Quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường cao đẳng sư phạm luông nặm tha nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển chung của giáo dục, hoạtđộng đổi mới PPDH ở các trường sư phạm đã được quan tâm tổ chức và thuđược những kết quả bước đầu thể hiện trên các mặ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

SOMLATH SOMSAVATH

QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM LUÔNG NẶM THA NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

SOMLATH SOMSAVATH

QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM LUÔNG NẶM THA NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã ngành: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ THANH HUYỀN

THÁI NGUYÊN - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan toàn bộ số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận vănnày là trung thực và chưa hề được sử dụ n , cácthông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2015

Tác giả luận văn

Somlath Somsavath

LỜI CẢM ƠN

Với tấm lòng biết ơn sâu sắc, em xin bày tỏ lòng cảm ơn trân thành tới côgiáo TS Nguyễn Thị Thanh Huyền đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, giúp đỡ emtrong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Em xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, các thầy côgiáo khoa Tâm lý - Giáo dục, trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên;Ban Giám hiệu, giáo viên, sinh viên trường Cao đẳng Luông Nặm Tha cùng giađình và các bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi, động viên, khích lệ em trong thờigian học tập và thực hiện luận văn

Dù đã có nhiều cố gắng, song do điều kiện và thời gian hạn chế nêntrong luận văn của em chắc chắn không thể tránh khỏi thiếu sót Rất mongnhận được sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của các thầy giáo, cô giáo để luận vănnày được hoàn chỉnh hơn

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2015

Tác giả

Somlath Somsavath

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC .iii

DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

5 Giả thuyết nghiên cứu 4

6 Giới hạm phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của Luận văn 6

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM 7

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Nghiên cứu về đổi mới PPDH

7 1.1.2 Nghiên cứu về quản lý đổi mới PPDH

8 1.2 Một số khái niệm công cụ 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Khái quát về lý thuyết “Quản lý sự thay đổi” 12

1.2.3 Phương pháp dạy học, đổi mới phương pháp dạy học 14

1.2.4 Quản lý đổi mới PPDH 17

1.2.5 Trường Cao đẳng sư phạm 18

1.3 Một số vấn đề cơ bản về QL đổi mới PPDH ở trường CĐSP 19

1.3.1 Ý nghĩa của việc đổi mới PPDH đối với việc nâng cao chất lượng

giáo dục ở trường CĐSP 19

1.3.2 Mục tiêu đổi mới PPDH ở trường CĐSP 22

1.3.3 Nội dung quản lý việc đổi mới PPDH của hiệu trưởng trường CĐSP 23

1.3.4 Các yêu cầu của quản lý hoạt động đổi mới PPDH 28

1.3.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý đổi mới PPDH ở trường CĐSP 30

Kết luận chương 1 33

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM LUÔNG NẶM THA 34

2.1 Khái quát chung về trường CĐSP Luông Nặm Tha 34

2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng 38

2.2.1 Về mục đích 38

2.2.2 Về công cụ khảo sát và nội dung khảo sát 39

2.2.3 Về phương thức khảo sát 39

2.3 Thực trạng đổi mới PPDH ở trường CĐSP Luông Nặm Tha 39

2.3.1 Thực trạng nhận thức của đội ngũ CBQL và GV ở trường CĐSP Luông Nặm Tha đối với việc đổi mới PPDH 39

2.3.2 Mức độ áp dụng các phương pháp dạy học 42

2.3.3 Những yếu tố tác động đến hoạt động đổi mới PPDH 46

2.4 Thực trạng quản lý đổi mới PPDH ở trường CĐSP LuôngNặmTha 49

2.4.1 Thực trạng xây dựng kế hoạch đổi mới PPDH 49

2.4.2 Thực trạng chỉ đạo triển khai đổi mới PPDH 53

2.4.3 Thực trạng kiểm tra - đánh giá việc đổi mới PPDH 54

2.4.4 Thực trạng quản lý các điều kiện đảm bảo cho đổi mới PPDH 59

Kết luận chương 2 61

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM LUÔNG NẶM THA

62 3.1 Định hướng chỉ đạo đổi mới PPDH ở trường CĐSP Luông Năm Tha 62

3.2 Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý đổi mới PPDH 62

ng đ 3.3 Các biện pháp quản lý đổi mới PPDH ở trường CĐSP Luông Nặm Tha

64 3.3.1 Đổi mới khâu lập kế hoạch hoạt động đổi mới PPDH 64

3.3.2 Tăng cường vai trò của Khoa, tổ chuyên môn trong thực hiện đổi mới PPDH 65

3.3.3 Đa dạng hóa hình thức bồi dưỡ ể nâng cao nhận thức, kỹ năng cho CB, GV về đổi mới PPDH 67

3.3.4 Chỉ đạo tăng cường giáo dục và quản lý sinh viên về ý thức học tập và kĩ năng tự học 70

3.3.5 Tăng cường tạo dựng các điều kiện thuận lợi cho thực hiện đổi mới PPDH 73

3.3.6 Tăng cường hiệu quả hoạt động kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học và đổi mới PPDH 75

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 77

3.5 Khảo nghiệm, đánh giá tính cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp

77 3.5.1 Khái quát về khảo nghiệm 77

3.5.2 Kết quả khảo nghiệm 78

Kết luận chương 3 80

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 81

1 Kết luận 81

2 Khuyến nghị 81

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 84

DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT

CBQL : Cán bộ quản lý

CĐSP : Cao đẳng sư phạm

CHDCND : Cộng hòa Dân chủ nhân dân

CNTT : Công nghệ thông tin

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Tình hình đội ngũ cán bộ, giảng viên của trường CĐSP

Luông Nặm Tha 35Bảng 2.2 Cơ cầu trình độ chuyên môn của đổi ngũ GV 35Bảng 2.3 Số lượng sinh viên của trường hiện nay (tính đến tháng

9/năm học 2013-2014) 37Bảng 2.4 Chất lượng sinh viên tốt nghiệp 2 năm gần đây 38Bảng 2.5 Nhận thức về mức độ cần thiết đổi mới PPDH của CBQL và GV 40

Bảng 2.6 Tự đánh giá của GV và SV về mức độ áp dụng các PPDH

của GV 42Bảng 2.7 Đánh giá của CBQL,GV và SV về mức độ ảnh hưởng của các

yếu tố liên quan tới đổi mới PPDH 46Bảng 2.8 Đánh giá về công tác lập kế hoạch triển khai đổi mới PPDH 50Bảng 2.9 Thực trạng chỉ đạo triển khai đổi mới PPDH theo các yêu cầu 53Bảng 2.10 Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá đổi mới PPDH 55Bảng 2.11 Thực trạng quản lý các điều kiện đảm bảo cho đổi mới PPDH 59Bảng 3.1 Đánh giá về tính cấp thiết của các biện pháp 78Bảng 3.2 Kết quả khảo sát về tính khả thi của các biện pháp 79

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Các nhân tố tác động đến công tác quản lí đổi mới phương

pháp dạy học 32Biểu đồ 2.1 Đánh giá của CBQL và Giáo viên về công tác lập kế hoạch

triển khai đổi mới PPDH 50Biểu đồ 2.2 Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá đổi mới PPDH

của CBQL và Giáo viên 56Biểu đồ 2.3 Thực trạng quản lý các điều kiện đảm bảo cho đổi mới

PPDH của CBQL và Giáo viên 60

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Để thực hiện quá trình phát triển kinh tế - xã hội, việc coi trọng phát triểngiáo dục là ưu tiên hàng đầu của chính phủ Lào, một trong những giải phápquan trọng đó là đổi mới giáo dục nhằm tạo ra nguồn nhân lực chất lượng caođáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội Đổi mới giáo dục sẽ là nhân tố then chốt

đề đảm bảo sự thành công của sự nghiệp xây dựng đất nước hiện đại hóa, cũngnhư thắng lợi trong cuộc cạnh tranh quốc tế

Trong xu thế toàn cầu hóa, nền giáo dục Lào cần đẩy nhanh tiến trình đổimới để rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển giáo dục so với các nướctrong khu vực và trên thể giới Đồng thời với sự phát triển như vũ bão của khoahọc, công nghệ và sự bùng nổ thông tin, do thời lượng có hạn, nhà trườngkhông đủ thời gian để có thể dạy tất cả những tri thức mà nhân loại đã tích lũyđược cho học sinh Với xu thế giáo dục nhân văn hiện nay đòi hỏi phải thay đổicách tiếp cận đối với quá trình giáo dục Việc đổi mới phương pháp dạy họctheo hướng phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh để từ đó bồidưỡng cho học sinh phương pháp tự học, hình thành khả năng học tập suốt đời

là một nhu cầu tất yếu

Như vậy, đổi mới PPDH học là một trong những nhiệm vụ quan tronghàng đầu của đổi mới giáo dục Mục tiêu, chương trình, nội dung dạy học mớiđòi hỏi việc cải tiến PPDH và sử dụng những phương pháp mới

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển chung của giáo dục, hoạtđộng đổi mới PPDH ở các trường sư phạm đã được quan tâm tổ chức và thuđược những kết quả bước đầu thể hiện trên các mặt sau đây:

Năm 2008, ngành giáo dục đào tạo bắt đầu triển khai chương trình vàsách giáo khoa sư phạm mới mà trọng tâm là đổi mới PPDH theo hướngphát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự họccủa học sinh

- Dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Thể thao, cục đào tạo sư phạm đãchỉ đạo trực tiếp các trường sư phạm thực hiện các hoạt động đổi mới PPDHthông qua tổ chức các hội thảo, các lớp bồi dưỡng, tập huấn về PPDH, đổi mớisinh hoạt chuyên môn theo cụm chuyên môn; tổ chức hội thi giáo viên giỏi,động viên khen thưởng các đơn vị, cá nhân có thành tích trong hoạt động đổimới PPDH và nhiều hoạt động hỗ trợ chuyên môn khác.

- Đông đảo giáo viên sư phạm có nhận thức đúng đắn về đổi mới PPDH.Nhiều giáo viên đã xác định rõ sự cần thiết và có mong muốn thực hiện đổi mớiPPDH Một số giáo viên đã vận dụng được các PPDH tích cực trong dạy học;

kỹ năng sử dụng thiết bị dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin trong tổchức hoạt động dạy học được nâng cao

Với những tác động tích cực từ các cấp quản lý giáo dục, nhận thức vàchất lượng hoạt động đổi mới PPDH ở các trường sư phạm đã có những chuyểnbiến tích cực, góp phần làm cho chất lượng dạy học từng bước được cải thiện

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả bước đầu đã đạt được, việc đổi mớiPPDH ở các trường sư phạm vẫn còn nhiều hạn chế cần phải khắc phục Hoạtđộng đổi mới PPDH chưa mang lại hiệu quả cao Truyền thụ tri thức một chiềuvẫn là PPDH chủ đạo của nhiều giáo viên Số GV thường xuyên chủ động, sángtạo trong việc phối hợp các PPDH cùng như sử dụng các PPDH phát huy tínhtích cực, tự lực và sáng tạo của HS còn chưa nhiều Dạy học vẫn nặng về truyềnthụ kiến thức lý thuyết Việc trang bị kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết các tìnhhuống thực tiễn cho học sinh thông qua khả năng vận dụng CNTT, sử dụng cácphương tiện dạy học chưa được thực hiện rộng rãi và hiệu quả trong trường

Đối với trường Cao đẳng sư phạm tỉnh Luông Nặm Tha trong nhữngnăm qua, các cấp quản lý trong trường đã tổ chức nhiều hội thảo chuyên đề vềđổi mới PPDH Việc đổi mới PPDH ở trường cao đẳng sư phạm đã được triểnkhai và đem lại một số kết quả đáng ghi nhận, góp phần nâng cao chất lượnggiáo dục Tuy nhiên, công tác quản lý về đổi mới PPDH ở trường này còn hạn

chế; chưa tập trung vào những nội dung thiết thực, trọng tâm; chưa tìm ra cáchthức tổ chức quá trình đổi mới một cách hiệu quả nhằm đáp ứng yêu cầu đổimới chương trình giáo dục sư phạm.

Thực trạng nói trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân: nhận thức về sự cầnthiết phải đổi mới PPDH và ý thức thực hiện đổi mới của một bộ phận CBQL,

GV sư phạm chưa cao; lý luận về PPDH chưa được nghiên cứu và từ các cơquan quản lý giáo dục và Ban Giám hiệu còn hạn chế; việc tổ chức hoạt độngđổi mới PPDH chưa đồng bộ; cơ chế, chính sách quản lý hoạt động đổi mớiPPDH chưa khuyến khích được sự tích cực đổi mới PPDH của GV trường sưphạm; trong các nguyên nhân đó, chúng tôi cho rằng, việc hạn chế trong côngtác quản lý hoạt động đổi mới PPDH cũng là nguyên nhân quan trọng

Từ những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Quản lý đổi mới phương pháp dạy

học ở trường cao đẳng sư phạm Luông Nặm Tha nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào” để nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng đổi mới PPDH ởtrường cao đẳng sư phạm Luông Nặm Tha, đề tài đề xuất một số biện phápquản lý thực hiện đổi mới PPDH ở trường sư phạm tỉnh Luông Nặm Tha gópphần nâng cao chất lượng dạy học ở trường cao đẳng sư phạm

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý đổi mới PPDH ở trường Cao đẳng Sư phạm LuôngNặm Tha

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý đổi mới PPDH ở trường Cao đẳng sư

phạm

4.2 Khảo sát thực trạng đổi mới PPDH và quản lý thực hiện đổi mới PPDH ở

trường cao đẳng sư phạm Luông Nặm Tha

4.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý thực hiện đổi mới PPDH ở trường Cao

đẳng sư phạm Luông Nặm Tha

5 Giả thuyết nghiên cứu

Việc đổi mới PPDH ở trường Cao đẳng sư phạm, tỉnh Luông Nặm Tha

đã thực hiện nhưng chưa thường xuyên, chưa mang tính hệ thống, nên hiệu quảchưa cao Thực trạng trên do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từcông tác quản lý Nếu nghiên cứu, đề xuất được các biện pháp quản lý đổi mớiPPDH mang tính hệ thống, toàn diện phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhàtrường thì sẽ thúc đẩy hoạt động đổi mới PPDH, góp phần nâng cao chất lượngdạy học ở trường Cao đẳng sư phạm Luông Năm Tha

6 Giới hạm phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu quản lý đổi mới PPDH tại Trường CĐSP Luông NặmTha, nước CHDCND Lào Nghiên cứu được tiến hành điều tra vào năm 2013-

2014 tại Trường CĐSP Luông Nặm Tha

7 Phương pháp nghiên cứu

a Nhóm Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa trong nghiên cứu cácnguồn tài liệu lý luận và thực tiễn có liên quan đến công tác quản lý đổi mớiPPDH ở trường cao đẳng sư phạm để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

b Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

- Phương pháp điều tra, khảo sát

Điều tra bằng phiếu để khảo sát nhu cầu về nội dung, phương pháp hìnhthức đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn và nghiệp vụ nói chung, đổi mới PPDH

của GV CĐSP; thực trạng đổi mới PPDH của đội ngũ GV và quản lý đổi mớiPPDH ở trường CĐSP Kết quả điều tra, khảo sát được phân tích, so sánh, đốichiếu để tìm ra những thông tin cần thiết theo hướng nghiên cứu của đề tài.

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

+ Nghiên cứu các sản phẩm của GV như kế hoạch đổi mới PPDH, giáo án,phương tiện kỹ thuật, đồ dùng dạy học, kế hoạch tự bồi dưỡng để đánh giá trình

độ, việc tự bồi dưỡng của GV CĐSP

+ Nghiên cứu các kế hoạch, quyết định, báo cáo của Hiệu trưởng, cácPhòng, các Khoa có liên quan đến việc chỉ đạo, quản lý đổi mới PPDH ở trườngCĐSP

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Tiến hành nghiên cứu, tiếp thu các kinh nghiệm quản lý đổi mới PPDHcủa hiệu trưởng, các phòng, các khoa và các đơn vị liên quan đến thực hành tốtcông tác quản lý đổi mới PPDH ở trường CĐSP

- Phương pháp chuyên gia

Hỏi ý kiến chuyên gia bằng các phiếu hỏi, bao gồm: Các nhà quản lý các

cơ sở đào tạo GV sư phạm; các nhà khoa học các chuyên gia về giáo dục học,tâm lý học; các cán bộ quản lý (CBQL) giáo dục ở trường CĐSP Luông NămTha

Việc lấy ý kiến chuyên gia tổ chức theo hình thức xin ý kiến đóng gópbằng văn bản Phương pháp này được sử dụng ngay từ khâu xây dựng đềcương, góp ý bộ công cụ, góp ý vào nhận định đánh giá thực trạng và vào cácbiện pháp đề xuất

- Các phương pháp xử lý thông tin

+ Sử dụng thống kê toán học để sử lý các kết quả nghiên cứu về địnhlượng (lập bản phân phối tần số, tính điểm trung bình cộng) và định tính

+ Sử dụng phần mềm tin học.

+ Sử dụng mô hình, sơ đồ, đồ thị…

8 Cấu trúc của Luận văn

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luậ

CĐSP.

Chương 2: Thực trạng quản ổi mới phương pháp dạy học tại Cao đẳng sư phạm Luông Nặm Tha, nước CHDCND Lào

Trường CĐSP Luông Nặm Tha, nước CHDCND Lào

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM 1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu về đổi mới PPDH

Nghiên cứu về đổi mới PPDH đã được nhiều nhà giáo dục học đề cấp tới.Ngay từ trước công nghiên, Socrate (469-390 Tr.CN) - Hy Lạp, ông đã từngnêu khẩu hiệu “Anh hãy tự biết lấy anh” Ông nêu phương pháp, trong đóngười dạy chỉ gửi vai trò hướng dẫn, giúp đỡ, còn người học tự mình tìm ra trithức Ông gọi phương pháp này là “phép đỡ đẻ” Khổng tử (551-479 tr.CN)quan tâm đến việc kích thích tư duy cho HS Ông nói “không tức giận vìmuốn biết thì không gợi mở cho, không bực vì không rõ được thì không bày

vẽ cho Vật có bốn góc, bảo cho biết một góc, mà không suy ra ba góc khácthì không dạy nữa” [dẫn theo 15]

Comensky (1592-1670) đã cho rằng người thầy phải dạy thế nào để chohọc sinh thích thú học tập và có những cố gắng bản thân để nắm lấy tri thức.Ông nói: “Tôi thường bồi dưỡng cho HS của tôi tinh thần độc lập trong quansát, trong đàm thoại và trong việc ứng dụng tri thức vào thức tiễn”

John Dewey (1859-1952) chủ trương phải dựa vào kinh nghiệm thực tếcủa trẻ em Việc giảng dạy phải kích thích được hứng thú, phải để trẻ em độclập tìm tòi, thầy giáo vừa là người thiết kế vừa là người cố vấn

Các nhà tâm lý học nổi tiếng với những công trình nghiên cứu sâu sắcliên quan đến PPDH như Piagiê, Lêônchiep và các nhà giáo dục học có têntuổi của Liên Xô trước đây như: Đannhilốp, Êxipôp, Lecne, Babansky đã đặtcác cơ sở lý luận dạy học có tính nền tảng cho đổi mới PPDH [dẫn theo 15]

Ở Việt Nam, đã có nhiều đề tài tiến hành nghiên cứu, nhiều kiến nghịtrong các hội thảo khoa học về cải tiến đổi mới PPDH của các tác giả: Hồ NgọcĐại, Đỗ Đình Hoan, Đặng Thành Hưng, Nguyễn Kỳ, Trần Kiều, Phan Trọng

Luận, Vũ Văn Tảo, Nguyễn Cảnh Toàn, Vũ Trọng Rỹ Đáng lưu ý là tác

phẩm:“Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới” [dẫn theo 10] của Thái

Duy Tuyên, người có công nghiên cứu tương đối toàn diện về lĩnh vực đổi mớiPPDH trong giai đoạn hiện nay

Bên cạnh đó các nhà khoa học đã tiếp cận quản lý giáo dục và quản lýtrường học và đề cập đến việc phát triển công tác quản lý trường học Các tác

phẩm tiêu biểu như: Phương pháp luận khoa học giáo dục (Phạm Minh Hạc); Khoa học Quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn Trần Kiểm

Ở Việt Nam có nhiều nhà giáo dục đã nghiên cứu PPDH phát huy tínhtích cực, độc lập của HS trong các giáo trình giáo dục học hoặc trên tạp chínghiên cứu giáo dục như Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Ngọc Bảo, Nguyễn NgọcQuang, Thái Duy Tuyên, Đặng Thành Hưng [dẫn theo 9]…

Bộ GD&ĐT ở Việt Nam cũng đưa ra nhiều văn bản về việc đổi mớiPPDH; đã tổ chức nhiều đợt tập huấn về đổi mới PPDH cho CBQL,GV trong

cả nước Riêng đối với cấp trường cao đẳng sư phạm đã đưa việc đổi mớiPPDH vào chương trình giáo dục đào tạo sư phạm từ năm 2007-2008 đượctriển khai những chương trình mới và những năm sau cũng có rất nhiều sách

hướng dẫn giảng dạy theo phương pháp mới như “Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học trường trung học cơ sở” Môn Địa lý, Lịch sử, Giáo dục

công dân của tác giả Phạm Thị Sen - Nguyễn Thị Thanh Mai, NXB Hà Nội,

2004 và tương tự những môn còn lại; “Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy” môn toán của Tôn Thân - Phan Thị Luyến - Đặng Thị Thu Thủy, NXB Giáo dục (2008) và tương tự các môn còn lại; “Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục môn ngữ văn” của Nguyễn Hữu Châu, Nguyễn Trọng Hoàn, Vũ Nho,

XB năm 2007 [dẫn theo 5]…

1.1.2 Nghiên cứu về quản lý đổi mới PPDH

Về quản lý đổi mới PPDH cũng đã có một số luận văn thạc sỹ ở Việt

Nam đề cập nghiên cứu như “quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường

THPT các tỉnh miền núi phía Bắc” của Lê Thị Thu Hằng [5] nghiên cứu đề

xuất một số giải pháp quản lý đổi mới PPDH ở trường các tỉnh miền núi phía

Bắc; Quản lý đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh ở các trường trung học cơ sở quận Ba Đình - Hà Nội

của Ngô Thu Trang nghiên cứu đề xuất một số giải pháp quản lý đổi mới đồng

bộ PPDH và KTĐG kết quả học tập của sinh viên nhằm nâng cao hiệu quả giáodục ở các trường THCS quận Ba Đình, thành phố Hà Nội [14]…

Nhìn chung, các nhà khoa học Việt Nam đều tiếp cận QLGD, quản lýtrường học, quản lý hoạt động dạy học trên nền tảng lý luận của chủ nghĩaMác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Bằng sự tổng hòa các tri thức củaQLGD, Giáo dục học, Tâm lý học, Xã hội học, kinh tế học,… tiếp thu lý luậngiáo dục và dạy học hiện đại của các nước tiên tiến trên thế giới, nhiều nhàkhoa học đã có các công trình nghiên cứu một cách khoa học về các vấn đề sau:

- Khái niệm quản lý, QLGD, quản lý trường học, quản lý hoạt động dạyhọc cùng các chức năng, nguyên tắc, phương pháp quản lý,…

- Nghiên cứu vấn đề về đổi mới nội dung, PPDH theo hướng nâng caotính hiện đại và gắn khoa học với thực tiễn sản xuất và đời sống, về vấn đề lấy

HS làm trung tâm trong hoạt động dạy học

- Về các vấn đề đổi mới QLGD đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục cáctác giả đã đi sâu phân tích xu hướng giáo dục và QLGD trên thể giới để từ đóxác định những thời cơ và thách thức cho QLGD ở nước ta và những yêu cầuđổi mới QLGD như: Đổi mới cơ chế và phương thức quản lý giáo dục theohướng phân cấp một cách hợp lý, xây dựng và thực hiện chuẩn hóa đội ngũ cán

bộ QLGD, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đổi với giáo dục

Các cách tiếp hiện đại vận dụng vào QLGD như tiếp cận “Quản lý chấtlượng tổng thể trong giáo dục”; Quản lý dựa vào nhà trường;… cũng đã đượccác nhà khoa học trong và ngoài nước là những tri thức làm tiền đề cho việcnghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý giáo dục, quản lý hoạt động dạy học

trong các trường học nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, phục vụcho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước [9] Tuy nhiên các côngtrình nghiên cứu quản lý đổi mới PPDH ở trường CĐSP chưa có nhiều đề tàinghiên cứu; đặc biệt chưa có một luận văn nào nghiên cứu vấn đề này tại nướcCộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, hơn nữa bản thân là người đã, đang công tácquản lý tại trường CĐSP nên mong muốn đi sâu hơn, cụ thể hơn vào vấn đềnghiên cứu, đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp

ở trường CĐSP Vì vậy việc nghiên cứu “quản lý đổi mới PPDH ở CĐSPLuông Nam Tha nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào” là cần thiết

1.2 Một số khái niệm công cụ

1.2.1 Quản lý

1.2.1.1 Khái niệm Quản lý

Cùng với sự phát triển của xã hội loài người, quản lý đã trở thành mộtngành khoa học và là một dạng hoạt động xã hội đặc thù, trở thành một nhân tốcủa sự phát triển xã hội, một hoạt động phổ biến, diễn ra ở mọi lĩnh vực, ở mọicấp độ và liên quan đến mọi người

Khái niệm quản lý (managemeent) là khái niệm tổng quát Trong quátrình nghiên cứu của lý luận khoa học quản lý, tùy theo góc độ tiếp cận mà kháiniệm này được quan niệm theo nhiều cách khác nhau

Harold Koontz, Cyril O’Donnell, Heinz Weihrich đưa ra khái ni ệm:

“Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nhằm bảo đảm sự phối hợp những nỗ lực

cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm Mục tiêu của nhà quản lý lànhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được cácmục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất, và sự bất mãn cá nhân ítnhất ” [8, tr.33]

Các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí nhấn mạnh: “Hoạtđộng quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (ngườiquản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làmcho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [11, tr.1]

Các khái niệm trên tuy có khác nhau về cách diễn đạt, nhưng chúng đều

có chung những dấu hiệu chủ yếu Từ đó, có thể xác định: Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý một cách có chủ đích, thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt được mục tiêu đã đề ra.

1.2.1.2 Các chức năng cơ bản của quản lý

Chức năng quản lý là một tập hợp hành động chuyên biệt, thông qua đóchủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mục tiêuquản lý nhất định

Theo quan điểm quản lý hiện đại, các chức năng cơ bản của quản lýgồm: Lập kế hoạch; Tổ chức; Chỉ đạo (bao gồm cả sửa chữa, uốn nắn, phốihợp) và Kiểm tra (bao gồm cả thanh tra, kiểm soát, kiểm kê)

* Chức năng kế hoạch: là chức năng đầu tiên của một quá trình quản lý,

nó có vai trò khởi đầu, định hướng cho toàn bộ các hoạt động của quá trìnhquản lý và là cơ sở để huy động tối đa các nguồn lực cho việc thực hiện cácmục tiêu và là căn cứ cho kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện mục tiêu,nhiệm vụ của tổ chức, đơn vị và từng cá nhân

Nội dung của chức năng kế hoạch được thể hiện ở các hành động cơ bản:

- Xác định mục tiêu và phân tích mục tiêu

- Xây dựng kế hoạch và thực hiện mục tiêu

- Triển khai thực hiện các kế hoạch

- Kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch

* Chức năng tổ chức: là quá trình phân phối và sắp xếp nguồn nhân

lực theo những cách thức nhất định để đảm bảo thực hiện tốt các mục tiêu

đã đề ra

Chức năng tổ chức là chức năng thứ hai trong quá trình quản lý Nó cóvai trò hiện thực hóa các mục tiêu của tổ chức, có khả năng tạo ra sức mạnhmới của tổ chức, cơ quan, đơn vị, thậm chí cả hệ thống nếu việc sắp xếp nguồnnhân lực được khoa học và hợp lý

* Chức năng chỉ đạo: là quá trình tác động ảnh hưởng tới hành vi, thái

độ của những người khác nhằm đạt tới các mục tiêu với chất lượng cao

Chức năng chỉ đạo có vai trò cùng với chức năng tổ chức để hiện thựchóa các mục tiêu, được xác định từ việc điều hành và hướng dẫn các hoạtđộng trong tổ chức nhằm đạt được các mục tiêu có chất lượng và hiệu quả.Thực chất chức năng chỉ đạo là quá trình tác động và ảnh hưởng của chủ thểtới thành viên, trên cơ sở đó mọi người tích cực, tự giác và mang hết khả năng

để làm việc

* Chức năng kiểm tra: là chức năng cuối cùng của quá trình quản lý, nó

có vai trò giúp chủ thể quản lý biết được các thành viên thực hiện nhiệm vụ ởmức độ như thế nào đồng thời cũng biết được những quyết định quản lý banhành có phù hợp thực tế hay không Trên cơ sở đó điều chỉnh các hoạt động,giúp đỡ hay thúc đẩy các cá nhân, tập thể đạt được các mục tiêu đã đề ra Vớivai trò đặc biệt như vậy, chức năng kiểm tra còn là tiền đề cho một quá trìnhquản lý tiếp theo

Như vậy, tổng hợp 4 chức năng trên sẽ tạo nên nội dung của quá trìnhquản lý, các chức năng có thể diễn ra đồng thời cũng có thể diễn ra độc lập vớinhau hoặc cũng có thể kết hợp với việc thực hiện các chức năng khác Tuynhiên trong quá trình quản lý người quản lý phải thực hiện một dãy các chứcnăng kế tiếp nhau một cách logic, trong một thời gian cụ thể của một chu trìnhquản lý nhất định

1.2.2 Khái quát về lý thuyết “Quản lý sự thay đổi”

1.2.2.1 Khái niệm “Sự thay đổi”

Thay đổi là quá trình vận động do ảnh hưởng, tác động qua lại của sựvật, hiện tượng; của các yếu tố bên trong và bên ngoài, là thuộc tính chung củamọi sự vật hiện tượng Thay đổi là một yếu tố quan trọng liên quan đến sựthành công trong công tác quản lý tổ chức Các mức độ thay đổi: cải tiến, đổimới, cải cách, cách mạng

Thay đổi là tiến trình không thể tránh khỏi trong quá trình phát triển và

nó thường mang tới những hi vọng cùng cơ hội mới, một khi chúng ta ý thứcđược nó Thay đổi trong một tổ chức có thể đem lại những hệ quả tích cực:

- Tạo niềm hứng khởi cho công việc

- Mang đến một góc nhìn mới mẻ cho công việc

- Tạo ra cơ hội tiếp thu những kĩ năng mới

- Tạo ra cơ hội trao quyền cho nhân viên

có thể hiểu là thay đổi tận gốc tất cả các mặt của nền giáo dục

1.2.2.2 Quản lý sự thay đổi

Có nhiều cách tiếp cận trong việc quản lý một tổ chức song có thể kể đếnmột số các tiếp cận cơ bản sau:

- Tiếp cận truyền thống là hướng hoạt động quản lý xoay quanh việc hoạtđộng các chức năng lập kế hoạch; tổ chức; chỉ đạo; kiểm tra

-Tiếp cận theo quan điểm “chuẩn hóa”, hay tiếp cận quản lý chất lượng.Bản chất của cách tiếp cận này là quản lý thông qua các tiêu chuẩn, tiêu chí đốivới các hoạt động của tổ chức và quản lý bằng các thủ tục, các quy trình

- Tiếp cận “Quản lý sự thay đổi” Bản chất của các tiếp cận này là quản

lý thông qua các lộ trình và luôn quan tâm đến “cân bằng động” giữa phát triểncủa tổ chức với sự thay đổi của môi trường, luôn phân tích tác động của bốicảnh đối với công tác quản lý

Nhìn chung, có thể hiểu “quản lý sự thay đổi” thực chất là kế hoạch hóa

và chỉ đạo triển khai sự thay đổi để đạt mục tiêu đề ra cho sự thay đổi đó

Có nhiều quan niệm khác nhau về “quản lý sự thay đổi trường học”, songnhìn chung có thể hiểu: Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi trường học thực chất

là kế hoạch hóa và chỉ đạo triển khai sự thay đổi của nhà trường để đạt đượcmục tiêu đề ra là nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục của nhà trường,góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nói chung

1.2.2.3 Những yêu cầu của quản lý sự thay đổi

Trong quán trình quản lý sự thay đổi, trước khi ra quyết định ngườiCBQL phải hiểu rõ nội dung của sự thay đổi và đặc điểm của sự thay đổi (cụthể “thay đổi cái gì”, “thay đổi như thế nào” so với hiện trạng) Trong quá trìnhhoạch định sự thay đổi nên cân nhắc những vấn đề thực sự cần thiết, cần thựchiện thay đổi trong bối cảnh cụ thể của đơn vị mình, lập danh sách những việccần làm, cách thức thay đổi và lộ trình thay đổi

Tiếp theo đó, người quản lý tìm cách tạo ra được sự ảnh hưởng, sự tincậy, kích thích được tính tự giác, tự nguyện của đội ngũ, phát huy “tính đồngđội” tham gia đổi mới

Trong quá trình thực hiện cần quan tâm đến thông tin phản hồi và cậpnhật thông tin Thực hiện kiểm tra đánh giá các kết quả đạt được và duy trì sựthay đổi Không có một sự thay đổi nào lại kết thúc, vì sự thay đổi chính là mộtquá trình phát triển theo quy luật, kết quả đạt được ở mỗi giai đoạn là tiền đềcho giai đoạn thay đổi về sau

1.2.3 Phương pháp dạy học, đổi mới phương pháp dạy học

này tuỳ thuộc vào nội dung vì “Phương pháp là sự vận động bên trong của nội dung” (Hêghen).

Thuật ngữ “phương pháp” bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp (methodos) cónghĩa là con đường để đạt mục đích Theo đó, phương pháp dạy học là conđường để đạt mục đích dạy học

Phương pháp dạy học là một thành tố quan trọng của quá trình dạy học,

là cách thức tương tác giữa người dạy và người học nhằm giải quyết tốt nhiệm

vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển trong quá trình dạy học Phương phápdạy học có quan hệ gắn bó hữu cơ với các thành tố khác của quá trình dạy học

Nó vừa bị chi phối bởi mục đích dạy học vừa góp phần thực hiện mục đích dạyhọc Phương pháp dạy học quy định bởi nội dung dạy học và nội dung dạy họcchi phối việc lựa chọn và vận dụng hợp lý các phương pháp dạy học

Cùng một nội dung dạy học như nhau, nhưng bài học có làm cho họcsinh thực sự hứng thú học tập hay không; có phát triển được tính độc lập, tíchcực, sáng tạo để giải quyết các vấn đề bức xúc của cuộc sống hay không; có đểlại dấu ấn sâu đậm và khơi dậy ở tâm hồn các em những tình cảm lành mạnh,trong sáng hay không; phần lớn tùy thuộc vào việc lựa chọn phương pháp dạyhọc của người thầy Cho đến nay, khái niệm phương pháp dạy học còn là vấn

đề đang được tranh luận, chưa có ý kiến thống nhất Thái Duy Tuyên đã tóm tắtkhái niệm này trong ba dạng cơ bản sau đây: “Theo quan điểm điều khiển học,phương pháp là cách thức tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh và điềukhiển hoạt động này Theo quan điểm lôgic, phương pháp là những thủ thuậtlogic được sử dụng để giúp học sinh nắm kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách

tự giác Theo bản chất của nội dung, phương pháp là sự vận động của nội dungdạy học.” [15, tr.38]

Tuỳ theo quan niệm về mối quan hệ trong quá trình dạy học, đã có nhiềuđịnh nghĩa khác nhau về phương pháp dạy học Nếu đứng trên góc độ dạy họctích cực, có thể hiểu: Phương pháp dạy học là tổ hợp cách thức hoạt động của

thầy và trò trong quá trình dạy học, được tiến hành dưới vai trò chủ đạo củangười thầy, nhằm làm cho trò tự giác, tích cực, tự lực trong quá trình chiếm lĩnhtri thức, rèn luyện kỹ năng, phát triển năng lực theo mục tiêu dạy học.

Ngày nay trên tinh thần đổi mới có thể nhận định phương pháp dạy họctích cực là các phương pháp được sử dụng trong quá trình day học nhằm pháthuy cao nhất tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập của người họcdưới vai trò tổ chức hướng dẫn của giáo viên

1.2.3.2 Đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới PPDH có thể hiểu là con đường tốt nhất để đạt chất lượng vàhiệu quả dạy học cao Đổi mới PPDH, về bản chất là sự đổi mới cách thức tổchức dạy học theo quan điểm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạocủa học sinh

Đổi mới giáo dục nói chung, đổi mới PPDH nói riêng là quy luật pháttriển tất yếu của thời đại và mỗi quốc gia trên bước đường phát triển giáo dục

và chính bản thân người làm công tác giáo dục, của giáo viên và học sinh trongđiều kiện mới, phù hợp với yêu cầu phát triển xã hội trong giai đoạn hiện nay

Đổi mới PPDH bao gồm cả sự kế thừa, sử dụng một cách có chọn lọc vàsáng tạo hệ thống PPDH truyền thống hiện còn có giá trị tích cực trong việchình thành tri thức, rèn luyện kĩ năng, kinh nghiệm và phát triển thái độ tíchcực đối với đời sống, chiếm lĩnh các giá trị xã hội Đổi mới PPDH theo hướngkhắc phục thói quen “truyền thụ một chiều”, tăng cường sử dụng các phươngtiện dạy học, thiết bị dạy học tạo điều kiện cho người học hoạt động tích cực,độc lập và sáng tạo Đổi mới PPDH phải được tổ chức, chỉ đạo một cách có hệthống, khoa học, đồng bộ, khả thi Đổi mới PPDH phải thực sự góp phần nângcao chất lượng dạy học

Định hướng đổi mới PPDH theo hướng tiếp cận hệ thống quá trình dạyhọc được đặt trong mối quan hệ biện chứng với sự đổi mới mục tiêu, đổi mớinội dung, chương trình, hình thức, phương tiện, kiểm tra đánh giá

Sự đổi mới PPDH cần bắt đầu bằng việc lập kế hoạch bài học, môn học

và triển khai kế hoạch bài học, thiết kế và triển khai các hoạt động nhận học tập của học sinh ở trên lớp đến việc vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạy học, đa dạng hoá các phương tiện dạy học, và đánh giá kết quả dạy học [12].

thức-1.2.4 Quản lý đổi mới PPDH

Từ góc độ quản lý sự thay đổi, có thể khẳng định: Quản lý hoạt động đổi mới PPDH nói chung, ở trường CĐSP nói riêng là quá trình tổ chức chỉ đạo của Hiệu trưởng nhà trường thực hiện đổi mới cách tiến hành các PPDH theo hướng sư phạm tích cực, khai thác triệt để các ưu điểm của các PPDH hiện nay và lựa chọn, vận dụng linh hoạt các PPDH mới nhằm tạo ra được một sự thay đổi tích cực, hiệu quả trong cách thức triển khai hoạt động dạy của đội ngũ giáo viên và hoạt động học của học sinh, nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, và tạo của người học, trên cơ sở đó thực hiện tốt các mục tiêu dạy học.

Quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở trường CĐSP luôn được đặttrong tổng thể mối liên hệ với toàn bộ các hoạt động dạy và học trong nhàtrường CĐSP, PPDH luôn có mối liên hệ mật thiết với các thành tốkhác của quá trình dạy học (mục tiêu - nội dung - phương pháp - phươngtiện - hình thức - kết quả) và quan hệ mật thiết với quá trình tiến hành đồng

bộ các thành tố, đặc biệt là sự tác động vào mối quan hệ giữa người dạy vàngười học

Cũng theo quan điểm quản lý sự thay đổi, quản lý hoạt động đổi mớiPPDH trong trường CĐSP chính là công tác chuyên biệt của người Hiệu trưởng,bằng nghệ thuật và năng lực lãnh đạo của mình, chủ động tạo ra được một sựthay đổi tích cực, hiệu quả trong việc tổ chức, triển khai đổi mới PPDH trongđội ngũ giáo viên, trên cơ sở đó tạo ra chất lượng mới, hiệu quả cao hơn trongtoàn bộ hoạt động dạy học của nhà trường theo chủ trương đổi mới giáo dục

Quản lý đổi mới PPDH là quá trình nhà quản lý thực hiện 4 chức năng kếhoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra việc thay đổi cách thức tổ chức hoạt động dạyhọc của giáo viên và học sinh nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạocủa học sinh dưới sự định hướng dẫn dắt của giáo viên để phát triển ở học sinhnhững năng lực cần thiết theo mục tiêu dạy học, nâng cao chất lượng dạy học.

1.2.5 Trường Cao đẳng sư phạm

Trường Cao đẳng Sư phạm là đơn vị sự nghiệp đào tạo, nằm trong hệ thốnggiáo dục đại học, thuộc hệ thống giáo dục quốc dân Có mục đích đào tạo sinhviên trở thành giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên nghiệp vụ của trường trunghọc cơ sở, tiểu học, mầm non, có lòng yêu nghề, gắn bó với sự nghiệp giáodục-đào tạo, có phẩm chất chính trị đạo đức tốt, có kiến thức vá kỹ năng giáodục, giảng dạy tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khỏe, có hiểu biết cầnthiết về văn thể mỹ, có năng lực tiếp cận với kiến thức và phương pháp giảngdạy tiên tiến, đáp ứng được yêu cầu phát triển sự nghiệp giáo dục của đất nước.Trường Cao đẳng Sự phạm còn nhằm mục đích xây dựng nhà trường trở thànhtrung tâm văn hóa, khoa học của địa phương

Nhiệm vụ của trường:

- Đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên nghiệp vụcho các trường trung học cơ sở, tiểu học, mầm non có trình độ đại học trởxuống, trên địa bản 3 tỉnh miền bắc của Lào, khi được Bộ Giáo dục và Thểthao cho phép

- Liên kết với các trường đại học, cao đẳng khác mở các lớp đào tạo giáoviên có trình độ đại học sư phạm và các lớp đào tạo giáo viên có trình độ caođẳng sư phạm thuộc các ngành mà nhà trường chưa có khả năng và điều kiệnđào tạo

- Đào tạo một số ngành ngoài sư phạm như tin học, ngoại ngữ và cácngành khác khi địa phương có nhu cầu và được cấp có thẩm quyền cho phép

1.3 Một số vấn đề cơ bản về QL đổi mới PPDH ở trường CĐSP

1.3.1 Ý nghĩa của việc đổi mới PPDH đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục ở trường CĐSP

Sự cần thiết đổi mới trong giáo dục đã được ghi trong nghi quyết1106/GDTT ngày 15/6/2011về đổi mới Chương trình Giáo dục sư phạm và vàthể hiện trong Chỉ thị 1183/GDTT ngày 22/8/2012của Thủ tướng Chính phủLào về thức hiện Nghị quyết số 03 ngày 30/5/2011 của Quốc hội Sự phát triểncông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đòi hỏi những con người năng động,sáng tạo, tự lực, tự cường Thế giới đã chuyển sang thời kỳ kinh tế tri thức,cho nên đầu tư vào chất xám sẽ là cách đầu tư hiệu quả nhất cho sự hưngthịnh của mỗi quốc gia Cũng vì lí do này mà nhu cầu học tập của người dânngày càng nhiều, trình độ dân trí ngày một tăng, xã hội học tập đang hìnhthành và phát triển… Sự phát triển khoa học công nghệ đã mở ra những khảnăng và điều kiện thuận lời cho việc sử dụng phương tiện công nghệ thông tinvào quá trình dạy học Việc sử dụng có tính sư phạm những thành quả khoahọc công nghệ sẽ làm thay đổi hiệu quả của quá trình dạy học, hiệu quả củaviệc sử dụng các PPDH Như vậy khi đổi mới mục tiêu và nội dung dạy học,những phương pháp đã và đang sử dụng sẽ không đáp ứng yêu cầu thế hệ giáoviên năng động, sáng tạo của tương lai nếu không có sự đổi mới về cách thứctiến hành phương pháp

Sự đổi mới của chương trình CĐSP: Với yêu cầu mới đặt ra cho giáo dụcnhững nhiệm vụ mới xem xét lại mục tiêu, nội dung chương trình giáo dục ởcấp CĐSP là cấp đào tạo sinh viên trờ thành giáo viên nên sự đổi mới lại càngcần thiết và quan trọng Chính vì vậy đã từ nhiều năm nay, giáo dục đã cónhững thay đổi mãnh mẽ:

- Về mục tiêu: chương trình dạy học CĐSP truyền thống chủ yếu gồmcác mục đích cần đạt và danh mục các nội dung dạy học Điều này đã làm khókhăn cho người sử dụng chương trình, nên trong đổi mới chương trình trường

CĐSP, mục tiêu đã được cũ thể hóa bằng kế hoạch hành động sư phạm baogồm: Những đích cuối cùng (thể hiện ở cấp bậc mục tiêu: bậc học, môn học,chủ để, bài học…) Những nội dung và phẩm chất năng lực cần đạt ở sinh viên.Các phương pháp và phương tiện dạy học, các hoạt động dạy học cụ thể Cáccách thức đánh giá kết quả của sinh viên.

Về nội dung: Nội dung chương trình CĐSP được soạn thảo hiện đại, tinhgiản, thiết thực và cập nhật sự phát triển của khoa học - công nghệ, kinh tế -xãhội, tăng cường thực hành vận dụng, gắn bó với thực tiễn Lào tiến kịp trình độphát triển chung của chương trình giáo dục sư phạm của các nước trong khuvực và quốc tế Hơn nữa nội dung chương trình và sách giáo khoa có tính thốngnhất cao, phù hợp với trình độ phát triển chung của số đông sinh viên, tạo cơhội và điều kiện học tập cho mọi sinh viên, phát triển năng lực của từng đốitượng SV, góp phần phát hiện và bồi dưỡng những SV có năng lực đặc biệt Cụthể là: Tập trung vào các kỹ năng cơ bản về năng lực sư phạm và năng lựcgiảng dạy Xác định ngành, môn và PPDH bản thân đang học là chủ chốt,chuẩn bị công cụ (kĩ năng và phương pháp tư duy) để học tập các môn họckhác và để phát triển năng lực cá nhân Coi trọng đúng mức các kỹ năng sốngtrong cộng đồng, thích ứng với những đổi mới diễn ra hang ngày… Hình thành

và phát triển các phẩm chất của người lao động Lào như cần cù, cẩn thận, cótrách nhiệm, có lòng yêu thương nghề và nhân ái…

Chất lượng giáo dục là sự đáp ứng của nhà trường đổi với các yêu cầu vềmục tiêu giáo dục được quy định tại Luật Giáo dục và quy định về tiêu chuẩnđánh giá nhà trường do Bộ Giáo dục và Thể thao ban hành Chất lượng giáodục thể hiện qua các hoạt động dạy học - giáo dục và các dịch vụ giáo dục

Tiêu chuẩn đánh giá chất lương giáo dục là các yêu cầu đối với nhàtrường để đảm bảo chất lượng giáo dục Chất lượng nhà trường được đánh giábằng một hệ thống các nhóm yếu tố Đầu vào, Quá trình và Đầu ra Đối với một

cơ sở giáo dục sư phạm, chất lượng của nhà trường đã được chương trình hànhđộng Dakar (2000) của UNESCO đề cập qua 10 yếu tố như sau:

(1) Người học khỏe mạnh, dược nuôi dạy tốt, được khuyến khích để có

động cơ học tập chủ động

(2) Giáo viên thành thảo nghề nghiệp và được động viên đúng mực (3) Phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực

(4) Chương trình giáo dục thích hợp với người dạy và người học

(5) Trang thiết bị, phương tiện và đồi dùng giảng dạy và học tập, học

liệu và công nghệ giáo dục thích hợp, dễ tiếp cần

(6) Môi trường học tập bảo đảm vệ sinh, an toàn, lành mạnh

(7) Hệ thống đánh giá thích hợp với môi trường, quá trình giáo dục và

kết quả giáo dục

(8) Hệ thống quản lý giáo dục có tính tham gia và dân chủ

(9) Tôn trọng và thu hút được cộng đồng cũng như nền văn hóa địa

phương trong hoạt động giáo dục

(10) Các thiết chế, chương trình giáo dục có nguồn lực thích hợp, thỏa

đáng và bình đẳng

Như vậy, theo quan niệm của UNESCO có thể thể hiện theo mô hìnhdưới đây

(I - P - O):

- Phương pháp

và kĩ thuật dạy học tích cực

Nhóm yếu tố Đầu ra

(Out come)

khỏe mạnh,

có động cơ học tập, kết quả cao;

Ngữ cảnh

Từ mô hình trên có thể thấy rằng, giáo viên thành thạo nghề nghiệp vàđược động viên đúng mức, phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực, hệ thốngđánh giá thích hợp với môi trường, quá trình giáo dục và kết quả giáo dục vàyếu tố quản lý giáo dục có tính tham gia và dân chủ là 4 trong 10 yếu tố quantrọng đánh giá chất lượng trường học.

1.3.2 Mục tiêu đổi mới PPDH ở trường CĐSP

Trước thực tiễn đổi mới về mục tiêu, nội dung chương trình trườngCĐSP và cách đánh giá kết quả học tập của SV, PPDH cũng buộc phải thay đổitheo Đổi mới PPDH là nội dung hết sức quan trọng trong việc nâng cao chấtlượng dạy và học, bởi vì: Thầy dạy thể nào đề đạt mục tiêu dạy học cụ thể đã

đề ra và thầy có thể đo được kết quả ấy; Thầy dạy thế nào để hình thành nănglực cho SV, Thầy dạy thế nào để sinh viên hứng thú với mọi hiện tượng xungquanh mình; thầy dạy thế nào để SV tìm được sự hữu dụng từ các kiến thức đãhọc; Thầy dạy thế nào để SV có khả năng hợp tác, chia sẻ trong công việc, đểbiết cùng chung sống và thích ứng dần với cuộc sống luôn biến động; Thầy dạythế nào SV phát huy hết tiềm năng và sự sáng tạo của bản thân; Thầy dạy thểnào để SV có khả năng tự học, tự đánh giá; Thầy dạy thể nào để SV biết yêucuộc sống, yêu quê hương, đất nước…

Trong giáo dục, trường sư phạm có vai trò quan trọng trong việc đào tạosinh viên trở thành giáo viên trường trung học phổ thông, tiểu học, mầm nonnhư vậy việc học tập của SV phụ thuộc rất nhiều vào việc dạy của thầy vì thầy

là tấm gương của sinh viên về việc dạy học Nếu chúng ta thực hiện được cácđiều kiện trên thì chung ta đã thực hiện được mục tiêu giáo dục sư phạm đặt ra,tức là “Giúp SV hình thành những cơ sở PPDH và có sự phát triển đúng đắn vàlâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản để SV tiếptục dạy trong các trường trung học cơ sở, tiểu học và mầm non" [16]

Mục đích của việc đổi mới PPDH ở trường CĐSP là thay đổi lối dạy họctruyền thụ một chiều sang dạy học theo “Phương pháp dạy học tích cực” nhằm

giúp sinh viên phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thóiquen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kĩ năng vận dụng kiến thức vào cáctình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn, tạo niềm tin, niềm vui,hứng thú trong học tập.

1.3.3 Nội dung quản lý việc đổi mới PPDH của hiệu trưởng trường CĐSP

1.3.3.1 Xây dựng kế hoạch thực hiện đổi mới PPDH

Kế hoạch đổi mới PPDH được coi như một nhiệm vụ của năm họctrong kế hoạch hoạt động của nhà trường Thực hiện chức năng này, hiệutrưởng phải tiến hành:

- Xác định các cơ sở pháp lý để xây dựng kế hoạch đổi mới PPDH(Nghị quyết của Đảng, các văn bản chỉ đạo của ngành, chương trình giáodục cấp, )

- Phân tích bối cảnh nhà trường để xác định cơ sở thực tiễn của kế hoạchđổi mới PPDH (điểm mạnh, yếu, cơ hội, thách thức), làm rõ các yếu tố liênquan đến đổi mới PPDH (đội ngũ GV, SV, điều kiện CSVC, )

- Xác định các cơ sở lý luận phù hợp để tiến hành đôi mới PPDH (Lýluận về dạy học, PPDH, các kỹ thuật dạy học tích cực; mối quan hệ giữa PPDH

và chất lượng dạy học )

- Xác định mục tiêu cần đạt trong đổi mới PPDH (các mục tiêu phải đảmbảo nguyên tắc SMART- cụ thể, đo được, có khả năng thực hiện được, có tínhthực tiễn, hạn định về mặt thời gian): tỷ lệ GV thực hiện đổi mới PPDH, mức

độ áp dụng các PPDH tích cực

- Lựa chọn các công việc cần làm để triển khai thực hiện đổi mới PPDH,cách làm, phân phối nguồn lực cho mỗi công việc (đa dạng về cách làm: bồidưỡng PPDH tích cực cho GV qua tập huấn, qua sinh hoạt chuyên môntheo chuyên đề, qua dự giờ, thao giảng, qua sáng kiến kinh nghiệm hay nghiêncứu khoa học sư phạm ứng dụng, qua thăm quan học tập trường bạn )

- Sắp xếp các công việc theo một trình tự hợp lý, hoàn thiện và thốngnhất kế hoạch để đưa vào thực hiện.

Khi lập kế hoạch cần chú ý:

- Thảo luận thống nhất mục tiêu đổi mới PPDH trong toàn trường Xácđịnh mục đích đổi mới PPDH là phát huy cao độ tính tích cực học tập của SVnhằm nâng cao chất lượng dạy học

- Xác định xu hướng đổi mới PPDH và các PPDH cụ thể cần áp dụng

- Xác định và chuẩn bị các nguồn nhân lực, vật lực cho việc đổi mớiPPDH phù hợp với điều kiện của nhà trường

- Thiết lập lộ trình thực hiện đổi mới PPDH cho từng giai đoạn trongmột năm, các năm học tiếp theo

Hiệu trưởng chuyển giao kế hoạch đổi mới PPDH đến GV trong toàntrường bằng nhiều con đường, hình thức như đưa vào trong nội dung họpgiao ban với lực lượng cán bộ cốt cán của nhà trường, qua các cuộc họp với

Tổ chuyên môn, trong các buổi họp Hội đồng đào tạo, qua hội thảo, qua bảngthông báo

1.3.3.2 Tổ chức việc thực hiện đổi mới PPDH

Tác giả Thái Duy Tuyên cho rằng: “Tổ chức hoạt động đổi mới PPDH

là quá trình phân phối và sắp xếp nguồn lực theo những cách thức nhất định đểđảm bảo thực hiện tốt các mục tiêu về đổi mới PPDH đã đề ra” [15, tr.576]

- Khi phân phối và sắp xếp các nguồn lực được tổ chức một cách khoahọc và hợp lý thì với vai trò hiện thực hóa các mục tiêu chức năng tổ chức sẽhình thành nên sức mạnh của tập thể

- Để thực hiện được chức năng quản lí này, người hiệu trưởng cần phảixây dựng và duy trì một cơ cấu nhất định về những vai trò, nhiệm vụ và vị trícông tác Đó là làm rõ các mối quan hệ và đảm bảo sự nhận thức đúng củanhững người được đặt vào các vị trí khác nhau trong cơ cấu tổ chức Đó là việcthành lập ban chỉ đạo đổi mới PPDH, xây dựng được lực lượng GV cốt cán cho

các môn học, chọn tổ trưởng chuyên môn có khả năng điều hành, dẫn dắt cáchoạt động chuyên môn của tổ trong đó có hoạt động đổi mới PPDH.

- Phổ biến kế hoạch đến các đoàn thể và các cá nhân trong nhà trường

- Phân công, giao nhiệm vụ theo kế hoạch cho từng cá nhân, bộ phậntrong trường tham gia đổi mới PPDH: có sự phân quyền, giao quyền cho cáccấp tham mưu một cách rõ ràng (Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn chịutrách nhiệm chỉ đạo trực tiếp các tổ chuyên môn và GV thực hiện đổi mớiPPDH, phó hiệu trưởng phụ tách CSVC chịu trách nhiệm đảm bảo các điềukiện phục vụ đổi mới PPDH trong điều kiện cho phép của nhà trường, cáctrưởng Khoa, TTCM chịu trách nhiệm điều hành các GV trong tổ thực hiện đổimới PPDH phù hợp đặc trưng môn học, năng lực GV và đối tượng SV ); phảixây dựng và phát triển đội ngũ nhân sự (chăm lo bồi dưỡng GV để có đủ nănglực thực hiện các PPDH tích cực); cơ chế hoạt động phối hợp giữa chuyên mônvới các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường cùng đảm bảo thực hiệnmục tiêu đã đề ra

- Triển khai thực hiện các công việc theo kế hoạch: Bồi dưỡng GV, dạyminh họa, rút kinh nghiệm, triển khai diện rộng Tổ chức các lớp tập huấn, bồidưỡng PPDH tích cực nhằm trang bị cho GV những PPDH để GV có nhiều cơhội lựa chọn phù hợp Chú ý nội dung, hình thức bồi dưỡng, thời gian để thuhút nhiều GV và CBQL tham dự

- Tổ chức cam kết việc thực hiện đổi mới PPDH đối với các cá nhân, bộphận trong trường Xây dựng nhà trường thành tổ chức học tập và xây dựngvăn hóa chất lượng trong trường học

1.3.3.3 Chỉ đạo, điều hành thực hiện đổi mới PPDH

“Chỉ đạo hoạt động đổi mới PPDH là quá trình tác động cụ thể của HTtới mọi thành viên trong nhà trường, nhằm biến những nhiệm vụ chung về đổimới PPDH của nhà trường thành hoạt động thực tiễn của từng người” [15]

Chức năng chỉ đạo là cơ sở để phát huy các động lực cho việc thực hiệncác mục tiêu đổi mới PPDH Hiệu trưởng thực hiện chức năng chỉ đạo là thựchiện một số nhiệm vụ:

- Ra quyết định chỉ đạo từng bộ phận, cá nhân thực hiện kế hoạch đổimới PPDH

- Lãnh đạo và hướng dẫn GV triển khai đổi mới PPDH

- Thường xuyên giám sát việc thực hiện, thực hiện vai trò người trợgiúp, cố vấn, tạo điều kiện cho GV thực hiện đổi mới PPDH

- Thường xuyên đôn đốc, động viên, tạo động lực cho GV trong tiếntrình đổi mới

1.3.3.4 Kiểm tra, đánh giá giáo viên thực hiện đổi mới PPDH

Kiểm tra là một trong những chức năng của công tác quản lý, nhờ cókiểm tra mới biết được mức độ thực hiện, kết quả và hiệu quả thực hiện của

GV về đổi mới PPDH trong giảng dạy

- Hiệu trưởng chỉ đạo Phó hiệu trưởng phối hợp với trưởng Khoa

chuyên môn xây dựng những tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá đảm bảo tính chínhxác, công bằng, khách quan (cụ thể hóa tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá giờ dạy

do Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành, xác định cụ thể các tiêu chí đánh giágiờ dạy tích cực)

- Xác định nội dung kiểm tra đối với các bộ phận, các đối tượng (khâuchuẩn bị, lên lớp, kiểm tra, đánh giá học sinh )

- Lựa chọn phương pháp và hình thức kiểm tra phù hợp từng giai đoạn,từng đối tượng được kiểm tra.Tổ chức lực lượng kiểm tra hợp lý (Ban giámhiệu, Trưởng Khoa, Trưởng phòng, Ban, Tổ trưởng chuyên môn )

- Đa dạng hóa nguồn thông tin (Thu thập thông tin qua xem xét hồ sơchuyên môn, qua dự giờ, qua phỏng vấn sinh viên, đồng nghiệp ) Phân tíchthông tin thu nhận được từ việc kiểm tra, nhận xét đánh giá thông tin một cáchchính xác, khách quan và kịp thời cung cấp thông tin phản hồi có tính xâydựng đến đối tượng được kiểm tra để giúp học điều chỉnh việc dạy học

- Căn cứ vào kế hoạch đã xây dựng và kết quả thu được từ quá trìnhkiểm tra để kịp thời điều chỉnh việc thực hiện đổi mới PPDH ở các giai đoạntiếp theo.

1.3.3.5 Xây dựng các điều kiện cơ sở vật chất cho đổi mới PPDH

- Phát động trong toàn thể giáo viên, sinh viên phong trào thi đua tự làm

đồ dùng dạy học phục vụ cho đổi mới PPDH

b Chỉ đạo sử dụng hiệu quả TBDH

Việc chỉ đạo sử dụng hiệu quả TBDH là rất cần thiết cùng với việc xâydựng CSVC - TBDH vì thế cần chú ý đến yếu tố con người sử dụng TBDH để

có thể sử dụng tối đa TBDH hiện có Chỉ đạo sử dụng triệt để TBDH hiện cótrong quá trình dạy học nói chung và thực hiện đổi mới PPDH nói riêng

Trên cơ sở nắm vững TBDH hiện có và khả năng phục vụ đổi mớiPPDH, đặc biệt chú ý đến những môn đòi hỏi phải có TBDH chỉ đạo giáoviên bắt buộc phải sử dụng TBDH, khắc phục tình trạng dạy chay, tăng cườngthực hành, thí nghiệm qua cơ chế kiểm tra đánh giá giờ lên lớp

Sử dụng phương pháp hành chính trong khi chỉ đạo GV sử dụng TBDH

là bắt buộc bằng những quy định được coi là tiêu chuẩn đánh giá thi đua cùngvới chính sách động viên, khích lệ giáo viên tích cực, tự giác khai thác,sử dụngTBDH hiện có trong đổi mới PPDH Khuyến khích giáo viên sử dụng TBDHhiện đại như phương tiện nghe nhìn, công nghệ thông tin ở những trường cóđiều kiện