TÀI LIỆU THAM KHẢO một số vấn đề về xây DỰNG ĐẢNG TRONG SẠCH, VỮNG MẠNH, ý NGHĨA SỐNG còn TRON sự NGHIỆP xây DỰNG và bảo vệ tổ QUỐC

Thắng lợi của cách mạng Việt Nam những năm qua là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố, nhưng nhân tố hàng đầu, quyết định nhất là sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng ta đội tiên phong chiến đấu dày dạn kinh nghiệm của giai cấp công nhân và dân tộc Việt Nam. Với bản lĩnh chính trị vững vàng, tính kiên định cách mạng, tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, Đảng ta nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, kết hợp thành công khoa học cách mạng của chủ nghĩa Mác Lênin với nghị lực chiến đấu và sức sáng tạo vô tận của nhân dân ta, khơi dậy và phát huy được tiềm năng và truyền thống quý báu của dân tộc, nắm bắt và tổng kết được những hoạt động thực tiễn sáng tạo của quần chúng và tiến trình thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu của cách mạng từng thời kỳ.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG SẠCH VỮNG MẠNH – NHIỆM VỤ THEN CHỐT CÓ Ý NGHĨA SỐNG CÒN CỦA SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC TRONG THỜI KỲ MỚI

Thắng lợi của cách mạng Việt Nam những năm qua là kết quả tổng hợp của nhiềuyếu tố, nhưng nhân tố hàng đầu, quyết định nhất là sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo củaĐảng ta - đội tiên phong chiến đấu dày dạn kinh nghiệm của giai cấp công nhân và dântộc Việt Nam Với bản lĩnh chính trị vững vàng, tính kiên định cách mạng, tinh thần độclập, tự chủ, sáng tạo, Đảng ta nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,kết hợp thành công khoa học cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lê-nin với nghị lực chiếnđấu và sức sáng tạo vô tận của nhân dân ta, khơi dậy và phát huy được tiềm năng vàtruyền thống quý báu của dân tộc, nắm bắt và tổng kết được những hoạt động thực tiễnsáng tạo của quần chúng và tiến trình thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu của cách mạng từngthời kỳ

Trong sự nghiệp đổi mới, sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản là nhân tố bảo đảmđịnh hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế và mọi hoạt động xã hội Không có sựlãnh đạo của Đảng Cộng sản thì không có chủ nghĩa xã hội Lúc bình thường, vai tròlãnh đạo của Đảng đã rất quan trọng, ở những bước chuyển giai đoạn thì vai trò lãnhđạo của Đảng

càng đặc biệt tăng lên Thực tế ở Liên Xô và Đông Âu trước đây đã cho thấy, chỉ cầnmột chút dao động, mơ hồ, hạ thấp hoặc buông lỏng sự lãnh đạo của Đảng là đất nước

đi chệch quỹ đạo của chủ nghĩa xã hội; và khi Đảng mất vai trò lãnh đạo thì chủ nghĩa

xã hội không còn, đất nước ngả sang con đường tư bản chủ nghĩa

Điều đó cắt nghĩa vì sao suốt mấy chục năm qua, nhất là những năm gần đây,các thế lực thù địch không ngừng tiến công vào Đảng Cộng sản, cổ vũ cho con đườngphát triển "kinh tế thị trường tự do", "đa nguyên đa đảng", dân chủ, nhân quyền theokiểu phương Tây, hòng tìm mọi cách để xoá bỏ chủ nghĩa xã hội và thủ tiêu vai tròlãnh đạo của Đảng

Trong tình trạng hiện nay, để có đủ khả năng và điều kiện lãnh đạo cách mạng

đúng đắn và có hiệu quả, Đảng cần thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn Thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn là quy luật tồn tại và phát triển của Đảng Là Đảng

duy nhất cầm quyền lãnh đạo Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân, lại hoạtđộng trong điều kiện kinh tế thị trường mở cửa, hội nhập hợp tác với các nước theotinh thần Việt Nam muốn là bạn và là đối tác tin cậy của các nước Vì vậy, Đảng cần

có ý thức sâu sắc về sự tự đổi mới, tự chỉnh đốn, không ngừng xây dựng tổ chức phùhợp điều kiện mới, nâng cao trình độ trí tuệ và phẩm chất mọi mặt của mình Chăm loxây dựng Đảng, thường xuyên củng cố nâng cao sức mạnh của Đảng là một bảo đảm

cơ bản quyết định con đường đi đúng đắn của dân tộc Trong quá trình đổi mới vàchỉnh đốn, Đảng cần giữ vững định hướng và không xa rời nguyên tắc; kiên định vàphát triển sáng tạo những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng

Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng

Đổi mới và chỉnh đốn Đảng là nhằm xây dựng và bảo vệ Đảng, bảo đảm thực hiện

có kết quả những nhiệm vụ chính trị, trong đó trọng tâm là phát triển kinh tế - xã hội,đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, giữ vững ổn định chính trị, xã hội,phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, xây dựng và bảo vệ chế độ xã hộichủ nghĩa ở nước ta Cho nên nó phải gắn với đổi mới các lĩnh vực của đời sống kinh

tế, chính trị, xã hội, trước hết là với quá trình thực hiện và hoàn thiện các chính sách

và cơ chế quản lý, với toàn hệ thống chính trị, với phong trào hành động cách mạngcủa quần chúng, khơi dậy và phát triển trí sáng tạo của nhân dân

Do đó, trước hết cần tăng cường bản chất giai cấp công nhân và tính tiên phong của Đảng, bảo đảm cho Đảng thật sự là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc.

Bản chất giai cấp của Đảng là vấn đề cơ bản, bao trùm, có tính nguyên tắc đối với tất

cả các đảng Mác-xít - Lê-nin-nít chân chính Nó càng đặc biệt quan trọng đối vớiĐảng ta - một đảng ra đời và trưởng thành ở một nước nông nghiệp lạc hậu, giai cấpcông nhân còn nhỏ bé, tỷ lệ đảng viên xuất thân từ công nhân còn rất thấp Hiện nay,Đảng ta lại đang hoạt động trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường, mở cửa hộinhập giao lưu quốc tế, môi trường xã hội rất phức tạp và đang đứng trước nhữngthách thức mới Vấn đề giữ cho Đảng không biến chất của giai cấp công nhân là vấn

đề hết sức quan trọng trong việc tự đổi mới, tự chỉnh đốn đảng và có ý nghĩa quyếtđịnh thắng lợi của sự nghiệp đổi mới

Giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng trước hết là phảikiên định quan điểm, lập trường của giai cấp công nhân, tuyệt đối trung thành với lợiích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc; phấn đấu cho mục tiêu

độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí

Minh; vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh cụ thể của nước ta trong thời kỳ mới và từthực tiễn mà tổng kết, khái quát, bổ sung, phát triển, làm phong phú thêm học thuyếtcách mạng và khoa học đó Thực tiễn những năm qua cho thấy, lúc nào máy móc rậpkhuôn và không giữ vững quyền độc lập, tự chủ và tính năng động, sáng tạo là lúc đóchúng ta gặp khó khăn

Bản chất giai cấp công nhân đòi hỏi Đảng phải được tổ chức chặt chẽ theo nguyêntắc tập trung dân chủ, thực hiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, thường xuyên tựphê bình, giữ vững sự đoàn kết thống nhất trong Đảng Mọi sự chia rẽ, bè phái, lỏnglẻo kỷ luật, kỷ cương pháp luật đều trái với bản chất giai cấp công nhân của Đảng.Bản chất giai cấp công nhân không tương dung với chủ nghĩa cơ hội, cục bộ, bản vị,phân tán Trái lại, nó đòi hỏi phải có tư tưởng đoàn kết thống nhất, hành động thốngnhất, kết hợp hài hoà các lợi ích cá nhân và tập thể, bộ phận và toàn xã hội

Như vậy, bản chất giai cấp công nhân thể hiện chủ yếu và quyết định không phải là

số lượng đảng viên xuất thân từ thành phần công nhân nhiều hay ít, mà ở lập trườngquan điểm, thế giới quan, đường lối chính trị, nguyên tắc tổ chức,… của Đảng có thật

sự là của giai cấp công nhân và đường lối chính trị của nó có phản ánh đúng lợi íchcủa nhân dân lao động và của cả dân tộc hay không

Trong hoàn cảnh cụ thể của nước ta, tính giai cấp hoà quyện chặt chẽ với tínhdân tộc, lợi ích giai cấp thống nhất với lợi ích của nhân dân, của dân tộc, Đảng chẳngnhững phải giữ vững và nâng cao bản chất giai cấp công nhân mà còn phải tiếp thu,

phát triển tinh hoa và truyền thống dân tộc, giữ gìn và phát huy bản sắc Việt Nam.Đây là yếu tố rất quan trọng làm tăng cường sức mạnh của Đảng.

Là người lãnh đạo, là bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp, đồng thời là lãnh tụchính trị của cả dân tộc, hơn ai hết, Đảng phải có trí tuệ cao, có tính tiên phong.Chiến thắng được mọi kẻ thù xâm lược, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước,

đi lên chủ nghĩa xã hội, trước hết là nhờ Đảng ta có trí tuệ tiên phong Lúc này, muốnchiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, Đảng ta càng phải có trí tuệ tiên phong Mọi cán bộ,đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải nhận thức đầy đủ và sâu sắc vấn đềnày để có kế hoạch thường xuyên học tập, nâng cao trình độ hiểu biết, trình độ tư duy

lý luận và năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn

Hai mươi năm qua, Đảng ta đề ra và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới

là do Đảng đã kiên định mục tiêu chiến lược, đồng thời đổi mới tư duy, nâng cao trình

độ lý luận, vận dụng một cách độc lập, sáng tạo những nguyên lý, lý luận, tổng kếtthực tiễn, phát huy được trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân, nắm bắt được những vấn đềnảy sinh từ thực tiễn cuộc sống Tuy nhiên, hiện nay cũng còn nhiều vấn đề cần phảitiếp tục đi sâu nghiên cứu, làm sáng tỏ Nếu không đẩy mạnh công tác nghiên cứu lýluận, tổng kết thực tiễn; nếu cán bộ, đảng viên không chịu học tập (học lý luận, họcquản lý, học chuyên môn, nghiệp vụ…), học trong nghiên cứu, trong cuộc sống thựctiễn thì không thể tìm ra được câu trả lời cho các vấn đề đó Cho nên, học tập là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi cán bộ, đảng viên Lười học tập, lười suy nghĩ sẽdẫn đến thụ động, ỷ lại, không thể nâng được trí tuệ của từng đảng viên, tổ chức đảng

và toàn Đảng Chính vì vậy, trong Báo cáo chính trị Đại hội IX, Đảng đã chỉ rõ: "Cáccấp ủy và chi bộ tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra đảng viên học tập, rèn luyện, khôngngừng nâng cao trình độ chính trị, học vấn chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức lãnhđạo, quản lý và công tác vận động nhân dân, phát huy vai trò tiền phong gươngmẫu"1

Đảng không những là lãnh tụ chính trị, người lãnh đạo, mà còn là một tổ chứcchiến đấu của những chiến sĩ tiên phong có giác ngộ cách mạng Vì vậy, tổ chức đảngphải rất chặt chẽ, mọi thành viên phải đoàn kết thống nhất Sự thống nhất của Đảngđược bảo đảm bằng tính tiên phong, bằng mục tiêu lý tưởng chung, đồng thời đượcđảm bảo bằng tổ chức, bằng các nguyên tắc tổ chức, trước hết là những nguyên tắctập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, thường xuyên tự phê bình vàphê bình Hiện nay, hơn lúc nào hết, càng phải kiên định, bảo vệ, phát triển và làmphong phú thêm nội dung, phương thức thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ Xarời nguyên tắc tập trung dân chủ là Đảng tự phá hoại sức mạnh về tổ chức của mình.Các thế lực thù địch đang mong muốn chúng ta vấp phải những sai lầm đó Thực tế đãkhông ít Đảng Cộng sản nội bộ rối loạn hoặc tan rã chỉ vì từ bỏ nguyên tắc tập trungdân chủ Đương nhiên, để thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ, cần nhận thứcđúng và thống nhất nội dung, bản chất của tập trung dân chủ, mối quan hệ biện chứnggiữa hai mặt tập trung và dân chủ; đồng thời cần cụ thể hoá, thể chế hoá thành cácquy chế, quy định, quy trình cụ thể, nhất là trong việc dân chủ thảo luận, ra quyếtđịnh và trong công tác cán bộ Dân chủ là cơ sở của tập trung, phải phát huy mạnh mẽdân chủ trong Đảng, đồng thời phải thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở, song dân

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, H 2001,

tr 53.

chủ phải có lãnh đạo, dân chủ phải đi đôi với kỷ luật, kỷ cương, pháp luật của Nhànước.

Thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ cũng là cơ sở để củng cố sự đoàn kếtthống nhất trong Đảng ở những bước ngoặt của cách mạng, trong những lúc khókhăn, phức tạp, việc giữ vững nguyên tắc và sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, trướchết là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng, có ý nghĩa quyết định sự thành bại củacách mạng Ngày nay, trong điều kiện mới, mọi cán bộ, đảng viên càng phải nêu caotinh thần đoàn kết, ý thức giữ gìn sự thống nhất của Đảng Sự đoàn kết thống nhấttrong Đảng được xây dựng trên cơ sở đường lối chính trị đúng đắn, tình cảm cáchmạng trong sáng của những đồng chí thương yêu nhau, đồng thời thực hiện nghiêmtúc các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng; thực hiện chính sách cán bộ một cách nhấtquán, công bằng

Để thực hiện tốt những yêu cầu, nội dung của công tác tự đổi mới, tự chỉnh đốn, thì một vấn đề hết sức quan trọng là Đảng cần gắn bó mật thiết với nhân dân, dựa vào dân Liên hệ mật thiết với quần chúng là quy luật tồn tại, phát triển và hoạt động

của một Đảng Mác-xít - Lê-nin-nít chân chính và là nguồn gốc tạo ra sức mạnh củaĐảng và cách mạng Trong điều kiện Đảng cầm quyền, phát triển kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa, việc liên hệ với quần chúng càng có ý thức đặc biệtquan trọng Quan liêu, xa rời quần chúng là biểu hiện nguy cơ thoái hoá của Đảng

Nó chẳng những làm cho Đảng thoái hoá, rã rời về tổ chức, mà nguy hại hơn, còn cóthể làm cho Đảng sai lầm về đường lối chính trị

Hơn nửa thế kỷ qua, chính nhờ bắt rễ sâu rộng trong quần chúng, đường lối chínhtrị trong lòng dân, được nhân dân đồng tình và ủng hộ, cho nên Đảng và nhân dân đãkết thành một khối vững chắc ở đâu và lúc nào Đảng, cán bộ, đảng viên thườngxuyên chăm lo cho lợi ích của dân, sống đồng cam cộng khổ với dân, mọi việc làmđều vì lợi ích của dân, thì ở đó Đảng và dân có mối quan hệ tốt đẹp, cán bộ, đảngviên, được dân tin, dân phục, dân theo Trái lại, ở đâu và lúc nào tổ chức đảng, cán

bộ, đảng viên xa dân, quay lưng lại với dân, quan liêu, thậm chí trù dập, ức hiếp dânthì ở đó sẽ bị dân oán ghét, chê trách, bất hợp tác Qua 20 năm thực hiện đường lốiđổi mới, với việc phát triển kinh tế, xã hội, cải thiện đời sống, mở mang dân trí, dânchủ trong xã hội, Đảng đã ngày càng củng cố được niềm tin của nhân dân, khơi dậynhững tiềm năng, tạo ra được nguồn sinh lực mới của cách mạng

Đất nước đang tiến vào thời kỳ phát triển mới, thời cơ thuận lợi đang mở ra, đồngthời cũng còn không ít khó khăn, thách thức, bốn nguy cơ mà Đảng chỉ ra vẫn diễnbiến phức tạp, không thể xem nhẹ nguy cơ nào Những yếu kém trong công tác xâydựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, các vấn đề xã hội bức xúc, mâu thuẫn trongnội bộ nhân dân, nếu không được kịp thời khắc phục có hiệu quả và sự chống phá củacác thế lực thù địch thực hiện chiến lược "diễn biến hoà bình", bạo loạn lật đổ sẽ lànguy cơ tiềm ẩn đối với sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Cần nhận thức sâu sắc vấn đề này và có nhiều biện pháp tích cực, thiết thực để xâydựng Đảng, tăng cường mối liên hệ giữa Đảng và nhân dân, xây dựng khối đoàn kếttoàn dân, trong đó nòng cốt là khối liên minh giữa công nhân, nông dân và trí thức.Điều đặc biệt chú ý là phải củng cố và xây dựng "thế trận lòng dân", mà nội dung cơbản là: củng cố sự nhất trí về chính trị - tinh thần trong nhân dân, sự gắn bó giữa nhândân với Đảng, giữa nhân dân với chế độ chính trị do Đảng lãnh đạo Lòng dân hướng

về Đảng, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, đoàn kết gắn bó với Đảng,với Nhà nước, với chế độ Có thể nói: không có nguy cơ nào, thế lực thù địch nào làm

sụp đổ được chế độ xã hội chủ nghĩa của chúng ta nếu Đảng ta, Nhà nước ta, chế độ

ta được đại đa số nhân dân đoàn kết gắn bó, ủng hộ và bảo vệ Vì vậy, "bài toán lòngdân" phải được giải quyết đồng bộ, trên nhiều mặt, cả về kinh tế, chính trị, tư tưởng,văn hoá xã hội… để cùng tác động đến đời sống, tâm lý, tư tưởng các tầng lớp nhândân, tạo nên sự chuyển biến tích cực trong thái độ, tình cảm, tâm lý, ý thức của từngngười dân Đời sống vật chất và đời sống tinh thần của các tầng lớp nhân dân khôngngừng được cải thiện và nâng cao, dân chủ xã hội chủ nghĩa được củng cố, mở rộng;quan liêu, tham nhũng, tiêu cực bị ngăn chặn và đẩy lùi; Đảng vững mạnh, nâng caođược sức chiến đấu; bộ máy nhà nước trong sạch, thực sự của dân, do dân, vì dân,nâng cao được hiệu lực quản lý, thì sẽ được lòng dân Đảng vì dân, dân tin ở Đảng,

ra sức góp phần xây dựng và bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ chế độ

Xây dựng chính trị, tư tưởng Nhiệm vụ hàng đầu trong công tác xây dựng Đảng hiện nay

Trong suốt quá trình lãnh đạo nhân dân ta, dân tộc ta đấu tranh cách mạng, giảiphóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, Đảng ta luônđặt xây dựng chính trị, tư tưởng lên vị trí hàng đầu trong công tác xây dựng Đảng.Bởi lẽ, xây dựng chính trị, tư tưởng là nội dung xây dựng mang tính cơ bản nhất củaĐảng, là khâu trung tâm xuyên suốt các mặt xây dựng của Đảng, là tiền đề và cơ sở

để nâng cao sự đoàn kết thống nhất trong Đảng Và do đó, nó cũng là một biện phápquan trọng để Đảng luôn giữ vững tính chất tiền phong của giai cấp công nhân, củanhân dân lao động và của dân tộc

Nhìn lại hơn 17 năm thực hiện đường lối đổi mới, Nghị quyết Hội nghị Trungương lần thứ 5 (khoá IX) của Đảng đánh giá những ưu điểm, những mặt làm tốt củacông tác tư tưởng, lý luận của Đảng trong thời gian qua, đồng thời cũng chỉ ra mặtyếu kém, bất cập của công tác tư tưởng lý luận là còn thiếu sắc bén, tính chiến đấuchưa cao, phương pháp chưa linh hoạt, chưa tạo được nhận thức thống nhất cao vàthông suốt đối với một số vấn đề trong đường lối, quan điểm, chủ trương của Đảng;chưa thường xuyên làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng; chưa phê phán mạnh

và đấu tranh kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội, thực dụng, nhữngquan điểm mơ hồ, sai trái

Chúng ta đều biết rằng, hiện nay, những thế lực chống cộng và những người phảnbội đầu hàng đã công khai bác bỏ chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bác

bỏ thành quả của chủ nghĩa xã hội hiện thực Các khuynh hướng cơ hội, hữu khuynh,những người có quan điểm mơ hồ, sai trái, dù vô tình hay hữu ý, đã tiếp tay cho cácthế lực thù địch chống phá ta trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng trong quá trình đổi mới,xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay

Cần hiểu rằng, những lệch lạc về tư tưởng của một số cán bộ, đảng viên chủ yếu là

do nhận thức chưa rõ ràng về những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tưtưởng Hồ Chí Minh được vận dụng và phát triển trong đường lối cách mạng của Đảng

ta, nhất là trong thời kỳ đổi mới; thiếu vững vàng về chính trị, tư tưởng… Trong sốnày, cũng có những người do thành tâm tìm tòi đổi mới, nhưng nhất thời có nhận thứcsai lầm, còn số có ý thức chống đối và những phần tử cơ hội, cực đoan chỉ là số rất ít.Song, điều cần lưu ý là trong số những người có quan điểm lệch lạc đó có cả một sốcán bộ lãnh đạo, quản lý, cán bộ nghiên cứu đang tác động tiêu cực không nhỏ đếnnhận thức chính trị, tư tưởng của không ít người, nhất là đối với lớp trẻ Điều đángquan tâm ở đây là những biểu hiện tư tưởng dao động về chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tưtưởng Hồ Chí Minh, về đường lối đổi mới, về sự lãnh đạo của Đảng… Những tưtưởng đó hiện nay phải được giải quyết không chỉ bằng thực tiễn mà phải bằng cả lýluận và từ lý luận

Đảng ta lấy chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng

Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, đó là cơ sở lý luậnchung chỉ đạo, định hướng cơ bản chung cho hoạch định Cương lĩnh, đường lối cáchmạng của Đảng Thực hiện đường lối đổi mới, phát triển kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa; mở cửa hội nhập với các nước trên thế giới và khu vực, thựchiện đa dạng hoá, đa phương hoá quan hệ đối ngoại theo phương châm thêm bạn, bớtthù, Việt Nam là bạn và là đối tác tin cậy đối với các nước… Và do đó, các thành

phần kinh tế, các hình thức tổ chức, các phương thức tạo việc làm, các quan hệ lợi ích

và các phương thức phân phối trong xã hội ở nước ta ngày càng đa dạng hoá Nhưngquan điểm, đường lối chính trị chỉ đạo là một, đó là đường lối chính trị

do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Đường lối

đó thể hiện sự vận dụng sáng tạo của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minhgắn với sự phát triển của thời đại, của thực tiễn cách mạng Việt Nam trong thời kỳđổi mới, định ra đường lối đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa phùhợp với yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhân dân ta, dân tộc ta Vì vậy mà nó

có sức sống mãnh liệt và đạt được những thành tựu hết sức quan trọng Đó là sự kế thừa,làm phong phú và phát triển lý luận Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời kỳđổi mới Bởi lẽ, lý luận Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh là lý luận không ngừngphát triển, là phương pháp khoa học và kim chỉ nam chứ không phải là kinh thánh,giáo điều

Có thể nói, xuyên suốt quá trình lãnh đạo nhân dân ta đấu tranh cách mạng, giảiphóng dân tộc, thống nhất đất nước và nhất là trong công cuộc đổi mới, xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, nếu không có sự phát triển mới về lý luận và sángtạo trong thực tiễn thì Đảng ta, nhân dân ta, đất nước ta không thể có hôm nay Điềunày đòi hỏi đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng phải nhận thức rõ hơn ai hết để có cơ

sở lý luận, thực tiễn, tự hào về Đảng, củng cố niềm tin, không ngừng nâng cao trình độnăng lực, phẩm chất chính trị, trách nhiệm chính trị của mình đối với Đảng; tích cựcđấu tranh có hiệu quả trên mặt trận lý luận, chính trị, tư tưởng, chống các quan điểmthù địch, sai trái; bảo vệ và phát triển nền tảng tư tưởng, Cương lĩnh, đường lối củaĐảng, bảo vệ thành quả cách mạng của nhân dân ta, dân tộc ta, đấu tranh bảo vệ chân

lý, để lý luận, quan điểm, đường lối chính trị của Đảng phát triển một cách mạnh mẽ

và vững chắc trong sự nghiệp đổi mới Thế nhưng, để thực hiện tốt điều đó, cần đểcác quan điểm nhận thức khác nhau được bộc lộ rõ ràng, được tranh luận với nhaumột cách trung thực, thẳng thắn, làm rõ đúng sai, với trách nhiệm chính trị cao trướcnhân dân, trước dân tộc Bởi lẽ, những quan điểm nhận thức khác nhau ngay trong nội

bộ Đảng nếu không được trao đổi, tranh luận, phân biệt đúng sai thì đến một lúc nào

đó tất yếu sẽ bộc lộ ra Khi ấy e rằng sẽ là một sự hỗn loạn về lý luận, chính trị, tưtưởng trong Đảng mà chúng ta không còn làm chủ và không kiểm soát được nữa Sựhỗn loạn đó trong Đảng tất yếu sẽ dẫn đến sự lạc hướng chính trị trong nhân dân Đó

là điều đã từng diễn ra ở một số nước xã hội chủ nghĩa trước đây mà chúng ta phải tựrút ra những bài học cho mình Vì những quan điểm ấy trực tiếp dẫn đến nhữngđường lối, chính sách thực tiễn khác nhau, mà trong đó nhất định là có đường lốiđúng và đường lối sai Và khi đã nói đến chính trị thì không thể không đặt ra cáctranh luận có nguyên tắc không khoan nhượng, bởi lẽ chính trị có liên quan đến hàngtriệu con người, đến vận mệnh của chế độ, đến sự nghiệp cách mạng của cả một dântộc Do đó, cần hiểu rằng, công tác chính trị, tư tưởng hiện nay có sự phát triển mới

so với trước, không chỉ dừng lại ở chỗ tuyên truyền, quán triệt làm rõ cơ sở lý luận

tư tưởng Hồ Chí Minh; cơ sở lý luận, thực tiễn đường lối đổi mới của Đảng, mà còn

làm rõ những quan điểm, nguyên tắc nào cần vận dụng, tiếp tục nghiên cứu phát triển,những vấn đề nào không còn phù hợp phải điều chỉnh hoặc sửa đổi, v.v… Cho nêncần phải có sự nghiên cứu trao đổi, tranh luận khoa học một cách có nguyên tắc

Cần khẳng định rằng, trong Đảng ta kiên quyết không chấp nhận đa nguyên tưtưởng, Đảng chỉ có một nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng HồChí Minh mà thôi, nhưng có thể chấp nhận những cách nghiên cứu tiếp cận vấn đềkhác nhau để cùng nhau tranh luận tìm chân lý, làm sáng tỏ thêm bản chất cách mạng,khoa học chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới Cóthể nói, sự chấp nhận đó chính là sự mở rộng nguyên tắc Điều lệ Đảng cho phépthiểu số được quyền bảo lưu ý kiến trong lĩnh vực nghiên cứu, thảo luận, tranh luận lýluận Song, đã nói đến quyền được bảo lưu ý kiến thì phải nói đến nguyên tắc tậptrung dân chủ trong lĩnh vực nghiên cứu lý luận Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh.Chúng ta đều biết rằng, chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh là khoa học,nhưng là loại khoa học đặc biệt, là khoa học hệ tư tưởng, là khoa học thế giới quan và

là cơ sở trực tiếp của đường lối chính trị Không thể công bố và truyền bá công khai

mà không có bất cứ sự hạn chế nào các quan điểm khác nhau trên các phương tiệnthông tin đại chúng hay ở các bục giảng, diễn đàn… Vì như vậy sẽ cung cấp cho cácthế lực thù địch đang thực hiện chiến lược "diễn biến hoà bình" - một vũ khí rất lợihại - để tiến công ta Điều đó còn dẫn đến sự hỗn loạn về tư tưởng, mất ổn định vềchính trị chẳng những trong Đảng mà cả trong xã hội Chính vì vậy mà Nghị quyếtHội nghị Trung ương 5, khoá IX, Đảng ta đã chỉ rõ: "Phát huy tự do tư tưởng, khaithác mọi tiềm năng sáng tạo trong nghiên cứu khoa học, nghiên cứu lý luận, đồng thờigiữ vững kỷ cương trong việc phổ biến kết quả nghiên cứu" Như vậy, có sự khác biệtquan trọng trong việc tạo ra một môi trường dân chủ cao trong nghiên cứu thảo luận,tranh luận khoa học với tinh thần đề cao tính khách quan, khoa học và tính đảng củangười làm công tác tư tưởng, lý luận, xây dựng không khí dân chủ, cởi mở, có nguyêntắc trong thảo luận, tranh luận khoa học và tính tổ chức, kỷ luật trong việc công bố,truyền bá những quan điểm lý luận Điều quan trọng là qua thảo luận, cùng nhau làm

rõ vấn đề đúng, sai, cấp có thẩm quyền cần có kết luận những quan điểm lý luậnchính thống mà toàn Đảng, trong đó có cả giới trí thức của Đảng phải nói và làmthống nhất Trên cơ sở đó tạo ra sự đoàn kết thống nhất ý chí và hành động đấu tranhchống lại những quan điểm thù địch, sai trái, cơ hội, xét lại một cách có cơ sở lý luận,thực tiễn và có sức thuyết phục hơn

Phải bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩaMác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ Cương lĩnh, quan điểm, đường lối củaĐảng, làm cho Đảng ta luôn luôn xứng đáng là bộ tham mưu, là lãnh tụ chính trị củagiai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc Vì vậy, việc xây dựngĐảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng luôn là nhiệm vụ hàng đầu của nguyên tắc xâydựng Đảng ở đây đòi hỏi cán bộ, đảng viên các cấp phải có năng lực trí tuệ, nhãn quanchính trị nhạy bén, sắc sảo, có năng lực, tư duy sáng tạo nghiên cứu tiếp thu Cương lĩnh,nghị quyết của Đảng có cơ sở lý luận, thực tiễn Trong quá trình tổ chức thực hiện phảibiết vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của ngành mình, cơ quan mình, địa phươngmình Và qua thực tế có thể phát hiện những vấn đề mới nảy sinh và những vấn đề nghịquyết đề ra nhưng thực tiễn đã phát triển để nghiên cứu, khái quát, tổng hợp, kiến nghịvới Đảng, chứ không phải tiếp thu nghị quyết của Đảng một cách thụ động, máy móc,giáo điều, biến nghị quyết của Đảng thành những câu chữ trích dẫn cứng nhắc, làmcho nghị quyết của Đảng chỉ dừng lại ở những văn bản giấy tờ mà không thâm nhậpđược vào đời sống xã hội, v.v…

Nhìn lại công tác xây dựng Đảng những năm qua, Báo cáo chính trị Đại hội IX củaĐảng chỉ rõ: bên cạnh những ưu điểm, đang nổi lên một số mặt yếu kém và khuyết

điểm, nhất là khuyết điểm về công tác giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên;chưa ngăn chặn và đẩy lùi được sự suy thoái về tư tưởng, chính trị và đạo đức, lốisống… Công tác tư tưởng, công tác lý luận còn yếu kém, bất cập, v.v… Vì vậy, các cấp

ủy và chi bộ ở cơ sở phải đẩy mạnh việc tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra đảng viên họctập, không ngừng nâng cao trình độ chính trị, học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ, kiếnthức lãnh đạo, quản lý và vận động nhân dân, phát huy vai trò tiền phong gương mẫu;cần phải nghiên cứu, học tập có hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, tổ chức vận dụng vàphát triển tư tưởng đó một cách sáng tạo

Đảng Cộng sản Việt Nam là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lê-nin vớiphong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh làhiện thân trọn vẹn nhất của sự kết hợp đó, là tiêu biểu cho sự sáng ngời của việc kếthợp giai cấp với dân tộc, dân tộc với quốc tế, độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xãhội Tư tưởng đó bao gồm một hệ thống quan điểm lý luận chính trị toàn diện và sâusắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam Đó là tư tưởng về giải phóngdân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền vớichủ nghĩa xã hội; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh củanhân dân, của khối đại đoàn kết toàn dân; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựngNhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lựclượng vũ trang nhân dân; về phát triển kinh tế, văn hoá, không ngừng nâng cao đờisống vật chất và tinh thần của nhân dân; về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm,chính, chí công vô tư; về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về xâydựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa làngười đầy tớ trung thành của nhân dân

Tư tưởng của Người soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi,

là tài sản tinh thần to lớn của Đảng ta và dân tộc ta Do đó, việc nghiên cứu, học tập

có hệ thống, làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn tư tưởng Hồ Chí Minh, tổ chức quán triệt,vận dụng thực hiện tốt tư tưởng của Người, là những nội dung rất quan trọng trongcông tác xây dựng chính trị, tư tưởng của đội ngũ cán bộ, đảng viên và xây dựng,chỉnh đốn Đảng hiện nay

Xây dựng Đảng trong sạch

"hoà bình" theo con đường tư bản chủ nghĩa, hoà nhập vào thế giới tư bản Chiến lượcnày được các thế lực thù địch thực hiện mỗi nơi, mỗi lúc khác nhau, với những thủđoạn, biện pháp khác nhau Song, nét nổi bật là bằng mọi cách, kết hợp mọi âm mưu,mọi thủ đoạn để tạo dựng lực lượng đối trọng chống phá từ bên trong mà trước hết làtrong Đảng Cộng sản, trong ban lãnh đạo của Đảng Họ tập trung đả kích sự lãnh đạo,

hạ thấp vai trò, đi đến chia rẽ và làm cho Đảng mất ổn định, phân liệt, tan rã Đảngchia rẽ thì dân mất phương hướng, Đảng suy yếu thì dân mất niềm tin Đó là thời cơtốt để các thế lực thù địch lợi dụng khoét sâu thực hiện "diễn biến hoà bình", bạo loạnlật đổ từ bên trong

Để thực hiện chiến lược trên đối với nước ta, họ thường áp dụng những thủ đoạnsau:

Tập trung gây sức ép với Đảng và Nhà nước ta cả về chính trị và kinh tế, nhằm làmcho ta bị cô lập về chính trị, suy yếu về kinh tế Họ tăng cường các hoạt động chiếntranh tâm lý, phá hoại tư tưởng, trước hết nhằm đánh vào ý thức hệ chủ nghĩa Mác -Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, làm xói mòn niềm tin của nhân dân đối với chủ nghĩaxã

hội và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; liên tiếp

mở các chiến dịch phá hoại tư tưởng như: chuyển lửa về quê nhà, đưa sách vở, báochí, bản tin phản động, v.v… vào trong nước Họ đã đưa vào nước ta hàng ngàn ấnphẩm có nội dung phản động, đồi truỵ, đồng thời thông qua các cuộc hội thảo đưa ranhiều thuyết giáo phản động, sử dụng các chiêu bài "dân chủ", "nhân quyền", "tự do"

để kích động phá hoại tư tưởng Nội dung chủ yếu của các hoạt động này là: ca ngợichủ nghĩa tư bản, tuyên truyền lối sống phương Tây; xuyên tạc, bóp méo tình hìnhnước ta, khuếch đại những khuyết điểm sai lầm của Đảng và những khó khăn tạm thờitrước mắt về kinh tế, xã hội của nước ta, v.v… Thông qua các hoạt động kinh tế, họlôi kéo hòng làm biến chất một số cán bộ lãnh đạo, quản lý kinh tế của nước ta, tạođiều kiện cho những hoạt động "diễn biến hoà bình" về tư tưởng, chính trị, ngoại giao

và các hoạt động phá hoại ngầm khác

Trong những thủ đoạn để thực hiện "diễn biến hoà bình", Ních-xơn - cựu Tổngthống Mỹ, hết sức tâm đắc "những hoạt động ngầm" Theo ông ta, hoạt động ngầm làmột công cụ hết sức lợi hại trong chính sách đối ngoại của Mỹ Ông ta khẳng định:nếu chúng ta từ bỏ hoạt động bí mật, một công cụ của chính sách đối ngoại thì cũngchẳng khác nào ta tự trói tay trong cuộc chạy đua với Liên Xô Hoạt động ngầm bằngnhiều hình thức như: cung cấp ngân sách, vũ khí cho các lực lượng chống đối, lôi kéomóc nối xây dựng lực lượng phản động từ bên trong, tài trợ tiền, phương tiện cho các

tổ chức xã hội, báo chí nhằm thành lập các tổ chức, đảng phái, lực lượng phản động,

tạo dựng ngọn cờ chống phá Đảng Cộng sản, khi có thời cơ thì nổi dậy gây bạo loạnlật đổ chính quyền, v.v…

Vào thập kỷ 80, đầu thập kỷ 90, họ thực hiện chiến lược "vượt trên ngăn chặn" đểthủ tiêu các nước xã hội chủ nghĩa Sau khi tình hình thế giới thay đổi, cục diện chiếnlược toàn cầu thay đổi, cùng với sự thay đổi cục diện chiến lược chung, hầu như cácnước đều tiến hành điều chỉnh chiến lược của mình cho phù hợp, bởi vậy họ cũng tiếnhành điều chỉnh phương châm chiến lược Đó là chiến lược "triệt tiêu kẻ thù" thayvào chiến lược "vượt trên ngăn chặn" Chiến lược này được đưa ra áp dụng vào nhữngnăm gần đây khi họ thay đổi chiến lược ngoại giao từ "bao vây phong toả" sang "hợptác hội nhập" Tư tưởng chủ đạo của chiến lược này là áp dụng các biện pháp cầnthiết để tiếp cận kẻ thù, lôi kéo các nước đối lập từ đối đầu sang đối thoại, tiếp đó đưacác nước vào vị trí cùng hợp tác hoặc hoà nhập với họ trong các tổ chức quốc tế hoặcsong phương Làm như vậy, họ thực hiện được mục tiêu biến các nước này từ kẻ thùcủa họ thành đối tác kinh tế và các lĩnh vực khác, từ đó khống chế các nước theo sựchỉ huy và chi phối của họ, lệ thuộc vào họ từ kinh tế, tiền tệ đến chính trị… và cuốicùng, thực hiện được mục tiêu "triệt tiêu kẻ thù", như trước đây đã từng thực hiệnmục tiêu "không đánh mà thắng" đối với Liên Xô và Đông Âu Theo tính toán của cácnhà chiến lược phương Tây thì phương châm chiến lược này đạt được mục tiêu là tiêudiệt kẻ thù nhưng không phải bằng vũ khí mà bằng biện pháp tuyên truyền và kinh tế,tài chính, tiền tệ,…

Đối với nước ta, việc mở cửa hội nhập, hợp tác với các nước là cần thiết để pháttriển kinh tế, xây dựng đất nước Thế nhưng phải luôn tỉnh táo, giữ vững nguyên tắc,không mơ hồ mất cảnh giác

Việc đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn trong chiến lược "diễn biến hoà bình" của các thế lực thù địch, vấn đề cơ bản hàng đầu là phải xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức Trước hết là tiếp tục xây dựng và

củng cố sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, giữ vững vai trò lãnh đạo về chính trị,lãnh đạo công cuộc đổi mới thành công, đúng định hướng xã hội chủ nghĩa

Đoàn kết thống nhất trong Đảng là nguồn sức mạnh tiềm tàng, giúp Đảng ta vượtqua mọi khó khăn, thử thách, đưa cách mạng nước ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợikhác Sức mạnh của sự đoàn kết đó bắt nguồn từ sự đúng đắn của đường lối cáchmạng, sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động trong Đảng, từ niềm tin và ýchí kiên định lý tưởng, mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, gắn độc lập dântộc với chủ nghĩa xã hội là tư tưởng nổi bật, nhất quán của Bác Hồ, của Đảng ta, củanhân dân ta và của dân tộc ta trong suốt tiến trình lịch sử từ 1930 đến nay Chỉ có độclập thực sự mới tạo điều kiện để xây dựng chủ nghĩa xã hội và chỉ có xây dựng chủnghĩa xã hội mới giữ vững độc lập dân tộc, đem lại tự do, ấm no, hạnh phúc đích thựccho nhân dân lao động và cho cả dân tộc Vì vậy, việc giữ vững ổn định về chính trị

và sự lãnh đạo công cuộc đổi mới thành công, đúng định hướng xã hội chủ nghĩa, giữvững độc lập chủ quyền dân tộc là lương tâm, trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viêntrước nhân dân và dân tộc, đồng thời cũng là cơ sở tồn tại của Đảng ta Đi chệchphương hướng, mục tiêu đó, Đảng sẽ trở thành thoái hoá biến chất, bị nhân dân lên án

và không còn lý do tồn tại

Nhìn lại những sai lầm, khuyết điểm của Đảng Cộng sản ở một số nước xã hội chủnghĩa trước đây khi bước vào cải cách, đổi mới, ta thấy Đảng Cộng sản đã khôngnhận thức rõ và có đường lối, chủ trương đúng trong việc giữ vững sự lãnh đạo vềchính trị của mình, nên đã tạo ra "khoảng trống về quyền lực chính trị" và mất ổn

định chính trị Trong Đảng thiếu sự đoàn kết, không thống nhất được quan điểm, địnhhướng và bước đi của công cuộc cải cách, đổi mới Sự vi phạm nguyên tắc lãnh đạo

và sinh hoạt của Đảng, chia rẽ trong lãnh đạo làm cho các tổ chức cơ sở đảng và đảngviên mất phương hướng, quyền lực chính trị và sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý điềuhành của Nhà nước do Đảng lãnh đạo bị suy yếu Đó là cơ hội cho các phần tử cơ hội,bất mãn và phản động trong xã hội nổi lên chống Đảng Đó cũng là điều mà các thếlực đế quốc và phản động bên ngoài mong muốn chống phá từ bên trên và từ bêntrong để tiến tới lật đổ chế độ

Một sai lầm nghiêm trọng nữa trong lãnh đạo của Đảng Cộng sản cầm quyền làviệc xử lý những vấn đề về hệ thống chính trị xã hội Điều phổ biến là từ việc khôngkiên quyết bảo vệ những giá trị đã đạt được đi đến việc phủ nhận những thành quảxây dựng chủ nghĩa xã hội, phê phán, lên án một chiều mô hình xã hội chủ nghĩa cũ,bóp méo, xuyên tạc lịch sử Mặt khác, trong lãnh đạo xuất hiện những khuynh hướng

tô hồng chủ nghĩa xã hội dân chủ và chủ nghĩa tư bản là nhờ có kinh tế thị trường tự

do và chế độ dân chủ đại nghị và sự tồn tại của nhiều chính kiến, của nhiều đảng thaynhau cầm quyền qua các cuộc bầu cử Những sai lầm nói trên biến tâm trạng vànguyện vọng chính đáng của nhân dân lao động muốn có cải cách, đổi mới để có chế

độ xã hội chủ nghĩa ngày một tốt hơn thành thái độ hoài nghi, dao động, mất phươnghướng, tạo ra một "khoảng trống về ý thức hệ" trong xã hội và ngay trong nội bộĐảng Cộng sản Đó là cơ hội cho các lực lượng phản động chống đối Đảng Cộng sản,bọn đầu cơ chính trị trong nước và cho các thế lực đế quốc, phản động quốc tế lấp

"khoảng trống về ý thức hệ" đó bằng các tư tưởng phản động mang mọi màu sắc Hậuquả là hệ thống chính trị xã hội bị rối loạn; lãnh đạo Đảng Cộng sản lún sâu vào thế bịđộng Các lực lượng phản động hầu như làm chủ trên mặt trận tư tưởng, lũng đoạncác phương tiện thông tin đại chúng, tạo thế chủ động tiến công, gây sức ép với ĐảngCộng sản

Trong chiến lược "diễn biến hoà bình" nhằm xoá bỏ các nước xã hội chủ nghĩa thìmột trong những thủ đoạn thâm độc nhất của các thế lực thù địch là đề cao nền dânchủ, tự do của phương Tây, công kích sự độc quyền lãnh đạo của Đảng Cộng sản,tuyên truyền cho "chủ nghĩa đa nguyên, đa đảng đối lập" và bầu cử tự do với sự thamgia của nhiều đảng Bầu cử tự do và khuynh hướng chính trị xã hội thiết lập chế độdân chủ đại nghị, là bước cuối cùng xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản và làbước mở đầu cho lực lượng chống chủ nghĩa xã hội lên cầm quyền đưa đất nước đitheo con đường tư bản chủ nghĩa Các nước này rơi vào bầu cử tự do trong tình hìnhĐảng Cộng sản bị động và thoái hoá nghiêm trọng cả về chính trị, tư tưởng và tổchức, dẫn đến "khoảng trống về ý thức hệ" và hỗn loạn về tư tưởng, "khoảng trống vềquyền lực chính trị" và hỗn loạn về chính trị, "khoảng trống về quản lý kinh tế" vàhỗn loạn về kinh tế Trong khi đó, các lực lượng phản động trong nước được sự hỗ trợcủa các lực lượng phản động đế quốc, khi tranh cử và bầu cử đã dùng bạo lực chínhtrị gây sức ép với Đảng Cộng sản và các thế lực tiến bộ, cô lập họ và dùng các khẩuhiệu mị dân để tranh thủ cử tri và giành thắng lợi Do đó dẫn đến sự tan rã của ĐảngCộng sản và sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội là tất yếu Điều đó cũng là cái giá phải trảkhi Đảng thoái hoá biến chất, xa rời quần chúng, để mất vai trò lãnh đạo và đất nướcrơi vào tình trạng hỗn loạn về chính trị

Tình hình trên giúp chúng ta có thêm nhiều bài học về xây dựng Đảng Đó là nguy

cơ chống sai lầm về đường lối, vi phạm nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng, sai lầm

về lựa chọn và bố trí cán bộ, tệ quan liêu xa rời quần chúng…

Chúng ta cần đẩy mạnh việc nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn rút ra những bài học có tính nguyên tắc, lý luận của thực tiễn hơn 10 năm đổi mới, trang bị những kiến thức cơ bản về lý luận, chính trị và nguyên tắc cho cán bộ, đảng viên Thực hiện

nghiêm nghĩa vụ học tập chính trị của đảng viên đã ghi trong Điều lệ Đảng, làm cho cán

bộ, đảng viên hiểu rõ và kiên trì vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tưtưởng Hồ Chí Minh vào trong tiến trình đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đủ sứcgiải đáp những vấn đề mới nảy sinh trong cuộc sống Nâng cao cảnh giác cách mạng,chủ động và khôn khéo đối phó với những thủ đoạn chống phá Đảng của các lựclượng phản động, bất mãn, cơ hội được sự hỗ trợ của các thế lực đế quốc, phản độngbên ngoài Đồng thời, kiên quyết đấu tranh với các luận điệu sai trái của các phần tử

cơ hội về chính trị phủ nhận quá khứ tốt đẹp của Đảng và dân tộc, muốn đưa đất nước

đi chệch con đường xã hội chủ nghĩa

Thời gian qua, Đảng ta đã có những chỉ thị và tổ chức các đợt sinh hoạt chính trịrộng lớn, nâng cao tinh thần cảnh giác của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân lên mộtbước; đấu tranh và có đối sách cụ thể đối với một số trường hợp, làm thất bại âmmưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch Tuy nhiên, cũng phải thấy rằng, tinh thầncảnh giác cách mạng của một số cán bộ, đảng viên chưa cao Điều đáng suy nghĩ là

"sự suy thoái về tư tưởng chính trị; tình trạng tham nhũng, quan liêu, lãng phí của một

bộ phận cán bộ, đảng viên có chiều hướng phát triển Việc thực hiện nguyên tắc tậptrung dân chủ không nghiêm, bộ máy tổ chức của Đảng và Nhà nước chậm được củng

cố, đổi mới", như trong Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2) của Đảng đã chỉ ra

Qua một số vụ tham nhũng, một số "điểm nóng" ở một số địa phương gần đây đặt

ra cho chúng ta phải suy nghĩ nhiều về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay

từ cơ sở đến Trung ương Đảng cần có chủ trương đúng về phát triển kinh tế, xoá đóigiảm nghèo, từng bước cải thiện đời sống nhân dân Đồng thời phải kiên quyết đấutranh chống tham nhũng, quan liêu, cửa quyền, giải quyết những bất bình trong nhândân, thực hiện nghiêm túc Quy chế dân chủ ở cơ sở, củng cố mối quan hệ máu thịt

tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa Điều đó đòi

đội ngũ cán bộ, đảng viên phải có bản lĩnh vững vàng, không dao động trước nhữngkhó khăn, thử thách, một lòng, một dạ vì Tổ quốc, vì nhân dân, vì lý tưởng xã hội chủnghĩa, thấm nhuần chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phải tự giác rèn luyện đạo đức, lối sốngcần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Đồng thời phải có kiến thức và năng lực tưduy sáng tạo, phải biết kết hợp tính kiên định về quan điểm, nguyên tắc với sự khônkhéo, sáng tạo, mềm rẻo trong xử lý những tình huống cụ thể đúng quan điểm củaĐảng Đó cũng là nội dung của bản lĩnh chính trị, thiếu nó thì cán bộ, đảng viênkhông thể có định hướng chính trị, tư tưởng đúng để xem xét, xử lý những động tháichính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại đang diễn ra khá phức tạphiện nay

Nhìn lại hơn 10 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, có thể nói thành cônglớn nhất mà Đảng ta đã đạt được là từng bước nhận thức rõ hơn con đường đi lên chủnghĩa xã hội ở Việt Nam, xây dựng được đường lối đổi mới đúng đắn và đã đạt đượcnhững thành tựu rất quan trọng Có được đường lối chính trị đúng đắn trong hoàncảnh phát triển bình thường đã là việc khó; ở những bước ngoặt của lịch sử, với bối

cảnh trong nước, quốc tế có những diễn biến nhanh chóng, phức tạp thì việc xác địnhđược một đường lối chính trị đúng và bảo đảm cho đường lối đó thành hiện thực càngkhó khăn hơn nhiều.

Đảng ta tuyệt đối trung thành với lợi ích của dân tộc và giai cấp, kiên định mụctiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, không dao động về tư tưởng và con đường

đã lựa chọn; đổi mới nhưng không phủ nhận truyền thống và quá khứ tốt đẹp của cáchmạng, không từ bỏ nguyên tắc, mà biết kết hợp chặt chẽ sự kiên định về chiến lượcvới sự vận dụng mềm dẻo, uyển chuyển về sách lược Đảng nắm vững và vận dụngmột cách độc lập, sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ ChíMinh, kế thừa, phát huy truyền thống dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại.Đây là cả một quá trình suy tư gian khổ, tìm tòi đổi mới tư duy lý luận, tổng kết thựctiễn phong phú và sáng tạo của quần chúng, của cơ sở, có khi phải thể nghiệm làm đilàm lại nhiều lần, thậm chí có lúc đã không tránh khỏi sai lầm và tạm thời thất bại Vàtrên thực tế, Đảng ta cũng đã phạm những khuyết điểm sai lầm Điều quan trọng làĐảng không che giấu khuyết điểm, sai lầm mà đã công khai thừa nhận, thành tâmlắng nghe ý kiến nhân dân, khắc phục những khuyết điểm, sai lầm, quyết tâm phấnđấu đi lên, từ đó Đảng càng trưởng thành và vững vàng bản lĩnh

Tuy nhiên, trước những yêu cầu phát triển mới của sự nghiệp cách mạng, sự chốngphá ngày càng tinh vi, xảo quyệt của các thế lực thù địch và trước những khuyết điểmtồn tại hiện nay mà Đảng ta đang đấu tranh khắc phục, đòi hỏi Đảng phải thườngxuyên xây dựng, chỉnh đốn, làm cho Đảng trong sạch, vững mạnh cả về chính trị, tưtưởng, tổ chức Có như vậy Đảng mới đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và đấu tranh làm thất bại những âm mưu, thủ đoạntrong chiến lược "diễn biến hoà bình" của các thế lực thù địch, lãnh đạo toàn dân thực hiệnthắng lợi đường lối xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Kiên định con đường

duy nhất đúng đắn của Đảng ta, nhân dân ta, dân tộc ta

Trước khi sự khủng hoảng và sụp đổ của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ởĐông Âu, chủ nghĩa xã hội đã bị phê phán gay gắt chưa từng thấy từ nhiều hướng.Đáng tiếc là ngay trong hàng ngũ những người cộng sản cũng có một số ít người biểuhiện thoái hoá biến chất, dao động về lập trường, tư tưởng, muốn phủ định các thànhtựu cách mạng, dẫn đến phủ định con đường xã hội chủ nghĩa Từ đó họ kiến nghị từ

bỏ chủ nghĩa Mác - Lê-nin, từ bỏ chủ nghĩa xã hội, v.v…

Trong bối cảnh phức tạp đó, điều đặc biệt có ý nghĩa là qua các đợt góp ý xâydựng các dự thảo văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc, hầu hết ý kiến của cán bộ, đảngviên và nhân dân đều nhất trí khẳng định tiếp tục đi theo con đường xã hội chủ nghĩa,con đường mà Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta và nhân dân ta đã lựa chọn; khẳngđịnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta quyết tâm theo đuổi đến cùng con đường dẫntới mục tiêu ấy

Cần khẳng định rằng, đây là sự lựa chọn của chính lịch sử, sự lựa chọn đã dứt khoát

từ năm 1930 với sự ra đời của Đảng ta trong lúc các phong trào cứu nước từ lậptrường Cần Vương đến lập trường tư sản, tiểu tư sản, qua khảo nghiệm lịch sử đều lần lượt thất bại Nhân dân ta, dưới ngọn

cờ của Đảng, của Bác, phát huy cao độ truyềnthống anh hùng bất khuất của dân tộc, đã chiến đấu hy sinh ròng rã mấy chục nămtrời, hoàn thành về cơ bản những nhiệm vụ của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, đã chuyển sang thực hiện những nhiệm vụ của thời kỳ quá độlên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa và đạt được những thành tựu cả

về chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh… cho nên, không có

lý gì nay lại rẽ sang con đường khác ngược vớimục tiêu đã chọn Chẳng lẽ bao nhiêu thành quả cách mạng giành được bằng mồ hôi,

của biết bao thế hệ người Việt Nam lại đem trao vào tay những lực lượng đưa đất

con đường tư bản chủ nghĩa, con đường chắc chắn không thể bảo đảm độc lập thật sự

tộc, tự do, hạnh phúc thật sự cho tuyệt đa số nhân dân Chính vì vậy, trong Báo cáochính trị tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX Đảng ta tiếp tục khẳng định: "Đảng vànhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩatrên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh"1 Thế nhưng quan niệm về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta như thế

nào? Liệu có được một quan niệm chính xác về điều đó hay không, khi mà chủ nghĩa

xã hội đang khủng hoảng cả về lý luận, cả trong thực tiễn?

Quả là đang có những hạn chế nhất định về lý luận và thực tiễn khi chúng ta bắt tayxây dựng Cương lĩnh, đường lối, nghị quyết trong công cuộc đổi mới xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, H 2001, tr.

83

nghĩa ngày nay Tuy nhiên, đó không phải là trở ngại không thể vượt qua Bởi lẽ, chủ

có thành công, có thất bại, đó là nguồn kinh nghiệm vô giá Lại có cả kinh nghiệm đổi

cách những năm qua đã gợi mở cho Đảng ta, nhân dân ta, dân tộc ta thấy nhiều vấn đề

từ mặt thành tựu và từ cả những vấp váp Đó

là những cơ sở thực tiễn để có thể rút ra nhữngkết luận cần thiết dưới sự chỉ dẫn của phươngpháp luận Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh được vận dụng một cách sáng tạo Nhờ

đó mà Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đã đượchình thành trên những vấn đề cơ bản Đương nhiên, những gì mà nhận thức chúng ta đạttới hôm nay sẽ còn tiếp tục được nghiên cứu bổ sung, phát triển cùng với sự phát triểncủa thực tiễn và của tư duy lý luận Song, ở thời điểm hiện nay, đó là những quan niệm

đúng, thể hiện tập trung ở những đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội mà chúng ta xây dựng Đó là một xã hội: do nhân dân lao động làm chủ; có một nền kinh tế phát

triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuấtchủ yếu; có một nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giảiphóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộcsống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân; các dân tộctrong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ; có quan hệ hữu nghị

và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới

Những phương hướng cơ bản chỉ đạo quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội cũng là

kết quả của sự dày công suy nghĩ và sự đóng góp trí tuệ rộng rãi của toàn Đảng, toàndân, toàn quân trên cơ sở tính đến những kinh nghiệm thành công và không thànhcông trong thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta và các nước khác Cácphương hướng đó vừa mang tính nguyên tắc bảo đảm không chệch định hướng xã hộichủ nghĩa, vừa quán triệt tinh thần đổi mới, cho phép không lặp lại những sai lầm cũ Do đó, trong Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, một lầnnữa Đảng ta khẳng định: Cương lĩnh là ngọn cờ chiến đấu vì thắng lợi của sự nghiệpxây dựng nước Việt Nam từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, định hướng cho mọihoạt động của Đảng hiện nay và những năm sắp tới

Mô hình con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta do Đảng ta và nhân dân tatừng bước tìm ra, đến Đại hội IX được đúc kết thành những luận điểm rõ hơn, phùhợp hơn với điều kiện lịch sử mới và có bước đi cụ thể hơn

Trước hết, Báo cáo chính trị đã làm rõ cơ sở nguồn gốc, vị trí, nội dung tư tưởng

Hồ Chí Minh và khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng cho cuộc đấu tranh củanhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta

Con đường đi lên của nước ta là sự phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ quachế độ tư bản chủ nghĩa, tức là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sảnxuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa, nhưng tiếp thu, kế thừa những thànhtựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, đặc biệt là về khoa học vàcông nghệ để phát triển nhanh lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại…Đây là sự nghiệp rất khó khăn, phức tạp, tất yếu phải trải qua một thời kỳ quá độ lâudài với nhiều chặng đường, nhiều mô hình tổ chức kinh tế - xã hội có tính quá độ

Mối quan hệ giữa các giai cấp, các tầng lớp xã hội là quan hệ hợp tác và đấu tranhtrong nội bộ nhân dân, đoàn kết hợp tác lâu dài trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng Lợi ích giai cấp công nhân thống nhất với lợi íchtoàn dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,dân chủ, văn minh Báo cáo chính trị cũng chỉ rõ: nội dung chủ yếu của đấu tranh giaicấp trong giai đoạn hiện nay là thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiệnđại hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa, khắc phục tình trạng nước nghèo, kém pháttriển; thực hiện công bằng xã hội, chống áp bức, bất công; đấu tranh ngăn chặn vàkhắc phục những tư tưởng và hành động tiêu cực, sai trái; đấu tranh làm thất bại mọi

âm mưu và hành động chống phá của các thế lực thù địch; bảo vệ độc lập dân tộc, xâydựng nước ta thành một nước xã hội chủ nghĩa phồn vinh, nhân dân hạnh phúc

Vì vậy, động lực chủ yếu để phát triển đất nước và đại đoàn kết toàn dân trên cơ sởliên minh giữa công nhân với nông dân và trí thức, kết hợp hài hoà các lợi ích cánhân, tập thể và xã hội, phát huy mọi tiềm năng và nguồn lực từ các thành phần kinh

tế của toàn xã hội

Trong văn kiện này, Đảng ta cũng khẳng định rõ kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo; kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc Và tiêu chuẩn căn bản để đánh giá hiệu quả xây dựng

quan hệ sản xuất theo định hướng xã hội chủ nghĩa là thúc đẩy phát triển lực lượngsản xuất, cải thiện đời sống nhân dân, thực hiện công bằng xã hội Đồng thời khẳngđịnh rõ: tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển văn hoá và phát triển giáo dục, xâydựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, làm cho chủ nghĩa Mác

- Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của nhândân, nâng cao dân trí, giáo dục và đào tạo con người, xây dựng và phát triển nguồnnhân lực của đất nước, v.v…

Như vậy, trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới, Đảng ta luôn nắm vữngnhững nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, coi đây lànguyên tắc cơ bản định hướng tư tưởng, quan điểm Đổi mới quyết không phải là thayđổi mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội, thay đổi vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản,

nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh bằnghọc thuyết khác Thế nhưng, quá trình đổi mới nếu quan niệm rằng, cứ áp dụngnguyên xi những nguyên lý cơ bản chủ nghĩa Mác - Lê-nin, mà không tính đến tìnhhình phát triển của cách mạng, tình hình phát triển của thực tiễn thế giới, khu vực vàtrong nước, thì lại rơi vào bảo thủ, giáo điều và chắc chắn sẽ lại dẫn đến thất bại trongthực tiễn Bởi lẽ những nguyên lý cơ bản được thể hiện trong cuộc sống ở thời gian vàkhông gian cụ thể như thế nào, phải tìm câu trả lời chính trong cuộc sống Không ởđâu tồn tại những nguyên lý chung trừu tượng, chân lý là cụ thể, cách mạng là sángtạo

Nắm vững những quan điểm, nguyên tắc và phương pháp luận trên, ngay từ Đạihội Đảng toàn quốc lần thứ VI, Đảng ta đã tỏ rõ thái độ trong việc đánh giá tình hình

là nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật Đó cũng là sự vận dụng phương phápluận mác-xít, coi việc nhận thức đúng thực tế khách quan là điều kiện quan trọnghàng đầu để có hướng đổi mới đúng đắn

Đảng ta đã nghiêm khắc kiểm điểm sự lãnh đạo của mình, khẳng định những mặtlàm được, phân tích làm rõ những sai lầm, khuyết điểm, đề ra đường lối đổi mới mộtcách toàn diện Điều đó thể hiện ở chỗ Đảng ta luôn chú trọng trên cả ba mặt: một là,phát huy những thành quả đã đạt được; hai là, sửa chữa những sai lầm, khuyết điểm;

ba là, nghiên cứu đề ra đường lối đổi mới đúng đắn, phù hợp tình hình của đất nước,bối cảnh của khu vực và quốc tế trong thời kỳ mới Nhờ những đường lối, chủ trươngđúng đắn, sáng tạo đó mà công cuộc đổi mới của đất nước 15 năm qua đã đạt đượcnhững thành tựu to lớn, rất quan trọng

Do đó, Báo cáo chính trị Đại hội IX Đảng ta đã rút ra kết luận là: qua 15 năm đổimới đã cho chúng ta nhiều kinh nghiệm quý báu Những bài học đổi mới do các Đạihội VI, VII, VIII của Đảng nêu lên đến nay vẫn còn có giá trị lớn, nhất là những bàihọc chủ yếu sau:

Một là, trong quá trình đổi mới phải kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Hai là, đổi mới phải dựa vào nhân dân, vì lợi ích của nhân dân, phù hợp với thựctiễn, luôn luôn sáng tạo

Ba là, đổi mới phải kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại

Đó cũng chính là những cơ sở lý luận và thực tiễn để tiếp tục khẳng định và củng cốniềm tin vào thắng lợi và sự kiên định con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng ta, nhândân ta, dân tộc ta đã lựa chọn

Mấy suy nghĩ

của Đảng trong sự nghiệp đổi mới

Nhìn lại 10 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, chúng ta thấy rằng, đổimới là một sự nghiệp cách mạng đầy khó khăn, phức tạp Khó khăn của quá trình đổimới càng đặc biệt gay gắt, vì nó bắt đầu diễn ra đúng vào lúc đất nước đang khủnghoảng nghiêm trọng về kinh tế, xã hội và đang bị bao vây cấm vận… Quá trình đổimới đã trải qua những năm tháng đầy sóng gió, có lúc tưởng chừng như khó vượt qua

Đó là những năm lạm phát đến chóng mặt, đời sống của những người ăn lương điêuđứng, nhiều xí nghiệp quốc doanh và hợp tác xã thủ công nghiệp đình đốn, thua lỗ,sản xuất cầm chừng, thậm chí phải đóng cửa và giải thể hàng loạt; hàng chục vạncông nhân phải rời dây chuyền sản xuất, ra khỏi biên chế tự tìm đường sống; nhiềucán bộ văn hoá, giáo dục lương không đủ ăn phải bỏ nghề những vụ lừa đảo đổ vỡ tíndụng có tính dây chuyền khiến nhiều người vỡ nợ, sạt nghiệp; nhiều xí nghiệp, công tymất vốn không thanh toán được nợ nần phải phá sản Chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên

Xô, Đông Âu sụp đổ gây thêm những khó khăn vô cùng to lớn về kinh tế, chính trị, tưtưởng tâm lý, lòng tin giảm sút Mặc dù vậy, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã vượtqua hết khó khăn này đến thử thách khác, đưa công cuộc đổi mới từng bước tiến lên,như Báo cáo chính trị Đại hội lần thứ VIII của Đảng đã đánh giá: "Công cuộc đổi mớitrong 10 năm qua đã thu được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa rất quan trọng…Nhiệm vụ đề ra cho chặng đường đầu của thời kỳ quá độ là chuẩn bị tiền đề cho côngnghiệp hoá đã cơ bản hoàn thành, cho phép chuyển sang thời kỳ mới đẩy mạnh côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước"1

Đạt được thành tựu trên, trước hết là do Đảng ta luôn nắm vững những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong quá trình đổi mới vàcoi đây là nguyên tắc cơ bản của đổi mới Đồng thời nghiên cứu tìm tòi, sáng tạo,vạch ra những hình thức, phương pháp, bước đi thích hợp với hoàn cảnh cụ thể của ta

để từng bước tháo gỡ những khó khăn, đưa đất nước tiếp tục phát triển theo conđường xã hội chủ nghĩa

Tiến hành đổi mới khắc phục tình trạng trì trệ, xơ cứng của đời sống kinh tế, xãhội là yêu cầu hết sức bức bách Song quá trình đổi mới phải tính đến tình hình pháttriển của cách mạng, tình hình phát triển thực tiễn của thế giới, khu vực và trongnước Bởi lẽ, những nguyên lý cơ bản chung thể hiện trong cuộc sống ở thời gian vàkhông gian cụ thể như thế nào, phải tìm câu trả lời chính trong cuộc sống Chân lýluôn luôn là cụ thể, cách mạng là sáng tạo Cái chung không ngoại trừ cái riêng màthể hiện trong cái riêng, cái riêng làm phong phú cái chung Và cũng do đó, nếu nhândanh "sáng tạo", "đổi mới" để từ bỏ các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh thì lại rơi vào chủ nghĩa xét lại phủ định thành quả cáchmạng, phản bội lại lợi ích của nhân dân lao động Thật không có gì tệ hại nguy hiểmhơn là dao động và sai lầm trên những vấn đề thuộc về nguyên tắc cơ bản, vì chúng làranh giới giữa những người cộng sản và không phải cộng sản, xã hội chủ nghĩa và phi

xã hội chủ nghĩa, cách mạng và cải lương

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb Chính trị quốc gia, H 1996,

tr 68.

Trên cơ sở Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xãhội, Đảng, Nhà nước ta đã từng bước cụ thể hoá đường lối đổi mới trên các lĩnh vực,củng cố Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đả ngtrong xã hội; đã ban hành Hiến pháp năm 1992, sửa đổi bổ sung và ban hành mới nhiềuvăn bản pháp luật quan trọng, tiến hành cải cách một bước nền hành chính Nhà nước;tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Cộng hoà xã hội chủ nghĩaViệt Nam Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị, xã hội từng bước đổi mới nộidung và phương thức hoạt động đạt hiệu quả thiết thực hơn Quyền làm chủ của nhândân trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội, chính trị, tư tưởng, văn hoá được phát huy Cáctầng lớp nhân dân, đồng bào các dân tộc đoàn kết, gắn bó trong sự nghiệp dân giàu,nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh Đồng bào ta ở nước ngoài cũng ngày cànghướng về quê hương vì đại nghĩa ấy Chính vì vậy, qua tổng kết 10 năm đổi mới,trong Báo cáo chính trị tại Đại hội VIII, Đảng ta đã rút ra một kết luận là "Xác định rõđổi mới không phải là thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà là quan niệm đúng đắnhơn về chủ nghĩa xã hội và thực hiện mục tiêu ấy bằng những hình thức, bước đi vàbiện pháp phù hợp Kết hợp sự kiên định về nguyên tắc và chiến lược cách mạng với

sự linh hoạt, sáng tạo trong sách lược, nhạy bén nắm bắt cái mới Đổi mới phải đượcthực hiện trên cơ sở bảo vệ, kế thừa và phát huy truyền thống quý báu của dân tộc vànhững thành tựu cách mạng đã đạt được Phê phán nghiêm túc sai lầm, khuyết điểm

đi đôi với khẳng định những việc làm đúng, không phủ nhận sạch trơn quá khứ,không hoang mang mất phương hướng từ thái cực này chuyển sang thái cực khác"1.Trong đổi mới Đảng ta chú trọng trước hết là đổi mới tư duy, vì có hiểu đúng thìlàm mới đúng Phải thừa nhận rằng, những năm qua chúng ta đã có những điểm nhậnthức chưa đúng và vận dụng sai chủ nghĩa Mác - Lê-nin trong quá trình xây dựng chủnghĩa xã hội, nên đã dẫn đến nhiều quan niệm không đúng: Cho rằng tiến lên chủnghĩa xã hội thì không thể chấp nhận cơ chế thị trường, xem thường nghề buôn bán,hiểu sai vấn đề xoá bỏ tư hữu; nói xây dựng chủ nghĩa xã hội khoa học nhưng làm thìkhông tuân thủ theo quy luật, chủ quan duy ý chí, nhất là công nghiệp hoá, về cải tạo

xã hội chủ nghĩa, về cơ chế quản lý kinh tế, về phân phối lưu thông, v.v…

Vì vậy, Đảng ta rất chú trọng bài học xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành độngtheo quy luật khách quan Nắm và thực hiện quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợpvới tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, từ bỏ cơ chế quản lý tậptrung quan liêu bao cấp, thực hiện nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chếthị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Theo hướngnày, Đảng ta có nhiều chủ trương mới: Coi nông, lâm, ngư nghiệp, chế biến là mặttrận hàng đầu Đẩy mạnh sản xuất hàng tiêu dùng và xuất khẩu Bảo đảm sự phát triểnhài hoà giữa nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ Tạo điều kiện kinh tế và pháp lýthuận lợi để các nhà kinh doanh tư nhân yên tâm đầu tư làm ăn lâu dài Mở rộng cáchình thức liên doanh, liên kết giữa kinh tế nhà nước với các thành phần kinh tế khác

cả trong và ngoài nước áp dụng phổ biến các hình thức kinh tế tư bản nhà nước Đadạng hoá các hình thức sở hữu, có công, có tư thì gọi là thành phần kinh tế công tưhợp doanh, thì nay trong mỗi thành phần theo chủ thể kinh doanh khác nhau lại cónhiều loại hình sở hữu đan xen Ví như trong doanh nghiệp nhà nước có sở hữu toàndân, nhưng cũng có sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân, sở hữu các tổ chức chính trị, xã

1 Đảng Cộng sản Việt Nam,Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb Chính trị quốc gia, H 1996,

tr 70.

hội tham gia cổ phần cùng bỏ vốn, kinh doanh Trước đây chỉ xác nhận quyền sở hữu,nay còn phân biệt với quyền sử dụng Trong quyền sử dụng còn phân ra nhiều quyền

cụ thể: quyền cho, quyền bán, quyền trao đổi, quyền thừa kế, quyền thế chấp… Trướcđây chỉ nói đến phân phối theo lao động và trong lúc nói đến lao động thì ít chú ý đếnlao động quản lý là loại lao động phức tạp, quyết định hiệu quả kinh tế, nay nhận thức

về lao động đúng đắn hơn và ngoài phân phối theo lao động còn phân phối theo vốn

và tài sản Trước đây thấy vai trò của sản xuất, nhưng chưa thấy hết vai trò của phânphối lưu thông, hoạt động dịch vụ, không thấy vị trí rất quan trọng của khách hàng…Tuy nhiên, những hoạt động trong đổi mới, nhất là đổi mới kinh tế phải giữ vữngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa Định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển kinh tếđược thể hiện trước hết ở một số vấn đề cơ bản như: Phấn đấu làm cho dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, văn minh vừa là mục tiêu, vừa là động lực, mà nền tảng của

nó là công nghiệp hoá, hiện đại hoá Chế độ sở hữu đa dạng, nhiều thành phần, trong

đó thành phần kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo và cùng với kinh tế hợp tác xã dầndần trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân Cơ chế phân phối là phân phối theokết quả lao động và hiệu quả kinh tế là chủ yếu, đồng thời theo mức đóng góp cácnguồn lực khác và kết quả sản xuất - kinh doanh và phân phối thông qua phúc lợi xãhội; thừa nhận sự tồn tại lâu dài của các hình thức thuê mướn lao động nhưng khôngthể biến thành quan hệ thống trị, dẫn tới sự phân hoá xã hội thành hai cực đối lập;phân phối và phân phối lại hợp lý các thu nhập; khuyến khích làm giàu hợp pháp điđôi với xoá đói, giảm nghèo, không để diễn ra chênh lệch quá đáng về mức sống vàtrình độ phát triển giữa các vùng, các tầng lớp dân cư Tăng cường hiệu lực quản lý vĩ

mô của Nhà nước, khai thác triệt để vai trò tích cực đi đôi với khắc phục và ngănngừa, hạn chế những tác động tiêu cực của cơ chế thị trường Giữ vững độc lập, chủquyền và bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc trong quan hệ kinh tế với bên ngoài, v.v…Nếu trước đây, chúng ta quan niệm tính chất xã hội chủ nghĩa chỉ thể hiện ở chế độ

sở hữu, ở làm chủ tập thể thì nay đổi mới, Đảng ta định hướng xã hội chủ nghĩa vớinội dung như trên rõ ràng là đúng đắn sáng tạo, phù hợp với tiến trình phát triển củađất nước, với lợi ích của nhân dân

Trong quá trình đổi mới, Đảng ta tiếp tục đi sâu nghiên cứu nắm vững hơn nữa bảnchất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lê-nin và nhất là những quan điểm

tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội, coi đây là mục tiêu cơ bản của quá trìnhđổi mới Chúng ta đều biết rằng, độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội là tư tưởngnổi bật nhất quán của Hồ Chí Minh và Đảng ta, xuyên suốt quá trình cách mạng nước

ta Nhưng theo Bác: Chủ nghĩa xã hội không phải là những vấn đề chung chung, trừutượng, mà là vấn đề cụ thể, đem lại lợi ích thiết thân cho mọi người; dân chỉ biết giátrị của tự do, của độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ; phải thực hiện ngay: Làmcho dân no, làm cho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở, làm cho dân có chỗ học hành.Bác cũng chỉ rõ: Chủ nghĩa xã hội là gì? Là mọi người được ăn no, mặc ấm, sungsướng, tự do… Nói một cách tóm tắt, mộc mạc, chủ nghĩa xã hội trước hết nhằm làmcho nhân dân lao động thoát khỏi nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn, việclàm, được ấm no và sống cuộc đời hạnh phúc Để đạt được mục tiêu ấy, Bác chỉ thị:Chúng ta phải học tập để có đủ khả năng làm chủ, có đủ năng lực tổ chức cuộc sốngmới Trước hết là tổ chức nền sản xuất mới… Cần phải thiết thực tổ chức bộ máy sảnxuất mới, tích cực học tập quản lý kinh tế, cải tiến kỹ thuật, coi đó là cái chìa khoácủa việc phát triển nông nghiệp cũng như phát triển công nghiệp Rằng "Phải cải tạo

và phát triển nông nghiệp để tạo điều kiện cho việc công nghiệp hoá nước nhà, phải

có một nền nông nghiệp phát triển thì công nghiệp mới có thể phát triển mạnh" Bácrất chú trọng đến việc quản lý, hạch toán kinh doanh Bác nói đại ý, quản lý cũng nhưquản lý một doanh nghiệp phải có lãi, cái gì ra, cái gì vào, món gì đáng tiêu, ngườinào đáng dùng vào việc nào, tất cả mọi thứ đều phải tính toán cẩn thận Trong côngtác lưu thông phân phối có hai điều quan trọng Bác căn dặn chúng ta phải luôn luônnhớ: "không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng; không sợ nghèo, chỉ sợ lòng dânkhông yên" Và những tư tưởng của Người về đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế tạonên nguồn sức mạnh cho cách mạng Việt Nam, cho chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam,v.v…

Qua 10 năm đổi mới, Đảng ta đã vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trên nhiều lĩnhvực Đặc biệt khi nêu rõ lợi ích giai cấp công nhân nằm trong lợi ích đại đoàn kết dântộc và thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh được cáctầng lớp nhân dân chấp nhận đang trở thành động lực thúc đẩy toàn dân phấn đấu xâydựng đất nước, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thực hiện tốt hai nhiệm vụchiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Chủ nghĩa xã hội và niềm tin

Vào buổi giao thời những năm 80, 90 của thế kỷ XX, Liên Xô và các nước xã hội chủnghĩa Đông Âu tan rã, phong trào xã hội chủ nghĩa thế giới lâm vào thoái trào, các thếlực thù địch, cơ hội, xét lại quả quyết rằng: chủ nghĩa xã hội không bị đánh đổ mà tựthất bại trong cuộc cạnh tranh lâu dài với chủ nghĩa tư bản Họ cho rằng, nguyên nhânsụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô, Đông Âu là ở bản thân học thuyết Mác

- Lê-nin; rằng sự sụp đổ đó có tính cội nguồn; rằng học thuyết Mác ra đời ở châu Âu, thế

kỷ XIX, trong điều kiện chủ nghĩa tư bản mới trải qua cách mạng công nghiệp lần thứnhất, nên không có tính phổ biến; rằng sau khi Liên Xô, Đông Âu sụp đổ, các nước xãhội chủ nghĩa khác lâm vào khủng hoảng, học thuyết của Mác đã bị phá sản hoàntoàn, v.v… và v.v…

Do đó, vấn đề đặt ra là muốn củng cố niềm tin vào chủ nghĩa xã hội, hoặc muốnphê phán nó một cách đúng đắn, khách quan, khoa học, phải xem xét nó trên cả bamặt: lý luận, thực tiễn phong trào và bản chất chế độ xã hội với một thái độ trungthực, không định kiến, tôn trọng sự thật khách quan và cái tâm của những người có ýthức trách nhiệm trước sự phát triển của đất nước, của dân tộc

Chủ nghĩa xã hội khoa học là một trong ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác Nó là

bộ phận lý luận thể hiện tập trung tính thực tiễn chính trị trên lập trường giai cấp công nhân

và chủ nghĩa Mác Nó là một cơ sở bảo đảm cho chủ nghĩa Mác không chỉ là một họcthuyết nhằm nhận thức và giải thích thế giới một cách đúng đắn, mà chủ yếu còn làmột học thuyết cải tạo thế giới Vận mệnh của nó gắn liền với vận mệnh của giai cấpcông nhân hiện đại, của nhân loại cần lao và tiến bộ trong cuộc đấu tranh vì chân lýkhoa học và chính nghĩa nhân văn Vì vậy, chủ nghĩa Mác - Lê-nin trước hết là vì conngười Nó vạch ra những nguyên lý cơ bản nhất, chung nhất về con đường, phươngpháp, lực lượng xã hội để nhân dân lao động đứng lên đấu tranh xoá bỏ bất công xãhội, xoá bỏ áp bức bóc lột, xây dựng xã hội mới, đưa con người tới cuộc sống ấm no,

tự do, hạnh phúc Cho nên, học thuyết đó đã thâm nhập vào cuộc sống của nhân loại

mà không phân biệt đó là châu á hay châu Âu, châu Phi hay châu Mỹ Hơn nữa, họcthuyết của các ông chỉ vạch ra những nguyên lý, quy luật, phương hướng cơ bản cho

sự phát triển và chỉ ra lực lượng xã hội để thực hiện mục tiêu, phương hướng đó; còn

đi vào cụ thể cách mạng mỗi nước phải có sự vận dụng sáng tạo Bởi lẽ một đặc trưng

cơ bản, linh hồn sống của chủ nghĩa Mác là biện chứng và phát triển Lê-nin đã chỉ ra

rằng: Chúng ta không kỳ vọng rằng Mác hay những người theo chủ nghĩa Mác đềuhiểu mọi mặt cụ thể của con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội Như thế là phi lý, chúng

ta chỉ biết phương hướng của con đường đó, còn như về cụ thể và trên thực tế conđường đó ra sao thì kinh nghiệm của hàng triệu con người sẽ chỉ rõ khi họ bắt tay vàohành động Do đó, không hề có một sự áp đặt, trói buộc nào phải theo kinh nghiệmcủa nước nào hay theo đúng nguyên bản chủ nghĩa Mác

Chủ nghĩa Mác - Lê-nin, với tư cách là lý luận khoa học của giai cấp công nhânđược truyền bá từ phương Tây sang phương Đông, đã mang lại vũ khí tư tưởng mớicho giai cấp công nhân và quần chúng lao động Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộngsản, một khi giai cấp công nhân đã nắm được lý luận chủ nghĩa Mác - Lê-nin thì cuộcđấu tranh của họ chống chủ nghĩa đế quốc và giai cấp thống trị phản động trong nước

sẽ chuyển từ tự phát sang tự giác và do đó chỉ có con đường cách mạng xã hội chủnghĩa mới là lối thoát đúng đắn duy nhất cho các dân tộc bị áp bức

Thắng lợi lịch sử có ý nghĩa toàn cầu của học thuyết Mác - Lê-nin và cũng là sựthể hiện sức mạnh hiện thực vĩ đại của học thuyết đó chính là thắng lợi vĩ đại củaCách mạng tháng Mười Nga năm 1917, mở ra cho nhân dân lao động bị áp bức bóc lộttrên toàn thế giới một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên mà nhân dân lao động đứng lên đấutranh tự giải phóng mình Trong Báo cáo chính trị Đạihội IX, Đảng ta đã khẳng định: "Cách mạng tháng Mười Nga - cuộc cách mạng vĩ đại

mở ra thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội; thắng lợi của cáchmạng xã hội chủ nghĩa ở một loạt nước châu Âu, châu á và Mỹ La-tinh; sự giải phónghầu hết các nước thuộc địa của chủ nghĩa thực dân; sự phát triển của phong trào cộngsản, công nhân quốc tế và phong trào hoà bình, dân chủ"1 Đi theo Cách mạng thángMười, đi theo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, nhiều dân tộc, trong đó có dân tộc Việt Namdưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã tìm được conđường giải phóng mình khỏi ách áp bức của chủ nghĩa thực dân, đế quốc, phong kiến,giành độc lập dân tộc, tổ chức xây dựng xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa và đãđạt được những thành tựu nhất định

Song, nhìn lại chủ nghĩa xã hội hiện thực trên 70 năm qua, chúng ta thấy có cảthành công và thất bại, đúng đắn và sai lầm Sai lầm phổ biến của các nước xã hội chủnghĩa là chưa nhận thức đầy đủ và vận dụng đúng đắn những quy luật khách quan của

xã hội, muốn bỏ qua các giai đoạn tất yếu, những bước trung gian quá độ cần thiết…

Mô hình chủ nghĩa xã hội được thiết lập trước đây đã bộc lộ nhiều sai lầm, khuyết tậtnhưng chậm được khắc phục Những sai lầm chủ quan và mâu thuẫn tích tụ đã làmcho các nước xã hội chủ nghĩa lâm vào tình trạng trì trệ và khủng hoảng toàn diện,sâu sắc Cho nên, việc cải tổ, đổi mới là tất yếu khách quan Thế nhưng, trong quátrình cải tổ, đổi mới ở một số nước, Đảng Cộng sản lại phạm sai lầm nghiêm trọng làkhông giữ vững, bảo vệ mặt tốt đẹp, tính ưu việt của hệ thống giá trị xã hội đã xâydựng được; không tỉnh táo cảnh giác khi đối phó với khủng hoảng, với sự tấn côngcủa chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch, để chúng mặc sức thực hiện chiến lược

"diễn biến hoà bình", bạo loạn lật đổ Do đó, đã tạo ra khoảng trống về ý thức hệ đểcác thế lực này lấp khoảng trống đó bằng mọi quan điểm sai trái, thù địch, dẫn đếntình trạng rối loạn của hệ thống chính trị, xã hội và cuối cùng làm cho Đảng Cộng sảnmất vai trò lãnh đạo chính quyền, thay đổi chế độ chính trị, xã hội dẫn đến sự sụp đổcủa chủ nghĩa xã hội

Trước tình hình đó, ở nước ta cũng có một số người biểu hiện dao động về lậptrường, mục tiêu lý tưởng, giảm sút niềm tin vào chủ nghĩa Mác - Lê-nin và chủ nghĩa

xã hội; thậm chí có người muốn phủ định chủ nghĩa xã hội, phủ định thành quả cáchmạng Thế nhưng, điều đáng mừng là trong bối cảnh ấy hầu hết những ý kiến của cán

bộ, đảng viên và nhân dân khi đóng góp vào dự thảo Báo cáo chính trị của các kỳ Đạihội Đảng toàn quốc đều nhất trí khẳng định quyết tâm đi theo con đường chủ nghĩa xãhội, con đường mà Bác Hồ, Đảng ta và nhân dân ta đã lựa chọn Đồng thời khẳngđịnh niềm tin vững chắc của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta vào thắng lợi của sựnghiệp đổi mới xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Niềm tin đó bắt nguồn

từ những yếu tố tinh hoa của truyền thống dân tộc, từ những thành quả cách mạng củanhân dân ta, dân tộc ta do Đảng lãnh đạo, nhất là từ những thành tựu, thắng lợi của 15năm thực hiện đường lối đổi mới xây dựng chủ nghĩa xã hội Niềm tin ấy đã giúpchúng ta vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đứng vững và tiếp tục phát triển

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, H 2001,

tr 61.

Tuy nhiên, để củng cố, giữ vững niềm tin đó, Đảng ta phải không ngừng nghiêncứu, tìm tòi sáng tạo, định ra đường lối đổi mới đúng đắn, phù hợp với điều kiện lịch

sử mới và hoàn cảnh cụ thể của nước ta Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, donhân dân thực hiện Chính những ý kiến, nguyện vọng và sáng kiến của nhân dân lànhững ý kiến, là một trong những nguồn gốc hình thành nên đường lối đổi mới củaĐảng

Những phương hướng cơ bản chỉ đạo quá trình đổi mới xây dựng chủ nghĩa xã hội

ở nước ta là kết quả dày công suy nghĩ và sự đóng góp trí tuệ rộng rãi của toàn Đảng,toàn dân, toàn quân, trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm thành công và không thànhcông trong thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta và các nước khác Đảng tathực hiện đổi mới sâu sắc nhưng không phủ nhận sạch trơn quá khứ, luôn trân trọngtruyền thống quý báu của dân tộc, bảo vệ, kế thừa và phát huy những thành tựu đã đạtđược trong lịch sử; khẳng định những việc làm đúng đắn trong quá trình cách mạng

Ta phê phán cái sai lầm đã mắc phải, nhưng không hoang mang mất phương hướng,suy sụp lòng tin; không từ thái cực sai lầm này chuyển sang thái cực sai lầm khác Tađổi mới một cách có nguyên tắc, đổi mới nhưng luôn giữ vững độc lập dân tộc vàđịnh hướng xã hội chủ nghĩa, luôn nắm vững và thực hiện đồng thời hai nhiệm vụchiến lược của cách mạng là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; không xa rời mà kiên trìvận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đổimới nhưng coi trọng giữ vững ổn định chính trị, xã hội

Chúng ta đều biết rằng, độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội là tư tưởng xuyênsuốt quá trình cách mạng nước ta Nhưng theo Bác: độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội không phải là những vấn đề chung chung, trừu tượng, mà là vấn đề cụ thể đưa lạilợi ích thiết thân cho mọi người "Dân chỉ biết giá trị của tự do, của độc lập khi màdân được ăn no, mặc đủ Chúng ta phải thực hiện ngay: làm cho dân có ăn, làm chodân có chỗ học hành" Bác cũng giải thích rõ "chủ nghĩa xã hội là gì? Là mọi ngườiđược ăn no, mặc ấm, sung sướng, tự do… Nói một cách tóm tắt, mộc mạc, chủ nghĩa

xã hội trước hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoát khỏi nạn bần cùng, làm chomọi người có công ăn, việc làm, được ấm no và sống cuộc đời hạnh phúc", đó là bảnchất, tính ưu việt của chế độ ta Thế nhưng, để đạt được mục tiêu ấy, Người căn dặn:

"Chúng ta phải học tập để có đủ năng lực làm chủ, có đủ năng lực tổ chức cuộc sốngmới… Cần phải thiết thực tổ chức bộ máy sản xuất mới, tích cực học tập quản lý kinh

tế, cải tiến kỹ thuật, coi đó là chìa khoá để phát triển… " Trong công tác lưu thông,phân phối có hai điều quan trọng Bác căn dặn chúng ta phải luôn ghi nhớ: "Không sợthiếu, chỉ sợ không công bằng Không sợ nghèo, chỉ sợ lòng dân không yên" Vànhững tư tưởng của Người về đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế tạo nên nguồn sứcmạng cho cách mạng Việt Nam, cho chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam…

Nhìn lại trong quá trình 15 năm thực hiện đường lối đổi mới, Đảng ta đã xử lýsáng suốt, đúng đắn mối quan hệ giữa đổi mới hệ thống chính trị và đổi mới kinh tế.Xét trên tổng thể đường lối, Đảng ta bắt đầu công cuộc đổi mới tư duy chính trị tronghoạch định các đường lối, chính sách đối nội và đối ngoại Ngay từ đầu quá trình đổimới, đổi mới kinh tế, đổi mới chính trị đã gắn bó chặt chẽ với nhau Không có sự khởi

và từng bước đổi mới phương thức hoạt động của Đảng, Nhà nước thì khó mà có sự

Thế nhưng, Đảng ta đã sáng suốt tập trung trước hết vào việc thực hiện thắng lợi

nhiệm vụ đổi mới kinh tế, khắc phục khủng hoảng kinh tế, xã hội, tạo tiền đề cần thiếtgiữ vững ổn định chính trị, khôi phục, tạo dựng lòng tin của nhân dân, tạo điều kiệnvật chất để đổi mới các mặt khác của đời sống xã hội Đổi mới tổ chức và cơ chế hoạtđộng của hệ thống chính trị là rất cần thiết, nhưng đặc biệt phức tạp, nhạy bén và nếuvội vàng để xảy ra sai lầm sẽ phải trả giá rất đắt; cho nên, về mặt này, Đảng ta đã đinhững bước thận trọng, bắt đầu từ giải quyết những vấn đề cấp bách nhất khi điềukiện đã chín muồi.

Con đường đi lên của nước ta là sự phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ quachế độ tư bản chủ nghĩa, tức là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sảnxuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa, nhưng tiếp thu, kế thừa những thànhtựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, đặc biệt là khoa học vàcông nghệ để phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại Ngày nay,Đảng ta thực hiện đường lối đổi mới mở cửa quan hệ hợp tác với tất cả các nước, trên

cơ sở tôn trọng độc lập chủ quyền và cùng có lợi; khuyến khích tư bản nước ngoàiđầu tư và khuyến khích kinh tế tư bản tư nhân, các thành phần kinh tế trong nước pháttriển, thực hiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, v.v theo đúng phápluật của Nhà nước, tạo điều kiện cho kinh tế trong nước phát triển Song, kinh tế thịtrường có những mặt mâu thuẫn với bản chất của chủ nghĩa xã hội, đó là xu thế phânhoá giàu nghèo, phân cực xã hội, là khuynh hướng tâm lý sùng bái đồng tiền, sẵnsàng vì đồng tiền mà chà đạp đạo đức xã hội, phát triển tham nhũng và các tệ nạn xãhội đủ loại Đó là quá trình mâu thuẫn, nghịch lý, phải tạm thời chấp nhận và cuộcvận động trên thực tế của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội sẽ xoá bỏ dần nhữngmâu thuẫn, nghịch lý ấy Đó cũng là quá trình đan xen giữa những nhiệm vụ trực tiếp

và gián tiếp xây dựng chủ nghĩa xã hội Chẳng hạn, chủ nghĩa xã hội phải là chế độ xãhội không còn hiện tượng người bóc lột người Nhưng để đi tới một chế độ như thế,

từ một nước kinh tế chậm phát triển lại cần phải dung nạp, phát triển, du nhập nhữnghình thức sản xuất tư bản chủ nghĩa với tính cách là một phương tiện để xã hội hoásản xuất "Đó chưa phải là xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa, nhưng đó là cái cần thiết

và đầy đủ để tiến hành công cuộc xây dựng đó"1 Thế nhưng, trong bất cứ điều kiện,hoàn cảnh nào cũng phải ngày càng vững chắc về mặt kinh tế, xã hội cho người laođộng Điều đó được thể hiện rõ qua 15 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng,nhất là qua 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII: Kinh tế nước ta đã tăng trưởngkhá, tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng bình quân hàng năm 7% Nông nghiệpphát triển liên tục, đặc biệt là sản xuất lương thực… Giá trị sản xuất công nghiệp bìnhquân hàng năm tăng 13,5% Văn hoá - xã hội có những tiến bộ, đời sống nhân dântiếp tục được cải thiện Giáo dục đào tạo phát triển về quy mô và cơ sở vật chất, trình

độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực được nâng lên Những nhu cầu thiết yếu củanhân dân về ăn, ở, mặc, chăm sóc sức khoẻ, nước sạch, điện sinh hoạt, học tập, đi lại,giải trí… được đáp ứng tốt hơn Mỗi năm hơn 1,2 triệu lao động có việc làm mới.Công tác xoá đói giảm nghèo trên phạm vi cả nước đạt kết quả nổi bật, được dư luậnthế giới đánh giá cao Quyền làm chủ của nhân dân trên các lĩnh vực được phát huy;một số chính sách và quy chế bảo đảm quyền dân chủ của nhân dân, trước hết ở cơ

sở, bước đầu được thực hiện

Quan hệ đối ngoại không ngừng được mở rộng, hội nhập kinh tế quốc tế được tiếnhành chủ động và đạt nhiều kết quả tốt Nước ta đã tăng cường quan hệ hợp tác nhiều

1 V.I Lê-nin, Toàn tập, tập 45, Nxb Tiến bộ, M 1978, tr 422.

mặt với các nước xã hội chủ nghĩa, các nước láng giềng, các nước bạn bè truyềnthống; tham gia tích cực các hoạt động thúc đẩy sự hợp tác cùng có lợi trong Hiệp hộicác nước Đông Nam á (ASEAN) và Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu á Thái Bình Dương(APEC); tăng cường quan hệ với các nước phát triển và nhiều nước, nhiều tổ chứckhu vực, quốc tế khác; có quan hệ thương mại với hơn 140 nước, quan hệ đầu tư vớigần 70 nước và vùng lãnh thổ, thu hút được nhiều nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài,v.v…

Thực hiện đường lối đổi mới

và những vấn đề đặt ra

"Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội" màĐại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng đề ra, đã nêu rõ những đặc trưng vềchủ nghĩa xã hội Đó là:

"Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội:

- Do nhân dân lao động làm chủ

- Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độcông hữu về tư liệu sản xuất

- Có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

- Con người được giải phóng khỏi áp bức bóc lột, bất công, làm theo năng lực,hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triểntoàn diện cá nhân

- Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ

- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới"

Sáu đặc trưng này cũng toát lên tư tưởng cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chủnghĩa xã hội Chủ nghĩa xã hội theo quan điểm của Người là: trước hết, nhằm "làmcho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn, việc làm,được ấm no và sống một đời hạnh phúc" "Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân dân

đủ ăn, đủ mặc, ngày càng sung sướng, ai nấy được đi học, ốm đau có thuốc, già khônglao động được thì nghỉ, những phong tục, tập quán không tốt dần dần được xoá bỏ"

"Chủ nghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất, văn hoá của nhân dân và dodân tự xây dựng lấy" Nói tóm lại, "chủ nghĩa xã hội là làm sao cho dân giàu, nướcmạnh" Tất cả những ý tưởng đó được thể hiện ở điều mong muốn cuối cùng của Báctrong Di chúc là: "Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu xây dựng một nước ViệtNam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, giàu mạnh và góp phần xứng đáng vào

sự nghiệp cách mạng thế giới"

Như vậy, định hướng xã hội chủ nghĩa là định hướng của xã hội nước ta trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, là định hướng giá trị do Đảng, Nhà nước và nhân dân

ta lựa chọn và xác lập, phù hợp với xu thế khách quan của lịch sử nước ta và trên thếgiới, nhằm mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, thông qua nhữngbiện pháp đấu tranh toàn diện và sâu sắc để tiến đến mục tiêu đã định, từng bước hiệnthực hoá những giá trị xã hội chủ nghĩa, khắc phục sự chệch hướng ở mọi lĩnh vựccủa đời sống xã hội trên con đường đi tới mục tiêu

Đường lối đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa cũng chỉ rõ chúng ta phải làm

gì để có chủ nghĩa xã hội từ một nước tiểu nông mà nội dung quan trọng nhất là chỉ

có rút ngắn cái phải trải qua theo quy luật lịch sử tự nhiên chứ không thể bỏ qua cáiphải trải qua Đó là trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, chúng ta bỏ qua chế độ

tư bản chủ nghĩa, nghĩa là không thiết lập chế độ chính trị, xã hội do giai cấp tư sảnlãnh đạo, không thiết lập một chế độ kinh tế trong đó chế độ chiếm hữu tư nhân tưbản chủ nghĩa giữ vị trí thống trị Như vậy, "bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa" chính là

bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tưbản chủ nghĩa trong tiến trình phát triển Cái phải tiếp thu là kế thừa những thành tựu

mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, trình độ tổ chức quản lý, đặcbiệt là về khoa học, công nghệ để phát triển nhanh lực lượng sản xuất, xây dựng nềnkinh tế hiện đại.

Cái phải trải qua là lực lượng sản xuất tư bản chủ nghĩa, còn quan hệ sản xuất tưbản chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ này ta vẫn phải chấp nhận cho tồn tại ở một mức

cho kinh tế phát triển Thực hiện theo cơ chế thị trường, mở cửa hội nhập với cácnước, khuyến khích các nước tư bản đầu tư hợp tác phát triển; khuyến khích pháttriển kinh tế tư bản tư nhân; phát triển đa dạng kinh tế tư bản nhà nước dưới các hình thức liên doanh, liên kết giữa kinh tế nhà nước với kinh tế tư bản tư nhân trong nước

và ngoài nước, mang lại lợi ích thiết thực cho các bên đầu tư kinh doanh, v.v… Đó làquá trình đầy mâu thuẫn, nghịch lý, phải tạm thời chấp nhận và cuộc vận động trên

nghĩa xã hội sẽ khắc phục dần những mâu thuẫn, nghịch lý ấy Đó cũng là quá trìnhđan xen giữa những nhiệm vụ trực tiếp và gián tiếp xây dựng chủ nghĩa xã hội Chẳng

hộ có học vấn cao, có vốn, có kiến thức kinh doanh, có mức sống khá giả hơn đã từngbước vươn lên làm giàu (ở đây không đề cập đến lớp người làm giàu bất chính) Chonên, trong bất cứ điều kiện nào cũng phải đảm bảo cho mọi tầng lớp nhân dân laođộng được bảo vệ ngày càng vững chắc về mặt kinh tế, xã hội (nếu không thế thì mụcđích, nội dung định hướng chủ nghĩa xã hội để làm gì) Tuy nhiên, chúng ta cũng hiểurằng, con đường đi tới sự công bằng xã hội như ta mong muốn không thể không trảiqua những bất hợp lý, những phát triển quanh co, phức tạp để đi tới mục tiêu Mọivấn đề chính trị, kinh tế, xã hội đều phải nhận thức theo tinh thần định hướng nhưvậy

Qua gần 20 năm thực hiện đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo,

cơ cấu, tính chất, vị trí của các giai cấp trong xã hội ta đã thay đổi nhiều cùng vớinhững biến đổi to lớn về kinh tế, xã hội Mối quan hệ giữa các giai cấp, các tầng lớp

xã hội là quan hệ hợp tác và đấu tranh trong nội bộ nhân dân, đoàn kết và hợp tác lâudài trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng Lợi íchgiai cấp công nhân thống nhất với lợi ích toàn dân trong mục tiêu chung là: độc lậpdân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,văn minh