chức hoạt động nhóm HS nghiên cứu SGK, quan sát hình SGK
* Dòng mạch gỗ (dòng đi lên) vận chuyển nước và ion khoáng từ đất vào đến mạch gỗ của rễ rồi tiếp tục dâng lên theo mạch
gỗ trong thân để lan tỏa đến lá và những phần khác của cây
* Dòng mạch rây (dòng
đi xuống) vận chuyển các chất hữu cơ từ các tế bào
lá chảy xuống cuống lá đến các cơ quan để sử dụng hoặc dự trữ (4 phút)
I DÒNG MẠCH GỖ (18 phút)
1 Cấu tạo của mạch gỗ
Mạch gỗ gồm 2 loại tế bào chết là quản bào và mạch ống Các tế bào cùng loại nối kế tiếp với nhau theo cách: đầu của
tế bào này gắn với đầu
Trang 3câu hỏi sau:
▼Cho biết cấu tạo của
mạch gỗ?
▼Trong cấu tạo của mạch
gỗ có các lỗ bên Vậy tác
dụng của lỗ bên là gì?
▼Mạch gỗ có những đặc
điểm nào thuận lợi cho
quá trình vận chuyển nước
và muối khoáng?
*Bổ sung :
- Lực cản thấp nhờ cấu tạo
ống rỗng (tế bào chết) và
thành tế bào mạch gỗ
được linhin hoá bền chắc
chịu được áp suất nước
Thông giữa các tế bào
mạch gỗ là con đường vận
chuyển ngang
▼Dịch mạch gỗ gồm
những thành phần nào?
Và được tổng hợp ở đâu?
▼Làm thế nào để dòng
mạch gỗ vận chuyển
ngược chiều trọng lực từ
rễ lên cao hàng chục mét
và trả lời các câu hỏi của
GV Cử đại diện trả lời:
+ Gồm các tế bào chết có hai loại tế bào là quản bào
và mạch ống
+ Tạo lối đi cho dòng vận chuyển ngang
+ HS nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi
Nước, ion khoáng và các axit hữu cơ, amit, vitamin, hoocmon được tổng hợp ở rễ
của tế bào kia thành những ống dài
* Mạch gỗ có cấu tạo thuận lợi cho sự di chuyển của dòng nước và các ion khoáng từ rễ lên
lá nhờ có cấu tạo ống rỗng (tế bào chết) và thành tế bào được linhin hoá bền chắc và chịu được áp suất nước
2 Thành phần của dịch mạch gỗ
- Nước, ion khoáng và các axit hữu cơ, amit, vitamin, hoocmon được tổng hợp ở rễ
3 Động lực đẩy dòng mạch gỗ
a Lực đẩy: (áp suất rễ)
Áp lực sinh ra do hoạt động trao đổi chất của rễ
để đâey nước lên cao gọi
Trang 4như cây sấu, thông, sồi ?
▼Quan sát hình 2.3 SGK
em có nhận xét gì?
GV cho Hs quan sát H2.4
về hiện tượng ứ giọt
▼Theo em nguyên nhân
nào đã làm xuất hiện
tương ứ giọt?
GV hoàn thiện:
Ban đêm cây hút nhiều
nước, nước được chuyển
theo dòng mạch gỗ lên lá
và thoát ra ngoài Nhưng
trong những đêm ẩm ướt,
độ ẩm không khí cao gây
bão hoà hơi nước, nước
thoát ra không biến thành
hơi để thoát ra ngoài như
ban ngày Do đó nước ứ
lại thành giọt nơi có lỗ khí
khổng, ngoài ra do các
phân tử nước có lực liên
kết với nhau tạo sức căng
bề mặt hình thành nên giọt
nước
▼Yếu tố thứ hai có tác
dụng như lực hút để đưa
dòng nước đi lên là gì?
▼Lực hút do thoát hơi
nước ở lá xảy ra như thế
nào?
+ Trong cây luôn có một lực đẩy do áp suất rễ tạo nên giúp đẩy dòng nước đi lên
- Nhận xét: Có sự chênh lệch độ cao của ngấn thủy ngân trước và sau khi thí nghiệm
- HS quan sát hình 2.4 (hiện tượng ứ giọt) trao đổi nhóm giải thích hiện tượng ứ giọt
là áp suất rễ
Hiện tượng: ứ giọt ở các cây một lá mầm
Trang 5▼Nhờ đâu dòng mạch gỗ
được liên tục trong cây?
GV: Giữa các phân tử
nước tồn tại lực liên kết
hiđrô yếu Các phân tử
nước đã tạo thành một
chuỗi liên tục kéo theo
nhau đi lên cao
Lực hút tạo ra do thoát hơi nước
HS trả lời
- Nhờ có lực liên kết giữa các phân tử nước và với thành mạch gỗ
b Lực hút do thoát hơi nước.
Tế bào lá thoát hơi nước
sẽ hút nước các tế bào nhu mô bên cạnh cứ như vậy tạo sức hút liên tục từ
lá đến tận rễ
c Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau
và với thành mạch gỗ.
Hoạt động 1: TÌM HIỂU VỀ DÒNG MẠCH RÂY
GV yêu cầu HS quan sát
tranh H2.5 SGK phóng to
và trả lời câu hỏi:
HS quan sát tranh hình, nghiên cứu SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi
II DÒNG MẠCH RÂY (11 phút)
Trang 6▼ Nêu cấu tạo của mạch
rây?
▼So sánh cấu tạo của
mạch rây và mạch gỗ?
Nhận xét và hoàn thiện
kiến thức
▼Dịch mạch rây có thành
phần như thế nào?
▼Dịch mạch rây khác với
dịch mạch gỗ như thế
nào?
GV yêu cầu HS quan sát
H2.5 và 2.6 cho biết:
▼Động lực của dòng
mạch rây là gì?
▼Mối liên hệ giữa dòng
mạch gỗ và dòng mạch
rây trong thân cây?
Nhận xét, bổ sung và
của GV
Gồm các tế bào sống là
tế bào ống rây và tế bào kèm
Mạch gỗ gồm các tế bào chết còn mạch rây gồm các tế bào sống,
Lắng nghe, ghi bài
HS trả lời
Dịch mạch gỗ chủ yếu là nước và ion khoáng còn dịch mạch rây chủ yếu
là đường saccarôzơ Quan sát hình
Do sự chênh lệch về áp suất thẩm thấu giữa cơ quan nguồn và cơ quan
dự trữ
- Hai quá trình tuy ngược chiều nhưng có mối quan hệ chặt chẽ và
bổ sung lẫn nhau
1 Cấu tạo
Gồm các tế bào sống là ống rây và tế bào kèm Các ống rây nối đầu với nhau thành ống dài từ lá xuống rễ
2 Thành phần của dịch mạch rây
Saccarôzơ, các axit amin, hoocmôn thực vật, các hợp chất hữu cơ, một số ion khoáng (nhiều K)
3 Động lực của dòng mạch rây
Là sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa cơ quan nguồn (lá) và cơ quan chứa (rễ)
Trang 7hoàn thiện kiến thức.
4 Củng cố (4 phút)
5 Hướng dẫn HS học ở nhà (1 phút)
- Học bài và trả lời các câu hỏi ở cuối bài
- Đọc mục em có biết trang 14 SGK
- Xem trước bài mới bài 3 thoát hơi nước