Mục tiêu Sau khi học xong bài này HS phải: - Nêu được bản chất của hô hấp ở thực vật, viết được phương trình tổng quát và nêu được vai trò của hô hấp đối với cơ thể thực vật.. - Phân biệ
Trang 1Tuần: 14
Tiết: 14-cb
Bài 12: HÔ HẤP Ở THỰC VẬT
I Mục tiêu
Sau khi học xong bài này HS phải:
- Nêu được bản chất của hô hấp ở thực vật, viết được phương trình tổng quát và nêu được vai trò của hô hấp đối với cơ thể thực vật
- Phân biệt được các con đường hô hấp ở thực vật: Phân giải kị khí và phân giải
hiếu khí
- Mô tả được mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp
- Nêu được ví dụ về ảnh hưởng của môi trường đối với hô hấp
II Chuẩn bị
- HS: xem trước SGK
- GV: SGK, giáo án, hình SGK, phiếu học tập
III Tiến trình bài học
1 Ổn định tổ chức
Ngày
Trang 22 Kiểm tra bài cũ
- Phân biệt năng suất sinh học và năng suất kinh tế?
- Nêu các biện pháp tăng năng suất cây trồng thông qua sự điều khiển quang
hợp?
3 Bài mới
Hoạt động 1: Khái quát về hô hấp ở thực
vật
Yêu cầu HS nghiên cứu thí nghiệm về hô hấp
ở thực vật H12.1 SGK và trả lời câu hỏi theo
lệnh:
? Vì sao nước vôi trong ống nghiệm bên phải
bình chứa hạt nảy mầm bị vẫn đục khi bơm
hút hoạt động?
- Nước vôi bị vẫn đục là do hạt nảy mầm hô
hấp thải ra khí CO2
? Giọt nước màu trong ống mao dẫn di
chuyển về phía trái (H12.1B) có phải do hạt
nảy mầm hô hấp hút O2 không, vì sao?
- Chứng tỏ hạt nảy mầm đã hút O2
? Tại sao nhiệt kế trong bình thí nghiệm tăng
lên?
- Nhiệt kế trong bình tăng lên chứng tỏ hạt hô
I Khái quát về hô hấp ở thực vật
1 Hô hấp ở thực vật là gì?
Hô hấp ở thực vật là quá trình ôxi hoá sinh học nguyên liệu hô hấp (cacbohidrat), đặc biệt là glucôzơ đến khí CO2, H2O và tích luỹ năng lượng ở dạng dễ sử dụng là ATP
2 Phương trình hô hấp tổng quát
C6H12O6 + 6O2 → 6CO2 + 6 H2O + Q Q: (nhiệt +ATP)
3 Vai trò của hô hấp đối với cơ thể thực vật
- Năng lượng hô hấp thải ra dưới dạng nhiệt
để duy trì hoạt động sống bình thường của cơ thể thực vật
- Năng lượng hô hấp tích lũy dưới dạng ATP dùng để cung cấp cho các hoạt động sống của
cơ thể thực vật như: vận chuyển các chất
Trang 3hấp đã thải ra nhiệt
GV: Tất cả các biểu hiện trên chứng tỏ hạt
thực hiện quá trình hô hấp
? Vậy hô hấp thực vật là gì?
? Phương trình hô hấp thực vật thực hiện như
thế nào?
? Hô hấp thực vật có vai trò gì đối với cơ thể
thực vật?
Hoạt động 2: Con đường hô hấp ở thực vật
? Cho biết thực vật có các con đường hô hấp
nào?
- Phân giải kị khí xảy ra qua mấy giai đoạn?
? Dựa vào H12.2, hãy cho biết có bao nhiêu
phân tử ATP được hình thành từ 1 phân tử
glucôzơ bị phân giải trong đường phân?
- Tạo ra 2 ATP
? Thực vật thực hiện quá trình hô hấp kị khí
trong trường hợp nào?
- Khi môi trường thiếu oxi, như các loài cây
bị ngập úng
? Dựa vào kiến thức Sinh học 10, hãy mô tả
cấu tạo của ti thể là bào quan hô hấp hiếu
khí?
Dựa vào H12.2 SGK, cho biết
? Quá trình hô hấp hiếu khí gồm những giai
đoạn nào?
trong cây, sinh trưởng, sữa chữa hư hại của tế bào
- Tạo ra các sản phẩm trung gian, là nguyên liệu tổng hợp nhiều chất hữu cơ khác trong
cơ thể
* Hô hấp xảy ra ở các tế bào do chứa các ti
thể
II Con đường hô hấp ở thực vật
1 Phân giải kị khí (đường phân và lên men)
Quá trình phân giải kị khí xảy ra khi cây thiếu oxi
a Đường phân
Xảy ra trong TBC, là quá trình phân giải đường Glucôzơ → 2 Axit pyruvic và 2 ATP
b Lên men
Lên men xảy ra trong TBC và không tích lũy thêm năng lượng Khi không có ôxi, Axit piruvic chuyển hoá theo con đường hô hấp kị khí (lên men)
+ Lên men rượu etilic có giải phóng CO2
C6H12O6 → 2etilic + 2CO2 + 2ATP + nhiệt + Lên men lactic, sản phẩm là axit lactic
Trang 4- Gồm đường phân, chu trình Crep và chuỗi
chuyền electron
? Vị trí xảy ra các giai đoạn trên?
+ Chu trình Crep xảy ra trong chất nền của ti
thể
+ Chuỗi chuyền electron xảy ra ở màng trong
của ti thể
? Diễn biến xảy ra của chu trình Crep?
? Chuỗi chuyền electron xảy ra như thế nào?
? Yêu cầu HS nghiên cứu SGK và trả lời câu
hỏi theo lệnh II.2: Dựa vào sơ đồ trên hình
12.2 hãy so sánh hiệu quả năng lượng của quá
trình hô hấp hiếu khí và lên men?
Hô hấp hiếu khí từ 1 phân tử Glucô phân giả
cho ra 2 + 36 = 38 ATP, gấp 19 lần so với hô
hấp kị khí (2ATP)
Hoạt động 3: Hô hấp sáng
? Thế nào là hô hấp sáng?
? Điều kiện xảy ra quá trình hô hấp sáng là
gì?
không giải phóng CO2
C6H12O6 → 2 axit lactic + 2ATP + nhiệt
2 Phân giải hiếu khí (Xảy ra khi có oxi)
- Gồm: Đường phân, chu trình Crep và chuỗi chuyền electron
+ Đường phân: Giống với hô hấp kị khí
+ Chu trình Crep (diễn ra trong chất nền của
ti thể)
Khi có oxi, axit piruvic đi từ tế bào chất vào
ti thể Tại đó axit piruvic bị chuyển hoá theo chu trình Crep và bị oxi hoá hoàn toàn
2CH3COCOOH + 5O2 = 6CO2 + 4H2O + 36 ATP
+ Chuỗi chuyền electron (Diễn ra ở màng trong ti thể)
H2 tách ra từ axit piruvic trong chu trình Crep được chuyển đến chuỗi chuyền electron, H được truyền qua chuỗi chuyền electron đến oxi để tạo ra nước và tích luỹ được 36 ATP
* Phương trình hô hấp
C6H12O6 + 6O2 + 6H2O → 6CO2 + 4H2O + 36-38 ATP + nhiệt
III Hô hấp sáng
- Hô hấp sáng là quá trình hấp thụ O2 và giải phóng CO2 ở ngoài sáng
- Chủ yếu xảy ra ở thực vật C3 trong điều
Trang 5? Nêu đặc điểm của hô hấp sang?
Hoạt động 4: Quan hệ giữa hô hấp với
quang hợp và môi trường
Tích hợp môi trường
- Hô hấp chịu ảnh hưởng của các yếu tố môi
trường: O 2 , nước, nhiệt độ, CO 2 Nồng độ
CO 2 trong môi trường cao ức chế hô hấp
- Bảo vệ môi trường để cây xanh hô hấp tốt
? Dựa vào kiến thức đã học về quang hợp và
hô hấp hãy chứng minh quang hợp là tiền đề
cho quá trình hô hấp? và ngược lại?
? Các nhân tố môi trường gồm những nhân tố
nào?
? Các nhân tố môi trường đã ảnh hưởng như
kiện cường độ ánh sang cao (CO2 cạn kiệt, O2
tích lũy nhiều) với sự tham gia của 3 bào quan: ti thể, lục lạp, perôxixôm
- Đặc điểm: Hô hấp sáng xảy ra đồng thời với quang hợp, không tạo ra ATP, gây lãng phí sản phẩm quang hợp (30-50%)
IV Quan hệ giữa hô hấp với quang hợp và môi trường
1 Mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp
- Quang hợp và hô hấp là hai quá trình có
mối liên hệ chặt chẽ với nhau
+ Sản phẩm của quang hợp (C6H12O6, O2) là nguyên liệu của hô hấp và chất oxi hóa trong
hô hấp
+ Ngược lại sản phẩm của hô hấp là CO2,
H2O là nguyên liệu để tổng hợp nên C6H12O6
và giả phóng O2 trong quang hợp, hô hấp còn tạo ra năng luợng cung cấp cho hoạt động của
cơ thể
Vì vậy, có quang hợp sẽ có hô hấp
2 Mối quan hệ giữa hô hấp và môi trường
a Nước
Mất nước → Giảm cường độ hô hấp
Đối với cơ quan đang ở trạng thái ngủ, tăng lượng nước → Hô hấp tăng
b Nhiệt độ
Khi nhiệt độ tăng, cường độ hô hấp tăng theo
Trang 6thế nào đến hô hấp? đến giới hạn mà hoạt động sống của tế bào
vẫn còn bình thường
Q10 = 2-3
c Oxi
Oxi có vai trò quan trọng đối với hô hấp hiếu khí Khi nồng độ O2 quá thấp làm cho quá trình phân giải chuyển sang giai đoạn kị khí ảnh hưởng chất lượng nông sản
d Hàm lượng CO 2
Nồng CO2 cao làm cản trở quá trình hô hấp Người ta có thể bảo quản nông sản trong các kho hay túi polietilen có nồng độ CO2 thích hợp
IV Củng cố và hướng dẫn HS học ở nhà
- Trả lời các câu hỏi ở cuối bài
- Học bài và đọc mục “em có biết”
- Xem trước bài 13 Thực hành: phát hiện diệp lục và carotenoit