“Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục, trong đó dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tiễn k
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc Tên giải pháp hữu ích:
Một số giải pháp chỉ đạo thực hiện “Giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh”.
(Đề nghị công nhận chiến sĩ thi đua cấp tỉnh)
1 Họ và tên: Lê Xuân Thực
29-và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàndiện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêugia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả”
Hoạt động ngoài giờ lên lớp được quy định cụ thể tại Điều lệ trường tiểuhọc ban hành kèm theo Thông tư số 41/2010/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm
2010 của Bộ GD-ĐT, tại Điều 26 đã chỉ rõ: “Hoạt động giáo dục bao gồm hoạtđộng trên lớp, nhằm rèn luyện đạo đức, phát triển năng lực, bồi dưỡng năngkhiếu, giúp đỡ học sinh phù hợp đặc điểm tâm lý, sinh lý lứa tuổi học sinh tiểuhọc Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm hoạt động ngoại khoá, hoạtđộng vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hoá; hoạt độngbảo vệ môi trường; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác”
“Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục, trong đó dưới sự
hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia
trực tiếp vào các hoạt động thực tiễn khác nhau của đời sống gia đình, nhàtrường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của hoạt động Qua đó pháttriển năng lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạocủa cá nhân học sinh”
Trang 2Thực hiện Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT về đánh giá học sinh tiểu họcđược áp dụng từ năm học 2016-2017 Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồngcũng đã có chỉ đạo trong kế hoạch năm học 2017- 2018 về tăng cường các hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo trong trường tiểu học, từ đó đội ngũ cán bộ giáo viên
đã nhận thức được về vai trò, vị trí của hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong quátrình giáo dục phát triển toàn diện cho học sinh
Việc kết hợp các yếu tố trải nghiệm sáng tạo thông qua hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp là một việc hết sức quan trọng, thông qua việc tổ chức câulạc bộ, trò chơi, diễn đàn, sân khấu hóa, tổ chức sự kiện, hoạt động giao lưu, laođộng công ích, hoạt động nhân đạo, từ thực tiễn để thiết kế hoạt động trảinghiệm sáng tạo Đây là một hình thức tổ chức với nhiều điều mới lạ và những
kỉ niệm vui Mỗi một chủ đề, hoạt động trải nghiệm sẽ giống như một “bướcchân” đầy tự tin và háo hức trên con đường học trò Học sinh "hành trình" theotừng bài học như đi theo một câu chuyện hấp dẫn và có thể tự ghi ra những thuhoạch cần thiết cho cá nhân
Có thể khẳng định, việc đưa hoạt động trải nghiệm sáng tạo vào hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp phù hợp với xu thế phát triển chung của xã hội, đápứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.Nhằm đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục ngay từ đầu năm
học 2017-2018 tôi đã nghiên cứu một số giải pháp chỉ đạo thực hiện “Giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh Trường Tiểu học thị trấn Đạm Ri’’ Triển khai chỉ đạo thực hiện phù hợp với điều kiện nhà trường
- Đối với học sinh bậc tiểu học, trải nghiệm sáng tạo đòi hỏi các em phải
tự giác tham gia nhiều hoạt động dưới dạng học mà chơi, chơi mà học có mangmột chút hơi hướng của năng khiếu, cảm xúc trải nghiệm Vì thế, là khó đối vớicác em, nhiều khi các em hiểu, biết nhưng lại không biết cách diễn đạt, khôngbiết cách thể hiện, hoặc thiếu tự tin để học tập trải nghiệm sáng tạo
- Các hoạt động học tập của học sinh trong hoạt động theo hướng trảinghiệm sáng tạo rất đa dạng và theo nhiều cách nghĩ cách làm khác nhau và
Trang 3đang trong quá trình mày mò thử nghiệm theo từng chủ đề của việc tổ chức hoạtđộng ngoài giờ lên lớp do đó sẽ gặp không ít những sáng tạo không có địnhhướng, thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo không thực hiện được mục tiêugiáo dục.
- Để tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo đối với nhà trường cần phải
có kinh phí hỗ trợ nhưng trong thực tế thì trong khoản kinh phí nhà nước cấpkhông đủ để chi cho các hoạt động trải nghiệm, nếu thực hiện xã hội hóa thìcũng gặp không ít khó khăn
5.1.3 Sự cần thiết của giải pháp
Trong việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của Sở Giáo dục vàĐào tạo Lâm Đồng tại công văn số 1594/SGDĐT ngày 28/8/2017 đã chỉ đạo:
“Các cơ sở giáo dục tiểu học cần chuyển mạnh các hoạt động tập thể, hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động ngoại khóa sang hướng tổ chức hoạt độngtrải nghiệm; tập trung vào các hoạt động rèn kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp,làm quen với một số nghề truyền thống ở địa phương Tăng cường tổ chức vàquản lí các hoạt động giáo dục kĩ năng sống theo Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT ngày 28/02/2014 của Bộ GDĐT ban hành quy định về quản lí hoạtđộng giáo dục kĩ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa”
Từ việc xác định mục tiêu giáo dục hoạt động ngoài giờ lên lớp để chohọc sinh phát triển toàn diện, giúp các em tự tin trong các hoạt động tập thể và
có khả năng diễn đạt ý hiểu của mình, rèn kỹ năng sống tham gia các hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo Tôi đã xác định việc nghiên cứu một số giải pháp “Giáodục ngoài giờ lên lớp thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, tại TrườngTiểu học thị trấn Đạm Ri” Nhằm cung cấp các hình thức biện pháp, định hướngviệc tổ chức giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua các hoạt động trải nghiệmsáng cho đội ngũ giáo viên với phương châm giáo dục vừa sức, phù hợp với đốitượng học sinh, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường Với hy vọng thúcđẩy phong trào giáo dục trải nghiệm sáng tạo, tạo tiền đề cho những năm học kếtiếp
Trong dự thảo chương trình sách giáo khoa mới Bộ giáo dục và Đào tạovừa công bố thì: Hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở bậc tiểu học sẽ là một môn
Trang 4học độc lập, do đó để cho giáo viên trong nhà trường tiếp cận về trải nghiệmsáng tạo cũng là vấn đề hết sức cần thiết
5.2 Phạm vi giải pháp:
Trong giải pháp này, tôi xin được tiếp tục giới thiệu một số biện pháp chỉđạo “Giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo”tại Trường Tiểu học thị trấn Đạm Ri, huyện Đạ Huoai và có thể triển khai ở cáctrường học trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên nhằm nâng cao chất lượng và hiệuquả giáo dục toàn diện cho học sinh
5.3 Thời gian áp dụng:
Áp dụng tổ chức các “Giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh thôngqua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo” cho học sinh phù hợp với điều kiện nhàtrường trong năm học 2017-2018 và định hướng mở cho các năm học sau, tạiTrường Tiểu học thị trấn Đạm Ri
5.4 Giải pháp thực hiện:
5.4.1 Tính mới của giải pháp:
“Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục, trong đó dưới sựhướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham giatrực tiếp vào các hoạt động thực tiễn khác nhau của đời sống gia đình, nhàtrường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của hoạt động, qua đó pháttriển năng lực thực tiễn, phẩm chất, nhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạocủa cá nhân mình Trải nghiệm sáng tạo là hoạt động được coi trọng trong từngmôn học; đồng thời trong kế hoạch giáo dục cũng bố trí các hoạt động trảinghiệm sáng tạo riêng, mỗi hoạt động này mang tính tổng hợp của nhiều lĩnhvực giáo dục, kiến thức, kỹ năng khác nhau”. (Dự thảo Nội dung CT GDPT mới).
Thực hiện Thông tư 22/2016/TT- BGDĐT về đánh giá học sinh tiểu họcđược áp dụng từ năm học 2016-2017, nhưng đến đầu năm học 2017-2018 thựchiện hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng, Trường Tiểu học thịtrấn Đạm Ri bắt đầu triển khai hình thức trải nghiệm sáng tạo thông qua hoạtđộng ngoài giờ lên lớp, do đó đây là giải pháp lần đầu được chỉ đạo thử nghiệmnhưng đã đem lại nhiều thành công trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệmsáng tạo phù hợp với điều kiện nhà trường
Thứ nhất: Lập kế hoạch triển khai hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hình thức trải nghiệm sáng tạo
Bước 1: Ban hành quyết định thành lập ban chỉ đạo Đầu năm học tôi đãtham mưu cho Hiệu Trưởng ban hành quyết định thành lập ban chỉ đạo hoạtđộng trải nghiệm bao gồm các thành viên sau: Phó Hiệu trưởng trực tiếp làmtrưởng ban chỉ đạo, có sự tham gia của ban đại diện cha mẹ học sinh; thành viênbao gồm: Tổng phụ trách đội, Bí thư chi đoàn, và giáo viên chủ nhiệm các lớp
Trang 5Bước 2: Xây dựng kế hoạch chỉ đạo chung xuyên suốt năm học.
Xác định mục tiêu hướng tới việc giáo dục hoạt động ngoài giờ lên lớpthông qua hình thức trải nghiệm sáng tạo là: thông qua hoạt động trải nghiệmsáng tạo nhằm định hướng, tạo điều kiện cho học sinh quan sát, suy nghĩ vàtham gia các hoạt động thực tiễn, qua đó tổ chức khuyến khích, động viên và tạođiều kiện cho các em tích cực nghiên cứu, tìm ra những giải pháp mới, sáng tạonhững cái mới trên cơ sở kiến thức đã học trong nhà trường và những gì đã trảiqua trong thực tiễn cuộc sống, từ đó hình thành ý thức, phẩm chất, kĩ năng sống
và năng lực cho học sinh Hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm phát triển, nângcao các tố chất và tiềm năng của bản thân học sinh, nuôi dưỡng ý thức sống tựlập, đồng thời quan tâm, chia sẻ tới những người xung quanh Do vậy việc lập
kế hoạch phải quan tâm đến các việc sau:
Xác định yêu cầu: Các em được chủ động tham gia vào tất cả các khâucủa quá trình hoạt động, từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánhgiá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân.Các em được trải nghiệm, được bày tỏ quan điểm, ý tưởng, được đánh giá và lựachọn ý tưởng hoạt động, được thể hiện, tự khẳng định bản thân, được tự đánhgiá và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm mình và của bạn bè,
Từ đó, hình thành và phát triển cho các em những giá trị sống và các năng lựccần thiết Giáo dục chuyển từ hướng tiếp cận nội dung sang hướng tiếp cận nănglực Chú trọng việc tăng cường các hoạt động trải nghiệm thực tế nhằm giáo dụcđạo đức, lối sống và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh
Xác định nội dung thực hiện: Căn cứ để xây dựng lựa chọn các nội dungtheo công văn số 2670/SGDĐT- GDTH ngày 27/8/2015 về hướng dẫn tổ chứchoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp ở tiểu học; căn cứ vào tình hình thực tếcủa đơn vị, đối chiếu lại danh mục thiết bị đã có, hệ thống âm thanh loa đài, cácđiểm đến có thể tổ chức hoạt động trải nghiệm, các gia đình chính sách, ngườigià neo đơn phục vụ giáo dục truyền thống
Về nội dung trải nghiệm sáng tạo thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớptại trường Tiểu học thị trấn Đạm Ri năm học 2017-2018 đã thực hiện đó là:
09/9/2017 Truyền thốngnhà trường. Giới thiệu về trường lớp; quy định nhà trường, liên đội; thi tìm hiểu về trường lớp21/10/201
7
Vòng taybạn bè
Tìm hiểu ngày 20/10; thi vẽ tranh chủ đề ngày phụ nữ; thi tìm hiểu bằng hình thức rung chuông vàng
16/12/201
7
Uống nướcnhớ nguồn Truyền thống quân đội nhân dân Việt Nam và tổ chức 1 ngày em tập làm chú bộ đội ( Mời
Trang 6Thời gian Chủ điểm Nội dung
ban chỉ huy quân đội huyện về hướng dẫn)13/01/201
8
Yêu đất nướcViệt Nam - Thi tìm hiểu về biển đảo Việt Nam03/02/201
8
Giữ gìn nền văn hóa dân tộc Chăm sóc gia đình có công với Tổ quốc
24/3/2018 Tiến bước lên Đoàn. Thi nghi thức Đội Tổ chức các trò chơi dân gian.21/4/2018 Giáo dục văn hóa địa phương
Hướng dẫn học sinh trải nghiệm tìm hiểu về Đảng ủy, UBND, HĐND tại ủy ban thị trấn (mời ban tuyên giáo Đảng ủy nói chuyện, văn phòng ủy ban hướng dẫn
12/5/2018
Kính yêu, biết
ơn Bác Hồ Chúng em học thật tốt
-Thi tìm hiểu về thân thế, sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh
Triển khai thực hiện: Trước đây, khi tổ chức các hoạt động ngoài giờ lênlớp, đa số giáo viên làm thay học sinh ở hầu hết các khâu như lựa chọn nộidung, xây dựng kế hoạch, chuẩn bị Học sinh chỉ tham gia thực hiện với số íthọc sinh trong lớp Với yêu cầu tất cả học sinh đều được tham gia đầy đủ cácbước khi tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo là nhiệm vụ mới, khó khăn nêngiáo viên còn rất lúng túng trong khâu xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện Dovậy, ban chỉ đạo cần tổ chức hướng dẫn để mỗi giáo viên nắm chắc mục đích, ýnghĩa, yêu cầu và các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm
Tôi đã chỉ đạo cho Tổng phụ trách đội trực tiếp xây dựng kế hoạch tổchức thí điểm cho 01 lớp sau đó họp đúc rút kinh nghiệm triển khai tổ chứctrong toàn trường Mỗi kỳ sinh hoạt, tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp chohọc sinh, sau khi thiết kế chương trình tôi xin ý kiến chỉ đạo của Hiệu Trưởngphân công và giao nhiệm vụ cụ thể cho giáo viên chủ nhiệm, Tổng phụ trách đội
đi đến thống nhất triển khai thực hiện
Về công tác chuẩn bị: Bước này khá quan trọng quyết định sự thành côngcủa buổi tổ chức trải nghiệm sáng tạo, do đó tôi đã giao cho Chi đoàn trực tiếpphụ trách Cán bộ thư viện phụ trách chuẩn bị các phương tiện, máy móc thiếtbị Ví dụ giới thiệu về biển đảo theo chủ đề tháng 01/2018 phải chuẩn bị vềmáy chiếu, bản đồ địa lý thế giới, bản đồ địa lý Việt Nam Về bản thân chuẩn bịhình ảnh về tài nguyên biển đảo Việt Nam như phim giới thiệu về các quần đảolớn, quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa, đảo Phú Quốc, Cát Bà, Cái Bầu, Phú Quý,
Lý Sơn, Côn Đảo Giáo viên chủ nhiệm các lớp chuẩn bị các điều kiện cho họcsinh tham gia, phân công các tổ (nhóm) tham gia vào các nội dung theo quy địnhcủa ban tổ chức
Trang 7Tổng phụ trách đội nghiên cứu chương trình và phụ trách dẫn chươngtrình, chi đoàn phân công đoàn viên hướng dẫn học sinh thực hiện trải nghiệm
Thứ hai: Tiếp tục tổ chức tốt hoạt động của hội đồng tự quản và xây dựng các kĩ năng nền cần thiết cho học sinh.
Về tổ chức hội đồng tự quản.
Năm học 2017-2018 Trường Tiểu học thị trấn Đạm Ri chuyển từ việc dạyhọc theo Mô hình trường học mới Việt Nam sang dạy học theo sách truyềnthống, nhưng ngay từ đầu năm học lãnh đạo nhà trường đã tổ chức thảo luận giữlại thành tố tích cực của Hội đồng tự quản để tiếp tục tổ chức lớp học và đâycũng chính là nét đặc biệt thành công của Mô hình trường học mới Việt Nam
Giáo viên cần mạnh dạn giao việc cho Hội đồng tự quản thực hiện cácnhiệm vụ quản lí lớp, duy trì tổ chức sinh hoạt lớp, giờ chào cờ đầu tuần;khuyến khích các em tích cực tham gia trang trí lớp, tự tổ chức các hoạt độngvui chơi, đăng kí tham gia các câu lạc bộ, tránh làm thay, làm hộ học sinh Giáoviên chỉ đóng vai trò là người tư vấn giúp đỡ Làm như vậy các em mới có cơhội bộc lộ khả năng của bản thân, rèn luyện các phẩm chất, năng lực cần thiết
Từ đó có thêm các kĩ năng cần thiết để tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạohiệu quả
Như vậy, việc sử dụng hội đồng tự quản để tổ chức các hoạt động ngoàigiờ lên lớp theo hướng sáng tạo là một thuận lợi, cơ bản các em biết nhiệm vụcủa mình khi tham gia các hoạt động của lớp, từ đó phát huy vai trò của từnghọc sinh trong lớp, khuyến khích các em tự khám phá
Về trang bị kỹ năng nền cho học sinh
Kỹ năng nền phải được bắt đầu từ hội đồng tự quản sau đó hội đồng tựquản có trách nhiệm “truyền lửa” cho cả lớp
Về lý thuyết thì khi tham gia giáo dục hoạt động ngoài giờ lên lớp thôngqua hình thức trải nghiệm sáng tạo, đòi hỏi học sinh phải huy động kiến thức, kĩnăng, các phẩm chất năng lực tổng hợp để giải quyết nhiệm vụ thực tiễn Cónhiệm vụ của cá nhân, có nhiệm vụ đòi hỏi phải có sự hợp sức của cả nhóm Các
em phải bàn bạc, trao đổi, thống nhất, ra quyết định Điều quan trọng với mỗigiáo viên là phải hướng dẫn các em các kĩ năng như: kĩ năng làm việc nhóm, kĩnăng lắng nghe và phản hồi tích cực, kĩ năng ghi chép, thu thập xử lí thông tin,
kĩ năng ra quyết định Đồng thời xây dựng niềm tin đối với học sinh Giáo viênchỉ có thể tin tưởng các em thì mới có thể giao việc cho các em ngược lại, họcsinh chỉ có tin yêu giáo viên, tin yêu bạn của mình mới có thể tự tin chia sẻ vớichính giáo viên và bạn bè trong lớp những suy nghĩ của mình
Trong thực tế tại Trường Tiểu học thị trấn Đạm Ri với bảy năm nhàtrường áp dụng Mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN) vào tổ chức dạyhọc, các kỹ năng hoạt động nhóm và các kỹ năng sinh hoạt tập thể, các em đãđược rèn luyện nhiều, trách nhiệm của giáo viên là phát huy sở trường của từng
Trang 8học sinh để giao nhiệm vụ, tổ chức thực hiện, sáng tạo, khám phá từ những kỹnăng nền cho các em Vậy tạo kỹ năng nền cho các em như thế nào?
Các hoạt động ngoài giờ lên lớp tôi đã chỉ đạo Tổng phụ trách đội và giáoviên xây dựng kỹ năng nền là:
Kỹ năng trải nghiệm, khám phá: Từ những tình huống cụ thể và thực tế.
Học sinh tiến hành các hành động trên đối tượng (hoặc có thể đọc một số tàiliệu, nghe giảng, xem video về chủ đề hàng tháng); tất cả các yếu tố đó sẽ tạo racác kinh nghiệm nhất định những kinh nghiệm đó trở thành “nguyên liệu đầuvào” quan trọng của quá trình học tập Vậy các em phải được quan sát trực tiếp
để nẩy sinh ý tưởng, tạo tình huống có vấn đề để kích thích tư duy sáng tạo chocác em
Kỹ năng suy ngẫm - phân tích - khái quát hóa kiến thức: Học sinh xử lý
những gì tìm được theo ý tưởng, quan điểm là qua hoạt động này các em suyngẫm xem có gì mới, phân tích cái mới đó bằng trí tưởng tượng để phát triểnnhững hoạt động thu được thành công cụ, sản phẩm
Kỹ năng hoạt động thực hành - áp dụng - sáng tạo: đó là thử nghiệm sau
khi “nghiên cứu” vừa để kiểm tra độ tin cậy của các hành động xử lí, vừa
để học kĩ năng chuyên biệt ứng với tri thức đó và áp dụng trong tình huốngmới theo hướng sáng tạo.
Hoạt động đánh giá: để rà soát lại toàn bộ quá trình và kết quả học tập cần
có thông tin để điều chỉnh hay bổ sung hoạt động Những hoạt động dạng nàycũng có chức năng phát triển thái độ, xúc cảm, tình cảm và giá trị ở người học,
vì từ bản chất, đánh giá gắn liền với giá trị và nhu cầu, lợi ích con người Hoạtđộng đánh giá có thể lồng ghép vào các giai đoạn học tập
Thứ ba: Hướng dẫn tìm hiểu về hoạt động trải nghiệm sáng tạo:
Ngay từ đầu năm học, ngoài việc hướng dẫn học sinh xây dựng nội quycủa lớp, của trường, các kỹ năng cơ bản về tổ chức làm việc nhóm, ghi chép Giáo viên cần giới thiệu, hướng dẫn cho học sinh hiểu về mục đích, các hìnhthức, cách tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo Thông qua đó, học sinh cảlớp biết lựa chọn hình thức tổ chức phù hợp với nội dung; nắm được các bước
cơ bản cần thực hiện, trách nhiệm của từng cá nhân khi tham gia hoạt động trảinghiệm sáng tạo
Trên cơ sở kế hoạch của nhà trường giáo viên nên hướng cho học sinh lựachọn nội dung thực hiện cho phù hợp với lớp, định hướng cho học sinh sẽ trảinghiệm thực tế ở đâu, làm những việc gì? khi nào? Việc này sẽ tạo tâm thế sẵnsàng thực hiện cho học sinh
Thứ tư: Tăng cường rèn kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hình thức trải nghiệm sáng tạo.
Để đứa trẻ trở thành một cá nhân độc lập, tự chủ, sống khỏe, sống tốtthành công trong tương lai thì ngay từ nhỏ giáo dục cần phải rèn cho trẻ những
kỹ năng sống tối thiểu và cơ bản Có thể coi đó là chìa khóa cho sự sống còn và
Trang 9phát triển của mỗi con người, nếu có kỹ năng sống phù hợp sẽ luôn vững vàngtrước những khó khăn và thử thách. Các em sẽ biết giải quyết tình huống theohướng tích cực và làm chủ cuộc sống, vì thế tôi đã chỉ đạo giáo viên tập trungbồi dưỡng các kỹ năng sống cho học sinh như: kỹ năng vận động, kỹ năng nhậnthức, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác nhóm, kỹ năng tự phục vụ và tự vệ, kỹnăng bảo vệ môi trường,… Hằng ngày cần rèn kỹ năng sống thông qua nhiềuhình thức khác nhau.
- Rèn kỹ năng sống được lồng ghép trong các giờ hoạt động ngoài giờ lên lớp:
Đầu năm học tôi đã trực tiếp chỉ đạo đa số các hoạt động ngoài giờ lên lớpđều có nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Giáo viên phải nghiên cứuđầy đủ các văn bản hướng dẫn để soạn giáo án đầy đủ các yêu cầu trước khi lênlớp Tôi cùng với Tổng phụ trách đội giám sát kỹ việc giáo viên thực tế dạy -học trên lớp có đáp ứng yêu cầu đặt ra không? vì vậy trong thời gian đầu, lãnhđạo nhà trường phải kiểm soát một cách chặt chẽ, thường xuyên để việc giáodục kỹ năng sống cho học sinh được giáo viên quan tâm và đi vào nề nếp
Giáo dục kỹ năng sống thông qua hình thức trải nghiệm từ các trò chơidân gian bổ ích như: Rồng rắn lên mây (giúp các em kỹ năng ứng xử khi ở nhàmột mình); trò chơi cướp cờ, mèo đuổi chuột (giúp các em có phản ứng phòng
vệ nhanh) Khi chơi tự phân công người chủ trò, trọng tài, người chơi, người cổvũ, Sắp xếp lựa chọn địa điểm chơi cho phù hợp với tính chất của trò chơi,đảm bảo an toàn khi chơi Lúc đầu các trò chơi có giáo viên hướng dẫn, sau đócác em tự vui chơi và tự rèn kỹ năng sống cho bản thân
Thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hình thức trải nghiệm sáng
tạo các em phải thể hiện được trong ứng xử hàng ngày, giáo viên hướng dẫn các
em các kỹ năng đơn giản như chào hỏi, cám ơn, xin lỗi, động viên, chia sẻ khibạn gặp chuyện buồn, giúp bạn khi gặp khó khăn, tự phục vụ, tự vệ, Mặc dù
là chuyện tưởng như đơn giản nhưng nếu không được giáo viên chỉ dẫn, các em
có thể bỏ qua hoặc có những hành vi thiếu văn minh nơi công cộng
Đội thiếu niên tăng cường các hoạt động tập thể như: giao lưu văn nghệ,thi "Rung chuông vàng", thi kể chuyện sách, thi tìm hiểu, múa hát tập thể giữagiờ, Khi tổ chức các hoạt động này, giáo viên - tổng phụ trách cần giao việcchủ động chương trình cho các em học sinh có khả năng để phát huy được tínhchủ động, sáng tạo, tính mạnh dạn, tự tin trước mọi người xung quanh Huyđộng tất cả giáo viên cùng tham gia hoạt động với học sinh để quản lí học sinh,giúp đỡ những học sinh gặp khó khăn trong quá trình hoạt động
Quy định ngay từ đầu năm học mỗi giáo viên sưu tầm 2 trò chơi dân gian
ở ba miền đất nước Tổ trưởng chuyên môn tập hợp thành tập những trò chơidân gian chuyển cho Phó Hiệu trưởng chọn lọc phù hợp với điều kiện nhàtrường, phù hợp với học sinh vùng Tây Nguyên: kết quả có 30 trò chơi dân gianlàm tài liệu học tập cho các lớp
Trang 10Ngoài lồng ghép chơi trò chơi dân gian vào các hoạt động tôi còn tổ chứchội thi với chủ đề chúng em hát dân ca và chơi trò chơi dân gian để cho học sinhthỏa lòng yêu thích của mình cùng thầy cô giáo và bè bạn Mỗi đội văn nghệ dolớp tự chọn, biểu diễn 2 tiết mục; đội chơi trò chơi tổ chức cho tất cả học sinhđược tham gia, mỗi lớp tổ chức 3 đội: một đội thi kéo co, một đội thi cướp cờ,một đội ném bóng rổ.
Thứ năm: Tích cực tìm hiểu và chăm sóc các di tích lịch sử, các gia đình chính sách, gia đình neo đơn ở địa phương.
Trước hết, nhà trường mời trưởng ban văn hóa xã về giới thiệu cho cán
bộ, giáo viên và học sinh các di tích lịch sử tại địa phương để tất cả mọi ngườiđược hiểu rõ về nguồn gốc, những giá trị của các di tích đó như di tích núi “LuBu” nơi căn cứ cách mạng, nơi bắt đầu cho việc tấn công khu lính Ngụy tại thôn
2 xã Hà Lâm Tổ chức hành trình về nguồn đến với khu căn cứ cách mạng tại xãĐoàn Kết, qua lời kể của các bác Hội cựu chiến binh
Tổ chức cho học sinh tham gia thăm hỏi các gia đình chính sách, gia đìnhneo đơn để các em thêm phần tích lũy trong bài học thực tế Hoạt động này cần
có sự kết hợp giữa nhà trường và ban chấp hành đoàn thanh niên thị trấn, phốihợp tăng hướng sinh động về giáo dục cho thanh thiếu niên, đồng thời hỗ trợ vềphương tiện đưa đón học sinh Chủ động tổ chức các hoạt động thăm hỏi, quétdọn vệ sinh xung quanh nhà ở của gia đình neo đơn… Thúc đầy các hoạt độngnày trở thành các hoạt động thường xuyên của liên đội, tránh việc tổ chức hìnhthức
Thứ sáu: Tạo cơ hội cho tất cả học sinh tham gia vào cả quá trình của hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
Tổ chức họp xây dựng kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp có sự thamgia đóng góp ý kiến của học sinh:
Khi được tham gia xây dựng kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp, các
em đã được phát huy tính chủ động, sáng tạo của mình Việc tham gia vào cáchoạt động tập thể với thầy cô, bạn bè, khoảng cách thầy - trò được thu nhỏ lại,các em gần gũi với nhau hơn, thực sự tự tin, mạnh dạn và thông qua đó các em
đã tự tin hơn hẳn trong giờ học.
Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã tổ chức họp với ban đại diện cha mẹhọc sinh các lớp để thống nhất xây dựng kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp.Tổng phụ trách đội đưa ra kế hoạch theo dự kiến, ban chỉ huy liên đội đưa ra ýkiến của mình rồi sau đó cùng thống nhất bàn bạc kế hoạch hoạt động trong năm
học Hoạt động trải nghiệm sáng tạo về cơ bản mang tính chất của hoạt động tập
thể trên tinh thần tự chủ nhằm phát triển khả năng sáng tạo và cá tính riêng củamỗi cá nhân trong tập thể Mỗi giáo viên phải giúp đỡ, hỗ trợ các em thực hiệnđầy đủ các bước cơ bản sau:
Bước 1. Xây dựng ý tưởng;
Bước 2. Xây dựng kế hoạch;
Trang 11Bước 3. Công tác chuẩn bị thực hiện;
Bước 4. Tổ chức thực hiện;
Bước 5. Đánh giá kết quả thực hiện.
Việc các em được tham gia đầy đủ vào từng bước sẽ giúp hình thành vàrèn luyện các phẩm chất năng lực cần thiết: năng lực tổ chức, năng lực giao tiếp,
tự giải quyết vấn đề Do đó, giáo viên không nên coi nhẹ một bước nào, cụ thể:
Ví dụ: Tôi đã định hướng cho giáo viên thực hiện trải nghiệm sáng tạo khi kết thúc hoạt động tháng 10, chuẩn bị cho hoạt động của tháng 11/2018 như sau:
Chủ đề: Chào mừng Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11
Bước 1. Giúp học sinh xây dựng ý tưởng.
Giáo viên có thể gợi ý bằng nhiều cách để học sinh xây dựng ý tưởng như:
Theo các em, tháng 11 có ngày lễ nào lớn nhất? (20/11) Vậy các em cósuy nghĩ gì về ngày đó? Em cần làm những gì để dâng lên thầy cô? Học sinh sẽtrả lời nhiều ý khác nhau Trên cơ sở đó, giáo viên sẽ hướng cho học sinh thựchiện một hoạt động có ý nghĩa để chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11
Bước 2. Học sinh phải định hình những công việc cần làm làm là gì? Tổ
chức ở đâu? Những ai thực hiện? Cần có sự giúp đỡ của ai ở trong hoặc ngoàinhà trường? Cần những gì về cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng để thực hiện?Lúc này, vai trò của Hội đồng tự quản lớp được phát huy Các em vừa là ngườithu thập và xử lý thông tin, phân tích tình hình và tổ chức lớp để bàn bạc đi đếnthống nhất nội dung công việc cần làm
Ở bước này, đối với học sinh lớp một, lớp hai, giáo viên có thể ghi chépgiúp học sinh kế hoạch, đối với học sinh lớp ba, bốn và năm, giáo viên nên đểhọc sinh tự ghi chép Tùy theo, các em có thể viết trong vở theo trình tự về nộidung, hình thức, công tác chuẩn bị, thời gian, địa điểm, đối tượng tham gia hoặc các em xây dựng bằng sơ đồ, bảng biểu Như vậy, ngay từ hoạt động này,các em được bộc lộ nhiều khả năng: Ngôn ngữ, giao tiếp, phân tích, phán đoán,lắng nghe, cách trình bày, tổng hợp, tính toán
Bước 3. Trong quá trình học sinh thực hiện bước này, giáo viên cần theo
dõi, giúp đỡ học sinh việc chuẩn bị thực sự phải an toàn về mọi mặt: Sức khỏe,tác phong, lời nói, ăn mặc, đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho hoạt động Đặc biệtgiáo viên có thể hướng dẫn cho các em các kỹ năng nền cần thiết: cách ghi chép,phỏng vấn hoặc dự đoán tình huống nảy sinh khi thực hiện, cách giải quyết
Bước 4. Học sinh tiến hành thực hiện công việc Trong quá trình các em
thực hiện, giáo viên cần giúp đỡ và theo dõi, cần quan tâm đến những tìnhhuống nảy sinh và sự sáng tạo trong cách giải quyết của các em Điều này giúpgiáo viên có thể đánh giá đúng những phẩm chất năng lực của các em