MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC PHÂN MÔN VĂN BẢN LỚP 9 THÔNG QUA TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐộc lập - Tự do - Hạnh phúc GIẢI PHÁP HỮU ÍCH MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC PHÂN MÔN VĂN BẢN LỚP 9 THÔNG QUA TÍCH HỢP KIẾN THỨC Để đạt đư

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc GIẢI PHÁP HỮU ÍCH MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC PHÂN MÔN VĂN BẢN LỚP 9 THÔNG QUA TÍCH HỢP KIẾN THỨC

Để đạt được mục tiêu giáo dục, năm học 2017 - 2018, ngành giáo dụctỉnh Lâm Đồng đã xác định nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục thực hiện Chươngtrình hành động của Tỉnh ủy Lâm Đồng về thực hiện Nghị quyết số 29 -NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 8 khóa

XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh; thựchiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng lần thứ X nhiệm kì 2015 -2020; thực hiện Chỉ thị số 05 - CT/TW, ngày 15/05/2016 của Bộ Chính trị vềtiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh

Năm học 2017 - 2018, ngành giáo dục tỉnh Lâm Đồng chú trọng thựchiện đổi mới dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển nănglực học sinh, dạy học theo chủ đề,…Dạy học tích hợp kiến thức liên môn làmột trong những phương pháp dạy học hiện đại, tinh gọn, đảm bảo chấtlượng, tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên.Bên cạnh đó dạy học tích hợp liên môn còn giúp giáo viên, học sinh khắcphục được các bất cập trong nội dung chương trình và phương pháp dạy học Chính vì vậy, trong những năm gần đây, ngành giáo dục đã có nhữnghoạt động thiết thực, bổ ích như tổ chức tập huấn giáo viên về rà soát chươngtrình; xây dựng các chủ đề liên môn, tích hợp; tổ chức các cuộc thi cho cả

giáo viên và học sinh như Dạy học theo chủ đề tích hợp, Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống trong thực tiễn; tuyên truyền qua các

phương tiện thông tin đại chúng Bởi vậy có thể nói, dạy học tích hợp kiếnthức liên môn không còn là vấn đề xa lạ với đội ngũ giáo viên Nhưng từ hiểuđến vận dụng và vận dụng có hiệu quả vào giảng dạy nhằm đổi mới phươngpháp và nâng cao chất lượng dạy học vẫn là vấn đề nan giải với đa số giáoviên

Bộ môn Ngữ văn có đặc thù riêng bởi bằng nghệ thuật ngôn từ sinh độngcung cấp cho người học những kiến thức về cuộc sống, những điều ẩn sâu trong

tâm hồn mỗi con người Chúng ta vẫn thường nói “Văn học là nhân học” Như

vậy học văn là học cách làm người bởi môn học này góp phần giáo dục tư tưởng,bồi dưỡng và hoàn thiện nhân cách cho các em, giúp các em có cách ứng xửvăn minh, lịch sự hơn, có một tâm hồn rộng mở, tươi sáng và lãng mạn hơn.Học sinh học tốt môn Ngữ văn sẽ là cơ sở giúp các em học tốt các môn họckhác

Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy có nhiều học sinh còn xem nhẹ,không hứng thú khi học Ngữ văn Các em mong đến tiết Ngữ văn để lắngnghe cô giáo phân tích, giảng bình; để thưởng thức những câu chuyện đặc sắc,những bài thơ hay mà chưa thực sự chú trọng việc rèn kĩ năng thực hành, vậndụng các kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn Bản thân là giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn Ngữ văn 9, tôiluôn trăn trở tìm ra các giải pháp giảng dạy phù hợp và hữu hiệu để nâng caochất lượng dạy học phân môn Văn bản Từ đó tạo hứng thú cho học sinh, giúpcác em tiếp thu kiến thức sâu sắc hơn và biết vận dụng kiến thức vào thựctiễn Chính vì lẽ đó, tôi quyết định nghiên cứu và mạnh dạn trình bày, chia sẻ

với các đồng nghiệp giải pháp hữu ích: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn Văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn

5 Nội dung giải pháp hữu ích.

5.1- Khó khăn, thuận lợi và sự cần thiết của giải pháp hữu ích.

5.1.1- Khó khăn.

* Giáo viên

Giữa sách giáo khoa và tài liệu Chuẩn kiến thức kĩ năng có một số tiết,một số nội dung kiến thức chưa đồng nhất nên bản thân gặp nhiều khó khăn khisoạn giảng

Một số ít giáo viên trong quá trình giảng dạy ở các khối lớp 6, 7, 8 đôikhi chưa đầu tư đúng mức cho bộ môn Ngữ văn; chưa chú trọng dẫn dắt,hướng dẫn học sinh để các em hiểu về cuộc sống xung quanh; giúp các emgóp nhặt vốn sống, tăng khả năng sáng tạo và biết vận dụng kiến thức vàothực tiễn Khả năng hiểu biết, nắm bắt các vấn đề thực tiễn có liên quan đến

bộ môn Ngữ văn của một số giáo viên còn hạn chế nên kĩ năng lồng ghép cáccâu hỏi, tình huống tích hợp vào bài học còn gượng ép, chưa phù hợp dẫn đếnhiệu quả giảng dạy chưa cao.

Bên cạnh đó khi tiến hành viết giải pháp, bản thân cũng gặp nhiều khókhăn bởi thiết bị dạy học và nguồn sách tham khảo rất ít mặc dù nhà trường

đã hỗ trợ, mua bổ sung; một mình đảm nhiệm giảng dạy Ngữ văn khối 9 nênviệc trao đổi kinh nghiệm với các đồng nghiệp cũng gặp nhiều hạn chế

* Học sinh

Một số học sinh không thích học Ngữ văn vì môn này đòi hỏi sự sáng tạo

và năng khiếu của các em Học sinh có tâm lí chán học, lười học, lười soạn

bài trước khi đến lớp Một số học sinh “đối phó” với giáo viên bằng cách viết

bài theo sách tham khảo, sao chép giống trên Internet hoặc chỉ viết theo gợi ý

mà giáo viên đã hướng dẫn khiến các em mất dần tính tự lập, khả năng tư duygiảm sút

Các em cho rằng môn Ngữ văn không có tính ứng dụng cao như các mônToán, Lí, Hóa; tính lí thuyết mơ hồ, thiếu thực tế Chính vì thế, khi học các

em thường chỉ tiếp cận kiến thức độc lập của riêng bộ môn mà chưa có sự liên

hệ, tích hợp với các môn khác Đó cũng là nguyên nhân khiến các em chưahứng thú với môn học dẫn đến nắm kiến thức chưa chắc, chưa sâu, chưa

áp dụng được kiến thức đã học vào cuộc sống

Vốn từ ngữ của một số em còn hạn chế Nhiều em không nắm được cấutrúc ngữ pháp nên khi diễn đạt thường mắc lỗi lặp từ, câu văn lủng củng, dàidòng, không thoát ý; gây khó khăn cho các em trong quá trình tiếp thu, tổnghợp và vận dụng kiến thức

Một số học sinh có đầy đủ kiến thức lí thuyết mà thiếu kĩ năng thựchành, vận dụng vào thực tiễn Nhiều em hoàn toàn thờ ơ trước những thôngtin thời sự nóng hổi, những vấn đề cấp bách đang được cả xã hội quan tâm.Nhiều em sống khép kín, thiếu sự tương tác, giao cảm với bạn bè, với nhữngngười xung quanh Hiện tượng vô cảm đó của một bộ phận học sinh cũng lànguyên nhân quan trọng khiến giáo viên gặp rất nhiều khó khăn trong giảngdạy phân môn Văn bản

5.1.2- Thuận lợi.

* Giáo viên

Khi thực hiện giải pháp, tôi luôn được sự quan tâm, giúp đỡ của Bangiám hiệu nhà trường hỗ trợ thêm về tư liệu tham khảo, đồ dùng dạy học,mạng Internet và sự giúp đỡ của các đồng nghiệp cùng chuyên môn

Trường có nhiều giáo viên lâu năm, có kinh nghiệm trong giảng dạy làđiều kiện thuận lợi để giáo viên trao đổi học tập trên nhiều lĩnh vực, góp phầnnâng cao tay nghề và kinh nghiệm sống

Giáo viên được đào tạo chính quy, có trình độ trên chuẩn, được tham giacác đợt bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ do Sở Giáo dục và Phòng Giáo dục

tổ chức; được cung cấp tương đối đầy đủ sách giáo khoa, tài liệu Chuẩn kiếnthức kĩ năng, chương trình giảm tải, các tài liệu tích hợp; thường xuyên thamkhảo các nguồn tài liệu từ thư viện trường và trên các phương tiện thông tinđại chúng nhằm phục vụ cho công tác giảng dạy

Bản thân đã từng đạt giải cấp quốc gia cuộc thi Dạy học theo chủ đề tích hợp năm học 2016 - 2017 nên đã có kinh nghiệm trong soạn giáo án tích hợp,

lồng ghép câu hỏi tích hợp kiến thức liên môn trong bài dạy Ngoài ra cácphòng học lớp 9 đều được trang bị ti vi nên thuận lợi cho giáo viên ứng dụngcông nghệ thông tin trong giảng dạy góp phần tạo hứng thú học tập, rèn kĩnăng sống cho học sinh

* Học sinh

Năm học 2017 - 2018, lãnh đạo các ngành, các cấp luôn chú trọng chỉđạo công tác huy động học sinh bỏ học ra lớp Sự phối hợp chặt chẽ, có hiệuquả giữa nhà trường, gia đình và địa phương xã Mađaguôi, huyện Đạ Huoai

đã góp phần tạo sự chuyển biến mạnh mẽ nâng cao nhận thức của các em, giađình về tầm quan trọng của việc học Do đó các em đến lớp thường xuyên,đầy đủ hơn Đặc biệt là học sinh dân tộc ở thôn 8 trên địa bàn xã

Đa số các em học sinh chăm ngoan, biết vâng lời, có ý thức học tập, cótinh thần vượt khó, ham học hỏi và mong muốn kết quả học tập của mìnhngày càng cao hơn Học sinh tham gia đầy đủ, nghiêm túc, có thái độ hợp táccao trong các buổi học phụ đạo vào buổi chiều; chịu khó tham khảo tài liệutrong thư viện trường, học hỏi thêm ở thầy ở bạn

Nhiều học sinh năng động, sáng tạo trong học tập, có kiến thức tổng hợp,biết gắn kết kiến thức lý thuyết với thực hành, có kĩ năng sống và kĩ năng giảiquyết các tình huống trong thực tiễn

Đa số phụ huynh học sinh rất quan tâm đến việc học tập của con emmình; phối hợp chặt chẽ với giáo viên đã góp phần hỗ trợ giáo viên rất nhiềutrong việc quản lí các em học bài, soạn bài ở nhà

5.1.3- Sự cần thiết.

Đất nước đang trên đà phát triển, Việt Nam chúng ta đứng trước những

cơ hội mới nhưng cũng gặp không ít những thách thức, khó khăn Vì thế,ngành giáo dục phải đổi mới thì mới nâng cao được nguồn lực con người,trong đó việc làm quan trọng và cần thiết là đổi mới phương pháp giảng dạy.Văn chương phản ánh cái hay, cái đẹp, cái tinh túy của cuộc sống Bởivậy, nếu cuộc sống thiếu văn chương thì sẽ tầm thường, tẻ nhạt và tâm hồncon người sẽ khô cằn Văn chương giải tỏa sự mệt mỏi ấy và làm tăng niềmvui, niềm tin cho con người Trong thời đại khoa học kĩ thuật phát triển vớitốc độ chóng mặt như hiện nay, văn chương lại càng cần thiết

Giữa môn Ngữ văn và các môn học khác có liên quan rất mật thiết chặt chẽ với nhau Kiến thức của các môn có thể bổ sung, hỗ trợ cho nhau giúpcho kiến thức của bài Ngữ văn được mở rộng, phong phú và sinh động hơn.Giảng dạy tích hợp - liên môn đem lại lợi ích là kích thích giáo viên tư duy vàkhông ngừng trau dồi kiến thức ở nhiều lĩnh vực, bộ môn khác nhau để cómột kiến thức sâu, rộng Bên cạnh đó, còn nhằm nâng cao chất lượng dạy học,đáp ứng mục tiêu giáo dục Từ đó khuyến khích học sinh vận dụng kiến thứccủa các môn học khác nhau để giải quyết các tình huống thực tiễn, tăng cườngkhả năng vận dụng tổng hợp, khả năng tự nghiên cứu tự học; bồi đắp lòng yêuthích bộ môn; tạo thói quen, tiền đề tốt giúp các em hình thành phẩm chất,nhân cách, năng lực của người lao động đáp ứng nhu cầu xã hội và sự tiến bộcủa khoa học kỹ thuật.

Với tư cách là một giáo viên trực tiếp giảng dạy Ngữ văn 9, bản thân cònnhiều nỗi niềm, nhiều khao khát tìm cách cải tiến phương pháp dạy học phùhợp với đối tượng học sinh Trường THCS xã Mađaguôi, huyện Đạ Huoainhằm nâng cao chất lượng bộ môn Đó cũng chính là nguồn động viên khôngnhỏ giúp tôi đầu tư và quyết định thực hiện giải pháp này; nhằm góp phầnnâng cao chất lượng dạy học phân môn Văn bản lớp 9 thông qua dạy học tíchhợp kiến thức liên môn trong giảng dạy

5.2- Phạm vi áp dụng của giải pháp hữu ích:

Giải pháp áp dụng trong khối lớp 9 Trường THCS xã Mađaguôi, huyện

Đạ Huoai đồng thời có thể áp dụng cho các trường THCS khác trong toàn tỉnhLâm Đồng

5.3- Thời gian áp dụng:

Giải pháp hữu ích này đã được triển khai áp dụng trong năm học

2016-2017 và cả những năm học tiếp theo

5.4- Giải pháp thực hiện.

5.4.1- Tính mới của giải pháp hữu ích.

Tính mới của giải pháp là: Trong quá trình giảng dạy, giáo viên vận dụngdạy học tích hợp kiến thức liên môn Vận dụng linh hoạt, sáng tạo phươngpháp dạy học Ngữ văn truyền thống và phương pháp dạy học tích cực bằngcách tích hợp kiến thức liên môn trong phân môn Văn bản lớp 9 Thông quaviệc đổi mới phương pháp dạy học để phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo của học sinh, giúp các em khắc sâu kiến thức, hứng thú, biết vận dụngkiến thức vào thực tiễn Tích hợp liên môn qua hoạt động kiểm tra bài cũ, giớithiệu bài mới; giảng bài mới; hoạt động tổng kết và hướng dẫn tự học; hoạt

động kiểm tra đánh giá; tích hợp thông qua tổ chức hoạt động ngoại khóa góp

phần tạo hứng thú, rèn kĩ năng tự học cho các em trong quá trình học

Để góp phần nâng cao chất lượng dạy học phân môn Văn bản lớp 9thông qua tích hợp kiến thức liên môn, tôi đã và đang thực hiện một số giảipháp như sau:

a Tích hợp liên môn thông qua hoạt động kiểm tra bài cũ.

Chúng ta đều biết kiểm tra bài cũ là thao tác đầu tiên trong tiến trình tổchức hoạt động một tiết học cụ thể Đây là hoạt động thường xuyên và cầnthiết để kiểm tra việc học ở nhà cũng như mức độ tiếp thu kiến thức của họcsinh; tạo sự kết nối, gây hứng thú, hấp dẫn giữa bài cũ và bài mới Việc vậndụng tích hợp khá đơn giản, dễ thực hiện nhưng mang lại hiệu quả cao Vìvậy hoạt động này trong quá trình kiểm tra bài cũ là vô cùng cần thiết

Trong quá trình kiểm tra, tôi thường dùng những câu hỏi mang tính tíchhợp liên môn để kiểm tra bài cũ buộc học sinh phải huy động những kiến thức

ở các bộ môn liên quan để trả lời Qua đó tôi sẽ nắm bắt được mức độ hiểu bàicủa các em ở tiết học trước đồng thời rèn luyện tư duy tổng hợp, khái quátcho các em

Theo tôi, để có được những câu hỏi mang tính tích hợp có hiệu quả caotrong khâu kiểm tra bài cũ, giáo viên cần đầu tư công sức, thời gian ngay từthao tác soạn giáo án Hệ thống câu hỏi tích hợp cần được cải tiến về nội dung

và hình thức; biên soạn cho phù hợp với đối tượng học sinh ở mỗi lớp học,năm học Có như vậy việc tích hợp thông qua hoạt động kiểm tra bài cũ mớigóp phần nâng cao hiệu quả dạy học

Ví dụ: Khi tìm hiểu văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” của Lê Anh

Trà, giáo viên có thể tích hợp với môn Giáo dục công dân 8 - Bài “Tôn trọng

và học hỏi các dân tộc khác” Tôi đã sử dụng câu hỏi sau để kiểm tra bài cũ với đối tượng học sinh khá giỏi: Suy nghĩ của em về trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì hội nhập và phát triển?

Điều bất ngờ là các em tích hợp kiến thức môn Giáo dục công dân 8 rấtlinh hoạt, sáng tạo Học sinh đã trình bày trách nhiệm của thế hệ trẻ là cần cónhận thức đúng về bản sắc văn hóa dân tộc trong mọi mặt của đời sống (lịch

sử, văn học, phong tục tập quán, trang phục, ăn uống, ứng xử,…) với nhữngmặt mạnh và mặt yếu ở từng lĩnh vực Từ đó, các em đã trình bày được nhữngcách thức để phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu Đồng thời tiếp thu cóchọn lọc nét hay, nét đẹp của văn hóa thế giới Bản thân phải có trách nhiệmbảo vệ, giữ gìn nét đẹp của văn hóa phương Đông như thờ cúng tổ tiên, hiếuthảo với cha mẹ, tôn sư trọng đạo, thương người như thể thương thân, Đồngthời các em cũng nêu được cần phải cố gắng vượt khó vươn lên trong học tập,phải sống gương mẫu, không vi phạm pháp luật, luôn rèn luyện để thành mộtcông dân tốt

Cũng với văn bản trên, khi kiểm tra bài cũ đối với học sinh trung bình,

yếu, tôi tích hợp với môn Giáo dục công dân 7 - Bài “Sống giản dị” Tôi lồng

ghép giáo dục học sinh về lối sống giản dị, tiết kiệm của Bác thông qua câu

hỏi: Từ tấm gương sống giản dị của Bác Hồ, theo em, học sinh chúng ta cần làm gì để thể hiện đức tính giản dị?

Các em đã trả lời rất tốt câu hỏi giáo viên đưa ra Giản dị là phẩm chấtđạo đức cần có ở mỗi người Vì thế ngay từ khi còn là học sinh, chúng ta phảibiết rèn luyện mình trong học tập, trong hành vi cư xử, trong quan hệ giaotiếp với cha mẹ, thầy cô giáo, với bạn bè Ăn mặc phù hợp với lứa tuổi, vớiđiều kiện và hoàn cảnh gia đình Các em cần rèn tác phong tự nhiên, đi đứngđàng hoàng, không điệu bộ, kiểu cách Nói năng lịch sự, có văn hoá, diễn đạtngắn gọn, dễ hiểu; đối xử với mọi người chân thành, cởi mở Học sinh cầnthực hiện đúng quy định của trường, lớp; bảo vệ của công, không xa hoa lãngphí

Ngoài hình thức kiểm tra hỏi - đáp thông thường, tôi cũng tiến hành đổimới kiểm tra bài cũ bằng việc đưa ra tình huống có vấn đề như tổ chức tròchơi, làm bài tập, lồng ghép kiểm tra kiến thức bài cũ qua tranh ảnh, bài hátnhằm giúp không khí tiết học trở nên sinh động, giúp học sinh tránh được lốihọc vẹt, học đối phó, bồi dưỡng năng lực hợp tác, năng lực vận dụng tri thứcvào thực tiễn cho các em

Ví dụ: Khi tìm hiểu văn bản “Mùa xuân nho nhỏ” của nhà thơ Thanh

Hải, tôi kiểm tra bài cũ thông qua trò chơi ô chữ, yêu cầu học sinh lần lượt trảlời tám câu hỏi liên quan đến nội dung bài học và tìm ra từ khóa của trò chơi

ô chữ là Trần Hoàn – tên nhạc sĩ phổ nhạc bài thơ trên với tên “Một mùa xuân nho nhỏ” Sau đó cho học sinh nghe một vài giai điệu của bài hát để các

em có thể cảm nhận sâu sắc hơn về bài thơ

Bài thơ là chút tâm sự, chiêm nghiệm của một nhà thơ đã dâng trọncuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Chính giọng điệu dịu ngọt,chan chứa tình yêu đời, yêu cuộc sống đã tạo nên giá trị nghệ thuật đặc sắc vàgóp phần làm nổi bật lên cấu tứ, hình ảnh, hình tượng và ngôn từ của bài thơ.Mùa xuân là mùa hứa hẹn sự sống, sức thanh xuân, mùa sinh sôi của muônloài Nhưng đâu chỉ có vui, đâu chỉ phơi phới, hớn hở… như người ta quanniệm mà thực ra còn có rất nhiều suy ngẫm cho cuộc đời, cho năm mới trướcnhững dự định tốt đẹp Mỗi người tự nhắc mình giữa mùa xuân mới: Hãy

“làm con chim hót, làm một nhành hoa, một nốt trầm xao xuyến” để “biến trong hòa ca”… hãy khiêm nhường, đóng góp chút bé nhỏ của mình để làm

nên cuộc đời tươi đẹp; hãy hòa cùng mọi người, hãy sẻ chia với đồng loại,chớ ồn ào, chớ phô trương, chớ chỉ thấy mình Nhạc điệu và lời thơ hòa quyệnnhau đầy thuyết phục và đắm say lòng người, tình đời

Dưới đây là trò chơi ô chữ với 8 câu hỏi không quá khó, phù hợp vớitất cả đối tượng học sinh trong lớp học Tôi nhận thấy không khí giờ học trở

nên thoải mái, dễ chịu, việc ghi nhớ kiến thức của học sinh sẽ trở nên nhẹnhàng và hiệu quả hơn.

Câu 1: Nhà thơ Thanh Hải Quê ở đâu?

Câu 2: Cử chỉ “Tôi đưa tay tôi hứng” thể hiện thái độ gì của tác giả?

Câu 3: Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời?

Câu 4: Từ “xôn xao” trong câu thơ “Tất cả như xôn xao” bộc lộ tâm

trạng gì của tác giả?

Câu 5: Ước nguyện của nhà thơ được biểu hiện ra sao?

Câu 6: Em hãy tìm từ láy trong câu thơ “Một mùa xuân nho nhỏ”.

Câu 7: Làn điệu dân ca Huê được nhắc tới trong bài thơ?

Câu 8: Một trong những nét nghệ thuật nổi bật của bài thơ là gì?

Như vậy, thông qua tích hợp liên môn vào kiểm tra bài cũ, giáo viên cóthể theo dõi quá trình học tập của học sinh Từ đó, giáo viên đưa ra các giảipháp phù hợp, kịp thời nhằm điều chỉnh phương pháp dạy của cô, phươngpháp học của trò giúp học sinh tiến bộ, đạt được mục tiêu giáo dục và biết vậndụng linh hoạt những kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống Tuy nhiên,khi kiểm tra bài cũ giáo viên có thể sử dụng một hoặc hai câu hỏi tùy vào thờigian tiết học và đối tượng học sinh Tuyệt đối không lạm dụng thời gian củabài học mới

b Tích hợp liên môn thông qua hoạt động giới thiệu bài mới.

Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy giới thiệu bài mới là một khâu rấtcần thiết, mở đầu cho các thao tác dạy học bài mới của giáo viên Phần giớithiệu bài chỉ chiếm một lượng thời gian rất ít trong tiết dạy nhưng lại có vaitrò rất quan trọng Trong khoảng thời gian đó, người giáo viên phải lựa chọnhình thức, nội dung sao cho phù hợp để vào bài một cách nhẹ nhàng, hấp dẫn,lôi cuốn, tạo cho các em tâm thế tích cực chuẩn bị tiếp nhận bài mới Giáoviên tích hợp liên môn ngay từ khâu vào bài sẽ giúp khởi động tư duy của họcsinh, huy động kiến thức đã có của các em để giải quyết bài học mới, gópphần nâng cao chất lượng giờ dạy, tạo hứng thú học tập suốt tiết học cho họcsinh

Tùy vào kiến thức của mỗi bài học và đối tượng học sinh, tôi lựa chọntích hợp kiến thức với các bộ môn khác bằng nhiều hình thức giới thiệu bàimới phù hợp, thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng pháttriển năng lực học sinh

Ví dụ: Khi giới thiệu văn bản “Lặng lẽ Sa Pa” của nhà văn Nguyễn

Thành Long, giáo viên có thể tích hợp với môn Địa lí bằng cách trình chiếubản đồ Việt Nam và yêu cầu học sinh lên chỉ vị trí của Sa Pa, tỉnh Lào Caitrên bản đồ Thông qua đó giáo viên khái quát vài nét về vị trí địa lí và điềukiện tự nhiên của Sa Pa

Giáo viên có thể khái quát như sau: Nằm ở phía Tây Bắc của Việt Nam,thị trấn Sa Pa ở độ cao 1.650 mét so với mực nước biển, cách thành phố LàoCai 38 km và 376 km tính từ Hà Nội Sa Pa là vùng đất xinh đẹp không chỉ vì

cảnh quan mà còn bởi sự hội tụ của nhiều sắc tộc cùng chung sống; thời tiếtmột ngày có đủ bốn mùa, khí hậu mang sắc thái ôn đới và cận nhiệt đới,không khí mát mẻ quanh năm Đến nơi đây vào ngày chợ phiên, du khách sẽkhông khỏi thích thú với đủ mọi váy áo rực rỡ của các dân tộc Mông Đen,Dao Đỏ, Tày, Giáy, Mỗi dân tộc là một sự khác biệt về trang phục, lối sống,tập tục, phương thức canh tác,…cùng những bản sắc văn hóa riêng biệt,

phong phú và bí ẩn “Lặng lẽ Sa Pa” của nhà văn Nguyễn Thành Long là một

truyện ngắn đặc sắc, hấp dẫn, lôi cuốn người đọc Tác phẩm không chỉ khắchoạ vẻ đẹp độc đáo của thiên nhiên Sa Pa mà còn nêu lên vẻ đẹp của conngười ở chốn Sa Pa lặng lẽ đó

Ví dụ: Khi giới thiệu văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của

nhà thơ Phạm Tiến Duật, giáo viên có thể tích hợp với môn Lịch Sử trìnhchiếu video tư liệu lịch sử cảnh những đoàn xe vận tải quân sự chạy trêntuyến đường Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mĩ để giớithiệu bài mới

Giáo viên có thể giới thiệu như sau: Những năm tháng chống Mỹ hàohùng của dân tộc đã để lại biết bao hồi ức và những dấu ấn khó phai mờ Hìnhảnh những người chiến sĩ lái xe trên con đường chiến lược Trường Sơn là mộttrong những hình ảnh đẹp nhất, lãng mạn và anh hùng nhất trong kháng chiến

Đó không chỉ là hình tượng nghệ thuật tiêu biểu trong nhiều tác phẩm mà còn

là biểu tượng đẹp nhất của con người Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh, là niềm

tự hào lớn của dân tộc “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của nhà thơ Phạm

Tiến Duật chính là một trong những minh chứng tiêu biểu cho nét tinh nghịchcũng như tinh thần bất khuất, hiên ngang hào hùng của người chiến sĩ lái xetrên đường Trường Sơn thời đánh Mĩ: dũng cảm, ngoan cường, lạc quan yêu

đời trong mưa bom bão đạn; quyết chiến đấu hi sinh vì một lí tưởng cao cả làgiải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc

c Tích hợp liên môn thông qua hoạt động dạy bài mới.

Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy khối lượng kiến thức của các vănbản được học trong chương trình Ngữ văn 9 thường khá dài Mặt khác, giáoviên cần hướng dẫn học sinh tìm hiểu kĩ, hiểu sâu tác phẩm để rèn cho các emkhả năng cảm thụ văn học, kĩ năng cơ bản chuẩn bị cho các em vào bậc Trunghọc phổ thông Trong thời gian một tiết học 45 phút hạn hẹp như vậy, giáoviên phải thiết kế giáo án và giảng dạy sao cho vừa đảm bảo kiến thức trọngtâm của bài, vừa tích hợp được với kiến thức các bộ môn khác một cách phùhợp và hiệu quả Giáo viên cần lưu ý thiết kế hệ thống câu hỏi có trình tự hợp

lí theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Khi tiến hành dạy phân môn Văn bản, tôi thường tích hợp kiến thức củacác môn học có liên quan Trong quá trình giảng dạy, bản thân nhận thấy các

em rất hứng thú, tiếp thu bài học nhanh và vận dụng kiến thức của nhiều mônhọc khác nhau khi tìm hiểu văn bản Trong tiết học, giáo viên có thể tích hợpvới kiến thức các bộ môn Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân, Sinh học, Tinhọc, Mĩ thuật, Âm nhạc,…có liên quan đến tác phẩm đang học nhưng tuyệtđối không để học sinh phân tán tư tưởng sang nội dung khác Mà giáo viênphải bám sát Chuẩn kiến thức kĩ năng, chương trình giảm tải phù hợp với nộidung bài học, phù hợp với đặc điểm, trình độ nhận thức của các em học sinhlớp 9

Ví dụ: Khi tìm hiểu văn bản “Đoàn thuyền đánh cá” của nhà thơ Huy

Cận, giáo viên có thể tích hợp kiến thức những môn học có liên quan để pháthuy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của các em nhằm khắc sâu kiến thức bàihọc Khi tiến hành soạn giáo án, tôi đã soạn cụ thể hệ thống câu hỏi về kiếnthức cần tích hợp liên môn

Khi tìm hiểu Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm thuộc phần giới thiệu chung, tôi tích hợp với kiến thức môn Lịch sử 9: Bài 28 “Xây dựng CNXH ở miền Bắc, đấu tranh chống đế quốc Mĩ và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam (1954 - 1965)” Bài thơ được viết vào giữa năm 1958, khi cuộc kháng chiến

chống Pháp đã kết thúc thắng lợi Miền Bắc được giải phóng và bắt tay vàocông cuộc xây dựng cuộc sống mới Niềm vui dạt dào tin yêu trước cuộc sốngmới đang hình thành, đang thay da đổi thịt đã trở thành nguồn cảm hứng lớn

của thơ ca lúc bấy giờ Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” ra đời sau chuyến đi

thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh của nhà thơ Huy Cận

Qua đó, học sinh sẽ nắm vững về hoàn cảnh sáng tác bài thơ, tình hình

và nhiệm vụ cách mạng nước ta thời bấy giờ Đất nước bị chia cắt làm haimiền với hai chế độ chính trị - xã hội khác nhau, nhiệm vụ cách mạng ViệtNam lúc này là miền Bắc phải nhanh chóng lo hàn gắn vết thương chiếntranh, khôi phục kinh tế, tiến lên xây dựng Chủ nghĩa xã hội để trở thành hậu

phương vững chắc cho cách mạng miền Nam tiếp tục cuộc đấu tranh giảiphóng dân tộc, thống nhất nước nhà.

Khi tìm hiểu nội dung thứ nhất Cảnh đoàn thuyền ra khơi thuộc phần tìm hiểu văn bản, tôi tích hợp với kiến thức môn Địa lí 9 - Bài 17 “Vùng trung

du miền núi Bắc Bộ” để giới thiệu vài nét về vị trí địa lí, giới hạn lãnh thổ,

điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, đặc điểm dân cư xã hội của vùngtrung du và miền núi Bắc Bộ Vùng biển Quảng Ninh có vịnh Hạ Long là mộtdanh lam thắng cảnh nổi tiếng - di sản văn hóa thế giới và cuộc sống, sinhhoạt của con người nơi đây

Khi tìm hiểu nội dung thứ hai Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển, tôi tích hợp với kiến thức môn Sinh học 9 - Tiết 56 “Tác động của con người đối với môi trường”, Tiết 57 - 58 Bài 54-55 “Ô nhiễm môi trường”; Sinh học 7 - Bài 34 “Sự đa dạng và đặc điểm chung của các lớp cá” Từ đó giúp học sinh

tìm hiểu, nắm được sự đa dạng thành phần loài và môi trường sống của cá,các biện pháp bảo vệ nguồn tài nguyên thủy sản nói chung

Cũng ở nội dung kiến thức này, tôi tích hợp với kiến thức môn Giáo

dục công dân 6 - Bài 7 “Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên”, Giáo dục công dân 7 - Bài 15 “Bảo vệ di sản văn hóa” để giáo dục lòng yêu thiên

nhiên, ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên biển đảo và di sản văn hóavịnh Hạ Long, quyết tâm xây dựng đất nước giàu đẹp

Đồng thời, tôi tích hợp với kiến thức môn Âm nhạc 9 “Học hát bài: Lí kéo chài” (Dân ca Nam Bộ - Đặt lời mới: Hoàng Lân), trình chiếu clip bài hát

“Lí kéo chài” Thông qua đó, học sinh sẽ trình bày cảm nhận nội dung, ý

nghĩa bài hát: thể hiện cuộc sống lao động vất vả, cực nhọc của người dânNam Bộ nhưng vẫn lạc quan, yêu đời, yêu cuộc sống, yêu lao động, biết quýtrọng thành quả lao động Hình ảnh người dân chài trong bài thơ là hiện thâncủa sức sống cần lao Họ đã dạy ta bài học về đức tính cần cù, tinh thần lạcquan trong lao động Qua đó tôi thấy tích hợp với kiến thức âm nhạc sẽ làmcho giờ học Văn bản không còn đơn điệu, nặng nề, nhàm chán mà vô cùng ấntượng, sôi nổi, hứng thú Các em dễ nhớ, dễ thuộc, dễ hiểu bài hơn

Tôi nhận thấy, nếu tích hợp một cách khéo léo, nhuần nhuyễn kiến thứcliên môn trong giáo án và vận dụng trong tiết học, giáo viên không chỉ giúphọc sinh nắm vững kiến thức tự nhiên, xã hội mà còn tác động mạnh mẽ đếnnhận thức, tư tưởng, tình cảm của học sinh Giúp các em huy động có hiệuquả những kiến thức và kĩ năng của mình để giải quyết nội dung bài học Mặtkhác, tránh được những kiến thức và kĩ năng trùng lặp, đồng thời lĩnh hộinhững nội dung, tri thức và năng lực mà mỗi môn học riêng rẽ không cóđược

Từ đó, giáo viên định hướng thái độ sống, rèn kĩ năng sống cho các emmột cách hiệu quả, giúp các em biết ứng xử văn minh, trở thành người côngdân tốt trong thời kì hội nhập Đồng thời dạy học Ngữ văn theo hướng tích

hợp sẽ góp phần không nhỏ vào lộ trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dụcViệt Nam với mục tiêu: phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học

mà Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo của Banchấp hành Trung ương Đảng đã đề ra.Tuy nhiên khi vận dụng tích hợp liênmôn, giáo viên lưu ý cần vận dụng một cách linh hoạt, phù hợp với mức độtiếp thu kiến thức của từng lớp, từng đối tượng học sinh Giáo viên khôngđược lạm dụng nội dung tích hợp làm mất đi đặc thù của tiết học Văn bản

Dưới đây là giáo án thể hiện chi tiết tiến trình dạy học với hệ thống câu

hỏi tích hợp kiến thức liên môn cụ thể tôi đã vận dụng khi dạy văn bản “Đoàn thuyền đánh cá” của nhà thơ Huy Cận.

- Thấy được những nét nghệ thuật nổi bật về hình ảnh, bút pháp nghệthuật, ngôn ngữ trong một sáng tác của nhà thơ thuộc thế hệ trưởng thành

trong phong trào Thơ mới.

B- TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:

- Đọc – hiểu một tác phẩm thơ hiện đại

- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ

- Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiên và cuộc sống lao động củatác giả được đề cập đến trong tác phẩm

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

- Huy Cận -

3 – Thái độ: Giáo dục học sinh tình yêu cuộc sống, niềm hăng say lao

động; ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn tài nguyên biển đảo

C- PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, thuyết trình, hoạt động nhóm.

* Ý nghĩa: Ca ngợi người chiến sĩ lái xe Trường Sơn dũng cảm, hiên

ngang, tràn đầy niềm tin chiến thắng trong thời kì chống giặc Mĩ xâm lược

* Nghệ thuật: Lựa chọn chi tiết độc đáo, có tính chất phát hiện, hình

ảnh đậm chất hiện thực Ngôn ngữ đời sống, tạo nhịp điệu linh hoạt thể hiệngiọng điệu ngang tàng, trẻ trung, tinh nghịch

3- Bài mới:

a Giới thiệu bài mới.

Nhà thơ Huy Cận là một trong những tên tuổi tiêu biểu của phong trào

Thơ mới trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 Sau Cách mạng, ông nhanh

chóng hòa nhập vào công cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc chống thực dânPháp Hòa bình lập lại, từng trang thơ Huy Cận ấm áp hơi thở của cuộc sống

mới đang lên Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác sau một chuyến đi thực tế

dài ngày, được đánh giá là một trong những bài hay của thơ ca Việt Nam hiệnđại Để hiểu rõ hơn chúng ta cùng tìm hiểu bài mới ngày hôm nay

b Giảng bài mới.

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC

SINH

NỘI DUNG BÀI DẠY

* Hoạt động 1: Giới thiệu chung về tác giả, tác

phẩm

- Giáo viên đặt câu hỏi, kết hợp trình chiếu hình

ảnh

- Em hãy giới thiệu vài nét về tác giả Huy Cận?

I Giới thiệu chung

1 Tác giả:

Huy Cận (1919 - 2005) là nhà thơ

nổi tiếng trong phong trào Thơ mới.

- Em hãy giới thiệu hoàn cảnh ra đời của bài thơ ?

* Tích hợp kiến thức môn Lịch sử 9 Bài 28 Xây

dựng CNXH ở miền Bắc, đấu tranh chống đế

quốc Mĩ và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam

đã sáng tác bài thơ này

+ Tình hình: Đất nước ta tạm thời bị chia cắt làm

hai miền, miền Bắc hoàn toàn giải phóng, ở miền

Nam Mĩ nhảy vào thay chân Pháp, đưa Ngô Đình

Diệm lên nắm chính quyền ở miền Nam

+ Nhiệm vụ cách mạng: Do tình hình đất nước bị

chia cắt làm hai miền với hai chế độ chính trị- xã

hội khác nhau nên nhiệm vụ đặt ra cho cách mạng

Việt Nam lúc này là miền Bắc phải nhanh chóng lo

hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế,

tiến lên CNXH để trở thành hậu phương vững

chắc cho cách mạng miền Nam; miền Nam phải

tiếp tục cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, thống

nhất nước nhà

- Giáo viên chốt lại: Bài thơ được viết vào giữa

năm 1958, khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết

thúc thắng lợi, miền Bắc được giải phóng và bắt

tay vào công cuộc xây dựng cuộc sống mới, xây

dựng CNXH; là hậu phương vững chắc cho miền

Nam kháng chiến chống đế quốc Mĩ Niềm vui dạt

dào tin yêu trước cuộc sống mới đang hình thành,

đang thay da đổi thịt đã trở thành nguồn cảm hứng

lớn của thơ ca lúc bấy giờ Huy Cận có chuyến đi

thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh Từ

chuyến đi ấy, hồn thơ của ông mới thực sự nảy nở

trở lại và dồi dào cảm hứng về thiên nhiên đất

nước, về lao động và niềm vui trước cuộc sống

mới

- Theo em, mạch cảm xúc trong bài thơ theo trình

tự nào?

Gợi ý: Mạch cảm xúc trong bài thơ là theo trình tự

thời gian đoàn thuyền của ngư dân ra khơi đánh cá

vào lúc hoàng hôn và trở về lúc trời gần sáng

- Mạch cảm xúc: theo trình tựthời gian đoàn thuyền của ngưdân ra khơi đánh cá và trở về

- Giáo viên chuyển ý: Vậy bài thơ có những nét

nổi bật nào về nội dung và nghệ thuật? Chúng ta

cùng chuyển sang nội dung tiếp theo: Đọc – Hiểu

văn bản

* Hoạt động 2: Đọc - Hiểu văn bản.

- GV hướng dẫn cách đọc, đọc mẫu, gọi HS đọc

tiếp văn bản (giọng phấn chấn, hào hứng)

- Học sinh tìm hiểu một số từ khó

- Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào ?

- Em hãy chia bố cục bài thơ và nêu nội dung từng

phần

- Giáo viên chuyển ý: Với sự cảm nhận tinh tế,

quan sát tỉ mỉ, Huy Cận đã vẽ lại bức tranh hoàng

hôn tuyệt đẹp trước khi đoàn thuyền đánh cá ra

khơi Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung thứ nhất

- Đoàn thuyền đánh cá ra khơi vào thời gian nào?

- Tìm những chi tiết, hình ảnh miêu tả cảnh thiên

nhiên

- Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì khi

miêu tả cảnh thiên nhiên?

- Em hãy phân tích tác dụng của các biện pháp

nghệ thuật trên

- Giáo viên bình giảng: Mặt trời được ví như hòn

lửa đang lặn dần vào lòng biển Vũ trụ như một

ngôi nhà lớn, màn đêm buông xuống như đóng sập

cánh cửa khổng lồ mà những lượn sóng là chiếc

then cài Các hình ảnh nhân hóa, so sánh đặc sắc

đã miêu tả chân thực về thời khắc chuyển giao

giữa ngày và đêm, câu thơ cũng gợi được sự gần

gũi, thân quen và bình yên giữa thiên nhiên và con

người, qua đó ta thấy được một khung cảnh hoàng

II Đọc - Hiểu văn bản

à Hoàng hôn trên biển đẹp, tráng

lệ Vũ trụ đang đi vào trạng tháinghỉ ngơi

hôn trời nước bao la, trăng sao mây gió lồng lộng

thật huy hoàng và tráng lệ

- Hoạt động của con người có gì khác với cảnh

thiên nhiên ở hai câu thơ trên?

- Em hãy xác định nghệ thuật nổi bật trong câu thơ

trên

- Cảm nhận của em về tinh thần, thái độ của những

người ngư dân khi ra khơi

Giáo viên bình giảng: Hình ảnh Câu hát căng

buồm cùng gió khơi là một hình ảnh ẩn dụ tinh tế

và sáng tạo Tiếng hát khoẻ khoắn của cả tập thể

hoà với tiếng gió thổi căng buồm đẩy thuyền

phăng phăng rẽ sóng Câu hát là niềm tin, sự phấn

chấn của người lao động, chúng ta tưởng như tiếng

hát hòa cùng gió mạnh, thổi căng cánh buồm, đẩy

thuyền phăng phăng rẽ sóng Cánh buồm no gió

tượng trưng cho khí thế phơi phới đi lên của công

cuộc dựng xây đất nước

- Với tinh thần lạc quan, tin tưởng vào thành quả

lao động thể hiện qua câu hát nào?

- Tại sao khi ra khơi người ngư dân lại chọn hình

ảnh cá bạc, cá thu trong lời hát của mình?

- Em hãy phân tích khát khao của người ngư dân

khi ra khơi

Giáo viên bình giảng: Từ con cá bạc báo biển lặng,

biển hiện lên trong đêm như một khung cửi lớn và

đẹp, cá thu từng đoàn rẽ nước toả sáng, di chuyển

như những con thoi là sự liên tưởng độc đáo Qua

sự liên tưởng ấy, biển không còn xa lạ mà trở nên

gần gũi, trong lời hát của người ngư dân, chúng ta

thấy được nguồn tài nguyên của biển thật giàu có

Câu hát của những người đi biển không những thể

hiện được tâm hồn lạc quan và khí thế khẩn trương

mà còn nói lên niềm mong ước của họ

* Tích hợp với kiến thức môn Địa lí 9 Bài 17

Vùng trung du miền núi Bắc Bộ Kết hợp trình

chiếu hình ảnh Lược đồ tự nhiên vùng trung du và

miền núi phía Bắc.

- Con người : lại ra khơi Câu hát căng buồm cùng gió khơi

> Hình ảnh ẩn dụ

à Con người ra khơi với tinh thầnlạc quan, tin tưởng

Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng

Cá thu - như đoàn thoi

…Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!

> So sánh, nhân hóa, câu cầukhiến

à Tinh thần lạc quan và khátkhao đánh bắt được thật nhiều tômcá

- Giáo viên giới thiệu vài nét về thế mạnh tài

nguyên thiên nhiên, của vùng trung du và miền núi

Bắc Bộ, là vùng biển có nhiều tiềm năng để phát

triển nuôi trồng, đánh bắt thuỷ sản, du lịch (vịnh

Hạ Long là di sản thiên nhiên thế giới)

- Giáo viên chuyển ý: Cảnh đoàn thuyền đánh cá

trên biển được miêu tả như thế nào chúng ta cùng

chuyển qua nội dung tiếp theo

- Em hãy tìm những từ ngữ, hình ảnh miêu tả các

loài cá trong khổ thơ

- Biện pháp nghệ thuật nào đã được sử dụng?

- Em hiểu như thế nào về câu thơ “Đêm thở:, sao

lùa nước Hạ Long”?

Giáo viên bình giảng: Hình ảnh nhân hoá thật độc

đáo, sự tưởng tượng đầy tính nghệ thuật của tác

giả đã khiến cho chúng ta cảm giác vũ trụ như một

người khổng lồ, và biển cả là lồng ngực đang thở

những nhịp đều đặn Những vì sao lung linh trên

bầu trời in xuống nước Hạ Long, sóng nước xôn

xao khiến cho những vì sao này đang đùa giỡn,

đang nhảy múa, khiến cảnh biển về đêm thật sinh

động và trữ tình

- Em hãy nhận xét vẻ đẹp của biển trong đêm

b- Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển trong đêm trăng: (4

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.

> Liệt kê, nhân hóa, nghệ thuậtphối sắc tài tình

à Vẻ đẹp lộng lẫy, rực rỡ, huyền

ảo, thanh bình và sự giàu có củabiển cả

* Tích hợp kiến thức môn Sinh học 7 Bài 34

Sự đa dạng và đặc điểm chung của các lớp cá

- Kết hợp trình chiếu hình ảnh về một số loài cá

được nhắc đến trong bài, qua đó nhấn mạnh sự

đa dạng về thành phần loài

* Tích hợp với kiến thức môn GDCD 7 Bài 15

Bảo vệ di sản văn hóa.

- Ở môn GDCD 7, các em đã được học về Bảo vệ

di sản văn hóa, vậy di sản văn hóa được chia làm

mấy loại? Vịnh Hạ Long thuộc loại di sản văn hóa

nào?

+ Di sản văn hóa được chia làm 2 loại: Di sản văn

hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể; vịnh Hạ

Long thuộc di sản văn hóa vật thể

- Giáo viên giới thiệu hình ảnh về vẻ đẹp của vịnh

Hạ Long, giá trị độc đáo của di sản văn hóa thế

giới vịnh Hạ Long; vị trí, tiềm năng kinh tế và du

lịch của vùng biển Quảng Ninh Qua đó cần bảo vệ

tài nguyên biển đảo, di sản văn hóa thế giới:

- Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển được miêu tả

qua những hình ảnh nào?

- Em hãy xác định biện pháp nghệ thuật được sử

dụng?

- Vì sao đoàn thuyền có thể “lái” được gió, “buồm

trăng”, “lướt mây, biển”?

Giáo viên bình giảng: Thuyền có lái, có buồm

nhưng lái bằng gió, buồm là buồm trăng Đoàn

thuyền lướt đi trong dêm không phải bằng sức

mạnh của con người mà bằng sức mạnh của câu

hát hoà cùng sức mạnh của gió, cộng hưởng sức

mạnh của trăng Bởi thế mà thuyền như lướt đi,

như bay lên giữa không gian trời nước mênh

mông Con thuyền đánh cá nhỏ bé qua cảm hứng

- Theo em, công việc đánh bắt cá của ngư dân

trong thời đại mới có gì khác với những năm trước

1954?

- Những người ngư dân khi lao động trên biển cả

luôn cất vang tiếng hát đã thể hiện tâm trạng gì?

- Giáo viên bình giảng: Người dân gọi cá bằng

tiếng hát và trăng tạo ra nhịp gõ Động tác lao

động bình thường: gõ nhịp vào mạn thuyền để xua

cá vào lưới, qua lăng kính cảm xúc bỗng trở nên

đẹp đẽ lạ thường Trăng lên cao dần, trăng tan vào

* Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển:

lái gió với buồm trăng Lướt mây với biển bằng

> Hoán dụ, nhân hóa, phóng đại

à Khắc hoạ hình ảnh đoàn thuyềnvới tầm vóc kì vĩ, khổng lồ, hoànhập với kích thước rộng lớn củathiên nhiên vũ trụ

* Hình ảnh người lao động:

Ra đậu dò bụng biển Dàn đan thế trận

> Phóng đại

à Vận dụng khoa học hiện đại, trítuệ

Ta hát bài ca gọi cá vào

Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao

> Bút pháp lãng mạn

à Lao động say mê, phấn khởi