TỔ CHỨC DẠY HỌC HỢP TÁC MỘT SỐ CHỦ ĐỀ THUỘC PHẦN SÓNG CƠ – VẬT LÍ 12 CƠ BẢN

Thời gian qua, hình thức dạy học hợp tác đang được các nhà giáo dục quan tâm vì tác dụng đặc biệt của nó trong việc hình thành phẩm chất , năng lực, kĩ năng cho HS tạo ra con người mới n

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH BÀ RỊA VŨNG TÀU

CHUYÊN ĐỀ

TỔ CHỨC DẠY HỌC HỢP TÁC MỘT SỐ CHỦ ĐỀ THUỘC PHẦN SÓNG CƠ – VẬT LÍ 12 CƠ BẢN

Giáo viên Lê Phương Nam Trường THPT Trần Nguyên Hãn

VŨNG TÀU – 2018

PHẦN MỞ ĐẦU

Việc đổi mới PPDH nhằm phát triển con người toàn diện hơn, đáp ứng cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hòa nhập vào sự tiến bộ chung của khu vực và thế giới Nhiều PPDH tích cực đã được đưa ra áp dụng trong giảng dạy ở tất cả các cấp học, bậc học nhưng vẫn chưa đi sâu vào thực tế giảng dạy trong nhà trường, chưa lôi cuốn được đông đảo GV áp dụng và đặc biệt chưa tạo được hứng thú học tập cho HS

Thời gian qua, hình thức dạy học hợp tác đang được các nhà giáo dục quan tâm vì tác dụng đặc biệt của nó trong việc hình thành phẩm chất , năng lực, kĩ năng cho HS tạo ra con người mới năng động, sáng tạo, có khả năng làm việc, giao tiếp và hợp tác Ở nước ta, DHHT đã được nghiên cứu và vận dụng, nhưng chưa được áp dụng rộng rãi trong thực tế

vì người giáo viên còn thiếu nhiều kiến thức, kĩ năng, kĩ thuật tổ chức DHHT

Cấu trúc dạy học hợp tác là cách thức tổ chức dạy học hợp tác trong lớp học, không cứng nhắc, không gắn liền với một nội dung học tập cụ thể nào cả Điều này có nghĩa

là cấu trúc có thể được sử dụng lặp lại với hầu hết các cấp học, các môn học, và các hoạt động trong một tiết học Có thể so sánh các cấu trúc với những ngôi nhà nhưng chưa có nội thất, như vậy nội dung bài học có thể được ví như là nội thất bên trong ngôi nhà đó Người giáo viên chính là các nhà thiết kế nội thất với công việc thiết kế,

tổ chức, sắp xếp nội dung bài học sao cho hay, hiệu quả và phù hợp với khung cấu trúc

có sẵn Như vậy, vấn đề cốt lõi của cách tiếp cận cấu trúc là sử dụng linh hoạt các cấu trúc đa dạng khác nhau và ráp phần nội dung vào các cấu trúc đó Những cấu trúc được sử dụng rộng rãi trong giảng dạy Vật Lí là cấu trúc ghép hình, cấu trúc STAD và các cấu trúc Kagan

Đặc biệt chương Sóng Cơ Học thuộc chương trình vật lí 12 có các chủ đề đòi hỏi huy động được một lượng lớn kiến thức toán học, kĩ năng làm thực hành thí nghiệm nhuần nhuyễn nên hình thức hợp tác sẽ giúp HS giảm bớt áp lực cá nhân, sự thụ động khi tiếp thu hình thành kiến thức, và HS sẽ thực hiện được sự lĩnh hội tri thức một cách chủ động, linh hoạt, hứng thú Vì vậy trong bài viết này, tôi sẽ trình bày các kĩ thuật

DHHT linh hoạt, hiệu quả để “tổ chức dạy học hợp tác một số chủ đề của phần Sóng

Cơ – Vật lí 12”

MỤC LỤC

Danh mục viết tắt

Danh mục bảng biểu

Danh mục hình vẽ

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ DẠY HỌC HỢP TÁC 1

1.1 khái niệm dạy học hợp tác [3],[4] 1

1.2 Quy trình tổ chức DHHT [4] 1

1.3 Ưu điểm và hạn chế của DHHT [3],[4] 2

1.4 Một số cấu trúc dạy học hợp tác được dùng ở trường trung học phổ thông [1], [3], [4] 3

1.4.1 Cấu trúc ghép hình (JIGSAW) 3

1.4.2 Cấu trúc STAD 5

1.4.3 Cấu trúc Kagan 7

CHƯƠNG 2 SOẠN THẢO TIẾN TRÌNH DẠY HỌC HỢP TÁC MỘT SỐ CHỦ ĐỀ THUỘC PHẦN SÓNG CƠ – VẬT LÍ 12 CƠ BẢN 11

2.1 Hình thức chuỗi hợp tác phù hợp với các hoạt động dạy học vật lí ở trường THPT hiện nay 11

2.2 Kế hoạch dạy học phần sóng cơ 14

2.3 Vận dụng chuỗi dạy học hợp tác vào một số chủ đề phần sóng cơ vật lí 12CB 15 CHỦ ĐỀ : GIAO THOA SÓNG CƠ 15

CHỦ ĐỀ : SÓNG DỪNG 38

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 52

3.1 Mục đích, nội dung, đối tượng, và phương pháp thực nghiệm 52

3.1.1 Mục đích thực nghiệm 52

3.1.2 Nội dung thực nghiệm 52

3.1.3 Đối tượng thực nghiệm 53

3.1.4 Phương pháp thực nghiệm 53

3.2 Tiến trình thực nghiệm 55

3.2.1 THỰC NGHIỆM CHỦ ĐỀ GIAO THOA 55

3.2.2 THỰC NGHIỆM CHỦ ĐỀ SÓNG DỪNG 65

3.3 Nhận xét và đánh giá kết quả thực nghiệm 70

3.3.1 Nhận xét quá trình học tập của lớp thực nghiệm 70

3.3.2 Đánh giá kết quả thực nghiệm 71

3.4 Rút kinh nghiệm 74

3.4.1 Kinh nghiệm về việc trang bị kĩ năng làm việc nhóm cho HS 74

3.4.2 Kinh nghiệm về việc tổ chức DH theo nhóm 74

KẾT LUẬN: 77

TÀI LIỆU THAM KHẢO 78

Danh mục thuật ngữ viết tắt

1.2 cách chấm điểm nỗ lực cá nhân theo cấu trúc Stad 5

2.2 Kế hoạch giảng dạy phần sóng cơ theo chủ đề 14 3.1 Kết quả học tập đầu năm của các lớp thực nghiệm 53 3.2 Thống kê mức độ tích cực, chủ động của HS - chủ đề giao thoa 63 3.3 Thống kê kết quả đánh giá cá nhân khi hoạt động nhóm học tập

3.4 Thống kê chỉ số nỗ lực của nhóm-chủ đề giao thoa 64 3.5 Thống kê mức độ tích cực, chủ động của HS – chủ đề sóng dừng 69 3.6 Thống kê chỉ số nỗ lực của nhóm-chủ đề sóng dừng 70

3.7 Điểm TB của nhóm sau hoạt động hợp tác 71 3.8 Tâm trạng của HS khi tham gia hoạt động nhóm 72 3.9 Thái độ của HS khi tham gia hoạt động nhóm 72 3.10 Thống kê kết quả kiểm tra điều kiện đầu năm và hiện tại 73

Danh mục hình vẽ

1.1 Sơ đồ tổ chức nhóm theo hình thức Jigsaw 3 1.2 Sơ đồ ghép nhóm của cấu trúc phỏng vấn 3 bước 8

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ DẠY HỌC HỢP TÁC

1.1 khái niệm dạy học hợp tác [3],[4]

DHHT là một HTTC DH mà trong đó HS dưới sự hướng dẫn của GV, làm việc cùng nhau trong những nhóm nhỏ để hoàn thành mục đích học tập chung được đặt ra cho nhóm DHHT là một trong những biện pháp tích cực hóa nhận thức của HS, thường được áp dụng để đi sâu, vận dụng, luyện tập, củng cố một chủ đề đã học, nhưng cũng

4 Dự kiến cách thức kiểm tra, đánh giá

2 Tiến trình dạy học 5 Nhập đề và giao nhiệm vụ - Nêu vấn đề

- Chia nhóm

- Xác định nhiệm vụ của các nhóm

6 Làm việc nhóm - Sắp xếp chỗ làm việc

- Kế hoạch làm việc

- Thỏa thuận quy tắc làm việc và đánh giá kết quả làm việc

- Tiến hành làm việc nhóm

- Báo cáo

7 Báo cáo kết quả

3 Kiểm tra, đánh giá,

rút kinh nghiệm

8 Các nhóm đánh giá kết quả làm việc của nhau

9 HS tự đánh giá kết quả làm việc nhóm

10 GV đánh giá kết quả làm việc nhóm và cho điểm

11 Rút kinh nghiệm hoạt động nhóm

1.3 Ưu điểm và hạn chế của DHHT [3],[4]

a) Ưu điểm DHHT

- Phát huy tính tích cực, tự lực và tinh thần trách nhiệm của HS

- Phát triển kĩ năng hợp tác

- Phát triển kĩ năng giao tiếp và các kĩ năng xã hội khác

- Tác động đến ý thức học tập của HS do đó nâng cao kết quả học tập

- Tạo tâm lí thoải mái và sự tự tin cho HS

- Phát triển tư duy sáng tạo, khả năng phân tích, tổng hợp và giải quyết vấn đề

- Lớp học sinh động hơn do có nhiều hình thức hoạt động đa dạng

- GV cũng có cơ hội tận dụng những ý kiến, kinh nghiệm của HS

b) Hạn chế DHHT

Tổ chức DHHT có những hạn chế như:

- GV mất nhiều thời gian và công sức chuẩn bị

- Thời gian của mỗi tiết học giới hạn trong 45 phút nên GV không thể điểm hết nội dung của bài mà chỉ chú trọng vào các nội dung trọng tâm

- Khó phân công nhiệm vụ, tổ chức, quản lí hoạt động nhóm nếu nhóm quá đông TV hoặc có quá nhiều nhóm

Ngoài ra nếu kĩ thuât tổ chức hoạt động nhóm chưa tốt sẽ có những hạn chế sau:

- Một số TV ỷ lại không làm việc (hiện tượng ăn theo)

- Có thể đi chệch hướng thảo luận do tác động của một vài cá nhân (hiện tượng chi phối, tách nhóm)

- Một số HS khá, giỏi quyết định quá trình, kết quả thảo luận nên chưa đề cao sự tương tác bình đẳng và tầm quan trọng của từng TV trong nhóm

- HS chỉ quan tâm tới nội dung được giao chứ không quan tâm đến nội dung của các nhóm khác khiến kiến thức không trọn vẹn

- Nếu lấy kết quả thảo luận chung của nhóm làm kết quả học tập cho từng cá nhân thì chưa công bằng và chưa đánh giá được sự nỗ lực của từng cá nhân

- Nếu áp dụng cứng nhắc các HTTC và sử dụng quá thường xuyên thì sẽ gây sự nhàm chán và giảm hiệu quả của hoạt động nhóm

- Nếu GV không có kĩ thuật điều khiển thì hiệu quả hoạt động sẽ bị hạn chế

1.4 Một số cấu trúc dạy học hợp tác được dùng ở trường trung học phổ thông [1], [3], [4]

1.4.1 Cấu trúc ghép hình (JIGSAW)

a) Cách tổ chức:

Các TV từ các nhóm gia đình khác nhau, nhưng có cùng nhiệm vụ học tập hợp thành một nhóm, gọi là “nhóm chuyên gia” Nhóm chuyên gia thảo luận với nhau trong một khoảng thời gian nhất định rồi quay trở về nhóm gia đình để cùng trao đổi đưa ra sản phẩm

- Phát huy được tính tích cực, chủ động của HS HS có nhiều cơ hội hoạt động, học hỏi

và thể hiện vai trò của cá nhân, giúp các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn HS tham gia vào hai hoạt động với ba vai trò khác nhau Là TV của nhóm chuyên gia, HS được bình đẳng, tự do trao đổi với nhau về cùng một vấn đề nhằm hiểu thấu đáo, tường tận phần kiến thức được giao Là TV của nhóm gia đình, HS ở vị trí thay thế cho người thầy truyền đạt lại nội dung do mình phụ trách, đồng thời lắng nghe, tiếp thu và được quyền thắc mắc về nội dung của TV khác

- Đề cao tính tương tác bình đẳng và tầm quan trọng của từng TV trong nhóm, thấy được sự phụ thuộc tích cực giữa các cá nhân: các cá nhân hiểu khá sâu về phần kiến thức của mình, có sự cố gắng trong việc truyền đạt lại cho các TV khác Kết quả là ban đầu mỗi cá nhân chỉ tìm hiểu kĩ một phần kiến thức, qua trao đổi cá nhân đó sẽ nắm

được tất cả kiến thức của bài học Qua đó góp phần làm tăng tinh thần đoàn kết giữa các TV trong nhóm

- Loại bỏ gần như triệt để hiện tượng ăn theo, chi phối và tách nhóm Đây là những vấn đề dễ phát sinh trong quá trình hoạt động nhóm

- Sử dụng được với tất cả các cấp học, bậc học khác nhau

c ) Hạn chế:

- Vì hoạt động nhóm được tổ chức hai lần: ban đầu là hoạt động của nhóm chuyên gia, sau đó hoạt động của nhóm hợp tác, do đó sẽ mất thời gian để di chuyển, ổn định nhóm và gây mất trật tự lớp học

- Vì mỗi TV được giao tìm hiểu một phần của bài học nên có có thể có hiện tượng HS chỉ quan tâm tới nội dung được giao chứ không quan tâm đến nội dung của các TV khác khiến kiến thức không trọn vẹn

- Khó thực hiện khi lớp học có những TV quá yếu, không thể đảm nhận vai trò như một chuyên gia về lĩnh vực được giao nghiên cứu

- Cần nhấn mạnh phương án đánh giá kết quả hoạt động của nhóm và cá nhân để HS ý thức được vai trò của mình trong sự thành công của nhóm đồng thời đảm bảo HS không chỉ quan tâm đến phần bài học của mình mà còn phải quan tâm tìm hiểu các phần còn lại

- Dù HS đóng vai trò chủ thể xuyên suốt hoạt động, nhưng do các em đang tìm hiểu kiến thức mới nên lúc trao đổi với nhau khó tránh khỏi những vướng mắc Vì vậy, các

em rất cần đến sự hướng dẫn, giúp đỡ của GV Đặc biệt là khi các nhóm chuyên gia

hoạt động, GV phải đi đến từng nhóm để theo dõi, kịp thời phát hiện và giúp đỡ các

em giải quyết các vướng mắc Như thế khi về nhóm của mình, các em mới giúp nhóm giải quyết được những vấn đề đó

- Các kiến thức trong SGK thường trình bày theo kiểu tuyến tính, kiến thức phần trước liên quan tới sau phần sau Do đó, hình thức nhóm chuyên gia chỉ áp dụng hiệu quả ở một số bài học có nội dung đơn giản, các bài học gồm các các nội dung độc lập nhau hoặc các bài học mà HS đã có kiến thức nền tảng (dễ chia thành các đơn vị kiến thức tương đương để học, trao đổi)

- GV nên chọn bài học có thời lượng 2 tiết, đặc biệt là hai tiết học kế tiếp nhau để làm tăng hiệu quả hoạt động nhóm

Có nhiều tiêu chí đánh giá khác nhau, nhưng vẫn dựa trên nền tảng là sự cố gắng của

HS, đặc biệt là HS yếu, sự cố gắng của họ góp phần đáng kể trong kết quả chung của nhóm Tính ưu việt của hình thức này thể hiện ở cơ chế chấm điểm dựa trên sự nỗ lực của từng cá nhân chứ không phải sự hơn kém về khả năng Cơ chế chấm điểm này được minh họa rõ hơn trong bảng 1.3

Học sinh

Học sinh học nhóm lần 1

Kiểm tra lần 1

Học sinh học nhóm lần 2

Kiểm tra lần 2

Điểm nỗ lực của cá nhân

Tổng điểm nỗ lực

b ) Ưu điểm

- Đề cao tinh thần hợp tác giữa các TV, tạo cơ hội cho HS yếu sửa sai kiến thức

- Hạn chế được phần lớn tình trạng ăn theo, chi phối và tách nhóm Vì nếu HS yếu không nỗ lực thì chỉ số cố gắng của cả nhóm không cao Còn nếu HS giỏi chỉ biết học

cá nhân, không giúp đỡ được các bạn khác trong nhóm cùng tiến bộ thì chỉ số cố gắng

mà HS này mang lại nhiều nhất cũng chỉ từ 2 đến 3 điểm

- Cho HS yếu thấy được vai trò của mình trong nhóm, họ hoàn toàn có thể mang lại kết quả tốt cho cả nhóm Điều này giúp các em tự tin hơn trong hoạt động nhóm

- Lấy sự cố gắng và nỗ lực làm tiêu chí đánh giá thay vì khả năng học lực

- Không cần bố trí chỗ ngồi đặc biệt HS cùng nhóm chỉ cần tụ về một vị trí

c) Hạn chế

- Việc tổ chức hoạt động nhóm theo hình thức này mất nhiều thời gian, nhất là thời gian tổ chức kiểm tra, đánh giá (vì phải tiến hành hai lần kiểm tra) Hơn nữa, GV phải mất nhiều thời gian, công sức trong việc soạn đề

- Có hiện tượng một số HS khá, giỏi quyết định quá trình, kết quả thảo luận nên chưa

đề cao sự tương tác bình đẳng và tầm quan trọng của từng TV trong nhóm

- Để đánh giá được sự tiến bộ của HS yếu kém thì đề kiểm tra lần hai phải có độ khó tương đương, câu hỏi có hướng vận dụng tương tự như đề kiểm tra lần đầu Để làm tốt điều này, GV cần dành nhiều thời gian, công sức cho việc soạn đề và trao đổi với các đồng nghiệp để điều chỉnh cho hợp lí

- Do số TV mỗi nhóm có thể khác nhau, vì vậy để việc đánh giá được công bằng cần tính giá trị trung bình chỉ số cố gắng của các nhóm

- Hình thức Stad dễ áp dụng cho các bài tìm hiểu kiến thức mới đơn giản, ngắn gọn vì

HS có thể tự học hay các tiết bài tập, ôn tập, luyện tập vì HS có thể tự ôn lại kiến thức

và nhờ các TV trong nhóm kiểm tra lại

1.4.3 Cấu trúc Kagan

a) Cách tổ chức

* Cấu trúc Phỏng vấn ba bước (Three - step Interview) của Spencer Kagan

- Nội dung: Phỏng vấn ba bước là một kỹ thuật thực hiện học tập hợp tác hiệu quả,

khuyến khích HS chia sẻ những suy nghĩ của họ và hợp tác với nhau, tạo điều kiện cho tất cả các HS phải tìm tòi nghiên cứu chia sẻ thực hiện nhiệm vụ học tập của nhóm, sau đó “giảng lại cho bạn” và chịu sự phỏng vấn của bạn về nội dung thuyết trình Đồng thời đổi vai chú ý lắng nghe, chia sẻ với bạn khi bạn trình bày Từ đó loại trừ được những trường hợp những HS lười, ỉ lại, dựa dẫm

HS được chia thành các nhóm, mỗi nhóm từ 4 - 6 HS, tuỳ theo số lượng HS trong lớp (mỗi nhóm có phân chia vai trò của HS theo cấu trúc nhóm học tập hợp tác: nhóm trưởng, thư ký, người theo dõi thời gian ) Với nội dung đã nghiên cứu ở nhà, nhiệm

vụ mỗi nhóm HS là trao đổi, thảo luận, soạn thảo ra một bộ câu hỏi xoay xung quanh nội dung bài học Mục đích là làm sáng tỏ những tri thức chứa đựng trong nội dung bài học Bộ câu hỏi sau khi soạn thảo xong được chia đều cho các thành viên trong nhóm (mỗi HS đảm nhiệm một số câu hỏi) Mỗi thành viên của nhóm này tìm kiếm một

thành viên trong nhóm khác để tạo thành một cặp và tiến hành phỏng vấn với các câu hỏi do nhóm mình đặt ra Các thành viên trong một cặp đổi vai cho nhau, người phỏng vấn trở thành người trả lời và ngược lại Nội dung trao đổi được các thành viên ghi

chép lại Sau đó các thành viên trở về nhóm của mình và chia sẻ câu trả lời của đối tác

cho nhóm mình Mỗi người chịu trách nhiệm một phần nhiệm vụ, các thành viên khác

hỗ trợ, giúp đỡ, cộng tác với nhau hoàn thành đáp án toàn bộ câu hỏi soạn thảo ban đầu của nhóm, đồng thời bổ sung những ý tưởng mới thông qua trao đổi được của bạn (nhóm bạn)

Sơ đồ ghép nhóm

Hình 1.2 Sơ đồ ghép nhóm của cấu trúc phỏng vấn 3 bước

* Sau khi các nhóm trình bày sản phẩm của mình, GV có nhận xét, đánh giá, chính xác hoá kiến thức Đồng thời, nhận xét hiệu quả làm việc từng nhóm dựa trên một số phương pháp đánh giá học tập hợp tác GV luôn đóng vai trò là người cố vấn, người định hướng, đôi khi là người tham dự để quá trình hợp tác nhóm thông suốt

* Cấu trúc Đánh số (Numbered Heads) của Spencer Kagan

- Nội dung: HS vừa làm việc cá nhân với trách nhiệm cao tạo ra sản phẩm mang tính

cá nhân, vừa phải biết thương lượng, trao đổi với nhau đi đến thống nhất tạo ra sản phẩm chung mang tính tập thể (nhóm); đồng thời các thành viên trong nhóm kiểm tra

sự lĩnh hội của nhau để mỗi thành viên đều có thể chịu trách nhiệm trình bày kết quả học tập cho cả nhóm mình tạo ra

Mỗi HS trong nhóm được nhận một con số 1; 2; 3; 4 Nhóm phân công nhiệm vụ cho các thành viên gồm: nhóm trưởng điều khiển quá trình thảo luận; thư ký ghi chép các ý kiến của các thành viên Các thành viên trong nhóm HS tập trung suy nghĩ lần lượt đưa

ra cách giải quyết của mình, thư ký ghi lại toàn bộ câu trả lời của từng thành viên trong nhóm Khi hết các ý kiến trình bày, HS thảo luận sắp xếp lại ý kiến, trao đổi thảo luận

đi đến thống nhất tạo ra sản phẩm chung của nhóm HS lần lượt đặt câu hỏi xoay xung

quanh vấn đề vừa thảo luận hỗ trợ những HS yếu trong nhóm nhằm đạt được chắc chắn tất cả các thành viên trong nhóm đều hiểu, trả lời trôi chảy thống nhất một đáp án

và có khả năng trình bày báo cáo của nhóm GV gọi một số ngẫu nhiên lên trình bày báo cáo nhóm đồng thời đặt những câu hỏi xung quanh vấn đề thảo luận để kiểm tra việc nắm tri thức của HS

b ) Ưu điểm của cấu trúc dạy học hợp tác Kagan

Thảo luận nhóm Ba bước phỏng vấn (Kagan)

Các bước tiến hành

1 Giáo viên đặt câu hỏi gây ra nhiều

tranh cãi giữa các thành viên trong

nhóm

2 Học sinh thảo luận đưa ra quyết

định

1 Hình thành hai cặp trong nhóm 4 người, tiến hành phỏng vấn theo cặp

2 Học sinh hoán đổi vai trò: người phỏng vấn thành người được phỏng vấn

3 Học sinh luân phiên chia sẻ thông tin học được trong cuộc phỏng vấn

Đặc điểm

- Tham gia không bình đẳng

- Không phải tất cả đều tham gia thảo

luận

- Không có trách nhiệm cá nhân

- ¼ cả lớp thảo luận tại một thời điểm

- Tham gia bình đẳng

- Tất cả đều tham gia thảo luận

- Trách nhiệm cá nhân

- ½ cả lớp thảo luận tại một thời điểm

Cả lớp trả lời câu hỏi 2 Cấu trúc Đánh số và chụm đầu lại

(Kagan)

1 Giáo viên đặt câu hỏi

2 Học sinh nào muốn trả lời câu hỏi thì

giơ tay lên

3 Giáo viên gọi học sinh

4 Học sinh cố gắng đưa ra câu trả lời

đúng

1 Giáo viên đánh số các HS trong một nhóm: 1, 2, 3, 4

2 Giáo viên đặt câu hỏi

3 Giáo viên nói với học sinh “chụm đầu lại” để đảm bảo mọi người trong nhóm đều biết câu trả lời

4 Giáo viên gọi số (1,2,3 hoặc 4) và HS

có số đó nếu biết câu trả lời có thể giơ tay trả lời

Đặc điểm

- Học sinh muốn tìm kiếm sự chú ý và

lời khen ngợi của giáo viên, giữa các

em sẽ nảy sinh sự cạnh tranh tiêu cực

- Khi giáo viên gọi một học sinh, các

học sinh khác sẽ mất cơ hội trả lời; hay

khi một học sinh trả lời sai sẽ tạo cơ

hội cho các em khác tìm kiếm sự chú ý

và lời khen ngợi của giáo viên Do đó

các học sinh sẽ đối chọi nhau, phát sinh

các mối quan hệ xã hội tiêu cực

- Chỉ có học sinh giỏi muốn tham gia

bài học, trong khi đó học sinh kém thì

bị bỏ mặc

- Các nhóm có sự phụ thuộc tích cực và trách nhiệm cá nhân, tất cả điều đó tạo nên sự tương tác hợp tác giữa các học sinh

- Phụ thuộc tích cực là bởi vì, nếu một học sinh biết câu trả lời, khả năng các em khác cũng biết sẽ tăng lên

- Trách nhiệm cá nhân là ở chỗ, sự giúp

đỡ chỉ ở lúc chụm đầu lại với nhau, cho nên khi giáo viên gọi số, mỗi học sinh phải tự mình trả lời câu hỏi đó Học sinh giỏi chia sẻ câu trả lời vì các em biết số của mình có thể không được gọi, và muốn rằng nhóm của mình có thành tích tốt Học sinh kém hơn lắng nghe cẩn thận vì các em biết số của mình có thể sẽ được gọi

1.3 Ưu điểm của cấu trúc DHHT Kagan

c) Nhận xét

Các cấu trúc Kagan có ý nghĩa vô cùng to lớn vì chúng tuy đơn giản nhưng đa dạng, linh hoạt, dễ sử dụng, và có thể sử dụng trong thời gian ngắn phù hợp với điều kiện tiết học 45 phút ở Việt Nam Các cấu trúc của Kagan thỏa mãn 4 nguyên tắc DHHT do ông đề ra đó là: phụ thuộc tích cực, trách nhiệm cá nhân, tham gia bình đẳng, và tương tác tích cực Từ đó loại bỏ hoàn toàn hiện tượng ăn theo, chi phối và tách nhóm

CHƯƠNG 2 SOẠN THẢO TIẾN TRÌNH DẠY HỌC HỢP TÁC MỘT SỐ CHỦ

ĐỀ THUỘC PHẦN SÓNG CƠ – VẬT LÍ 12 CƠ BẢN

2.1 Hình thức hoạt động hợp tác phù hợp với dạy học vật lí THPT hiện nay

- Thời lượng 45 phút cho một tiết học sẽ là khó khăn nếu vận dụng giữ nguyên các cấu trúc DHHT đã nêu ở chương 1 Kĩ thuật tổ chức hoạt động nhóm của GV đem lại hiệu quả chưa cao:

- GV thường tập hợp một vài em lại tạo thành một nhóm mà không nghiên cứu sức học của từng HS, HS thích chơi hoặc không thích chơi với bạn nào đấy, khả năng diễn đạt, kĩ năng thảo luận của từng HS Vì vậy gắn kết giữa các TV trong một nhóm

là không cao Sự chênh lệch quá lớn giữa các nhóm là thất bại đầu tiên trong việc tổ chức hoạt động nhóm

- Khi làm việc với PHT, GV giao nhiệm vụ, HS trong các nhóm làm việc mà không có một tổ chức hướng dẫn nào, khiến cho sản phẩm đạt được trong PHT là mang tính chất cá nhân Sau khi sản phẩm hoàn thành, thường thấy GV cho một bạn đại diện nhóm lên báo cáo, và đương nhiên là các bạn khá giỏi, các HS khác gần như chỉ làm khán giả trong các hoạt động lặp đi lặp lại đó Đó là nguyên nhân lớn khiến sự

ỉ lại, sự thụ động, không tự tin vào bản thân của HS có học lực trung bình và yếu càng tăng lên Các bạn có học lực giỏi thì sẽ hạn chế việc hình thành và phát triển khả năng biết lắng nghe, biết tôn trọng ý kiến

- Sau khi báo cáo PHT, GV chấm và sửa lỗi trong PHT và cho điểm từng nhóm

là điểm của từng TV dẫn đến việc các em không có trao đổi nhau, thắc mắc, chất vấn

về phương án đúng của PHT và đánh giá rất không đúng về điểm của các TV

- Dạy học để phát triển năng lực cho HS, quá trình hoạt động của học sinh quan trọng hơn kiến thức HS nhận được, vì vậy đánh giá thái độ tích cực, tính hợp tác, kĩ năng nghe, nói, quan sát, phân tích, diễn đạt sau mỗi hoạt động hợp tác là điều cần thiết, đồng thời hướng dẫn các em làm như thế nào để hợp tác tốt hơn, đáp ứng phát triển kĩ năng, năng lực cho HS nhưng GV thường bỏ qua công việc này

Vì vậy tôi thiết nghĩ nắm thật chắc các kĩ thuật tổ chức hoạt động nhóm, sử dụng linh hoạt các ưu điểm của từng cấu trúc sẽ dễ dàng áp dụng vào các tiết dạy, hạn chế những nhược điểm của từng loại cấu trúc, khắc phục những nhược điểm mà tôi vừa nêu trên và đem lại hiệu quả cao hơn

Hình thức đánh mã số: mỗi TV nhóm có một mã số, GV gọi một mã số bất kì

sẽ lên báo cáo Khi lên báo cáo, HS không được mang PHT của nhóm lên mà tự mình lên báo cáo dựa trên kiến thức vừa thu nhận được Như vậy tất cả TV đều phải nắm vững bài học Việc đánh mã số còn giúp GV sắp sếp, tổ chức danh sách nhóm, chỗ ngồi gọn hơn, khoa học hơn và HS sẽ dễ dàng nhận ra cách di chuyển khi đổi hình thức hoạt động nhóm

Hình thức cặp phỏng vấn: hai học sinh đặt ra câu hỏi và trả lời liên quan đến

nội dung PHT, các câu hỏi và trả lời đều được mỗi TV ghi lại, thống nhất trong cặp phỏng vấn Hình thức này đảm báo cá nhân TV phải nghiên cứu bài học,

TV phải có đóng góp ý kiến cho nội dung bài học Tất cả các TV đều làm việc,

sẽ hình thành các kĩ năng, các năng lực và đều sẽ ghi nhận được một lượng kiến thức nào đó để góp phần vào hoạt động nhóm gia đình (Nếu tổ chức tốt sẽ loại trừ hoàn toàn sự ỉ lại)

+ cặp phỏng vấn cùng nhóm gia đình + cặp phỏng vấn khác nhóm gia đình

Hình thức nhóm chuyên gia: Các nhóm chuyên gia sẽ nghiên cứu sâu hơn về

một nội dung kiến thức Trách nhiệm cá nhân trong nhóm chuyên gia rất nhiều khi phải cố gắng hết sức nắm bắt vấn đề để về giảng lại cho nhóm gia đình của mình Tuy nhiên HS phổ thông chưa thật tốt các kĩ năng hợp tác, nội dung kiến thức không dễ dàng chia ra thành nhiều câu hỏi độc lập nhau, và trong thời gian ngắn, một TV phải nắm 5,6 vấn đề mà các bạn truyền đạt lại đó là hạn chế mà tôi nghĩ chúng ta sẽ phải khắc phục

Theo tôi, bằng cách chia kiến thức một hoạt động khoảng 2, 3 vấn đề đặt

ra, một số nhóm chuyên gia giải quyết vấn đề 1, một số nhóm chuyên gia giải quyết vấn đề 2, một số nhóm chuyên gia giải quyết vấn đề 3

Tất cả tùy vào lượng kiến thức trong hoạt động, thời gian thực hiện, số

TV nhóm, số nhóm mà GV linh hoạt sắp sếp, phân chia, tổ chức sao cho có hiệu quả

Hình thức nhóm gia đình: Nhóm gia đình là nơi các em làm việc cùng nhau

nhiều, xây dựng tính găn kết sẽ đem lại hiệu quả cao Nhóm trưởng có trách

nhiệm phân công nhiệm vụ trong các hoạt động ngoài giờ cho từng TV, kiểm tra nhắc nhở các TV để tiến trình làm việc nhóm thành công

Các TV sau khi phỏng vấn cặp hoặc họp nhóm chuyên gia trở về nhóm gia đình thì nhóm trưởng phải hỏi kết quả thu nhận được của từng cá nhân, từng cặp, phần kiến thức nào thống nhất, phần kiến thức nào chưa thống nhất sẽ đưa

ra cả nhóm cùng tranh luận giải quyết, nếu vẫn có TV chưa đồng ý thì sẽ đem ra tra đổi với cả lớp và GV Nhóm trưởng phải nghe và ghi nhận mọi ý kiến đóng góp của từng TV, đặc biệt là những ý kiến trái chiều

Sau mỗi hoạt động GV cho nhóm tự đánh giá theo tiêu chí GV đưa ra Theo tiêu chí này thì không có cột điểm cho sản phẩm PHT (điều mà các GV thường làm trong các tiết dạy hoạt động nhóm) Cả nhóm phải nghe bạn tự đánh giá cho điểm bản thân thông qua thái độ tích cực, sự chuẩn bị bài, biết lắng nghe, có đóng góp xây dựng…Khi nhóm nhất trí thì đó là điểm hoạt động của bạn, tương tự như vậy cho các TV còn lại Do có nhóm chấm chặt, có nhóm chấm nhẹ nhàng nên điểm của từng TV và điểm trung bình của nhóm là để làm

cơ sở GV đánh giá hoạt động nhóm và cho điểm (lấy điểm hệ số 1)

Kết quả đánh giá của từng TV ảnh hưởng đến kết quả nhóm và ngược lại, vì vậy trách nhiệm của tập thể đối với cá nhân và cá nhân vì tập thể sẽ được nâng cao

Khi thực hiện một hoạt động dạy ở trường THPT chúng ta nên xây dựng hình thức hợp tác phù hợp cho từng nội dung bài học, từng tiết học

2.2 Kế hoạch dạy học phần sóng cơ

1, 2, 3 Sóng cơ học Cá nhân và cả lớp

cùng làm việc hợp tác số 3

Kết hợp thêm trong giờ tự chọn

4, 5 Giao thoa sóng cơ hợp tác số 3

hợp tác số 2 Nhóm gia đình, cá nhân, cả lớp

Kết hợp thêm trong giờ tự chọn

hợp tác số 3 hợp tác số 1

Kết hợp thêm trong giờ tự chọn

đình chuẩn bị bài trước khi đến lớp hợp tác số 3 Hoạt động ngoài trời

Hoạt động cá nhân

và cả lớp

Làm trong tiết tự chọn (tăng tiết)

2.2 Kế hoạch giảng dạy phần sóng cơ theo chủ đề

2.3 Vận dụng chuỗi hoạt động hợp tác vào một số chủ đề thuộc phần sóng

- Biết được khái niệm giao thoa sóng cơ

- Biết được điều kiện hai nguồn sóng có thể xảy ra hiện tượng giao thoa

- Nhớ được biểu thức xác định biên độ dao động của phần tử tại điểm M do hai nguồn sóng kết hợp gây ra

- Biết được đặc điểm của vị trí cực đại giao thoa, vị trí cực tiểu giao thoa

- Thực hiện các hoạt động học trong chủ đề, học sinh được rèn luyện về kĩ năng

tự học, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng phát hiện và giải quyết vấn đề

c) Về thái độ:

- Có thái độ tích cực, chủ động, hăng hái trong học tập

- Có thái độ hợp tác với các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ

- Biết lắng nghe và đóng góp ý kiến

2 Năng lực định hướng hình thành và phát triển cho học sinh

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực tính toán

- Năng lực về thu thập và xử lí thông tin

- Năng lực làm việc giao tiếp và hợp tác

- Năng lực tìm hiểu tự nhiên xã hội

- Năng lực tự chủ và tự học

3 Phương pháp kĩ thuật dạy học

- Phương pháp làm thí nghiệm quan sát

- Phương tiện dạy học: máy chiếu, clip giao thoa sóng trong thực tế

- Chia nhóm hợp tác và gắn định số cho mỗi thành viên nhóm

- Làm các phiếu học tập cho từng nội dung, từng nhóm, từng cặp

- Phiếu chấm điểm từng nội dung kiến thức trong bài học

- Phát Phiếu học tập ở nhà trước 2 ngày để các em chuẩn bị kiến thức

- Phiếu học tập trên lớp

- Phiếu bài tập trắc nghiệm kiểm tra đánh giá lần 1

- Phiếu bài tập trắc nghiệm kiểm tra đánh giá lần 2

- Phiếu chấm điểm hoạt động nhóm

PHIẾU HỌC TẬP SỐ: 01

NHÓM:……

CÂU HỎI CỦA NHÓM

Giải thích một cách định tính sự hình

thành của các điểm cực đại giao thoa

và các điểm cực đại giao thoa

PHIẾU HỌC TẬP SỐ: 02 NHÓM:……….

CÂU HỎI CỦA NHÓM

Hai nguồn sóng cùng tần số, cùng pha,

cùng biên độ, tạo ra giao thoa tại M

PHIẾU HỌC TẬP SỐ: 03 NHÓM:……….

CÂU HỎI CỦA NHÓM

Hai nguồn sóng cùng tần số, cùng pha,

cùng biên độ, tạo ra giao thoa tại M

Xác định điều kiện để tại M có

1, cực đại giao thoa

2, cực tiểu giao thoa

PHIẾU HỌC TẬP SỐ: 04 NHÓM:……

Câu 1: Xác định tại M có cực đại

hay cực tiểu giao thoa, thứ mấy?

Câu 2: Xác định biên độ dao

động của phần tử tại M

PHIẾU TRẮC NGHIỆM KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ LẦN 1

CHỦ ĐỀ GIAO THOA SÓNG

Câu 1 Thực hiện giao thoa sóng cơ với 2 nguồn kết hợp S1 và S2 phát ra 2 sóng có cùng biên

độ 1cm, cùng pha, cùng bước sóng λ = 20cm thì tại điểm M cách S1 một đoạn 50 cm và cách S2 một đoạn 10 cm, các phần tử sóng dao động với biên độ là

A 2 cm B 0 cm C 1 cm D 2cm

Câu 2 Thực hiện giao thoa sóng cơ với 2 nguồn kết hợp S1 và S2 phát ra 2 sóng có cùng pha,

cùng biên độ, bước sóng λ = 6 cm Phần tử vật chất tại S cách hai nguồn lần lượt là 26 cm và

8 cm là

A cực đại giao thoa thứ 4 B cực đại giao thoa thứ 3

C cực tiểu giao thoa thứ 4 C cực tiểu giao thoa thứ 4

Câu 3 Thực hiện giao thoa sóng cơ với 2 nguồn kết hợp S1 và S2 cách nhau 24 cm phát ra 2 sóng có cùng pha, cùng biên độ, cùng bước sóng λ = 4 cm Phần tử vật chất tại S1 là

A cực đại giao thoa thứ 6 B cực đại giao thoa thứ 7

C cực tiểu giao thoa thứ 7 C cực tiểu giao thoa thứ 6

Câu 4 Trong thí nghiệm giao thoa sóng trên mặt nước, hai nguồn kết hợp A, B dao động cùng

pha với tần số f = 16 Hz Tại một điểm M cách các nguồn A, B những khoảng x1 = 30 cm và

x2 = 25,5 cm, sóng có biên độ cực đại Giữa M và đường trung trực của hai nguồn có 2 dãy cực đại khác Vận tốc truyền sóng trên mặt nước là bao nhiêu ?

A v = 24 cm/s B v = 26 cm/s C v = 30 cm/s D v = 36 m/s

Câu 5 Tạo tại hai điểm A và B có hai nguồn sóng kết hợp cách nhau 8cm trên mặt nước luôn

dao động cùng pha nhau Tần số dao động 80Hz Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là 40cm/s Trên đoạn AB có

A 33 điểm cực đại, 33 điểm cực tiểu B 31 điểm cực đại, 30 điểm cực tiểu

C 32 điểm cực đại, 33 điểm đứng yên D 33 điểm cực đại, 32 điểm đứng yên

PHIẾU TRẮC NGHIỆM KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ LẦN 2

CHỦ ĐỀ GIAO THOA SÓNG

Câu 1 Thực hiện giao thoa sóng cơ với 2 nguồn kết hợp S1 và S2 phát ra 2 sóng có cùng biên

độ A, cùng pha, cùng bước sóng thì tại điểm M nằm trên đường trung trực của hai nguồn, các phần tử sóng dao động với biên độ là

A A cm B 0 cm C A 3cm D A 2cm

Câu 2 Thực hiện giao thoa sóng cơ với 2 nguồn kết hợp S1 và S2 cách nhau 11,25 cm, phát ra

2 sóng có cùng pha, cùng biên độ, bước sóng λ = 2,5 cm Phần tử vật chất tại nguồn S1 là

A cực đại giao thoa thứ 3 B cực đại giao thoa thứ 2

C cực tiểu giao thoa thứ 3 C cực tiểu giao thoa thứ 2

Câu 3 Thực hiện giao thoa sóng cơ với 2 nguồn kết hợp S1 và S2 phát ra 2 sóng có cùng pha, cùng biên độ, cùng bước sóng λ = 12 cm Phần tử vật chất tại M cách hai nguồn lần lượt là

13 cm và 7 cm là

A cực đại giao thoa thứ 1 B cực đại giao thoa chính giữa

C cực tiểu giao thoa thứ 2 C cực tiểu giao thoa thứ 1

Câu 4 Trong thí nghiệm giao thoa sóng trên mặt nước, hai nguồn kết hợp A, B dao động cùng

pha với tần số f = 16 Hz Tại một điểm M cách các nguồn A, B những khoảng x1 = 3 cm và

x2 = 25,5 cm, sóng có biên độ cực tiểu Giữa M và đường trung trực của hai nguồn có 4 dãy cực đại khác Vận tốc truyền sóng trên mặt nước là bao nhiêu ?

A v = 20 cm/s B v = 40 cm/s C v = 60 cm/s D v = 80 m/s

Câu 5 Tạo tại hai điểm A và B có hai nguồn sóng kết hợp cách nhau 8cm trên mặt nước luôn

dao động cùng pha nhau Tần số dao động 80Hz Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là 40cm/s Điểm M trong vùng giao thoa cách 2 nguồn lần lượt là 18cm, 4cm Số đường dao động cực đại giao thoa giữa AM là

A 30điểm B 31điểm C 32 điểm D 33 điểm

PHIẾU KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ NHÓM:………

Học sinh

Học sinh học nhóm lần 1

Kiểm tra lần 1

Học sinh học nhóm lần 2

Kiểm tra lần 2

Điểm nỗ lực của cá nhân

Điểm nỗ lực trung bình của nhóm (b) TV1

PHIẾU CHẤM ĐIỂM HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO PHIẾU HỌC TẬP SỐ ………

NHÓM:……….

CÂU HỎI CỦA NHÓM Xét 2 nguồn dao động ngƣợc pha

1, Lập biểu thức độ lệch pha của hai

dao động truyền đến M

2, Lập biểu thức biên độ dao động Adđ

phụ thuộc vào độ lệch pha

3, Xác định vị trí cực đại giao thoa

4, Xác định vị trí cực tiểu giao thoa

5, Nghiên cứu các tài liệu, internet,

SGK tìm hiểu giao thoa sóng trên sợi

dây

2 Học sinh

- Từng học sinh đọc và tìm hiểu bài qua các tài liệu

- Làm thí nghiệm ngoài trời, hoạt động nhóm hoàn thành phiếu học tập ở nhà

III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

1 Hướng dẫn chung

Học sinh hoạt động nhóm làm thí nghiệm sóng, giao thoa sóng trên mặt nước trong thực tế ở hoạt động khảo sát từ đó nhận định ra thế nào là hiện tượng giao thoa Bằng phương pháp toán lí xác định biên độ dao động tại một điểm, vị trí cực đại giao thoa, vị trí cực tiểu giao thoa

Chuỗi hoạt động học và thời gian được dự kiến như sau:

Các bước Hoạt động Tên hoạt động Thời lượng dự

kiến

Khởi động Hoạt động 1 Tạo tình huống, phát biểu về hiện

tượng giao thoa Điều kiện xảy ra hiện tượng giao thoa sóng

18 phút

Hoạt động 4 - Hoạt động nhóm ở nhà xác định

vị trí các điểm cực đại giao thoa, cực tiểu giao thoa của 2 nguồn cùng pha, cùng tần số, cùng biên

độ

- Điều kiện để xảy ra hiện tượng giao thoa

Luyện tập Hoạt động 5 Hoạt động nhóm: Xây dựng các

dạng bài tập cơ bản và hướng giải quyết

- Câu lệnh: Xem lại video và phần tìm hiểu bài qua phiếu học tập ở nhà

để tìm hiểu thế nào là giao thoa sóng?

GV GIAO VIỆC CHO CÁC NHÓM CHUẨN BỊ TRƯỚC TIẾT HỌC

CHỦ ĐỀ: GIAO THOA SÓNG

Các nhóm nghiên cứu bài học trước ở nhà, tìm hiểu các nội dung sau

1, Làm thí nghiệm thực tế theo nhóm: sóng trên mặt nước (hình ảnh + clip) Vẽ các đường

gợn sóng quan sát được trong các trường hợp

a Một tay cầm một vật tạo nguồn sóng trên mặt nước

b Hai tay cầm hai vật tạo nguồn sóng, đưa lên xuống đều nhau khi chạm mặt nước

2, Làm thí nghiệm thực tế theo nhóm: sóng trên mặt nước (hình ảnh + clip), khi hai bạn

cầm hai vật tạo thành nguồn tạo sóng đưa lên xuống không nhịp nhàng (một bên nhanh,

một bên chậm) Còn quan sát hình ảnh sóng như trường hợp 1b hay không ?

Trên mặt nước xuất hiện

- Phát triển kĩ năng quan sát, nhận định vấn đề

- Phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội

- Phát triển năng lực ngôn ngữ, năng lực tự học

- Phát triển năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo

- Phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác

9 phút

hiện tượng đặc biệt gì

Những điểm như vậy gọi

là điểm cực đại giao

Những điểm như vậy gọi

là điểm cực tiểu giao

thoa

Vậy theo em, thế nào là

hiện tượng giao thoa ?

GV: chốt lại khái niệm

hiện tượng giao thoa

các gợn sóng và vùng mà mặt nước đứng yên

HS: trả lời Giao thoa là hiện tượng hai sóng tới gặp nhau làm xuất hiện những đường gợn sóng, xen kẽ là đường mặt nước đứng yên

Dao động với biên độ cưc đại

Dao động với biên độ bằng 0 (biên độ cực tiểu)

HS trả lời:

Giao thoa là hiện tượng trên mặt nước xuất hiện các đường cực đại xen kẽ các đường cực tiểu

- Phát triển kĩ năng ghi chép

d) Sản phẩm mong đợi:

- Hiện tượng giao thoa là hiện tượng hai sóng kết hợp khi gặp nhau thì

có những điểm ở đó chung luôn luôn tăng cường lẫn nhau gọi là điểm cực đại giao thoa, và có những điểm chúng luôn triệt tiêu nhau gọi là điểm cực tiểu giao thoa

c) Tổ chức hoạt động

- Câu lệnh: Các em sẽ tham gia hoạt động hợp tác gồm hai giai đoạn là phỏng vấn cặp và nhóm gia đình Các nhóm hoàn thành PHT1 gải thích được sự xuất hiện của các điểm dao động với biên độ cực đại và các điểm dao động với biên độ cực tiểu

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh

kĩ năng, năng lực đạt được

Thời gian

GV phát PHT1

Hướng dẫn HS làm việc

nhóm

HS lắng nghe hướng dẫn

- kĩ năng lắng nghe, hiểu

- Năng lực ngôn ngữ

Cho HS phỏng vấn cặp

trong 2 phút

HS trao đổi từng cặp phỏng vấn, mỗi cá nhân ghi lại nội dung kiến thức có được

- Kĩ năng lắng nghe, kĩ năng ghi chép, kĩ năng phân tích vấn đề

- Năng lực phân tích, giải quyết và sáng tạo

Cho HS thảo luận trong

nhóm gia đình 3 phút

Nhóm trưởng ghi nhận kết quả thảo luận của từng cặp, thống nhất đưa ra kết quả chung của nhóm

GV gọi một mã số bất kì

lên báo cáo

HS lên báo cáo - Năng lực ngôn ngữ

- Kĩ năng diễn đạt, trình bày

- Năng lực phân tích, giải quyết và sáng tạo

Lớp đặt câu hỏi chất vấn HS và HS giải đáp

- Năng lực giao tiếp và hợp tác

- Kĩ năng hình thành và giải quyết mâu thuẫn

- Năng lực tự chủ -tự học

- Năng lực tự nhiên và xã hội

- Kĩ năng lắng nghe

- Năng lực ngôn ngữ

d) Sản phẩm mong đợi:

Có hai dao động được truyền đến M

Nếu hai dao động đó cùng pha thì chúng tăng cường nhau làm biên độ dao động tổng hợp đạt giá trị lớn nhất gọi là cực đại giao thoa

Nếu hai dao động ngược pha thì chúng triệt tiêu nhau làm biên độ dao động tổng hợp đạt giá trị nhỏ nhất gọi là cực tiểu giao thoa

e) Đánh giá: Nhóm tự đánh giá TV nhóm (tại lớp)

-Năng lực tự nhiên và xã hội

- Kĩ năng đánh giá sản phẩm

- Kĩ năng, tinh thần, thái

- Kĩ năng chi chép, kĩ năng hoàn chỉnh sản phẩm

- Năng lực ngôn ngữ

GV công khai điểm tự đánh

giá của mỗi nhóm

GV nhận xét thái độ, tinh

thần của các TV

HS ghi nhận điểm của

cá nhân, điểm của nhóm mình, và các nhóm khác

- Kĩ năng kiểm tra, so sánh, và nâng cao trách nhiệm

Xác định được tần số dao động, biên độ dao động, pha ban đầu của dao động tại một điểm trong vùng giao thoa

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh

kĩ năng, năng lực đạt được

Thời gian

- Phát triển kĩ năng sử dụng các phương trình toán lí

- Phát triển năng lực ngôn ngữ

- Phát triển năng lực tự học

- Phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội

- Phát triển năng lực tính toán

- Phát triển năng lực phân tích, giải quyết vấn đề và sáng tạo

việc giao tiếp và hợp tác

- GV yêu cầu một mã số lên

trình bày nội dung phiếu

học tập

- Các nhóm lắng nghe

và đặt câu hỏi chất vấn

HS báo cáo trả lời

- Phát triển kĩ năng nghe ghi chép, so sánh, đánh giá vấn đề, phản hồi lại từ kiến thức của mình đã thu thập

- Phát triển kĩ năng lắng nghe, hiểu nhanh vấn đề, ghi chép

2 phút

Giáo viên cho các nhóm

kiểm tra chéo PHT

Các nhóm kiểm tra PHT của nhóm khác, chỉnh sửa những lỗi sai

- Phát triển ý thức hoạt động nhóm

GV nhận bảng chấm điểm

hoạt động nhóm, đánh giá

thái độ, tinh thần làm việc

của các em

d) Sản phẩm mong đợi: Báo cáo kết quả hoạt động nhóm

- Pha ban đầu của phần tử vật chất tại M trong vùng giao thoa

M

x x c

- Giáo viên tổ chức cho HS hoạt động hợp tác ở nhà để các nhóm tự

thiết lập các phương trình, biểu thức theo hệ thống câu hỏi trong phiếu học tập số 3

c) Tổ chức hoạt động:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh kĩ năng, năng lực đạt

được

Thời gian

GV gợi ý: biên độ phụ

thuộc đại lượng nào

Vậy các em tìm mối liên

hệ giữa x2 –x1 và  chính

là điều kiện để một điểm

có cực đại giao thoa hay

cực tiểu giao thoa

động nhóm

- Phát triển năng lực dự đoán

GV nắm được thời gian,

địa điểm hoạt động hợp

tác của các nhóm

- Các nhóm phân công công việc cho từng TV

- Xác định thời gian, địa điểm làm việc

GV lấy tiết tự chọn cho

một mã số lên báo cáo

HS lên báo cáo sản phẩm

Cả lớp đặt câu hỏi chất vấn và HS trả lời

GV chốt lại kiến thức và

cho các nhóm đánh giá

chéo sản phẩm

HS đánh giá chéo sản phẩm

GV cho HS tự đánh giá

điểm cảu TV nhóm

HS tự đánh giá điểm TV nhóm

d) Sản phẩm mong đợi: Báo cáo kết quả hoạt động nhóm

- Hai dao động tại M cùng pha, hai sóng tăng cường cho nhau, biên độ dao động cực đại ( bằng hai lần biên độ nguồn)

x x





e) Đánh giá: Nhóm tự đánh giá hoạt động của từng TV

Hoạt động 5: (Hình thành phương pháp giải bài tập)

- Sau khi làm việc trong nhóm chuyên gia, học sinh thảo luận theo nhóm gia

đình ban đầu đưa ra phương pháp giải các dạng bài tập cơ bản

c) Tổ chức hoạt động:

Câu lệnh: Giải quyết PHT4 theo trình tự hoạt động nhóm

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học

sinh

Kĩ năng, năng lực đạt

được

Thời gian

- Thảo luận tìm các phương án có thể giải quyết vấn đề đặt ra

- HS tự ghi kiến thức

có được vào tập

- Phát triển năng lực tự chủ, tự học, năng lực làm việc giao tiếp và hợp tác , năng lực ngôn ngữ, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Phát triển các kĩ năng nghe, nói, viết, báo cáo

- Phát triển kĩ năng tính toán, phân tích, giải quyết vấn đề

gia nhóm chuyên gia hướng dẫn các TV khác phần kiến thức đã nghiên cứu được

- Thư kí tổng hợp phương pháp giải của từng dạng bài vào PHT4

toán

- Rèn luyện ý thức đạo đức: tính trung thực

2 phút Yêu cầu một mã số bất kì

lên báo cáo

- HS lên báo cáo

- Nhóm giải đáp các thắc mắc của cả lớp