GIẢI PHÁP TỔ CHỨC, QUẢN LÍ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCSTHPT

II Thực trạng đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS&THPT Tà Nung 81 Thực trạng chung về công tác đổi mới PPDH trong các trường phổ 2 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên trong nh

SỞ GD&ĐT

TRƯỜNG THCS&THPT

BÙI VĂN KHOA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIẢI PHÁP TỔ CHỨC, QUẢN LÍ ĐỔI MỚI

II Thực trạng đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS&THPT Tà Nung 8

1 Thực trạng chung về công tác đổi mới PPDH trong các trường phổ

2 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên trong nhà trường về đổi

3

Tổ chức, chỉ đạo thường xuyên các hoạt động thực hành đổi mới

4

Tăng cường đổi mới sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn “dựa trên phân tích

hoạt động học tập của học sinh” nhằm bồi dưỡng năng lực chuyên môn

và nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên

19

5 Kiểm tra, đánh giá các hoạt động đổi mới PPDH 24

6 Tăng cường xây dựng hệ điều kiện cho quá trình đổi mới phương

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Thực trạng của vấn đề

Sau hơn hai mươi năm thực hiện công cuộc đổi mới và cải cách nền kinh tếViệt Nam đã phát triển nhanh chóng Từ một quốc gia kém phát triển trở thànhquốc gia đang phát triển, vị thế đất nước dần được khẳng định và ngày càngđược nâng cao trên chính trường quốc tế Việt Nam cũng là điểm đến hấp dẫncho rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài, bởi: an ninh chính trị được đảm bảo, tỷ lệcông dân trong độ tuổi lao động rất cao, chi phí nhân công thấp, kinh tế tăngtrưởng nhanh, tỷ lệ hộ nghèo giảm rõ rệt và đặc biệt là tỷ lệ người dân biết chữcao, trình độ giáo dục trung học, cao đẳng và đại học phát triển cao hơn nhiều sovới các nước có thu nhập bình quân đầu người (GDP) tương đương Trong giaiđoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, đặc biệt kể từkhi nước ta chính thức trở thành thành viên thứ 150 của tổ chức Thương mại thếgiới (WTO), nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao của Việt Nam lại càng trởnên có ý nghĩa quan trọng quyết định sự thành công trên con đường hội nhập

quốc tế Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “… Phát triển và

nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và

là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho phát triển nhanh, hiệu quả

và bền vững Đặc biệt coi trọng phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý giỏi, đội ngũ chuyên gia, quản trị doanh nghiệp giỏi, lao động lành nghề và cán bộ khoa học, công nghệ đầu đàn Đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu đa dạng, đa tầng của công nghệ và trình độ phát triển của các lĩnh vực, ngành nghề Thực hiện liên kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp, cơ sở sử dụng lao động, cơ sở đào tạo và Nhà nước để phát triển nguồn nhân lực theo nhu cầu xã hội Thực hiện các chương trình, đề án đào tạo nhân lực chất lượng cao đối với

các ngành, lĩnh vực chủ yếu, mũi nhọn, chú trọng phát hiện, bồi dưỡng, phát huy nhân tài; đào tạo nhân lực cho sự phát triển kinh tế tri thức…”

Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản và toàn diệnnền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủhóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển độingũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt Tập trung nâng cao chấtlượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo,

kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp Đổi mới cơ chế tài chính giáo dục.Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục, đào tạo ở tất cả các bậc học Xây dựngmôi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và

xã hội

Để đạt được mục tiêu này, (Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI

đã đề ra) công tác giáo dục và đào tạo có vị trí, vai trò và nhiệm vụ rất quantrọng trong tiến trình xây dựng, cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng cao, đápứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Từ báo cáo chính trị tại Đại

hội IX của Đảng đã xác định: “Giáo dục đào tạo là một trong những động lực

quan trọng, thúc đẩy sự phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện phát huy nguồn nhân lực con người - yếu tố cơ bản để tăng trưởng kinh tế, xã hội nhanh chóng và bền vững” Như vậy, nền kinh tế - xã hội tăng trưởng và

phát triển bền vững thì việc giáo dục, đào tạo phát triển nguồn nhân lực chấtlượng cao, có đạo đức tốt, có tri thức vững vàng và kỹ năng lao động thành thạo

là tính tất yếu của nền kinh tế thị trường phát triển Đồng thời thông qua sự pháttriển chất lượng nguồn nhân lực cao sẽ tạo nên khả năng chiến thắng cao hơntrong việc cạnh tranh thị trường lao động quốc tế Vì thế, để phát huy vai trò tolớn của giáo dục - đào tạo và quản lý công tác giáo dục, đào tạo có hiệu quả, cácngành, các cấp phải đổi mới tư duy phát triển giáo dục, đổi mới công tác quản lýnhằm tạo tiền đề vững chắc cho sự nghiệp giáo dục

Dạy học theo định hướng phát triển năng lực của người học là phươngchâm cốt lõi trong việc xây dựng nhà trường trong giai đoạn hiện nay và đã thấmsâu vào nhận thức của mỗi CBGV, phong trào này đã có chiều sâu trong mỗi nhà

trường; một trong những nội dung được quan tâm nhiều nhất chính là “Dạy và

học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập”, thực chất chính là đổi mới phương pháp dạy

và học

Việc đổi mới phương pháp dạy học chính là rèn luyện, bồi dưỡng khả năng

tự học, tự chiếm lĩnh tri thức của chính học sinh, công việc phải được chú trọngqua từng tiết học, qua từng bài học; qua những hoạt động dạy, người giáo viên tổchức để học sinh tự tìm ra kiến thức một cách chủ động, tự nhiên, linh hoạt, pháthuy sự sáng tạo, thoải mái trong hoạt động học

Sự thay đổi cơ bản trong quan hệ giữa người dạy và người học ngày nay làviệc học và người học được xem là lý do tồn tại của việc dạy và người dạy, việc

“dạy có hiệu quả” nhất thiết phải được đánh giá từ việc “học có hiệu quả” Quanđiểm này thường được gọi là quan niệm về “Giáo dục lấy học sinh làm trungtâm” hoặc “Giáo dục hướng về người học” Dạy - học được hiểu là quá trìnhtương tác giữa dạy của thầy và học của trò, theo hướng tích cực hóa người học,người học là chủ thể của quá trình; trong khi đó, người dạy là người hỗ trợ,hướng dẫn, tạo điều kiện cho người học phát huy nội lực, là tác nhân của quátrình; đó là quan điểm “Sư phạm tích cực”

Với sự phát triển của khoa học - công nghệ hiện nay và cùng với côngcuộc đổi mới đất nước nhất thiết phải đổi mới giáo dục, mà đổi mới giáo dục cốtlõi là đổi mới phương pháp dạy và học Để đáp ứng sự đổi mới ấy, nhà quản lýgiáo dục cũng phải đổi mới việc quản lý, trong đó có việc đổi mới quản lý việcđổi mới phương pháp dạy - học phù hợp với giai đoạn phát triển của giáo dục nóiriêng và xã hôi nói chung

Quá trình đổi mới PPDH trong nhà trường phổ thông nói chung và trườngTHCS&THPT Tà Nung nói riêng đã trải qua giai đoạn tương đối dài, đã có nhiềubài viết, nhiều công trình nghiên cứu ở đủ các cấp độ về vấn đề đổi mới PPDH

và quản lý việc đổi mới PPDH, tuy nhiên việc triển khai áp dụng vào từng môitrường cụ thể, từng nhà trường còn gặp nhiều khó khăn do những lý do khácnhau, hiệu quả đạt được cũng còn rất hạn chế, việc đổi mới PPDH còn dừng ởviệc hô hào, phát động phong trào mang tính hình thức, chưa được coi là yếu tốthen chốt để cải thiện chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng dạy học nói

riêng Do vậy tôi chọn đề tài: “Quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường

THCS&THPT Tà Nung thành phố Đà Lạt tỉnh Lâm Đồng”

2 Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp

Khi đặt vấn đề nghiên cứu đề tài, mong muốn của tôi nhằm: trước hết định

hướng cho mình việc nghiên cứu những vấn đề về: đổi mới công tác quản lý nhàtrường, trong đó xác định việc đề ra những giải pháp mới nhằm tổ chức, quản lýviệc đổi mới PPDH là một nhiệm vụ cấp bách phải làm ngay để nâng cao chấtlượng giáo dục của nhà trường, sau đó là góp phần vào việc đổi mới công tácquản lý nhà trường nhằm thúc đẩy chất lượng, hiệu quả của việc đổi mới PPDH,nâng cao chất lượng dạy học trong trường THCS&THPT, trong đó có trườngTHCS&THPT Tà Nung thành phố Đà Lạt tỉnh Lâm Đồng

3 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung nghiên cứu

+ Nghiên cứu tập trung vào hoạt động quản lý việc đổi mới PPDH trongnhà trường phổ thông

+ Thực trạng và các biện pháp chỉ đạo việc đổi mới PPDH ở trường phổthông

- Về địa bàn nghiên cứu

+ Nghiên cứu thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trườngTHCS&THPT Tà Nung thành phố Đà Lạt tỉnh Lâm Đồng

+ Các biện pháp thử nghiệm tại trường THCS&THPT Tà Nung thành phố

Đà Lạt tỉnh Lâm Đồng

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

Theo nghĩa rộng, phương pháp dạy học là những hình thức và cách thức hoạtđộng của giáo viên và học sinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạtmục đích dạy học

Theo nghĩa hẹp, phương pháp dạy học là cách thức dạy học cụ thể, các môhình hành động Phương pháp dạy học là những hình thức, cách thức hành độngcủa giáo viên và học sinh nhằm thực hiện những mục tiêu dạy học xác định, phùhợp với những nội dung và những điều kiện dạy học cụ thể Phương pháp dạyhọc cụ thể quy định những mô hình hành động của giáo viên và học sinh Người

ta ước tính có tới hàng trăm phương pháp dạy học cụ thể, bao gồm nhữngphương pháp chung cho nhiều môn và các phương pháp đặc thù bộ môn Bêncạnh các phương pháp dạy học truyền thống quen thuộc như thuyết trình, đàmthoại, biểu diễn trực quan, làm mẫu, có thể kể ra một số phương pháp khác như:phương pháp nghiên cứu trường hợp, phương pháp điều phối, phương pháp đóngvai, v.v

Phương pháp dạy học là một phạm trù của khoa học giáo dục Việc đổi mớiPPDH cần dựa trên những cơ sở khoa học và thực tiễn giáo dục Khoa học giáodục là lĩnh vực rất rộng lớn và phức hợp, có nhiều chuyên ngành khác nhau Vìvậy, việc đổi mới PPDH cũng được tiếp cận dưới rất nhiều cách khác nhau Tùy theo mỗi cách tiếp cận khác nhau có thể có những quan niệm khác nhau

về đổi mới PPDH và có những định hướng, những biện pháp khác nhau trongviệc đổi mới PPDH Tuy nhiên không có công thức chung duy nhất trong việcđổi mới PPDH Trong thực tiễn cần xuất phát từ hoàn cảnh cụ thể để xác định và

lượng dạy học, phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực củahọc sinh.

• Đổi mới PPDH đối với giáo viên là đổi mới việc lập kế hoạch dạy học,thiết kế bài dạy; đổi mới PPDH trên lớp học; đổi mới việc kiểm tra, đánh giá kếtquả học tập

• Đổi mới PPDH đối với học sinh là đổi mới phương pháp học tập

• Đổi mới PPDH cần được tổ chức, lãnh đạo và hỗ trợ từ các cấp quản lýgiáo dục, đặc biệt là các trường phổ thông thông qua những biện pháp thích hợp.Cốt lõi của việc đổi mới PPDH ở trường phổ thông là hướng tới giúp họcsinh học tập tích cực, chủ động, sáng tạo, từ bỏ thói quen học tập thụ động, ghinhớ máy móc

II THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY - HỌC Ở TRƯỜNG THCS&THPT TÀ NUNG

1.Thực trạng chung về công tác đổi mới PPDH trong các trường phổ thông

- Giáo viên có xu hướng và thói quen sử dụng phương pháp thuyết trình

- Việc sử phối hợp dụng linh hoạt các PPDH còn hạn chế, giáo viên ngạitiến hành, nếu có thì còn mang tính hình thức

- Bài giảng chưa gắn nội dung lý thuyết vào việc giải quyết những vân đềthực tiễn

- Việc ứng dụng: phương tiện dạy học mới, công nghệ thông tin; sử dụngthiết bị thí nghiệm … còn hời hợt, chưa có tác dụng, hiệu quả thực sự, đôi khiCNTT còn bị lạm dụng phản tác dụng

- Việc dạy học tích hợp trong nhà trường, việc giáo viên hướng dẫn họcsinh sử dụng kiến thức liên môn giải quyết các vấn đề thực tiễn chưa được triểnkhai bài bản

- Giáo viên còn mang nặng tư tưởng phải giảng hết kiến thức trong SGK,chưa có biện pháp hướng dẫn HS tự học, tự tìm tòi, tự tổng hợp kiến thức thậmchí còn phát huy khả năng mở rộng kiến thức…

2 Thực trạng về công tác đổi mới PPDH ở trường THCS&THPT Tà Nung

Trường THCS&THPT Tà Nung cũng không nằm ngoài thực trạng chung

như trên, trong các năm qua trong quá trình chỉ đạo đổi mới PPDH, BGH nhàtrường rút ra được những kết luận sau:

2.1 Thuận lợi

- Phong trào” Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực”, phong trào

“Đổi mới PPDH gắn với dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học”

đã được phát động và triển khai nhiều năm quan trong nhà trường và đã mang lạinhững kết quả nhất định, góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng giáo dục củanhà trường

- Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm của lãnh đạo các cấp; được sự quantâm Sở GD&ĐT Lâm Đồng và phòng GD&ĐT Đà Lạt Nhà trường đang đượcđầu tư xây dựng và được cung cấp phương tiện thiết bị dạy học, phòng máy tính,phòng học ngoại ngữ, thư viện đảm bảo phục vụ cho việc dạy và học ngày càngtốt hơn

- Tập thể giáo viên đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm, hết lòng vì sự nghiệpgiáo dục, vì học sinh thân yêu

- Đa số là giáo viên trẻ yêu nghề, năng động, được đào tạo cơ bản, dễ dàngtiếp thu cái mới, có khả năng khai thác và ứng dụng công nghệ thông tin tốt

- Số giáo viên đạt chuẩn 100%, trong đó trên chuẩn hơn 80% (đối với cấpTHCS), có ý thức học tập nghiên cứu nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ,

có tâm huyết với việc đổi mới PPDH

- BGH nhà trường thống nhất ý chí: quyết tâm đẩy mạnh đổi mới PPDH nhằmnâng cao chất lượng dạy và học, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng

yêu cầu xã hội trong giai đoạn hiện nay, cải thiện hình ảnh và nâng dần uy tínnhà trường đối với lãnh đạo và nhân dân khu vực.

2.2 Khó khăn

- Đội ngũ giáo viên nhìn chung đủ về số lượng, nhưng chất lượng không đồngđều, đa số giáo viên của nhà trường có tuổi nghề còn non trẻ thiếu kinh nghiệm:thể hiện qua kĩ năng phân tích, lựa chọn kiến thức cơ bản và trọng tâm để thiết

kế bài soạn; các kĩ năng xác định, lựa chọn và sử dụng PPDH đặc trưng của bộmôn; kĩ năng hướng dẫn phương pháp học tập cho học sinh; kĩ năng kiểm trađánh giá kết quả học tập của học sinh theo hướng đổi mới, nhất là việc hướngdẫn để học sinh tự đánh giá khả năng học tập và rèn luyện của bản thân

- Giáo viên có kinh nghiệm, tuổi nghề cao thì lại quen lối tư duy và dạy họctheo thói quen “thầy làm việc nhiều, học sinh ghi chép thụ động” ngại đổi mớiphương pháp, ngại áp dụng những phương pháp, kỹ thuật dạy học mới trình độtin học hạn chế nên rất khó cho việc ứng dụng công nghệ thông tin

- Cuộc sống của giáo viên gặp nhiều khó khăn

- Nội dung chương trình (Sách giáo khoa và hướng dẫn của sách giáo viên)còn nặng, một số bài có khối lượng kiến thức nhiều nên giáo viên không có thờigian hướng dẫn học sinh học tập ở nhà và rất khó trong đổi mới PPDH

- Phương tiện, thiết bị dạy học và các điều kiện phục vụ cho việc đổi mớiPPDH còn thiếu thốn, chưa có những phòng chức năng; trang thiết bị dạy họcchất lượng chưa đảm bảo, hay hỏng hóc, điều kiện sửa chữa, thay thế khó khăn

- Cơ sở lý luận về đổi mới PPDH và quả lý việc đổi mới PPDH ở nhà trườngphổ thông chưa có tài liệu thống nhất, chưa khái quát thành những hình mẫu cụthể, rất khó để cán bộ quản lý, giáo viên xây dựng được kế hoạch, lộ trình về vấn

đề này một cách tường minh, cụ thể

III GIẢI PHÁP TỔ CHỨC, QUẢN LÍ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS&THPT TÀ NUNG

-1 Một số nguyên tắc để xây dựng biện pháp

1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học

Trong quá trình xây dựng các biện pháp quản lý nói chung và quản lý đổi mới PPDH nói riêng thì yếu tố đầu tiên cần được đảm bảo đó là nguyên tắc đảm bảo tính

khoa học Khi xây dựng bất cứ biện pháp nào chúng ta cũng phải dựa trên cơ sở khoa

học Cơ sở khoa học là dựa trên các nguyên tắc của sự vận động, sự thay đổi về tâm lý, đối tượng bị quản lý, điều kiện hoàn cảnh, các yếu tố tác động lên quá trình quản lý của

cả chủ thể quản lý lẫn khách thể quản lý Xây dựng biện pháp quản lý phải dựa trên cơ

sở thông tin, phân tích môi trường, xác định mục tiêu của biện pháp, cách thức tiến hành, phân công trách nhiệm, triển khai đạt kết quả để đảm bảo tính hiệu quả của biện pháp.

1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn

Nguyên tắc thứ hai trong quá trình xây dựng biện pháp là biện pháp đó phải mang tính thực tiễn Nguyên tắc này đòi hỏi người xây dựng biện pháp quản lý phải liên hệ thực tế của đơn vị, xem xét môi trường, những yếu tố tác động đến quá trình áp dụng biện pháp Xây dựng biện pháp nếu đảm bảo tính thực tiễn thì sẽ tăng khả năng áp dụng các khoa học quản lý vào công việc, giúp đối tượng của quản lý nhanh chóng thích ứng với yêu cầu mà nhà quản lý đặt ra, đồng thời tạo cho đối tượng của quản lý thể hiện được tính sáng tạo, chủ động trong thực hiện mục tiêu của các nhà quản lý đặt

ra trong thực hiện nhiệm vụ Nguyên tắc thực tiễn chính là đảm bảo cho biện pháp đó mang tính khả thi cao hơn.

1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi

Nguyên tắc trong xây dựng biện pháp quản lý là đảm bảo biện pháp đó phải có tính khả thi áp dụng trong thực tiễn, biện pháp đó phải phù hợp với thực tiễn Một biện pháp khả thi được nhà quản lý xây dựng mà không đảm bảo rằng biện pháp đó có thể thực thi được thì biện pháp đó là không tồn tại trong thực tế, hay còn gọi là “ lý thuyết suông” như vậy thì bản thân chủ thể quản lý đã vi phạm các nguyên tắc quản lý Một biện pháp chỉ có thể đảm bảo tính khả thi khi nó được xây dựng trên cơ sở thực tiễn của quá trình quản lý.

Trong xây dựng các biện pháp quản lý, nhà quản lý phải đảm bảo bốn nguyên tắc trên, nếu vi phạm bất cứ nguyên tắc cơ bản nào thì hiệu quả của quản lý sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng Mục tiêu của các biện pháp quản lý là nhằm đạt được mục tiêu

mà nhà quản lý đã đặt ra khi thực hiện nhiệm vụ Từ những nguyên tắc cơ bản trên tác giả mạnh dạn đưa ra một số biện pháp quản lý đổi mới PPDH ở trường ở trưởng THCS&THPT Tà Nung.

2 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên trong nhà trường về đổi mới PPDH

2.1 Làm cho giáo viên nhận thức được việc đổi mới PPDH là điều tất yếu

- Nhằm trang bị những tri thức cần thiết, làm cho mọi giáo viên, mọi bộphận trong trường nâng cao nhận thức, thống nhất tư tưởng về đổi mới PPDH;tạo ra sự kích thích đội ngũ trong lao động sáng tạo thực hiện vận dụng phươngpháp mới nhằm góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh, chú trọnglàm cho giáo viên và cán bộ trong trường nhận thức rõ:

- Tính cấp thiết của đổi mới PPDH: đây là yêu cầu của sự nghiệp đổi mới

giáo dục, là hạt nhân của việc thực hiện chương trình, sách giáo khoa mới, làđiều kiện trực tiếp để nâng cao chất lượng giáo dục; mặt khác coi đây là tháchthức mà đội ngũ cần phải đáp ứng, nhưng cũng là cơ hội phát triển của mỗi giáoviên và nhà trường

- Những định hướng cơ bản của đổi mới PPDH hiện nay:

+ Phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh;

+ Bồi dưỡng phương pháp tự học;

+ Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn;

+ Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS

- Những đặc trưng cơ bản của phương pháp dạy học tích cực:

+ Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh;

+ Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học cho học sinh;

+ Tăng cường tổ chức các hoạt động học tập cá thể, phối hợp với hoạt độnghọc tập hợp tác;

+ Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò

1.2 Tập huấn cho giáo viên về một số phương pháp dạy - học theo định hướng đổi mới, các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực của học sinh

Thông qua sinh hoạt chuyên môn, tổ chức học tập nghiên cứu các tài liệu

lí luận nghiệp vụ đồng thời tăng cường nghiên cứu, trao đổi, thảo luận trongnhóm, tổ chuyên môn và vận dụng giải quyết từng vấn đề theo yêu cầu đổi mớiPPDH tập huấn cho giáo viên trong trường nắm rõ một số phương pháp dạy họctheo định hướng đổi mới Cụ thể là:

* Phương pháp vấn đáp

Lưu ý: hệ thống các câu hỏi, câu hỏi phải có nội dung chính xác, rõ ràng, sátvới mục đích, yêu cầu của bài học, không làm cho người học có thể hiểu theonhiều cách khác nhau

Câu hỏi phải sát với đối tượng học sinh, nghĩa là trong hệ thống câu hỏi cónhiều mức độ khác nhau

Bên cạnh những câu hỏi chính cần chuẩn bị những câu hỏi phụ

* Phương pháp dạy học Phát hiện và giải quyết vấn đề

Lưu ý 5 tình huống tạo ra vấn đề: Dự đoán nhờ nhận xét hoặc hoạt độngthực tiễn; Lật ngược vấn đề; Xem xét tương tự; Khái quát hóa và khai thác kiếnthức cũ đặt vất đề dẫn đến kiến thức mới

* Phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ

Dễ thực hiện (nhưng cũng dễ hình thức) một số học sinh dựa vào nhau(tránh lối suy nghĩ: đổi mới phương pháp dạy học là phải hoạt động nhóm)

* Phương pháp theo dự án

Dạy học theo dự án được hiểu là một phương pháp hay một hình thức dạyhọc, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợpgiữa lý thuyết và thực tiễn, thực hành Nhiệm vụ này được người học thực hiệnvới tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập

kế hoạch, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh đánh giá quá trình và kếtquả thực hiện Khác với các hình thức dạy học truyền thống, chủ yếu diễn ratrong lớp học, gắn chặt với sách giáo khoa, với bảng đen và thuyết trình của giáoviên

Lưu ý khi sử dụng các phương pháp:

Tránh lạm dụng một phương pháp, vì mỗi phương pháp đều có ưu điểm

và nhược điểm riêng của nó

Vận dụng linh hoạt các phương pháp, có thể sử dụng nhiều phương pháptrong dạy học một bài

Trong quá trình dạy học nên sử dụng một số kỹ thuật dạy học như: Kĩ thuậtđặt câu hỏi, Kĩ thuật khăn trải bàn, Kĩ thuật mảnh ghép, Kĩ thuật tư duy, Kĩ thuật

“KWL”, Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực,…

* Các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực của học sinh

+ Kỹ thuật công não

Kỹ thuật nhằm huy động những tư tưởng mới mẻ, độc đáo về một chủ đề củacác thành viên trong thảo luận nhóm Kỹ thuật này dễ thực hiện, không tốn kém,huy động tối đa trí tuệ tập thể, tạo điều kiện cho tất cả các thành viên tham gia.Tuy nhiên cần lưu ý: tránh tản mạn, mất thời gian chọn ý kiến thich hợp

+ Kỹ thuật thảo luận viết

Ý kiến của các thành viên được trình bày ra giấy; kỹ thuật này có các ưu

điểm nhứ kỹ thuật động não tuy nhiên lớp học trật tự hơn

Và một số các kỹ thuật khác như: kỹ thuật khăn trải bàn, ký thuật góc học tập,

kỹ thuật các mảnh ghép, lập sơ đồ tư duy…

3.Tổ chức, chỉ đạo thường xuyên các hoạt động thực hành đổi mới phương pháp dạy học

3.1 Xác định trọng tâm chỉ đạo

Thống nhất trong nhận thức và tổ chức thực hiện những hoạt động đổi mớiphù hợp, có thể thực hiện được ngay như sau:

- Đổi mới cách xác định mục tiêu bài học

Việc xác định mục tiêu bài học cần đảm bảo 2 yêu cầu cơ bản:

+ Định lượng được mức độ, chuẩn kiến thức, kỹ năng và thái độ học sinh phảiđạt được sau bài học để thực hiện, đồng thời lấy đó làm căn cứ đánh giá kết quảbài học một cách khách quan, tránh tình trạng đánh giá cảm tính đối với một bàihọc;

+ Chú trọng mục tiêu xây dựng phương pháp học tập, đặc biệt là phươngpháp tự học qua mỗi giờ học, bài học

- Đổi mới cách soạn giáo án trên cơ sở 3 định hướng sau

+ Chuyển trọng tâm từ thiết kế các hoạt động của thầy sang hoạt động củatrò;

+ Giáo án phải thực sự là một bản kế hoạch lên lớp trong đó mọi hoạt độngđều được tính đếm theo một quy trình hợp lý và có sự phối kết hợp rất chặt chẽcác nguồn lực: người dạy, người học, sách giáo khoa, thiết bị dạy học…;

+ Cần dự tính các phương án và cách thức có thể tiến hành để kiểm soát chấtlượng làm việc của học sinh.

- Tăng cường tổ chức cho học sinh hoạt động với hai hình thức, hoặc làm

việc độc lập theo nhịp độ phân hoá cá nhân, hoặc làm việc theo nhóm; sử dụngtriệt để các phiếu hoạt động học tập; tăng cường giao tiếp thầy - trò kết hợp mởrộng giao tiếp trò - trò

- Nâng cao chất lượng các câu hỏi trong tiết học và đề kiểm tra, giảm số câu

hỏi tái hiện, tăng tỷ lệ các câu hỏi yêu cầu tư duy tích cực, sáng tạo, chú trọngnhận xét sửa chữa các câu trả lời cho học sinh

Những hoạt động đổi mới trên được nhà trường quán triệt đồng bộ đối với tất

cả các giáo viên, ở tất cả các bộ môn Tinh thần chỉ đạo chung là: trong mỗi tiếthọc bình thường, học sinh được hoạt động nhiều hơn, thực hành nhiều hơn, thảoluận nhiều hơn và quan trọng hơn là được suy nghĩ nhiều hơn trong quá trìnhlĩnh hội nội dung học tập

3.2 Lập kế hoạch tổ chức các hoạt động

Thực hành đổi mới phương pháp trong từng thời gian: tuần, tháng, học kỳ,năm học (trên cơ sở kế hoạch chuyên môn của các tổ nhóm chuyên môn và củanhà trường)

3.3 Tổ chức thực hiện

- Chỉ đạo tổ nhóm chuyên môn chú trọng tất cả các khâu trong quy trình hoạtđộng: xác định những yêu cầu đổi mới, bàn bạc, xây dựng thiết kế giáo án mẫutheo hướng đổi mới, lần lượt cử giáo viên dạy thử nghiệm và tập thể dự giờ, traođổi, rút kinh nghiệm, so sánh với bài dạy trước đó để thấy mặt tiến bộ và hạnchế

- Chỉ đạo điểm những giờ dạy học sinh phương pháp học tập, chú trọnghướng dẫn học sinh tự học trên lớp và ở nhà dưới sự hướng dẫn của giáo viên

- Tổ chức học tập, nghiên cứu, cải tiến cách thức kiểm tra kết quả học tập củahọc sinh theo định hướng đổi mới, sử dụng hợp lý hai hình thức kiểm tra: tự luận

và trắc nghiệm

- Đổi mới hoạt động của Thư viện nhà trường và Thiết bị dạy học, chú trọngchỉ đạo việc làm và sử dụng đồ dùng dạy học, phục vụ có hiệu quả cho quá trìnhđổi mới phương pháp dạy học

- Tổ chức các đợt thao giảng, hội thi giáo viên giỏi các cấp theo tinh thần đổimới phương pháp, mời các giáo viên giỏi trong cụm hoặc các chuyên gia về dựgiờ, trao đổi

- Tổ chức cho giáo viên tham quan, học tập các đơn vị tổ, trường có phongtrào và chất lượng dạy học tốt ở trong và ngoài địa phương

* Các biện pháp cụ thể:

Trên cơ sở phân tích những mạnh - yếu của một số phương pháp dạy họctruyền thống, dạy học hiện đại nhằm khắc phục những thiếu sót trong giảng dạy,nâng cao chất lượng dạy, khích lệ học sinh học tập tích cực, cần chú trọng:

3.3.1 Dạy cho học sinh cách học

Trên cơ sở đổi mới việc dạy thì việc học cũng phải đổi mới: Học là tự tìm rakiến thức dưới sự hướng dẫn của thầy, biết đối thoại, biết ứng xử, biết cách giảiquyết vấn đề, biết cách sống, biết tự đánh giá và điều chỉnh

Xây dựng tập thể lớp học, chỉ đạo tốt công tác chủ nhiệm trong việc tuyểnchọn đội ngũ cán bộ lớp, giúp đỡ và tạo điều kiện tối đa cho đội ngũ này làmviệc; giáo viên chủ nhiệm phải giao nhiệm vụ cụ thể cho từng đối tượng nhưquản lý lớp, chịu trách nhiệm bộ môn, phong trào của lớp và từ đó giáo viên chủnhiệm kiểm tra, uốn nắn cho các em nhằm tổ chức và quản lý tốt hoạt động họcgồm có học ở trường, ở nhà

Để tạo điều kiện tốt cho việc học, giáo viên chủ nhiệm lớp phải quy địnhnhững dụng cụ tối thiểu phục vụ cho học tập của học sinh; đối với học sinh cóhoàn cảnh khó khăn thì xin sự giúp đỡ của tập thể lớp, hoặc xin sự hỗ trợ của