TÀI LIỆU THAM KHẢO GIÁO dục bản CHẤT GIAI cấp CÔNG NHÂN của QUÂN đội TRONG GIAI đoạn HIỆN NAY

Giữa bản chất của giai cấp công nhân, bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam và bản chất giai cấp công nhân của Quân đội nhân dân Việt Nam có mối quan hệ biện chứng với nhau, vừa thống nhất lại vừa có sự khác biệt nhau. Để hiểu đầy đủ và chính xác về bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta, trước hết phải có hiểu biết cơ bản về bản chất của giai cấp công nhân, bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam.Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác Lênin quan niệm về giai cấp công nhân không phải trong trạng thái tĩnh, mà trong quá trình vận động, phát triển của phương thức sản xuất và cơ cấu giai cấp, đấu tranh giai cấp tương ứng với phương thức sản xuất đó. Các ông tiếp cận giai cấp công nhân trên hai phương diện có quan hệ gắn bó với nhau, đó là:

Phần thứ nhất:

B ản chất giai cấp công nhân và những nhân tố chủ yếu tác động đến quá trình giáo dục bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta hiện nay

I bản chất giai cấp công nhân và những nhân tố quy định bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta

1 Bản chất của giai cấp công nhân và bản chất giai cấp của Đảng Cộng sản Việt Nam

Giữa bản chất của giai cấp công nhân, bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam và bảnchất giai cấp công nhân của Quân đội nhân dân Việt Nam có mối quan hệ biện chứng với nhau, vừa thống nhất lại vừa có sự khác biệt nhau Để hiểu đầy đủ và chính xác về bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta, trước hết phải có hiểu biết cơ bản về bản chất của giai cấp công nhân, bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin

quan niệm về giai cấp công nhân không phải trong trạng thái tĩnh, mà trong quá trình vận động, phát triển của phương thức sản xuất và cơ cấu giai cấp, đấu

tranh giai cấp tương ứng với phương thức sản xuất đó Các ông tiếp cận giai cấp công nhân trên hai phương diện có quan hệ gắn bó với nhau, đó là:

Thứ nhất, giai cấp công nhân là sản phẩm và là chủ thể của sản xuất công nghiệp với các tính chất

như: Về nguồn gốc xã hội được tuyển mộ trong tất cả các giai tầng xã hội; việc làm và đời sống chủ yếu gắn với sản xuất công nghiệp, với các trung tâm công nghiệp và đô thị; là người thợ có trình độ chuyên môn, kỹ thuật tương thích với sự phát triển của lực lượng sản xuất xã hội; chủ yếu sống bằng sức lao động, nguồn thu nhập chính là tiền công, (tính chất làm công ăn lương); tâm lý vô sản, lối sống công nghiệp và đô thị

Thứ hai, giai cấp công nhân đồng thời cũng là sản phẩm và chủ thể của đấu tranh giai cấp chống giai

cấp tư sản Được thể hiện ở các tính chất như: Từ đấu tranh tự phát đến đấu tranh tự giác, từ đấu tranh kinh tế đến đấu tranh tư tưởng, chính trị Trên cơ sở đó, từ giai cấp "tự mình'', tức là ý thức được lợi ích không phải của các nhóm riêng rẽ mà của cả tập đoàn mình, ý thức được địa vị tương quan của giai cấp mình so với các giai cấp, tầng lớp xã hội khác đến giai cấp ''cho mình'', tức là trên cơ sở giai cấp ''tự mình'' hình thành hệ tư tưởng, tự giác tổ chức lại thành những tổ chức chính trị - xã hội, mà tiêu biểu là Đảng Cộng sản

Chỉ khi hội đủ các tính chất có được từ quá trình phát triển sản xuất công nghiệp nói riêng và lực lượng sản xuất xã hội nói chung và từ cuộc đấu tranh chống giai cấp tư sản trên phạm vi dân tộc và quốc

tế - giai cấp công nhân mới có đầy đủ 4 đặc điểm sau:

- Tiên tiến trong sản xuất và đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến

- ý thức tổ chức kỷ luật

- Tiền phong trong đấu tranh giai cấp, đấu tranh xã hội

- Tính quốc tế chân chính kết hợp với bản sắc dân tộc

Bốn đặc điểm này tạo nên bản chất cách mạng và quốc tế của giai cấp công nhân Nếu các tính chất trên có tính ''khả biến'' thì đặc điểm và bản chất là ''bất biến'', nếu các tính chất ở mức này hay mức khác

có thể thấy ở một số tầng lớp xã hội khác, thì các đặc điểm này là chỉ riêng của giai cấp công nhân.Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, khi chủ nghĩa xã hội khoa học kết hợp được với phong trào công nhân thì bản chất giai cấp công nhân trở thành hạt nhân và cơ bản thống nhất với bản chất của Đảng Cộng sản

Như vậy, sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với bản chất của Đảng Cộng sản chỉ diễn ra trong những điều kiện nhất định và không thể đồng nhất giữa hai bản chất đó trong quá trình vận động, phát triển của Đảng Cộng sản với quá trình vận động, phát triển của toàn bộ giai cấp công nhân Bởi vì, bản chất của Đảng Cộng sản còn có đặc điểm không thể thiếu được là tiên phong về lý luận khoa học

Bởi lẽ, Đảng Cộng sản là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào công nhân Vai trò tiền phong của Đảng được thể hiện trước tiên ở lĩnh vực lý luận Đảng (theo Lênin) phải

"được một lý luận tiền phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò người chiến sĩ tiền phong'' Theo Người, trong điều kiện có chính quyền, Đảng phải là trí tuệ, danh dự và lương tâm của thời đại Như vậy, bản chất của Đảng Cộng sản là sự tổng hợp của các đặc điểm (thuộc tính bản chất): cách mạng,quốc tế và khoa học

Đảng Cộng sản là đội tiên phong chính trị có tổ chức và là đội ngũ có tổ chức chặt chẽ nhất, giác ngộ nhất của giai cấp công nhân Vì thế, Lênin khẳng định: "Không được lẫn lộn Đảng, tức là đội tiền phong của giai cấp công nhân với toàn bộ giai cấp" Theo tinh thần này thì không thể đồng nhất bản chất của Đảng Cộng sản với bản chất của (toàn bộ) giai cấp công nhân

ở nước ta, sự xâm nhập của chủ nghĩa tư bản Pháp bằng chính sách khai thác thuộc địa đã làm xuất hiện một lực lượng xã hội mới: giai cấp công nhân Nhưng đó là một giai cấp mới quá nhỏ bé, đến năm

1930 số lượng công nhân nước ta mới chỉ có 22 vạn người, chiếm một tỷ lệ nhỏ trong dân cư Đây cũng

là một trong nhiều lý do làm cho nhiều nhà yêu nước đương thời không nhận thấy vai trò lịch sử của giai cấp công nhân đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc

Phát hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân thế giới là công lao của Mác và Ăngghen Nhưng qua những cuộc tranh luận lý luận về vấn đề đó trong phong trào cách mạng và phong trào công nhân từ sau khi Các Mác và Ph Ăngghen qua đời và xem xét vấn đề đó vào những điều kiện cụ thể của Việt Nam những năm hai mươi của thế kỷ XX mới thấy đầy đủ giá trị của lý luận và thực tiễn mà Hồ Chí Minh đã cống hiến cho cách mạng Việt Nam Sau này, đánh giá về giai cấp công nhân Việt Nam, Hồ ChíMinh khẳng định: Chỉ có giai cấp công nhân là dũng cảm nhất, cách mạng nhất, luôn luôn gan góc đươngđầu với bọn đế quốc thực dân Với lý luận cách mạng tiên phong và kinh nghiệm của phong trào công nhân quốc tế, giai cấp công nhân ta tỏ ra là người lãnh đạo xứng đáng nhất và tin cậy nhất của nhân dân Việt Nam

Trong quá trình chuẩn bị thành lập Đảng và từ khi Đảng ra đời cho đến khi Người đi xa, Hồ Chí Minhluôn luôn khẳng định, luôn luôn làm cho toàn Đảng quán triệt: Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của giai cấp công nhân Đảng phải giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng Lịch sử dân tộc ta, trước Hồ Chí Minh đã có nhiều nhà yêu nước đầy nhiệt huyết, nhưng đều không cứu được nước, không giành được độc lập dân tộc Khác với các nhà yêu nước đương thời, Hồ Chí Minh đã sớm ý thức được sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân mà đội tiên phong là Đảng Cộng sản Người đã sáng lập ra Đảng ta, giáo dục, rèn luyện Đảng trở thành một Đảng Mác xít - Lêninnít chân chính, lãnh đạo nhân dân ta vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

Bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam cơ bản

dựa vào bản chất giai cấp công nhân Nhưng ngoài

hạt nhân cách mạng, quốc tế của giai cấp công nhân, bản chất của Đảng ta còn được thể hiện ở đặc điểm khoa học và dân chủ

Bởi lẽ, nguồn gốc của Đảng, như Hồ Chí Minh đã tổng kết nhân kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Đảng Lao động Việt Nam là ''chủ nghĩa Mác - Lênin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêunước đã dẫn tới việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương vào đầu năm 1930'' Hiện nay, Điều lệ Đảng khẳng định: "Đảng là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc'' Như vậy, Đảng ta, do đứng vững trên lập trường giai cấp công nhân khẳng định: không chỉ đại biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân, mà đại biểu của một liên minh các giai cấp, tầng lớp xã hội, cụ thể là giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức và các tầng lớp nhân dân lao động khác Đảng cũng phản ánh lợi ích của dân tộc Và với tư cách là một đảng cầm quyền, Điều lệ Đảng xác định: ''Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, tôn trọng và phát huy

quyền làm chủ, chịu sự giám sát của nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng; đoàn kết và lãnh đạo nhân dân tiến hành sự nghiệp cách mạng'' Mặt khác, tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản trong xây dựng, tổ chức sinh hoạt và hoạt động của Đảng Nguyên tắc này dựa trên hai nguyên lý: tập trung và dân chủ nhưng tính hướng đích của nó là dân chủ chứ không phải tập trung.

Như vậy, dân chủ cùng với ba thuộc tính bản chất khác là: cách mạng, quốc tế và khoa học tạo thành bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam Bản chất giai cấp công nhân cơ bản là thống nhất, nhưng không thể đồng nhất với bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

Xây dựng thành công một Đảng Cộng sản ở một nước vốn là thuộc địa nửa phong kiến, giai cấp công nhân rất nhỏ bé, giai cấp nông dân chiếm đại đa số, làm cho Đảng luôn giữ vững được tính chất giai cấp công nhân, trung thành và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin trong thời đại mới là một cống hiến quan trọng của Hồ Chí Minh về lý luận xây dựng Đảng vô sản kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân

Trong tác phẩm "Đường cách mệnh" viết năm 1926 Người đã chỉ rõ: "Đảng muốn vững thì phải lấy chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin" Trước khi thành lập Đảng, Người đã đề ra chủ trương "vô sản hóa", đưa cán bộ, đảng viên không xuất thân từ thànhphần công nhân vào hầm mỏ, nhà máy, đồn điền để tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào công nhân đồng thời học tập, tự rèn luyện mình thành người vô sản và thành người cộng sản "Vô sản hóa" là một yếu tố đầu tiên quan trọng tạo điều kiện cho đảng viên thực sự giác ngộ và trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, giữ vững được bản chất giai cấp công nhân của Đảng

Trong "Chánh cương vắn tắt", "Sách lược vắn tắt" được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3 tháng 2 năm 1930, Người đã khẳng định: "Đảng là đội tiên phong của vô sản giai cấp, phải thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dân chúng, Đảng phải thu phục cho được đại đa số dân cày và phải dựa vào hạng dân cày nghèo, phải hết sứclãnh đạo cho dân cày nghèo làm thổ địa cách mạng đánh trúng bọn đại địa chủ và phong kiến"

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam Do vậy, ngay từ khi ra đời Đảng ta đã mang bản chất giai cấp công nhân, đại biểu trung thành cho lợi ích của nhân dân lao động và của cả dân tộc Từ thực tế cách mạng

Việt Nam, Người luôn coi trọng việc giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, bồi dưỡng, rèn luyện năng lực và phẩm chất cho đảng viên Nhờ vậy, mặc dù Đảng Cộng sản ở một nước thuộc địa, đa số đảng viên khôngphải là công nhân, nhưng bản chất giai cấp công nhân và vai trò tiên phong cách mạng của Đảng vẫn được giữ vững Và chính trong thực tiễn lãnh đạo cách mạng, Đảng ta trở thành người lãnh đạo cách mạngcủa dân tộc Việt Nam, được toàn thể dân tộc Việt Nam coi là Đảng của mình, là người lãnh đạo duy nhất của dân tộc mình

Khi Đảng đã trở thành Đảng cầm quyền, sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Người đã sớm cảnh báo trong Đảng về nguy cơ thoái hóa bản chất giai cấp công nhân, sa vào tệ quan liêu hóa, xa rời quần chúng, trở thành tổ chức "làm quan" vi phạm quyền làm chủ dân, xa rời mục tiêu cách mạng của Đảng Người đã chỉ rõ 12 điều về "tư cách của Đảng chân chính cách mạng" Trong 12 điều đó thì điều đầu tiên

là "Đảng không phải là một tổ chức để làm quan phát tài Nó phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng"

Năm 1951, khi Đảng ra công khai và đổi tên thành Đảng Lao động Việt Nam, Người khẳng định bản chất giai cấp công nhân của một Đảng cầm quyền và chỉ rõ trong điều kiện lịch sử mới, quyền lợi của giai cấp công nhân và nhân dân lao động và của cả dân tộc là một Đảng Lao động Việt Nam là Đảng của

giai cấp công nhân và nhân dân lao động cho nên Đảng cũng là Đảng của dân tộc Cũng có người ngại nói Đảng của dân tộc là sợ trái với bản chất giai cấp công nhân, Đảng luôn luôn là Đảng của giai cấp công nhân theo hệ tư tưởng của giai cấp công nhân nhưng khi đã trở thành Đảng cầm quyền, khi Đảng thực sự là người vừa đại diện cho lợi ích của giai cấp công nhân, vừa đại diện cho lợi ích cả dân tộc, được cả dân tộc thừa nhận thì việc khẳng định Đảng cũng là Đảng của dân tộc là hoàn toàn đúng Theo

tư tưởng Hồ Chí Minh, là Đảng của giai cấp công nhân nên Đảng cũng phải đặc biệt chú trọng đến thành phần công nhân trong công tác đảng viên và công tác cán bộ Nhưng Đảng cũng tránh "chủ nghĩa thành phần" mà hẹp hòi không dám kết nạp và đề bạt những người ưu tú xuất thân từ các thành phần xã hội khác Hồ Chí Minh thường xuyên nhấn mạnh bản chất giai cấp công nhân của Đảng là mọi đảng viên xuất thân từ thành phần nào cũng phải suy nghĩ và hành động theo hệ tư tưởng của giai cấp công nhân Nhưng Người cũng luôn luôn nhắc nhở toàn Đảng về sự thống nhất lợi ích của Đảng và của dân tộc Trong lời khai mạc lễ kỷ niệm lần thứ 30 ngày thành lập Đảng, Người đã chỉ rõ: "Đảng ta vĩ đại vì ngoài lợi ích của giai cấp, của nhân dân, của dân tộc, Đảng ta không có lợi ích gì khác", "Đảng ta là đạo đức, làvăn minh", "là thống nhất, độc lập, là hòa bình, ấm no" Trước lúc đi xa, Người đã căn dặn: "Đảng ta là một Đảng cầm quyền… phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân"

Thực tiễn lịch sử của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đã chỉ rõ, đã là Đảng Cộng sản thì Đảng nào cũng phải coi trọng việc giữ vững bản chất giai cấp công nhân Đảng Cộng sản ra đời và hoạt động ở một nước mà kinh tế còn kém phát triển, giai cấp công nhân hiện đại còn ít như ở Việt Nam thì việc không ngừng nâng cao bản chất giai cấp công nhân của Đảng lại càng quan trọng Trong mọi giai đoạn và mọi thời kỳ cách mạng, bản chất công nhân, sự vững mạnh của Đảng cũng phải được thể hiện cả

về chính trị, tư tưởng và tổ chức

Về đường lối chính trị, Người coi Đảng là đội tiên phong chính trị của giai cấp công nhân và khi đã trở thành Đảng cầm quyền thì Đảng đồng thời là đội tiên phong chính trị của cả dân tộc Đường lối chínhtrị là vấn đề cốt tử đầu tiên quyết định vận mệnh của Đảng và cả vận mệnh của dân tộc Hồ Chí Minh đã xác định cho Đảng ta một đường lối chính trị đúng đắn; làm cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa Trong cương lĩnh đầu tiên, Người viết: "làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản"

Nhờ đường lối chính trị đúng đắn của Hồ Chí Minh ngay từ đầu, Đảng ta đã đoàn kết các giai cấp, tầng lớp cách mạng, các lực lượng yêu nước trên cơ sở liên minh công nông Đó là yếu tố quan trọng đầutiên giúp Đảng ta nắm được quyền lãnh đạo Cương lĩnh đầu tiên của Đảng, đáp ứng nguyện vọng, lợi ích của quần chúng lao động nên đã nhanh chóng phát động được cao trào trong những năm 1930-1931

và đã định hướng đúng cho sự phát triển của các thời kỳ lịch sử tiếp theo

Thừa nhận hay không thừa nhận sứ mệnh lịch sử và vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân là một trong những tiêu chuẩn quan trọng nhất để phân biệt người Mácxít - Lêninnít chân chính với bọn cơ hội chủ nghĩa Cuộc cách mạng vô sản đầu tiên sau Cách mạng tháng Mười thành công đã mở ra thời đại mớicủa xã hội loài người Nhưng từ đó đến nay, đặc biệt là từ sau khi chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ chủ nghĩa Mác - Lênin vẫn phải tiếp tục đấu tranh chống những nhận thức, những khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa tiếp tục phủ nhận vai trò của giai cấp công nhân, phủ nhận vai trò lãnh đạo của chính đảng của giai cấp công nhân Hồ Chí Minh là người có công lớn đầu tiên đối với dân tộc

ta, với Đảng ta là về mặt lý luận đã sớm khẳng định vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân Việt Nam sớm sáng lập và xây dựng một đảng tiên phong của giai cấp công nhân

Trung thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta qua mọi giai đoạn và mọi thời kỳ cách mạng đều coi trọng xây dựng Đảng mang bản chất giai cấp công nhân Tại Đại hội II của Đảng, tháng 2 năm 1951, Đảng ta chủ trương xây dựng chính quyền nhân dân, dựa vào Mặt trận Dân tộc thống nhất, lấyliên minh công nhân, nông dân và lao động trí thức làm nền tảng, do giai cấp công nhân lãnh đạo Trong

suốt quá trình lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền, Đảng ta luôn coi giai cấp công nhân là lực lượng nòng cốt, lãnh đạo cách mạng và đã đưa ra nhiều chủ trương, chính sách nhằm tập hợp, xây dựng giai cấp công nhân vững mạnh, thực sự phát huy được vai trò tiên phong trong cách mạng, góp phần đưa sự nghiệp đấu tranh giải phóng đất nước đi đến thắng lợi Khi nước nhà thống nhất, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, vấn đề xây dựng và phát huy vai trò của giai cấp công nhân tiếp tục được Đảng ta đặc biệt quan tâm Nghị quyết Đại hội IV của Đảng xác định: xây dựng giai cấp công nhân không ngừng lớn mạnh về số lượng và chất lượng, xứng đáng với vai trò giai cấp tiên phong, lãnh đạo cách mạng là nhiệm

vụ trọng tâm trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, nhận thức rõ ý nghĩa quan trọng của vấn đề xây dựng và phát triển giai cấp công nhân trong giai đoạn cách mạng mới, Nghị quyết Đại hội VI của Đảng (năm 1986) chỉ rõ: "Đảng cần có những biện pháp cụ thể nhằm nâng cao giác ngộ xã hội chủ nghĩa và trình độ hiểu biết về mọi mặt để xứng đáng với vị trí giai cấptiên phong của cách mạng, đồng thời chăm lo đời sống vật chất và văn hóa, tạo ra những điều kiện cần thiết để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình"

Hội nghị Trung ương 7 khóa VII nhấn mạnh: "Cùng với quá trình phát triển công nghiệp và công nghệ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cần xây dựng giai cấp công nhân phát triển về

số lượng, giác ngộ về giai cấp, vững vàng về chính trị, tư tưởng, có trình độ học vấn và tay nghề cao, có năng lực tiếp thu và sáng tạo công nghệ mới, lao động đạt năng suất, chất lượng, hiệu quả cao, vươn lên làm tròn sứ mệnh lịch sử của mình" Với tinh thần thẳng thắn, Đảng đã chỉ ra những hạn chế về xây dựng, phát huy vai trò của giai cấp công nhân và công đoàn trong quá trình chuyển sang cơ chế mới: đã

có những biểu hiện coi nhẹ vị trí, vai trò của giai cấp công nhân; các chủ trương, chính sách xây dựng giai cấp công nhân chậm được đổi mới và khẳng định: "Xây dựng giai cấp công nhân vững mạnh là tráchnhiệm của Đảng, Nhà nước, công đoàn và các tổ chức chính trị - xã hội, đồng thời là trách nhiệm của mỗi người, mỗi tập thể công nhân" Quan điểm này tiếp tục được khẳng định và phát triển tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (năm 1996)

Bước vào thế kỷ XXI, trước yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, tư duy của Đảng về giai cấp công nhân ngày càng phát triển và hoàn thiện Tại Đại hội IX (năm 2001), Đảng ta khẳng định: "Đối với giai cấp công nhân, coi trọng phát triển về số lượng và chất lượng, nâng cao giác ngộ và bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn và nghề nghiệp, thực hiện

"trí thức hóa công nhân", nâng cao năng lực ứng dụng và sáng tạo công nghệ mới, lao động đạt năng suất, chất lượng và hiệu quả ngày càng cao, xứng đáng là một lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và vai trò lãnh đạo cách mạng trong thời kỳ mới "

Quá trình đổi mới tư duy của Đảng ta về vị trí, vai trò của giai cấp công nhân từng bước được bổ sungtrong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, tạo nền tảng cho việc hoàn thiện đường lối, chủ trương xây dựng và phát huy vai trò của giai cấp công nhân, đã và đang là động lực mạnh mẽ thúc đẩy giai cấp công nhân không ngừng lớn mạnh và ngày càng có những đóng góp to lớn, có tính chất quyết định đến sự pháttriển của cách mạng Việt Nam Hiện nay, giai cấp công nhân nước ta tuy chỉ chiếm 17,5% tổng lực lượnglao động xã hội, nhưng hàng năm tạo ra khoảng 70% giá trị tổng sản phẩm trong nước và đang nắm giữ những cơ sở vật chất quan trọng nhất và có tính quyết định tới phương hướng phát triển của nền kinh tế -

xã hội, thực sự là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, là lực lượng nòng cốt trong khối liên minh công nhân - nông dân - trí thức, là nền tảng vững chắc của khối đại đoàn kết dân tộc

Trong bối cảnh cuộc cách mạng khoa học - công nghệ trên thế giới đang phát triển nhanh chóng và cótác động sâu sắc, mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, cuộc đua giành thắng lợi trong sản xuất, kinh doanh hiện nay chủ yếu là đua tranh về trí tuệ, về hàm lượng chất xám, chất lượng nguồn nhân

lực, giai cấp công nhân nước ta hiện đang còn bộc lộ không ít mặt hạn chế: Trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ đa phần chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của công việc, nhiều công nhân chưa qua đào tạo; thiếu kỹ sư giỏi và công nhân lành nghề trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực khoa học - kỹ thuật và công nghệ; có sự mất cân đối trong cơ cấu lao động kỹ thuật giữa các bộ phậncông nhân; ý thức phấn đấu rèn luyện, học tập nâng cao trình độ, ý thức tổ chức kỷ luật lao động, tác phong công nghiệp của không ít công nhân chưa cao; một bộ phận bị tha hóa, có lối sống thực dụng, phainhạt lý tưởng

Trước yêu cầu của tình hình mới, việc xây dựng, phát triển giai cấp công nhân là yêu cầu khách quan

và cấp bách, đòi hỏi Đảng, Nhà nước cũng như cả hệ thống chính trị cần hoạch định và thực hiện tốt chiến lược xây dựng, phát triển, phát huy triệt để vai trò tiên phong và gương mẫu của giai cấp công nhân, coi đây là nhiệm vụ chiến lược tất yếu, liên tục, gắn liền với việc thực hiện các mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước Trước mắt cũng như lâu dài, Đảng và Nhà nước cần tập trung đầu tư toàn diện nhằm xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam phát triển vững về số lượng, mạnh về chất lượng, tiếp tục củng cố và hoàn thiện hệ thống quan điểm, nguyên tắc về việc xây dựng, phát huy vai trò bản chất của giai cấp công nhân trong điều kiện mới

Để tăng cường bản chất giai cấp công nhân trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay phải có tư duy mới về giai cấp công nhân

Trước đây, khi vận dụng chủ nghĩa duy vật lịch sử vào nghiên cứu sự hình thành và phát triển của chủnghĩa tư bản, C Mác đã phát hiện ra vai trò lịch sử của giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh cách mạng xóa bỏ chế độ tư bản và xây dựng chế độ xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Trong cuộc đấu tranh cách mạng vì sứ mệnh lịch sử đó, giai cấp công nhân chuyển từ giai cấp "tự mình" thành giai cấp "vì mình", phong trào công nhân phát triển từ tự phát đến tự giác khi tổ chức ra đội tiên phong của mình - các Đảng Cộng sản

Thắng lợi vĩ đại của Cách mạng tháng Mười Nga đầu thế kỷ XX đã mở ra thời đại quá độ của xã hội loài người từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Tiếp đó là sự hình thành hệ thống xã hội chủ nghĩa trên thế giới vào giữa thế kỷ XX Hệ thống này đã ảnh hưởng tích cực đến đời sống nhân loại trong nhiều thập niên sau Điều đó chứng minh cho phát hiện đúng đắn của C Mác về vai trò lịch sử của giai cấp công nhân

Trong tình hình hiện nay, luận điểm của C Mác về vai trò lịch sử của giai cấp công nhân vẫn còn giá trị, nhưng cũng cần có tư duy mới về giai cấp công nhân Bởi vì, trong mấy trăm năm, kể từ khi giai cấp công nhân ra đời đến nay, xã hội loài người trải qua biết bao biến cố to lớn, cả những bước ngoặt có tính thời đại, như Cách mạng tháng Mười Nga và sự phát triển của văn minh nhân loại từ văn minh công nghiệp sang văn minh trí tuệ Chủ nghĩa tư bản không còn là chủ nghĩa tư bản cổ điển mà đã phát triển thành chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa tư bản hiện đại Giai cấp công nhân cũng thay đổi rất nhiều, khác hẳngiai cấp công nhân ở thế kỷ XIX

Những luận điểm của C Mác về giai cấp công nhân được đưa ra trong điều kiện của văn minh công nghiệp Những thành tựu mới của cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại từ giữa thế kỷ XX, tiếp đó làcuộc cách mạng tin học, đã dần dần đưa nhân loại từ văn minh công nghiệp sang văn minh trí tuệ, đánh dấu bước phát triển nhảy vọt chưa từng có của lực lượng sản xuất trong lịch sử nhân loại Do vậy, tư duy mới về giai cấp công nhân phải là tư duy về giai cấp công nhân trong điều kiện hiện nay

Luận điểm của C Mác về sự gắn bó giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất khác hẳn luận điểm còn phiến diện trước đó chỉ thấy hoặc nhấn mạnh một chiều vai trò của lực lượng sản xuất C Mác luôn luôn khẳng định vai trò quyết định của lực lượng sản xuất trong mối quan hệ với quan hệ sản xuất Ông cho rằng, sự chuyển biến từ hình thái kinh tế - xã hội này sang hình thái kinh tế - xã hội khác nhất thiết phải trải qua đấu tranh cách mạng của những giai cấp cách mạng, nhưng nhân tố quyết định nhất vẫn là bước nhảy vọt mới về chất của lực lượng sản xuất

Những thành tựu của chủ nghĩa tư bản, nhất là của chủ nghĩa tư bản hiện đại, gắn liền với sự phát triển của lực lượng sản xuất từ văn minh nông nghiệp sang văn minh công nghiệp, rồi từ văn minh công nghiệp sang văn minh trí tuệ Đến nay, những thành tựu đó đã làm thay đổi rất nhiều chế độ tư bản, giai cấp tư sản, giai cấp công nhân và các tầng lớp dân cư trong hầu hết các quốc gia - dân tộc.

Sự phát triển của lực lượng sản xuất dần dần làm thay đổi căn bản cơ cấu các ngành nghề kinh tế - kỹ thuật, và từ đó, hình thành những đặc điểm mới của giai cấp công nhân, rõ nhất là ở các nước tư bản pháttriển Cơ cấu GDP của các nước tư bản phát triển không còn như trước đây, mà đã thay đổi hẳn theo hướng: ngành dịch vụ chiếm tỉ trọng ngày càng lớn, tiếp đến ngành công nghiệp và ngành nông nghiệp

Về cơ cấu, giai cấp công nhân cũng có sự thay đổi

nhất định

Nói đến giai cấp công nhân trước đây, chúng ta thường nghĩ nhiều đến những người lao động chân tay hơn là những người lao động trí óc; chủ yếu nói đến công nhân "áo xanh", ít nói đến công nhân "áo vàng" (kỹ thuật viên); còn công nhân "áo trắng" hay "công nhân cổ cồn" (kỹ sư) thì cho rằng, họ thuộc tầng lớp công nhân quý tộc, gắn bó chặt chẽ với giai cấp tư sản và là cơ sở xã hội của chủ nghĩa cải lương trong phong trào công nhân Ngày nay, đã xuất hiện và phát triển ngày càng nhiều lực lượng công nhân được trí thức hóa, những công nhân "áo vàng" và công nhân "áo trắng" ngày càng tăng, trong khi lực lượng công nhân "áo xanh" ngày càng giảm dần

Ngày nay, những thành tựu của cách mạng tin học - tin học hóa đã mở rộng ra phạm vi toàn cầu và dẫn đến sự ra đời của "internet hóa" Điều quan trọng là, những thành tựu của cách mạng tin học ngày càng xâm nhập sâu vào mọi hoạt động của đời sống xã hội, nhất là trong sản xuất, kinh doanh, làm hình thành dần kinh tế tri thức Những thành tựu đó đánh dấu một giai đoạn mới của cách mạng tin học và bắt đầu mở ra kỷ nguyên thông tin Vai trò của khoa học - công nghệ, của lao động trí óc đối với phát triển kinh tế, xã hội ngày càng tăng; khoa học - công nghệ đã và đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, đúng như tiên đoán của Các Mác

Vì vậy, đổi mới tư duy về giai cấp công nhân, nói về giai cấp công nhân trong điều kiện phát triển củacách mạng khoa học công nghệ hiện nay, chính là nhằm làm rõ khả năng và yêu cầu của giai cấp công nhân hiện đại trong sứ mệnh lịch sử xóa bỏ chủ nghĩa tư bản hiện đại, thiết lập và xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện đại Như vậy, tư duy mới về giai cấp công nhân hiện đại gắn liền với tư duy mới về chủ nghĩa xãhội hiện đại

Hiện nay, xét về tổng thể, loài người vẫn đang thực hiện quá trình công nghiệp hóa ở các nước phát triển, đã kết thúc giai đoạn công nghiệp hóa cổ điển, chuyển sang giai đoạn công nghiệp hóa hiện đại và tiếp cận ngày càng sâu văn minh trí tuệ Còn ở những nước chậm và đang phát triển, quá trình công nghiệp hóa diễn ra có phần còn trong giai đoạn công nghiệp hóa cổ điển, đồng thời tiếp cận dần giai đoạncông nghiệp hóa hiện đại và một số thành tựu của kỷ nguyên tin học, của văn minh trí tuệ Tất nhiên, cơ cấu các ngành nghề kinh tế - kỹ thuật và tình hình giai cấp công nhân ở những nước này không giống ở những nước phát triển

ở nước ta, sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, qua mấy chục năm xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở miền Bắc, tiến hành chiến tranh giành độc lập hoàn toàn, thống nhất đất nước và tiến lên chủ nghĩa xã hội trên cả nước, nền kinh tế căn bản vẫn là một nền kinh tế nông nghiệp, nhiều phần lạc hậu,

cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội có được xây dựng bước đầu nhưng chưa được bao nhiêu Trong sự nghiệp đổi mới, sau khi thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, nước ta bước vào giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, gắn với phát triển kinh tế tri thức Theo chủ trương của Đảng, đến năm 2020, nước ta mới căn bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại

Xét về quá trình phát triển của lực lượng sản xuất, nước ta còn đang trong cuộc cách mạng công nghiệp, có phần còn ở giai đoạn công nghiệp hóa cổ điển, nhưng cố gắng "đi tắt, đón đầu", tiến vào giai đoạn công nghiệp hóa hiện đại và tiếp cận kỷ nguyên thông tin, bước đầu xây dựng kinh tế tri thức Cơ

cấu ngành nghề kinh tế - kỹ thuật dần dần có sự chuyển đổi theo hướng: tăng dần dịch vụ và công

nghiệp, thu hẹp dần nông nghiệp Hiện nay, lao động nông nghiệp đóng góp khoảng 20% GDP cả nước; đến năm 2020, có thể giảm xuống còn 10% (đương nhiên, giá trị tuyệt đối vẫn tăng), có nghĩa là khi đó dịch vụ và công nghiệp có thể lên tới 80% - 90% Điểm đáng chú ý là, những thành tựu của cách mạng tin học đang xâm nhập nhiều vào hầu hết các lĩnh vực kinh tế, nhất là các lĩnh vực bưu chính - viễn thông, ngân hàng, hàng không, nông nghiệp, dịch vụ Công nghệ thông tin đang trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có tốc độ tăng trưởng hàng năm vào loại cao nhất và đóng góp ngày càng nhiều vào GDP cả nước Từ đó, dần dần hình thành một cơ cấu đội ngũ lao động và công nhân mới ở nước ta

Nghiên cứu sự phát triển của cách mạng tin học, của lao động trí óc trong điều kiện của kỷ nguyên thôngtin, của kinh tế tri thức đã có ý kiến về sự xuất hiện những "công nhân tri thức" trong văn minh trí tuệ và phân biệt những công nhân này với những "công nhân trí thức" trong văn minh công nghiệp Sự phân biệt giữa "công nhân tri thức" và "công nhân trí thức" có thể làm rõ sự phát triển mới của công nhân trong kinh tế tri thức Nhưng có lẽ cả "lao động tri thức", "lao động trí óc", cùng một bộ phận tầng lớp tríthức gia nhập hàng ngũ giai cấp công nhân và bộ phận lao động chân tay (còn chiếm tỷ trọng lớn, nhất là

ở nông thôn) dần dần được đào tạo theo yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ ngày càng phát triển trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tiếp cận cách mạng thông tin Tất cả các lực lượng lao động đó hợp thành một quá trình lịch sử trí thức hóa giai cấp công nhân, đưa giai cấp công nhân ở

nước ta từng bước trở thành giai cấp công nhân của văn minh trí tuệ Đó cũng là quá trình "trí thức hóa công

nông" và "công nông hóa trí thức", như dự đoán thiên tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đội tiên phong của giai cấp công nhân hiện đại nhất thiết phải là bộ phận trí tuệ nhất của giai cấp, củathời đại mới Phải tiếp cận những thành tựu mới nhất của văn minh nhân loại, kết hợp với sự phân tích khoa học, trên cơ sở của phép biện chứng mácxít, những điều kiện của thế giới ngày nay đang chịu sự tácđộng của chủ nghĩa tư bản hiện đại Từ đó, đề ra cương lĩnh, chiến lược, sách lược phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của quốc gia - dân tộc để từng bước tìm con đường giải phóng, vượt qua chủ nghĩa tư bản hiện đại, xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện đại

Trong thời đại ngày nay, bản chất giai cấp của Đảng Cộng sản vẫn là bản chất giai cấp của giai cấp công nhân; cơ sở chính trị - xã hội chủ yếu của Đảng Cộng sản phải là giai cấp công nhân trong quá trìnhphát triển từ văn minh công nghiệp sang văn minh trí tuệ; tư duy mới về giai cấp công nhân phải gắn liềnvới tư duy mới về chủ nghĩa xã hội hiện đại Có thể nói, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự lạc hậu, bất cập trước đây của Đảng Cộng sản ở một số nước tư bản phát triển là do không nhận thức được điều này Bởi vậy, ở đó, Đảng Cộng sản dần dần mất cơ sở chính trị - xã hội cần có của mình, gắn liền với những cương lĩnh ngày càng xa rời cuộc sống Giai cấp công nhân hiện đại, nhân dân lao động không thấy được con đường đi tới một xã hội tốt đẹp hơn, mà đôi khi mất phương hướng và dường như

kỳ vọng vào một tương lai nào đó trong lòng chủ nghĩa tư bản hiện đại, khi ở đó xuất hiện và phát triển dần một số yếu tố của xã hội mới, nhưng đội tiên phong của giai cấp công nhân hiện đại đã không nhận

ra để làm sinh sôi nảy nở

Đảng Cộng sản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân Việt Nam, là Đảng của giai cấp công nhân và của dân tộc Việt Nam Bởi nhiều lẽ: Đảng là con đẻ của hai phong trào: phong trào công nhân vàphong trào yêu nước (chứ không chỉ là con đẻ của phong trào công nhân như ở những nước tư bản) Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng luôn giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, trong đó đặt nhiệm vụ dân tộc lên trên và lên trước, coi nhiệm vụ dân tộc là tiền đề, điều kiện tiên quyết và là cơ sở để hoàn thành nhiệm vụ giai cấp, xây dựng chủ nghĩa xã hội Lãnh đạo cách mạng xã hội chủ nghĩa, Đảng động viên sức mạnh toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân, coi cách mạng xã hội chủ nghĩa không chỉ là nhiệm vụ giai cấp mà còn là nhiệm vụ dân tộc, định hướng

cho nhiệm vụ dân tộc, bảo đảm độc lập dân tộc, giải phóng dân tộc triệt để, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa

xã hội

Giai cấp công nhân Việt Nam ngày nay đang phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng, phát triểntrong sự phân hóa thường xuyên - một sự phân hóa tích cực Đó là sự phân hóa trong cơ cấu ngành nghề kinh tế - kỹ thuật, phát triển lực lượng sản xuất; trong cơ cấu thành phần kinh tế, xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp với lực lượng sản xuất; trong phân công lao động xã hội

Nhận thức đúng bản chất và xu thế phát triển của giai cấp công nhân Việt Nam ngày nay, trên cơ sở

đó, có chủ trương, chính sách thích hợp để tiếp tục mở rộng đội ngũ và nâng cao chất lượng giai cấp công nhân, khiến cho nó xứng đáng với vai trò lãnh đạo trên con đường đi lên chủ nghĩa xã hội hiện đại,

đó là yêu cầu đầu tiên và cũng là quan trọng nhất của Đảng Cộng sản

Ngày nay nước ta trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đặt ra nhiều cơ hội và thách thức cho giai cấp công nhân nói riêng và cả hệ thống chính trị nói chung

Bắt nguồn từ một nước nông nghiệp, kinh tế chậm phát triển, nhưng giai cấp công nhân Việt Nam mang đầy đủ bản chất giai cấp công nhân quốc tế, thông qua đội tiên phong của mình là Đảng Cộng sản Việt Nam, hơn 77 năm qua Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ, lập nên những kỳ tích rất vẻ vang, kể cả trong sự nghiệp đánh đuổi giặc ngoại xâm, giành lại độc lập tự do cho Tổ quốc cũng như thực hiện công cuộc đổi mới đất nước

Trong mọi hoàn cảnh, điều kiện, giai cấp công nhân nước ta luôn là lực lượng đi đầu trong xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Nhất là trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đội ngũ công nhân lao động là lực lượng sản xuất cơ bản, có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, nắm giữ những lĩnh vực then chốt và các phương tiện hiện đại của nền sản xuất Tuy nhiên, do tác động mặt trái cơ chế thị trường, chuyển đổi của nền kinh tế đất nước, sắp xếp lại các doanh nghiệp, một bộ phận công nhân lao động thiếu việc làm, chênh lệch về mức sống có chiều hướng ngày một lớn hơn…

Hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo điều kiện thuận lợi thu hút đầu tư nước ngoài vào trong nước, mở ra nhiều cơ hội việc làm tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, nhưng nguy cơ mất việc làm với công nhân

có trình độ tay nghề thấp lại càng diễn ra gay gắt hơn Tình trạng "thừa thầy, thiếu thợ" vẫn phổ biến ở các cơ sở sản xuất đòi hỏi tay nghề cao Ngay tại các khu chế xuất, khu công nghiệp, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động phổ thông, phần lớn công nhân lao động tuổi đời còn rất trẻ, nhưng lại không được đào tạo cơ bản, trình độ tay nghề rất hạn chế…

Đây cũng chính là thách thức lớn nhất của giai cấp công nhân nước ta "ra biển lớn" hội nhập Nhưng thách thức, cũng giống như cơ hội, không phải là "bất biến", ngược lại nếu có đầy đủ bản lĩnh, có lòng quả cảm và có quyết tâm vượt qua khó khăn thì thách thức sẽ biến thành cơ hội để vượt lên

Để giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân trong điều kiện mới, Đảng cần có ngay chiến lược tổng thể, toàn diện xây dựng, phát huy vai trò giai cấp công nhân Lãnh đạo Nhà nước xây dựng và thực hiện có hiệu quả một chương trình phát triển của quốc gia đối với giai cấp công nhân Tập trung đầu

tư thích đáng cả về vật chất tinh thần, gắn phát triển kinh tế với đảm bảo các vấn đề xã hội Đây là thước

đo thể hiện bản chất của nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa với kinh tế thị trường tưbản chủ nghĩa, trước mắt cũng như lâu dài để tạo cho giai cấp công nhân phát huy bản chất của mình và phát triển mạnh mẽ trong điều kiện mới

Tiếp tục kiên định lập trường và cụ thể hóa trong hoạt động thực tiễn việc tăng cường và giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng Đây là vấn đề cực kỳ quan trọng, nó không phải chỉ là câu chữ ghitrong văn kiện mà nó ảnh hưởng trực tiếp đến đường lối, chiến lược của Đảng Nhất là trong điều kiện hiện nay không ít người muốn xem nhẹ yếu tố giai cấp, thậm chí có ý kiến còn muốn từ bỏ quan điểm đấu tranh giai cấp và mục tiêu lý tưởng của Đảng Hơn lúc nào hết, phải thấm nhuần sâu sắc lời dạy của

Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Giai cấp công nhân mà không có một chính Đảng cách mạng lãnh đạo thì khác nào con thuyền không có người cầm lái, dễ mất phương hướng Còn Đảng Cộng sản không mang bản chất giai cấp công nhân, không đứng trên lập trường của giai cấp công nhân thì không còn là một Đảng tiên phong lãnh đạo" Suốt chặng đường 77 năm qua, Đảng ta đã công khai khẳng định như vậy nhưng vẫn được các giai cấp, tầng lớp và nhân dân ta tin theo Đảng làm cách mạng Do vậy, không phải chỉ là vấn đề bản chất của Đảng, mà vấn đề cốt lõi là đòi hỏi Đảng ta phải tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức, năng lực lãnh đạo đáp ứng yêu cầu của đất nước.

Chính vì vậy, cần tập trung lãnh đạo hoàn thiện chính sách và đẩy mạnh thực hiện chính sách đào tạo,đào tạo lại công nhân để giai cấp công nhân có trình độ chính trị, học vấn chuyên môn nghiệp vụ; hoàn thiện chính sách tiền lương, tiền công, chính sách nhà ở; tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật lao động, luật công đoàn, bảo hộ lao động, các chính sách bảo hiểm cho công nhân, chú trọng chăm lo cải thiện điều kiện lao động, phòng chống có hiệu quả tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp; xử lý nghiêm những vi phạm pháp luật làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động, bất luận đó là chủ doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế nào, không vì thu hút đầu tư bằng mọi giá mà xem nhẹ quyền lợi của công nhân lao động

Trong điều kiện hiện nay cần phải tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân về việc nâng cao hơn nữa nhận thức và ý thức phát triển trình độ chuyên môn, nghiệp vụ trong tầng lớp công nhân, lao động nhằm đáp ứng yêu cầu của sự phát triển đất nước, từ đó góp phần nâng cao địa

vị của người lao động, phát triển các giá trị văn hóa lao động, hình thành phong cách lao động công nghiệp, tiên tiến, văn minh, góp phần cải thiện đời sống, phát triển kinh tế - xã hội đất nước

Nhà nước cần tập trung nghiên cứu, hoàn thiện chính sách đào tạo, đào tạo lại công nhân, xác định rõ tiêu chuẩn công nhân phải qua đào tạo, đặc biệt trong các ngành trọng điểm, các lĩnh vực đòi hỏi trình độ

kỹ thuật và công nghệ cao Cần xây dựng, hoàn thiện chính sách hướng nghiệp ở cấp học phổ thông nhằm giúp học sinh định hướng đúng đắn việc chọn nghề; có cơ chế khuyến khích, tuyển chọn một bộ phận thanh niên ưu tú, nhất là con em các gia đình có truyền thống làm công nhân, những thanh niên hoàn thành xuất sắc nghĩa vụ quân sự được đào tạo trong các trường dạy nghề Tạo điều kiện thuận lợi

về cả vật chất và tinh thần cho công nhân học tập nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ và tin học; nghiên cứu ban hành chính sách ưu đãi trong tuyển chọn, sử dụng đối với những công nhân giỏi nghề, học tập có kết quả cao, để đưa đi thực tập hoặc đào tạo thêm ở các nước có nền công nghiệp phát triển Đồng thời, cần có quy định về việc tôn vinh những công nhân hội tụ đủ đức và tài, có nhiều sáng kiến, thành tích nổi bật trong lao động, sản xuất nhằm khuyến khích và thúc đẩy khôngkhí thi đua phấn đấu trong đội ngũ công nhân

Phát triển giáo dục, đào tạo, đẩy mạnh công tác dạy nghề một cách đồng bộ, bảo đảm sự cân đối ngaytrong hệ thống giáo dục, cũng như sự cân bằng giữa giáo dục - đào tạo, dạy nghề, hướng nghiệp với nhu cầu và yêu cầu thực tế của sự phát triển kinh tế - xã hội Chú trọng đầu tư kinh phí và cơ sở vật chất cho các trường dạy nghề, ưu tiên xây dựng trường dạy nghề chuẩn với chương trình chuẩn trong cả nước để đào tạo những ngành nghề mũi nhọn; có chính sách phù hợp phát triển đa dạng và chuyên sâu nhiều loại hình đào tạo tại các trường, trung tâm và tại chính các doanh nghiệp, thu hút người lao động học tập nângcao trình độ, tay nghề

Nhà nước hoàn thiện hệ thống chính sách xã hội nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn các nhu cầu và điềukiện thiết yếu cho công nhân, lao động; quan tâm hơn đến việc thực hiện chính sách xã hội đối với công nhân, như: tiền lương, nhà ở, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế , bởi nguyện vọng chính đáng của công nhân là khi tham gia lao động được trả công tương xứng với sức lao động bỏ ra, có và được hưởng lợi íchvật chất, tinh thần, cũng như các quyền lợi chính trị - xã hội một cách công bằng Sớm hoàn thiện chính sách nhà ở và chính sách khuyến khích đầu tư phát triển nhà ở cho công nhân, lao động theo hướng Nhà nước và doanh nghiệp cùng góp vốn, hoặc huy động thêm vốn của người lao động để xây các khu tập thể,

hoặc nhà bán trả góp cho họ, hoặc cho thuê, hỗ trợ về nhà ở cho những gia đình công nhân, lao động nghèo nhằm giúp họ ổn định về chỗ ở, yên tâm cống hiến cho công việc.

Việc đáp ứng các điều kiện cho người lao động thực chất là đầu tư chiều sâu, là bồi dưỡng nguồn nhân lực Trước mắt, cần xây dựng, hoàn thiện hơn nữa môi trường xã hội và thị trường lao động lành mạnh, tạo mọi điều kiện để công nhân, lao động được phát huy hết khả năng của mình Đồng thời, cần chú trọng khuyến khích các lĩnh vực, ngành nghề, khuyến khích người có vốn, kỹ thuật, công nghệ, có trình độ quản lý đầu tư vào sản xuất, kinh doanh để tạo ra nhiều việc làm mới, thu hút thêm nhiều lực lượng lao động

Tiếp tục hoàn thiện chính sách về bảo hiểm xã hội, thành lập quỹ hỗ trợ thất nghiệp trên cơ sở huy động sự đóng góp của Nhà nước, người sử dụng lao động, người lao động và sự hỗ trợ của các tổ chức,

cá nhân để trợ cấp một phần tài chính cho người lao động khi bị thất nghiệp; cải cách chính sách tiền lương và công tác tổ chức tiền lương trong các loại hình doanh nghiệp nhằm bảo đảm đời sống cho công nhân Đồng thời, cần quan tâm hơn nữa đến các chính sách khuyến khích xã hội, như: chính sách thi đua

- khen thưởng, tôn vinh các cá nhân, tập thể xuất sắc, có nhiều sáng kiến, sáng chế, cải tiến kỹ thuật, công nghệ, góp phần rút ngắn thời gian lao động, nâng cao hiệu suất lao động, chất lượng và hiệu quả công việc; có quy định ưu đãi những công nhân có thành tích lao động, sản xuất tốt, nổi bật, nhằm khuyến khích họ cống hiến năng lực, trí tuệ và sức lao động một cách hiệu quả nhất

Đẩy mạnh và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật, chính sách có liên quantrực tiếp đến người lao động: có quy định xử lý nghiêm những vi phạm đến quyền lợi người lao động, chú trọng cải thiện điều kiện lao động, phòng chống có hiệu quả tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp; xây dựng và tổ chức thực hiện tốt chính sách chăm sóc sức khỏe cho họ, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh định kỳ, đặc biệt đối với nữ giới

Tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng tổ chức Đảng và tổ chức chính trị xã hội trong giai cấp công nhân vì hiện nay hệ thống chính trị trong công nhân lao động rất mỏng, thậm chí có nơi còn trắng Do đó cần tăng cường tuyên truyền vận động, giáo dục công nhân, coi nhiệm vụ giáo dục công nhân là trách nhiệm của Đảng và cả hệ thống chính trị Chú trọng công tác phát triển đảng trong công nhân, xây dựng đội ngũ công nhân là đảng viên làm nòng cốt cho mọi hoạt động, phong trào của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp Các cấp ủy cần triển khai tổ chức thực hiện tốt các quy định của Ban Bí thư Trung ương Đảng về xây dựng và phát triển tổ chức đảng, các đoàn thể trong những doanh nghiệp có vốn đầu tư nướcngoài và doanh nghiệp tư nhân, để bênh vực, bảo vệ các lợi ích chính đáng của người lao động, giúp họ hiểu và được biết, thực hiện và được hưởng các quyền lợi cũng như nghĩa vụ của mình Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ từ những công nhân ưu tú nhằm không ngừng bổ sung cho các cơ quan Đảng, Nhà nước từ Trung ương đến địa phương, những cán bộ vừa hồng, vừa chuyên xuất thân từ công nhân, nếu không tỷ lệ đảng viên trong công nhân, tỷ lệ cán bộ đảng, Nhà nước xuất thân từ công nhân ngày càng ít, lúc đó liệu Đảng có còn thực sự là Đảng mang bản chất giai cấp công nhân nữa không?

Các cấp ủy đảng, các cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước cần thường xuyên tiếp xúc, làm việc, lắng nghe và giải quyết kịp thời những ý kiến của công nhân viên chức, lao động và tổ chức công đoàn Quan tâm lãnh đạo, tạo điều kiện pháp lý và vị thế cho công đoàn để công đoàn thực sự là cầu nối giữa Đảng với quần chúng công nhân viên chức lao động, là tổ chức phản biện xã hội khách quan, có hiệu quả của Nhà nước

Tăng cường lãnh đạo các cơ quan nghiên cứu của Đảng và Nhà nước, của các đoàn thể chính trị - xã hội, tập hợp trí tuệ của các nhà khoa học nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tế về giai cấp công nhân; về

sự lãnh đạo của Đảng với sự nghiệp xây dựng, phát huy vai trò của giai cấp công nhân trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường để Đảng ta có sự phát triển vượt trội về trí tuệ, biểu hiện ở trình độ lý luận và

tư duy khoa học, đặc biệt là trình độ lý luận và tư duy khoa học về giai cấp công nhân với một bản lĩnh chính trị cao Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị xã hội, mà chủ yếu là Công đoàn Việt Nam phải xây dựng giai cấp công nhân vững mạnh về mọi mặt; đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục, gắn chương trình hành động với nội dung cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh"; xây dựng được những chính sách hữu hiệu khuyến khích công nhân, người lao động nâng cao trình độ văn hóa, kỹ năng nghề nghiệp, từng bước đào tạo được đội ngũ công nhân có trình độ chuyên môn cao, tay nghề giỏi, có ý thức chính trị vững vàng để đáp ứng với yêu cầu của hội nhập kinh tế thế giới Đồng thời đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của tổ chức công đoàn các cấp để vừa bảo vệ quyền lợi, lợi ích chính đáng, hợp pháp của người lao động, vừa thu hút được nhiều đoàn viên tham gia, góp phần xây dựng tổ chức công đoàn ngày càng vững mạnh.

Là một bộ phận của tổ chức công đoàn Việt Nam, công nhân viên chức - lao động quốc phòng tiếp tục đẩy mạnh các cuộc vận động theo tinh thần Nghị quyết 83 của Đảng ủy Quân sự Trung ương về côngtác công đoàn trong quân đội thời kỳ mới; nâng cao chất lượng hiệu quả và giành đỉnh cao của phong trào thi đua "5 nhất, 3 không" thực hiện chương trình tri thức hóa công nhân lao động; xây dựng nhóm thợ kỹ thuật công nghệ cao, nhóm thợ nòng cốt, câu lạc bộ thợ giỏi, thợ lành nghề… góp phần xây dựng quân đội, nhất là xây dựng nền công nghiệp quốc phòng của thời kỳ mới, xứng đáng là những công nhân mang bản chất giai cấp công nhân Việt Nam, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ

Được thử thách trong máu lửa, lại vốn cần cù, thông minh, năng động, sáng tạo… trong điều kiện mới, giai cấp công nhân Việt Nam sẽ ngày càng lớn mạnh, đủ trí và lực, đủ đức và tài để hoàn thành nhiệm vụ vẻ vang của mình, như Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã đề ra: "Phát triển giai cấp công nhân về số lượng, chất lượng và tổ chức; nâng cao giác ngộ, bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn

và nghề nghiệp, xứng đáng là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước"

2 Bản chất giai cấp của quân đội và bản chất giai cấp công nhân của Quân đội nhân dân Việt Nam

Học thuyết Mác - Lênin về chiến tranh và quân đội đã khẳng định quân đội là một hiện tượng lịch sử

Sự ra đời, tồn tại của quân đội gắn liền với sự ra đời và tồn tại của Nhà nước Cách đây hơn nửa thế kỷ, Ph Ăngghen đã định nghĩa: "Quân đội là một tập đoàn có tổ chức gồm những người được vũ trang, được Nhà nước đài thọ để thực hiện chiến tranh tấn công hoặc phòng ngự"1 Với tư cách là một tổ chức của Nhà nước, do Nhà nước xây dựng, nên quân đội bao giờ cũng mang bản chất giai cấp của Nhà nước;

"Bản chất giai cấp và nội dung của Nhà nước như thế nào thì quân đội - người bảo vệ lợi ích của nó như thế ấy"2

Quân đội chỉ mang bản chất của một giai cấp - giai cấp thống trị chi phối quyền lực Nhà nước và tổ chức nuôi dưỡng, sử dụng quân đội đó Không bao giờ và không ở đâu có Nhà nước "siêu giai cấp", có quân đội "phi giai cấp" Những luận điệu "quân đội trung lập đứng trên các giai cấp" chỉ là những luận điệu phản động, phản khoa học, lừa bịp nhân dân để phục vụ cho những ý đồ đen tối của các thế lực thù địch Trong điều kiện hiện nay, những luận điệu này đang cổ vũ cho hệ tư tưởng tư sản tấn công lại hệ tư tưởng vô sản Thực tiễn đang bác bỏ những luận điệu sai trái về bản chất giai cấp của quân đội Tại các nước vừa xảy ra những sự biến, luận điệu "phi chính trị hóa quân đội" chỉ là chiếc bình phong che chắn cho âm mưu nhằm làm cho quân đội biến chất về chính trị, đi từ chính trị này sang chính trị khác Luận điệu "trung lập hoá quân đội" chỉ nhằm vô hiệu hóa quân đội cách mạng và dần dần hướng quân đội đó phục vụ cho các thế lực chống chủ nghĩa xã hội Việc xúc tiến thành lập các lực lượng quân sự mới để bảo vệ cái gọi là "chế độ mới" càng chứng tỏ chế độ nào, giai cấp nào thống trị thì có quân đội đó, khôngthể nào khác được

1 C Mác và Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 14, Nxb Sự thật, H 1954, tr 11.

2 Học thuyết Mác - Lênin về chiến tranh và quân đội, Nxb Quân đội nhân dân, H 1998, tr 152.

Bản chất giai cấp của quân đội không đồng nhất với "bản chất của quân đội", với "bản chất chính trị-

xã hội của quân đội" Nội dung "bản chất của quân đội" thể hiện sự thống nhất biện chứng giữa hai mặt cấu thành nó, đó là mặt kinh tế - kỹ thuật quân sự và mặt chính trị - xã hội của quân đội Bản chất giai cấp của quân đội là một bộ phận và là hạt nhân cốt lõi trong mặt chính trị - xã hội của quân đội

Quân đội chỉ có một bản chất giai cấp nhưng thành phần giai cấp, tầng lớp (gọi tắt là giai tầng) trong quân đội có nhiều, không thuần nhất, luôn biến đổi Sự biến đổi này, xét đến cùng, do sự biến đổi

của nền kinh tế quy định Tương quan giữa các giai tầng trong quân đội và sự biến đổi của nó có ảnh hưởng nhất định tới bản chất giai cấp của quân đội nhưng không quyết định sự vận động phát triển bản chất giai cấp Bản chất giai cấp của quân đội không phải là sự cộng lại giản đơn bản chất các giai cấp tham gia trong quân đội Số lượng thành viên thuộc các giai tầng gia nhập vào quân đội sẽ tạo thuận lợi hoặc khó khăn nhất định cho việc xây dựng, củng cố, tăng cường bản chất giai cấp của quân đội Song quân đội mang bản chất của giai cấp nào không phụ thuộc vào số lượng ít hoặc nhiều các thành viên của giai cấp đó có trong quân đội

Bản chất giai cấp của quân đội không chịu sự quy định của cơ cấu tổ chức quân sự "thuần tuý", trang

bị kỹ thuật quân sự, phương thức bổ sung số quân, phương pháp tiến hành tác chiến của quân đội Nhữngyếu tố này có thể luôn thay đổi theo những điều kiện cụ thể của quân đội và xã hội nhưng bản chất giai cấp của quân đội vẫn không thay đổi theo

Phương hướng chính trị đúng trong quá trình nghiên cứu về quân đội được thể hiện trước hết ở việc xác định bản chất giai cấp của quân đội và sự đối lập về bản chất giai cấp giữa các kiểu quân đội trong lịch sử

Quân đội kiểu cũ là quân đội của các giai cấp thống trị, bóc lột, điển hình là quân đội tư sản Quân đội kiểu mới là quân đội của giai cấp vô sản - quân đội xã hội chủ nghĩa Quân đội kiểu mới là một bộ phận của Nhà nước kiểu mới - Nhà nước xã hội chủ nghĩa Quân đội này mang bản chất của giai cấp tiến

bộ cách mạng nhất trong lịch sử - giai cấp công nhân Lần đầu tiên, quân đội kiểu mới được thành lập, gắn liền với tên tuổi của V.I Lê-nin vĩ đại, đó là Hồng quân Khẳng định bản chất giai cấp của quân đội kiểu mới, V.I Lênin đã viết: "Quân đội chúng ta là quân đội giai cấp chống lại giai cấp tư sản"1 Luận điểm này của V.I Lênin có ý nghĩa quan trọng như một nguyên lý chỉ đạo toàn bộ quá trình củng cố, tăngcường bản chất giai cấp công nhân của quân đội xã hội chủ nghĩa Thực tiễn đã cho thấy rằng mọi sự xa rời nguyên lý về sự đối lập bản chất giai cấp giữa quân đội tư sản và quân đội vô sản thì đều phải trả những giá nhất định ở đâu có cái "bắt tay" nhau cùng đi một cách vô điều kiện giữa quân đội vô sản và quân đội tư sản, thì ở đó, kẻ bị lừa không thể nào khác chính là quân đội vô sản

Quân đội kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân và chính bản chất giai cấp công nhân quy định tính nhân dân thực sự của quân đội này Chỉ có quân đội kiểu mới mang đầy đủ bản chất giai cấp công nhân mới là quân đội của dân, do dân và vì dân Khái niệm "tính nhân dân của quân đội" không có trong quân đội do Nhà nước của các giai cấp thống trị, bóc lột xây dựng nên Các loại hình quân đội kiểu cũ không có sự thống nhất giữa bản chất giai cấp với tính nhân dân, mặc dù trong quân đội này cũng có con

em của nhân dân lao động tham gia Do bản chất giai cấp quy định, quân đội kiểu cũ nói chung, quân đội

tư sản nói riêng không có tính nhân dân thực sự và cũng không có tính chất quốc tế

Bản chất giai cấp công nhân của quân đội kiểu mới không phải là cái nhất thành bất biến mà là cái có tính ổn định tương đối Thực tiễn cho chúng ta thấy trong những điều kiện nhất định, nếu những nhân tố chủ yếu quy định sự tồn tại và phát triển bản chất giai cấp công nhân của quân đội kiểu mới, mà trước hết

là sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, sự quản lý của Nhà nước xã hội chủ nghĩa đối với quân đội không còn

1 V.I Lênin, Bàn về thuế lương thực, Toàn tập, tập 43, Nxb Tiến bộ, M 1978,

tr 277.

nữa thì bản chất giai cấp công nhân của quân đội suy giảm và đi đến biến chất Quân đội Liên Xô là một

ví dụ điển hình về tình hình này

ở nước ta, bản chất giai cấp công nhân của quân đội nhân dân Việt Nam đã được khẳng định rõ ràng trong quan điểm của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, quân đội và của nhiều nhà khoa học đang hoạt động trong lĩnh vực quân sự Đồng chí Lê Duẩn đã khẳng định: "Quân đội nhân dân Việt Nam ngay

từ đầu là một đội quân công nông mang bản chất của giai cấp công nhân, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng1 Đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ rõ: "Quân đội ta là một tổ chức quân sự kiểu mới, do Đảng của giai cấp công nhân tổ chức là lãnh đạo, mang bản chất của giai cấp công nhân"2 Trung tướng, Giáo

sư Trần Xuân Trường đã xác định: "Quân đội ta là quân đội có bản chất giai cấp công nhân, đồng thời là quân đội nhân dân"3 và nhấn mạnh: "Bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta là sự quán triệt bản chất giai cấp công nhân của Đảng, quán triệt chính trị, tư tưởng và tổ chức của một chính Đảng Mác - Lênin vào trong quân đội phù hợp với những đặc điểm chức năng và tổ chức của một tổ chức quân sự"1.Quân đội nhân dân Việt Nam chỉ có một bản chất giai cấp, đó là bản chất giai cấp công nhân, bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta tồn tại và phát triển trong con người và tổ chức của nó Nhưng không thể đồng nhất bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta với bản chất của giai cấp công nhân và với bản chất giai cấp công nhân của Đảng - đội tiền phong có tổ chức cao nhất của giai cấp công nhân Việt Nam Bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam và bản chất giai cấp công nhân củaQuân đội nhân dân Việt Nam về căn bản là thống nhất nhưng có sự thể hiện khác nhau

Bản chất giai cấp công nhân của quân đội là sự quán triệt bản chất giai cấp công nhân của Đảng, được thể hiện qua mục tiêu, lý tưởng chiến đấu; hệ tư tưởng; nguyên tắc tổ chức, đến hoạt động thực hiện các chức năng, nhiệm vụ cụ thể của quân đội và được thể hiện qua các mối quan hệ chủ yếu quy định sự tồn tại và phát triển của quân đội như: mối quan hệ giữa quân đội ta với Đảng, Nhà nước, với

Tổ quốc và nhân dân, với quốc tế, mối quan hệ trong nội bộ quân đội và quan hệ với kẻ thù.

Những nội dung cốt lõi của các mặt, các mối quan hệ chủ yếu về bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta, được thể hiện như sau:

Bản chất giai cấp công nhân của quân đội thể hiện tập trung ở mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội.

Mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội ta theo mục tiêu, lý tưởng của đội tiền phong có tổ chức vàgiác ngộ cao nhất của giai cấp công nhân Việt Nam - Đảng Cộng sản Việt Nam, đó là chiến đấu vì độc lập dân

tộc và chủ nghĩa xã hội Chính Đảng ta và người cha thân yêu của các lực lượng vũ trang Việt Nam - Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định và thường xuyên giáo dục mục tiêu, lý tưởng chiến đấu cho quân đội

ta Trình độ giác ngộ và tinh thần tự giác, hy sinh vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là thước đo cao nhất bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Trình đội giác ngộ và tính tự giác chiến đấu hy sinh nhằm

thực hiện mục tiêu, lý tưởng của Đảng càng cao thì bản chất giai cấp công nhân của quân đội càng được biểu hiện sâu sắc Một quân đội ngay từ đầu được thành lập đã mang bản chất giai cấp công nhân nhưng nếu trong quá trình vận động mà xa rời, từ bỏ mục tiêu lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc và chủ

1 Lê Duẩn, Tiến bước dưới ngọn cờ của Đảng, Nxb Quân đội nhân dân,

H 1980, tr 73.

2 Võ Nguyên Giáp, Vũ trang quần chúng cách mạng xây dựng Quân đội nhân dân, Nxb Sự thật, H 1972, tr 96-97

3 Trần Xuân Trường, Đổi mới vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,

Nxb Quân đội nhân dân, H 1996, tr 535.

1 Trần Xuân Trường, Tính quy luật của quá trình phát triển bản chất truyền thống của quân đội ta Thông tin giáo dục

(38)/1994, tr 1, 2.

nghĩa xã hội thì bản chất giai cấp công nhân của quân đội sẽ không còn nữa Chính vì thế, vấn đề giác ngộ xã hội chủ nghĩa giáo dục mục tiêu lý tưởng chiến đấu của quân đội luôn luôn được xem là vấn đề mấu chốt trong giữ vững, củng cố và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta.

Bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta được thể hiện ở tư tưởng trong con người và tổ chức quân sự Hạt nhân giữ vai trò quyết định tư tưởng của quân đội ta là hệ tư tưởng Mác - Lênin Trong bất

cứ điều kiện hoàn cảnh nào, bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta đều phải được thể hiện ở sự kiênđịnh, trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm đường lối chính trị của

Đảng Cộng sản Việt Nam Năng lực tiếp thu và vận dụng chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng vào lĩnh vực quân sự của cán bộ, chiến sĩ là thước đo quan trọng bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Quân đội ta chỉ thật sự có được bản chất giai cấp công nhân khi giữ vững và

tăng cường được nền tảng tư tưởng cách mạng, khoa học Nền tảng tư tưởng ấy chính là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, đường lối chính trị, quân sự của Đảng Cộng sản Việt Nam

Về mặt tổ chức, bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta được thể hiện qua hệ thống tổ chức đảng trong quân đội; cơ quan chính trị, cơ chế lãnh đạo - chỉ huy, nguyên tắc tổ chức lực lượng quân sự… với những đặc trưng cơ bản chỉ có ở tổ chức của những người hoạt động trong lĩnh vực quân sự, trên cơ sở vận dụng nguyên tắc tổ chức xây dựng quân đội kiểu mới và kế thừa phát triển những đặc trưng cơ bản

về mặt tổ chức của giai cấp công nhân và của Đảng Cộng sản Việt Nam Quân đội ta là một tổ chức có kỷ luật quân sự nghiêm minh và tự giác cao Kỷ luật này dựa trên tình đồng chí, dựa trên sự tôn trọng nhau, dựa trên tính chủ động, sáng tạo và sự sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ của cán bộ, chiến sĩ Tinh thần đoàn kết giai cấp và tính kỷ luật cao của giai cấp công nhân đã được Đảng đưa vào trong quân đội và được phát triển theo yêu cầu của tổ chức và hoạt động quân sự Những nguyên tắc tổ chức của Đảng và của chính quyền nhà nước được thể hiện trong tổ chức quân sự như nguyên tắc tập trung dân chủ, chế độ phê bình và tự phê bình…

Về mặt hoạt động, bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta thể hiện qua việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của quân đội được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó Quân đội ta có các chức năng

cơ bản là chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu, công tác và lao động sản xuất Các nhiệm vụ cụ thể của quân đội

ta được xác định phù hợp với từng giai đoạn cách mạng Nhận thức đúng và hoàn thành tốt các chức năng nhiệm vụ của quân đội đó là vấn đề quán triệt đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, là vấn

đề thuộc về lập trường giai cấp, về trách nhiệm chính trị của cán bộ, chiến sĩ ta Việc phát huy cao độ tinh thần chủ động, sáng tạo, tranh thủ lấy thuận lợi, vượt qua mọi khó khăn thử thách, hoàn thành mọi nhiệm vụ là một biểu hiện bản chất giai cấp công nhân của quân đội đồng thời là một tiêu chí để đánh giábản chất đó Không thể nói được một quân đội có đầy đủ bản chất giai cấp công nhân khi mà trên thực tế

nó không hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao trong bất cứ hoàn cảnh nào

Cùng với việc nghiên cứu bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta qua các mặt từ chính trị đến tư

tưởng tổ chức và hoạt động của quân đội, chúng ta cần xem xét bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta qua các mối liên hệ cơ bản quy định sự tồn tại, phát triển của nó.

Đối với Đảng, bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta được thể hiện ở sự trung thành, lòng tin tưởng vào đường lối và sự lãnh đạo của Đảng, tự giác phục tùng sự lãnh đạo của Đảng, nghiêm chỉnh chấp hành đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, kiên quyết đấu tranh bảo vệ đường lối, nguyên tắc, quan điểm của Đảng, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ mà Đảng giao phó Đối với chính quyền cách mạng, quân đội ta tự giác chấp hành sự quản lý của Nhà nước đối với mọi hoạt động của quân đội, luôn luôn nêu cao ý thức tôn trọng và bảo vệ chính quyền các cấp, đoàn kết chặt chẽ với các cơ quan nhà nước, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của Nhà nước

Đối với nhân dân, bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta được thể hiện ở tinh thần tận tuỵ một lòng một dạ phục vụ nhân dân Vì nhân dân, cán bộ, chiến sĩ ta sẵn sàng quên mình, sẵn sàng hy sinh

Cán bộ, chiến sĩ luôn luôn kính trọng dân và giúp đỡ dân, bảo vệ dân, tôn trọng lợi ích chính đáng và phong tục tập quán của nhân dân, nghiêm chỉnh chấp hành kỷ luật quần chúng, thường xuyên tuyên truyền vận động nhân dân chấp hành đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước.Mối quan hệ máu thịt giữa quân đội với nhân dân trở thành một nguyên tắc bất di bất dịch về xây dựng quân đội kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân Một quân đội mang bản chất giai cấp công nhân thìtất yếu phải là một quân đội có tính nhân dân sâu sắc, gắn bó máu thịt với nhân dân Tính nhân dân sâu sắc của quân đội ta là một nội dung đặc trưng không thể thiếu được trong bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta.

Trong mối quan hệ nội bộ quân đội, bản chất giai cấp công nhân của quân đội thể hiện ở ý thức giữ gìn sự đoàn kết nội bộ, đề cao tự phê bình và phê bình, trung thực, bình đẳng, thương yêu, tôn trọng, bảo

vệ giúp đỡ nhau chân thành, đồng cam cộng khổ lúc chiến đấu và cả lúc bình thường Đồng thời nêu cao

ý thức phục tùng tổ chức, nghiêm chỉnh chấp hành mọi mệnh lệnh, chỉ thị, nghị quyết của cấp trên, chấp hành mọi điều lệ, điều lệnh, chế độ quy định của quân đội

Trong nội bộ quân đội ta có một hệ thống các mối quan hệ xã hội giữa người với người, trong đó có hai mối quan hệ đặc thù thể hiện bản chất giai cấp công nhân của quân đội Đó là mối quan hệ đồng chí - đồng đội và mối quan hệ cấp trên - cấp dưới Việc nhận thức và giải quyết các mối quan hệ này theo đúng nguyên tắc giai cấp, có ý nghĩa quan trọng đối với tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quânđội ta Các mối quan hệ đồng chí - đồng đội, cấp trên - cấp dưới trong quân đội ta không mang tính cục

bộ địa phương, không chịu sự chi phối về thành phần giai cấp, dân tộc, lứa tuổi, giới tính, ngành nghề chuyên môn của quân nhân Các mối quan hệ này chịu sự quy định của tổ chức và hoạt động quân sự và được quy định rõ ràng trong "Điều lệnh Quản lý bộ đội" của Quân đội nhân dân Việt Nam

Mối quan hệ đồng chí - đồng đội là mối quan hệ thuộc về bản chất của quân đội cách mạng, dựa trên nền tảng thống nhất về mục tiêu, lý tưởng chiến đấu và về lợi ích căn bản giữa các quân nhân Mọi quân nhân trong quân đội ta đều là đồng chí, đồng đội của nhau, đều phải "Đoàn kết chặt chẽ với nhau như ruột thịt trên tình thương yêu giai cấp, hết lòng giúp đỡ lẫn nhau lúc thường cũng như lúc ra trận, thực hiện toàn quân một ý chí"1

Mối quan hệ cấp trên - cấp dưới là mối quan hệ mang tính phổ biến ở các kiểu loại quân đội, được ghitrong các văn bản có giá trị pháp lý bắt buộc các quân nhân phải chấp hành để hành động được thống nhất, có tổ chức, có kỷ luật, nhằm thực thi các nhiệm vụ quân sự một cách hiệu quả Song đối với các quân đội khác nhau thì bản chất giai cấp được thể hiện qua

mối quan hệ này sẽ khác nhau Trong quân đội ta,

"Cấp trên phải tôn trọng danh dự, thương yêu, giúp đỡ lắng nghe ý kiến, tâm tư, nguyện vọng của cấp dưới Cấp trên phải gương mẫu về đạo đức và hành động để cấp dưới học tập Cấp dưới trong bất cứ điềukiện nào cũng luôn luôn kính trọng và tuyệt đối phục tùng cấp trên, nghe lời khuyên bảo đúng đắn của đồng đội, không bao che cho người vi phạm kỷ luật quân đội và pháp luật nhà nước"1

Xây dựng được những mối quan hệ tốt đẹp trong nội bộ quân đội mà trước hết là mối quan hệ đồng chí - đồng đội và mối quan hệ cấp trên - cấp dưới sẽ góp phần làm cho lợi ích xã hội và cá nhân trong quân đội trở nên nhất trí Nếu không có được những quan hệ đó thì không thể có được sự thống nhất cao

về mục tiêu lý tưởng chiến đấu, sự tin tưởng lẫn nhau, đoàn kết cùng nhau thực hiện nhiệm vụ của các quân nhân

Đối với quân đội và nhân dân các nước anh em, quân đội ta luôn luôn nêu cao tinh thần quốc tế vô sản, không quản mọi hy sinh gian khổ, chân thành đoàn kết với quân đội và nhân dân các nước anh em đấu tranh chống kẻ thù chung, luôn luôn xem sự nghiệp cách mạng của các nước anh em như sự nghiệp

1 Điều lệnh Quản lý bộ đội, Bộ Quốc phòng, Nxb Quân đội nhân dân, H 1991, tr 10.

1 Điều lệnh Quản lý bộ đội, Bộ Quốc phòng, Nxb Quân đội nhân dân, H 1991, tr 10.

của chính mình Bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta thể hiện rõ ở chỗ nó là một đội quân kiên cường của chủ nghĩa quốc tế vô sản.

Bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta còn thể hiện ở lòng căm thù địch sâu sắc, luôn luôn nhạy béncảnh giác với âm mưu, thủ đoạn của mọi kẻ thù giai cấp, kẻ thù dân tộc và sẵn sàng hành động đập tan

âm mưu thủ đoạn đó Trong chiến đấu nếu bị địch bắt, cán bộ, chiến sĩ quyết một lòng trung thành với sựnghiệp cách mạng không phản bội xưng khai về bí mật của Đảng, Nhà nước, quân đội ta Khi địch thất bại đầu hàng, quân đội ta đối xử với tù hàng binh trên tinh thần khoan hồng, nhân đạo của Đảng, Nhà nước và của chế độ ta

Phân tích những biểu hiện bản chất giai cấp công nhân của Quân đội nhân dân Việt Nam, không thể không xem xét các mặt đạo đức, lối sống, kỷ luật của nó Các mặt đạo đức, lối sống, kỷ luật của quân độikhông phải là những cái đứng ngoài, độc lập tách rời với bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Các mặt ấy chịu sự chi phối của bản chất giai cấp công nhân, đồng thời là một trong những biểu hiện củabản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Thực tế cho thấy, các quân đội có bản chất giai cấp khác nhau thì những biểu hiện về đạo đức, lối sống, kỷ luật khác nhau, thậm chí đối lập nhau, bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta được thể hiện qua đạo đức cách mạng, lối sống cao đẹp của "Bộ đội Cụ Hồ", kỷ luật quân sự tự giác nghiêm minh của cán bộ, chiến sĩ Việc nhận thức và thực hiện những chuẩnmực trong đạo đức, lối sống, kỷ luật của người quân nhân cách mạng là một trong những cái để đánh giá bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta hiện nay

Trên đây là những biểu hiện chủ yếu bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Những biểu hiện đókhông tồn tại cô lập tách rời nhau mà tác động biện chứng với nhau, quy định lẫn nhau Trên thực tế, bản

chất giai cấp công nhân của quân đội ta không phải là cái hoàn toàn thuần khiết Trong quân đội dù ở vào thời điểm lịch sử cụ thể nào cũng có biểu hiện đúng bản chất giai cấp công nhân của quân đội, đồng thời có cả những biểu hiện cá biệt trái với bản chất giai cấp công nhân của quân đội Chính vì vậy, những biểu hiện này, về thực chất là những chuẩn mực, những tiêu chí, cần phải dựa vào đó để xem xét đánh giá bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta.

Bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta thường xuyên chịu sự tác động biện chứng giữa những

điều kiện khách quan và vai trò của nhân tố chủ quan Vì thế, không thể xem xét bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta trong trạng thái tĩnh tại mà cần phải thấy bản chất đó trong sự vận động phát triển, trong trạng thái động Thực tế cho thấy bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta có sự thống

nhất biện chứng giữa nội dung và hình thức, giữa cái thường xuyên biến đổi và cái ổn định tương đối Cái tương đối ổn định chính là hệ thống khung cốt (các mặt, các yếu tố, các mối quan hệ) cấu thành bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Cái thường xuyên biến đổi, phát triển không ngừng chính là những nội dung cụ thể hợp thành bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta qua các mặt, các yếu tố, các mối quan hệ đó

Bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta không hề đối lập với tính nhân dân và tính dân tộc, trái

lại, nó quyện chặt nhuần nhuyễn với tính nhân dân và tính dân tộc Có thể nói, trong bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta đã bao hàm tính nhân dân và tính dân tộc Bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của quân đội ta là thống nhất Quân đội ta mang bản chất giai cấp công nhân,

dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và chính vì vậy nó là quân đội kiểu mới chân chính, thực

sự có tính nhân dân và tính dân tộc Không phải tính nhân dân, tính dân tộc quy định bản chất giai cấp công nhân của quân đội mà chính bản chất giai cấp công nhân của quân đội quy định tính nhân dân và tính dân tộc của quân đội ta Bất luận trong điều kiện nào, nếu nhấn mạnh tính nhân dân, tính dân tộc

của quân đội ta mà xem nhẹ, lảng tránh bản chất giai cấp công nhân của nó thì đều là một sai lầm về mặt

lý luận và trên thực tế sẽ tiếp tay cho hệ tư tưởng tư sản, thực hiện phi chính trị hoá quân đội

3 Những nhân tố chủ yếu quy định bản chất giai cấp công nhân của Quân đội nhân dân Việt Nam

Bàn về những nhân tố chủ yếu quy định bản chất giai cấp công nhân của Quân đội ta thực chất là bàn

về những vấn đề có tính quy luật quyết định sự hình thành và phát triển bản chất giai cấp công nhân của Quân đội

Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Quân đội nhân dân Việt Nam là nhân tố hàng đầu trực tiếp quyết định bảo đảm cho quân đội ngay từ khi được thành lập đã mang bản chất giai cấp công nhân Việt Nam và bản chất ấy ngày càng được củng cố tăng cường Song cần phải nhận thức sâu sắc

rằng tiền đề cơ bản của sự hình thành và phát triển bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta là sự tồn tại của một chính đảng có đầy đủ bản chất giai cấp công nhân và bản chất giai cấp công nhân của Đảng ngày càng được củng cố, tăng cường Đồng chí Lê Khả Phiêu đã khẳng định: "Sự lãnh đạo của

Đảng đối với quân đội, bản chất giai cấp của các tổ chức đảng và đội ngũ đảng viên là nhân tố cơ bản và quyết định việc củng cố và phát huy bản chất giai cấp công nhân của quân đội, bảo đảm cho quân đội không chỉ là lực lượng chiến đấu mà trước hết là lực lượng chính trị trung thành tin cậy của, Đảng của Nhà nước"1

Ngay trong những ngày Đảng ta vừa mới được thành lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ bản chất giai cấp của Đảng và sứ mệnh lịch sử của Đảng ta, đó là Đảng của giai cấp vô sản, Đảng sẽ dìu dắt giai cấp vô sản lãnh đạo cách mạng Việt Nam Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta

và Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên chăm lo xây dựng Đảng, coi trọng nhiệm vụ chỉnh đốn Đảng nhằm giữ vững, tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng ta Chính vì thế, vượt qua muôn vàn thử thách khắc nghiệt, Đảng ta vẫn giữ vững được quyền độc tôn lãnh đạo sự nghiệp cách mạng, lãnh đạoQuân đội nhân dân Việt Nam Nhờ có được bản chất giai cấp công nhân thực sự, kiên định vững chắc, Đảng ta đã hoàn toàn nắm được quân đội và quân đội ta hoàn toàn tự nguyện tự giác phục tùng sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng

Bản chất giai cấp công nhân của Đảng và sự lãnh đạo của Đảng để tăng cường bản chất giai cấp công

nhân của quân đội ta là hai mặt không thể tách rời nhau được Nếu bản chất giai cấp công nhân của Đảng bị suy giảm, thoái hoá thì sớm hoặc muộn Đảng sẽ không còn giữ được vai trò lãnh đạo quân đội, theo đó bản chất giai cấp công nhân của quân đội sẽ không còn trên thực tế Bản chất giai cấp công nhân

của quân đội chỉ có thể được tăng cường khi bản chất giai cấp công nhân của Đảng ta được củng cố, tăngcường Điều này góp phần giải thích tại sao việc giữ vững, tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng luôn luôn là một nhiệm vụ ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với Đảng ta

Để bản chất giai cấp công nhân của quân đội được tăng cường, quân đội ta phải nỗ lực, tự giác, chấp hành nghiêm chỉnh hệ thống các nguyên tắc xây dựng quân đội kiểu mới Các nguyên tắc này được rút ra

từ thực tiễn xây dựng quân đội ở các nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam Chỉ có chấp hành tốt những nguyên tắc đó thì quân đội ta mới thực sự là quân đội của nhân dân, mang bản chất của giai cấp tiến bộ cách mạng nhất - giai cấp công nhân Thực tế cho thấy khi quân đội coi trọng, thực hiện đầy đủ những yêu cầu trong nguyên tắc xây dựng quân đội kiểu mới thì bản chất giai cấp công nhân của quân đội được khẳng định Bản chất giai cấp công nhân của quân đội không tránh khỏi sự suy giảm, thay đổi căn bản khi những nguyên tắc mácxít về xây dựng quân đội kiểu mới bị xem thường hoặc bị phủ nhận trên thực tế

Bản chất giai cấp công nhân của quân đội được tăng cường là kết quả của sự giáo dục, tự giáo rèn luyện theo những chuẩn mực bản chất giai cấp công nhân của con người và tổ chức trong quân đội

Trong đó đội ngũ đảng viên, đội ngũ những người trực tiếp chuyên trách làm công tác chính trị và cơ quan chính trị các cấp trong quân đội có vị trí đặc biệt quan trọng Không có được đội ngũ cán bộ, đảng viên quân đội thực sự mẫu mực, tiêu biểu về bản chất giai cấp công nhân, có trách nhiệm chính trị cao trong thực hiện nhiệm vụ tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội thì bản chất giai cấp côngnhân của quân đội không thể được tăng cường

1 Lê Khả Phiêu, Xây dựng Quân đội nhân dân về chính trị dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội VII của Đảng, Nxb

Quân đội nhân dân H 1994, tr 84.

Nói tới vai trò của các tổ chức trong quân đội đối với tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội không chỉ thấy vai trò đặc biệt quan trọng của tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy, hệ thống cơ quan chính trị mà còn phải nói tới vai trò của các tổ chức quần chúng và mang tính chất quần chúng ở trong quân đội ta Các tổ chức quần chúng trong quân đội ta gồm: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Công đoàn Quốc phòng, Hội Phụ nữ Bên cạnh các tổ chức này, hiện nay trong quân đội còn có tổ chức Hội đồng quân nhân Tất cả các tổ chức quần chúng và mang tính chất quần chúng được xây dựng ở cơ

sở, đặt dưới sự lãnh đạo của chi bộ, đảng bộ cơ sở

Thực tế cho thấy ở đâu mà vai trò của các tổ chức quần chúng và mang tính chất quần chúng trong quân đội được phát huy đầy đủ dưới sự lãnh đạo của Đảng thì ở đó ít có những hiện tượng vi phạm kỷ luật quân đội, đạo đức cách mạng của quân nhân, ở đó thu được nhiều thắng lợi trong thực hiện các nhiệm vụ chính trị quân sự Ngược lại, ở đâu mà hoạt động của các tổ chức nói trên chỉ mang tính chất phô trương, hình thức, thiếu tính thiết thực, nhất là tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh buông lỏng công tác giáo dục cộng sản cho thanh niên quân đội thì ở đó có nhiều hiện tượng vi phạm những chuẩn mực bản chất giai cấp công nhân và truyền thống tốt đẹp của quân đội ta

Bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta chỉ có thể được củng cố tăng cường khi quân đội phát huy cao độ "nội lực" của mình Nội lực đó nằm trong con người và các tổ chức trong quân đội Trong quá trình xây dựng và trưởng thành của quân đội ta cho thấy vai trò của con người và các tổ chức quân đội đã được phát huy tốt Nhờ đó, bản chất giai cấp công nhân của quân đội được củng cố, tăng cường Hiện nay trong điều kiện đất nước phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, để tiếp tục củng cố tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta đòi hỏi phải phát huy hơn nữa vai trò của chủ thể quân đội

Bên cạnh những mối quan hệ trong đời sống của quân nhân tại các đơn vị, chịu sự quy định của tính đặc thù của hoạt động quân sự, quân nhân còn có các mối quan hệ với con người và tổ chức ngoài quân đội Trong đó mối quan hệ của họ với các tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương và gia đình có ảnh hưởng nhiều tới nhận thức và hoạt động của họ

Các tổ chức đảng, chính quyền và đoàn thể như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh

ở địa phương không phải là lực lượng trực tiếp chủ yếu thường xuyên theo dõi, quản lý, giáo dục, rèn luyện bản chất giai cấp công nhân của quân đội Song không vì thế mà không thấy vai trò quan trọng của các tổ chức ấy đối với việc xây dựng, củng cố và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội

Vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương thể hiện trước hết ở việc cung cấp chất lượng nguồn đầu vào quân đội Chất lượng đầu vào của thanh niên nhập ngũ, trong đó chất lượng về mặt chính

trị được bảo đảm tốt là điều kiện thuận lợi cho việc giáo dục, rèn luyện bản chất giai cấp công nhân của quân đội Không chỉ nỗ lực trong xây dựng và cung cấp cho quân đội những con người đủ tiêu chuẩn trở thành "Bộ đội Cụ Hồ", các tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương còn tiếp tục góp phần cùng quân đội giáo dục, rèn luyện họ khi họ đã là quân nhân của quân đội ta

Cùng với các tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương, gia đình của quân nhân có ảnh hưởng rất lớn tớiquá trình hình thành và phát triển bản chất giai cấp công nhân của mỗi quân nhân Mối quan hệ giữa quân nhân tại ngũ với gia đình họ là mối quan hệ bền vững, thường xuyên và chi phối rất lớn tới tư tưởng, hành động của họ Những tác động tích cực phù hợp với yêu cầu hoạt động quân sự của gia đình tới quân nhân sẽ làm cho họ yên tâm, phấn khởi, nỗ lực hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ Sự động viên, chăm sóc khích lệ cả về mặt vật chất và tinh thần đối với người cầm súng từ gia đình của họ, sự kiên quyết không bao che, dung túng trước những nhận thức và hành vi trái với bản chất truyền thống tốt đẹp của quân đội, của con em mình, có tác dụng không nhỏ tới củng cố, tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Trong điều kiện hoà bình, đất nước phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì vai trò của gia đình đối với việc xây dựng quân đội nói chung, tăng cường bản chất giaicấp công nhân của quân đội nói riêng càng trở nên quan trọng hơn

4 Vai trò của việc giáo dục bản chất giai cấp công nhân của quân đội

Giáo dục tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội có vai trò rất to lớn trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội ta, bảo đảm cho quân đội ta hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ được giao phó trong mọi tình huống Thực tế cho thấy, nhờ có bản chất giai cấp công nhân được củng cố, tăng

cường, Quân đội nhân dân Việt Nam mới có thể đạt được những thành tích và chiến công to lớn trong hơn nửa thế kỷ qua

Sức mạnh chiến đấu của quân đội ta là tổng hợp các yếu tố vật chất và tinh thần nói lên trình độ sẵn sàng chiến đấu và khả năng hoàn thành các nhiệm vụ của quân đội Sức mạnh ấy là sản phẩm của sự kết hợp biện chứng giữa con người và vũ khí, chính trị và kỹ thuật, khoa học quân sự và phương tiện chiến tranh, tư tưởng và tổ chức Thực tiễn khẳng định trong các yếu tố tạo thành sức mạnh chiến đấu của quân

đội, con người ở vị trí trung tâm và đóng vai trò chủ thể quyết định trong tổng thể các yếu tố đó Vai trò

nhân tố con người của cán bộ, chiến sĩ trong sức mạnh chiến đấu của quân đội đã được chứng minh sáng

tỏ qua lịch sử chiến đấu và trưởng thành của quân đội ta Chất lượng nhân tố con người trong sức mạnh

chiến đấu của quân đội thể hiện trước hết ở chất lượng chính trị của cán bộ, chiến sĩ Cái chủ yếu quyết định nâng cao chất lượng chính trị của quân đội là tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Nếu không có bản chất giai cấp công nhân ngày càng được tăng cường thì quân đội ta không thể

có được sức mạnh chiến đấu cao hơn sức mạnh chiến đấu của quân đội đối phương, không thể có được những thành tích, chiến công vĩ đại và do đó cũng không thể có những truyền thống vẻ vang như ngày nay Vai trò của tăng cường bản chất giai cấp công nhân trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội

ta không tách rời vai trò của chất lượng nhân tố con người, của yếu tố chính trị - tinh thần quân đội.Trong các yếu tố tạo thành sức mạnh chiến đấu, nếu so sánh đơn thuần yếu tố vật chất - kỹ thuật của quân đội ta với quân đội đối phương thì quân đội ta không có ưu thế bằng họ Hơn nửa thế kỷ xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, quân đội ta đã phải trực tiếp đương đầu đọ sức với những quân đội xâm lược rất mạnh về mặt vật chất - kỹ thuật, từ phát xít Nhật hùng mạnh ở châu á, đế quốc Pháp- một cường quốcthực sự già đời ở châu Âu, cho đến đế quốc Mỹ - tên đế quốc đầu sỏ, kẻ thù của nhân loại tiến bộ yêu chuộng hoà bình trên thế giới Đó là những quân đội đế quốc lớn, đất rộng, người đông, có lực lượng, kinh tế rất mạnh bảo đảm, được trang bị đầy đủ và rất hiện đại, được huấn luyện tốt, có nhiều âm mưu thủ đoạn xảo quyệt trong tiến hành chiến tranh xâm lược và đàn áp phong trào cách mạng của nhân dân Tuy vậy, những quân đội nhà nghề của những nước đế quốc rất mạnh khi xâm lược nước ta đều không tránh khỏi sự thất bại nhục nhã Sự thất bại đó bắt nguồn từ bản chất của chế độ chính trị - xã hội, từ bản chất giai cấp tư sản thống trị trong xã hội tư bản, từ đường lối và mục tiêu quân sự phản động, từ tư tưởng cá nhân chủ nghĩa ích kỷ, cực đoan tồn tại trong quân đội mang bản chất giai cấp tư sản Sự thắng lợi của quân đội ta trước những quân đội đối phương không phải chỉ nhờ có yếu tố chính trị - tinh thần Yếu tố này vốn là ưu thế tuyệt đối của quân đội ta nhưng còn phải có yếu tố vật chất - kỹ thuật nhất định.Vấn đề đáng phải nhấn mạnh là ở chỗ tuy quân đội ta thua kém quân đội địch về mặt vật chất - kỹ thuật nhưng lực lượng vật chất, vũ khí trang bị đã được quân đội ta sử dụng với hiệu quả cao nhất bởi những người lính hiểu rất rõ mình bảo vệ ai, bắn ai và hiểu thấu rằng vì sao mình chiến đấu và sẵn sàng hy sinh

Sự giác ngộ sâu sắc mục tiêu lý tưởng, nhiệm vụ chiến đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội của cán bộ, chiến sĩ là một biểu hiện tập trung bản chất giai cấp công nhân của quân đội và là cái chủ yếu quyết định làm nên chiến thắng của quân đội ta

Bản chất giai cấp công nhân của quân đội quy định phương hướng chính trị giai cấp, định hướng đúng đắn cho sự vận động phát triển của các yếu tố tạo thành sức mạnh chiến đấu của quân đội ta

Chính từ vai trò quan trọng của bản chất giai cấp công nhân đối với xây dựng quân đội về chính trị nói riêng, đối với xây dựng sức mạnh chiến đấu của quân đội nói chung và việc giáo dục nhằm tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội đã trở thành một nguyên tắc chỉ đạo thực tiễn xây dựng quân đội ta Ngày nay nguyên tắc đó càng có ý nghĩa quan trọng hơn bao giờ hết Mọi quan điểm, mọi hành vi

coi thường, hạ thấp vai trò của việc giáo dục tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội đều cần phải được phê phán kịp thời.

II những nhân tố chủ yếu tác động

đến giáo dục bản chất

giai cấp công nhân của quân đội ta

1 Tác động của kinh tế thị trường ở nước ta tới giáo dục bản chất giai cấp công nhân của Quân đội nhân dân Việt Nam

ở nước ta, từ một nền kinh tế thuần nhất về thành phần và chế độ sở hữu (quốc doanh và tập thể) chuyển sang nền kinh tế nhiều thành phần, từ nền kinh tế hiện vật chuyển sang nền kinh tế hàng hoá, từ

cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp chuyển sang cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa, từ nền kinh tế đóng cửa sang nền kinh tế mở cửa với bên ngoài - đó là một sự chuyển hướng lớn lao, một sự đột phá tạo nên thay đổi sâu sắc trong xây dựng kinh tế và xây dựng xã hộichủ nghĩa Đại hội VI của Đảng ta (tháng 12-1986) là mốc đánh dấu sự đổi mới căn bản của Đảng ta về

tư duy kinh tế Đại hội VI quyết định xoá bỏ cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp chuyển sang phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, sử dụng đúng đắn quan hệ hàng - tiền, thực hiện hạch toán kinh doanh Song ở Đại hội VI chưa nói tới kinh tế thị trường, cơ chế thị trường, nói phát triển sản xuất hàng hoá còn dè dặt, chưa bao quát hết các mặt, các nội dung của nó Đến Hội nghị lần

thứ 6 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VI (tháng 3-1989) đã khẳng định cơ chế thị trường thể hiện sự vận động của các quy luật sản xuất và lưu thông hàng hoá phải được vận dụng nhất quán trong kếhoạch hoá và chính sách kinh tế

Đại hội VII của Đảng (6-1991) xác định phát triển "Kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo

cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước là hoàn toàn cần thiết để giải phóng và phát huy được các tiềm năng sản xuất trong xã hội"1 Hội nghị Đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ (khoá VII) của Đảng (tháng 1-1994) đã xác định "Cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa" đang trở thành cơ chế vận hành của nền kinh tế nước ta Trong Văn kiện Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ (khoá VII) đã sử dụng cụm từ "nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa"

Đại hội VIII của Đảng (tháng 6-1996) đã chỉ rõ nền kinh tế nước ta xây dựng là "nền kinh tế hàng hóanhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, đi đôi với tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa"1

Đến Đại hội IX và Đại hội X, Đảng ta đã xác định mô hình kinh tế tổng quát ở nước ta là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Nền kinh tế nước ta hiện nay đang ở trong giai đoạn quá độ, chuyển tiếp từ nền kinh tế tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa Nếu nhìn nhận một cách nghiêm túc, đến nay nền kinh tế thị trường của nước ta vẫn còn là nền kinh tế thị trường

sơ khai Đây chính là những điểm cần phải nắm vững trong nghiên cứu về tính hai mặt của nền kinh tế nước ta

Mặc dù nền kinh tế thị trường nước ta vừa được hình thành, còn đang trong những bước chập chững ban đầu và được điều tiết một cách có ý thức theo định hướng xã hội chủ nghĩa, song cũng đã tác động

1 Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb Chính trị

quốc gia, H 1991, tr 55.

1 Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb Chính trị

quốc gia, H 1996, tr 72.

khá rõ nét đến mọi mặt đời sống của xã hội Có thể nói "kinh tế thị trường đã làm "bung ra", phơi bày mọi mối quan hệ xã hội, mọi vấn đề lâu nay bị ẩn giấu Nó đặt lại rất nhiều vấn đề một cách cơ bản từ quan niệm lý luận về xã hội chủ nghĩa, xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, công tác tư tưởng của Đảng,đến xây dựng con người, đạo đức, lối sống, nhân cách, phát triển văn hoá, giáo dục, khoa học không tính đến tác động của kinh tế thị trường - với cả mặt tích cực và tiêu cực của nó - thì sẽ không thể đưa ra một chính sách hợp lý, thực tế được"1.

Quân đội nhân dân Việt Nam là một bộ phận cấu thành của Nhà nước, đồng thời là một bộ phận kiến trúc thượng tầng chính trị của xã hội ta Do đó, sự vận động phát triển của quân đội nói chung, bản chất giai cấp công nhân của quân đội nói riêng không thể đứng ngoài sự tác động to lớn của nền kinh tế đất nước Thực tiễn cho thấy bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta đang hàng ngày, hàng giờ chịu sự tác động hai mặt của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Không thể vì những nét đặc thùthuộc về bản chất, chức năng, nhiệm vụ, quy luật hoạt động của quân đội mà phủ nhân sự tác động của nền kinh tế - xã hội tới các mặt, các yếu tố, các mối quan hệ thể hiện bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta

ở nước hiện nay, sự phát triển của nền kinh tế thị trường luôn tác động tới tất cả các mặt, các lĩnh vựccủa đời sống và hoạt động của quân đội Tuy nhiên, sự tác động của nền kinh tế này tới mặt kỹ thuật - quân sự, tới đời sống vật chất của quân đội có thể dễ dàng nhận thấy hơn là sự tác động của nói tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Nhiều công trình khoa học của cá nhân và tập thể đã đưa ra những nhận định chung về tác động hai mặt của nền kinh tế hiện nay ở nước ta tới xây dựng quân đội về chính trị nhưng chưa đi sâu vào phân tích tác động của nó tới yếu tố cốt lõi trong mặt chính trị của quân đội là bản chất giai cấp công nhân Chính vì thế, phân tích sự tác động của nền kinh tế thị trường mà chúng ta đang xây dựng tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội phải là một quá trình tìm tòi, khám phá lâu dài

a) Một số đặc điểm cơ bản về tác động của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta

Thứ nhất, nền kinh tế thị trường tác động tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta với cả hai mặt, tích cực và tiêu cực, thông qua con đường tác động trực tiếp và gián tiếp, trong đó con đường tác động gián tiếp là chủ yếu.

Nền kinh tế thị trường mà chúng ta đang xây dựng có tính hai mặt tích cực và tiêu cực, hai mặt này tác động tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Ngay cả trong trường hợp nền kinh tế thị trường giữ vững được định hướng xã hội chủ nghĩa thì nó vẫn có những tác động tiêu cực tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Không phải những tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường ở nước ta tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội chỉ có ở những con người và đơn vị làm kinh tế hoặc chỉ ở những nơi có nắm vật tư, tiền bạc của quân đội, còn những nơi khác không có cơ sở cho mặt trái của kinh tế thị trường xâm nhập, gây tác hại Quân đội ta có khả năng nhận thức và hạn chế đến mức thấp nhất tác động tiêu cực của nền kinh tế nước ta hiện nay, nhưng không thể loại bỏ được hoàn toàn tácđộng tiêu cực đó Chỉ thấy những tác động tích cực mà không thấy những tác động tiêu cực của nền kinh

tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta và ngược lại chỉ thấy những tác động tiêu cực mà không thấy những tác động tích cực của nền kinh tế này tới bản chất giai cấp công nhân của quânđội ta đều là sai lầm Càng sai lầm hơn nếu phủ nhận sự tác động hai mặt của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta, cho rằng bản chất giai cấp công nhân của quân đội hoàn toàn kỳ thị và xa lạ với kinh tế thị trường

Hai mặt tích cực và tiêu cực của nền kinh tế thị trường tác động tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta theo con đường trực tiếp và gián tiếp trong đó tác động gián tiếp là chủ yếu Kinh tế thị

1 Lê Hữu Nghĩa, Phép biện chứng của công cuộc đổi mới ở nước ta, Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 14,

4/1997, tr 4.

trường có thể tác động trực tiếp vào từng cán bộ, chiến sĩ nhưng cũng có thể qua tổ chức trong quân đội hoặc thông qua môi trường xã hội bên ngoài, qua gia đình, qua các mối quan hệ phong phú, phức tạp của quân nhân Kinh tế thị trường có thể tác động ngay vào các mặt, các yếu tố nào đó trong bản chất giai cấp công nhân của quân đội nhưng cũng có thể qua các mắt khâu trung gian từ đó tác động tới làm tăng cường hoặc suy giảm bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Chính vì vậy, không thể chỉ nghiên cứu tác động trực tiếp của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta mà không thấy tác động gián tiếp và ngược lại Những tác động trực tiếp của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội có thể dễ nhận thấy hơn so với những tác động gián tiếp Tuy nhiên, không thể đơn giản xem những tác động trực tiếp là quan trọng còn những tác động gián tiếp của nền kinh tế thị trường nước ta tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội

là không quan trọng Hơn thế, không thể cho rằng những tác động trực tiếp của kinh tế thị trường đưa lại hậu quả tiêu cực tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội là chủ yếu và ngược lại những tác động gián tiếp sẽ đưa lại kết quả tích cực là chủ yếu Tương quan giữa tác động của mặt tích cực và tiêu cực của nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa tới bản chất giai cấp công nhân của quân độikhông phụ thuộc vào con đường tác động trực tiếp hay gián tiếp, mà chủ yếu phụ thuộc vào vai trò của chủ thể quân đội trước sự tác động hai mặt của nền kinh

tế đó

Thứ hai, nền kinh tế thị trường ở nước ta tác động tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội thể hiện ở mọi con người và tổ chức trong quân đội, song cách thức, mức độ và hiệu quả của sự tác động này tới từng đối tượng, trong từng điều kiện hoàn cảnh cụ thể là không ngang bằng nhau

Bằng con đường trực tiếp và gián tiếp, hai mặt tích cực và tiêu cực của nền kinh tế thị trường nước ta tác động tới bản chất giai cấp công nhân của mọi cán bộ, chiến sĩ đang phục vụ trực tiếp trong Quân đội nhân dân Việt Nam Mọi quân nhân trong quân đội ta, từ người binh nhì đến cán bộ cao cấp, từ người đã qua chiến đấu được thử thách qua khói lửa của chiến tranh, đến những người vừa rời ghế nhà trường vào

bộ đội đều chịu tác động của nền kinh tế thị trường cho dù họ có nhận thức được hay không nhận thức được điều đó Kinh tế thị trường tác động tới tất cả các tổ chức như tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Công đoàn , ở các đơn vị chiến đấu, cơ quan, học viện, nhà trường, bệnh viện quân đội, nhà máy xí nghiệp quốc phòng Không phải nền kinh tế thị trường nước ta chỉ tác động tới những con người và tổ chức có nhiệm vụ chuyên lao động sản xuất, làm kinh tế Bất cứ ở đâu có sự tồn tại, hoạt động của con người và tổ chức quân sự thì ở đó có sự tác động của nền kinh tế thị trường với cả mặt tích cực và tiêu cực

Mỗi cán bộ, chiến sĩ trong quân đội, mỗi tổ chức cụ thể của quân đội ta là một cái riêng Các cá nhân trong quân đội không đồng nhất về thành phần xuất thân,

về học vấn, nhận thức xã hội, về sự trải nghiệm thực tiễn, về phẩm chất, đạo đức, lối sống và bản lĩnh chính trị Họ còn khác nhau về chuyên môn nghiệp vụ do sự phân công lao động trong lĩnh vực quân sự,khác nhau về địa bàn đóng quân Chính vì thế mà tác động của nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa tới bản chất giai cấp công nhân của mỗi người không giống nhau Các tổ chức trong quân đội cũng không giống nhau về đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ, về cơ chế hoạt động Do đó kết quả sự tác động của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của các tổ chức sẽ khác nhau Chúng ta không thể dựa vào thực trạng bản chất giai cấp công nhân dưới sự tác động của nền kinh tế thị trường ở một vài con người, vài đơn vị, vài tổ chức nào đó trong điều kiện không thời gian nhất định mà kết luận chung về sự tác động của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội không thay thế và bác bỏ những đánh giá riêng về tác động của nền kinh tế này tới bản chất giai cấp công nhân ở từng con người, từng đơn vị cụ thể trong quân đội ta

Thứ ba, tác động của nền kinh tế thị trường ở nước ta tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội

ta là sự tác động to lớn nhưng không phải là duy nhất mà sự tác động này nằm trong hệ thống gồm

nhiều nhân tố có quan hệ biện chứng với nhau cùng tác động tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta.

Cùng với sự tác động của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa còn có những nhân tố khác đang tác động tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta theo những chiều hướng khác nhau

và tạo thành một tổng hợp lực chung, thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển bản chất giai cấp công nhân của quân đội Những nhân tố tác động tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội bao gồm cả ở trong nước ta và quốc tế ở trong nước ta, sự tác động của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội là sự tác động to lớn Tuy vậy, không thể tách rời, cô lập, tuyệt đối hoá nó mà không tính tới sự tác động của các nhân tố khác tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội Kinh tế thị trường

và các nhân tố khác tồn tại khách quan trong đời sống xã hội tất yếu có sự tác động của mỗi nhân tố khácnhau thì có vai trò không ngang bằng nhau đối với sự vận động phát triển bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta

Thứ tư, kết quả sự tác động của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội

ta có thể bộc lộ sớm, dễ nhận biết được và cũng có những mặt phải qua một thời gian dài mới lộ rõ.

Không thể đánh giá được đầy đủ, chính xác kết quả sự tác động của nền kinh tế thị trường nước ta tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội bằng nhận thức cảm tính

Việc phân tích kết luận về sự tác động tích cực và tiêu cực của nền kinh tế thị trường tới bản chất giaicấp công nhân của quân đội ta là một việc lớn, rất phức tạp vì nền kinh tế thị trường nước ta đang còn sơ khai, nhiều vấn đề ở phía trước rất mới mẻ khó lường đoán được chính xác

Kết quả sự tác động của nền kinh tế thị trường tới các lĩnh vực của đời sống xã hội dễ nhận thấy hơn

sự tác động của nền kinh tế này tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta So với các tổ chức khác, tác động của nền kinh tế thị trường nước ta tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội là khó nhận biết hơn, tích tụ lâu dài, thông qua việc làm tăng cường gây suy yếu các mối quan hệ, trong hoàn cảnh đặc biệt của cách mạng có thể tạo nên những đột biến khó lường kinh tế thị trường tác động tới các tổ chức kinh tế rất rõ, lỗ lãi biết được ngay, đời sống vật chất lên xuống biết được ngay, khả năng đứng vững phát triển hoặc phá sản cũng biết được ngay, có khi chỉ trong vài tuần hoặc vài tháng Nhưng tác động của kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta không phải tương tự như vậy Ngay

so với một số tổ chức chính trị khác do Đảng Cộng sản lãnh đạo như Công đoàn, Đoàn Thanh niên Cộng sản thì sự vận động biến đổi về chính trị của các tổ chức này cũng dễ nhận biết hơn, nhanh hơn so với quân đội

Những tác động tích cực của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội thường bộc lộ rõ, dễ nhận thấy và được nhiều người thừa nhận hơn là những tác động tiêu cực Hậu quả tác động bởi mặt trái của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội có những cái được thẩm thấu tích tụ dần dần và được nguỵ trang một cách tinh vi, khiến cho sự quan sát thông thường khó nhận biết được Trong những điều kiện nhất định, sự tác động của nền kinh tế thị trường nước ta tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội không phải mờ ảo, bí ẩn nhưng cũng không phải là cái dễ đo lường chính xác và có thể lượng hoá, thuyết phục bằng những con số đại lượng

cụ thể

b) Biểu hiện tác động của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội

Đổi mới kinh tế vừa qua là thành tựu nổi bật nhất và nhờ đó mới giữ được ổn định chính trị và đổi mới hệ thống chính trị theo yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Nhờ

có đổi mới kinh tế, đất nước đã đứng vững, vượt qua nhiều thử thách khắc nghiệt, mở rộng quan hệ với nhiều nước trên thế giới, giữ vững được an ninh quốc phòng, tạo điều kiện thuận lợi đổi mới các mặt khác của đời sống xã hội Điểm rất quan trọng là những thành tựu lớn do phát triển nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa đã củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ mới, tạo

cơ sở nền tảng vững chắc cho sự đoàn kết thống nhất dân tộc, đồng thời đưa dân tộc ta hoà nhập vào cộngđồng thế giới, khai thác những nhân tố mới của thời đại để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Thứ nhất, những tác động tích cực của nền kinh tế thị trường tới việc giáo dục bản chất giai cấp công nhân của quân đội

Những thành tựu to lớn do phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã tác động tích cực tới xây dựng quân đội nói chung, tới tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta nóiriêng Tác động tích cực của nền kinh tế thị trường nước ta tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội được biểu hiện qua những điểm chủ yếu sau đây:

Một là, thành tựu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã góp phần to lớn bảo vệ

chế độ xã hội chủ nghĩa, giữ vững sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, tăng cường hiệu lực của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tạo ra những tiền đề để tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta

Hai là, sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã từng bước củng cố

niềm tin chính trị và nâng cao sự giác ngộ xã hội chủ nghĩa cho cán bộ, chiến sĩ, tạo nên tinh thần phấn chấn, nỗ lực cao đối với việc thực hiện nhiệm vụ quân sự và củng cố vững chắc của mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội ta

Niềm tin của cán bộ, chiến sĩ trong quân đội vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội và niềm tin vào sự tất thắng của xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là mộtbiểu hiện của bản lĩnh chính trị đồng thời là một biểu hiện bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Trong những năm nền kinh tế đất nước lâm vào khủng hoảng gay gắt với biểu hiện rõ rệt như đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, lạm phát đến mức phi mã, sản xuất bị đình đốn, đã làm giảm sút niềm tin của nhân dân lao động và của quân đội vào Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội mới Một bộ phận cán bộ, chiến sĩ quân đội nảy sinh tâm trạng ức chế, hoài nghi về năng lực lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với lĩnh vực kinh tế Từ đó thiếu yên tâm, phấn khởi trong nhận thức và hoàn thành các nhiệm

vụ Song nhờ có sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với những thành tựu to lớn bước đầu, đã từng bước củng cố niềm tin của cán bộ, chiến sĩ quân đội vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước ta đối với lĩnh vực mới mẻ, khó khăn, phức tạp có ý nghĩa quyết định thắnglợi của chủ nghĩa xã hội - lĩnh vực xây dựng và phát triển nền kinh tế Khi niềm tin của cán bộ, chiến sĩ được củng cố vững chắc thì quân đội càng tự nguyện, tự giác phục tùng sự lãnh đạo của Đảng và chấp hành nghiêm chỉnh sự quản lý của Nhà nước ta

Cùng với tác dụng tích cực trong việc củng cố niềm tin của cán bộ, chiến sĩ vào Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội mới, những thành tựu to lớn của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã gópphần vào việc củng cố tính vững chắc của mục tiêu lý, tưởng chiến đấu của quân đội ta Mục tiêu, lý tưởng đó mang tính khoa học và cách mạng Những tác động của nền kinh tế thị trường ở nước ta làm cho quân đội ngày càng kiên định với mục tiêu, lý tưởng chiến đấu chính là góp phần tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Giữa mục tiêu, lý tưởng cao đẹp của quân đội với hiện thực có một khoảng cách và mâu thuẫn nhất định Khoảng cách đó đang được rút ngắn dần, mâu thuẫn từng bướcđược giải quyết, nhờ tác động tích cực của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Công tác giáo dục nâng cao giác ngộ của cán bộ, chiến sĩ trong quân đội ta về mục tiêu, lý tưởng chiến đấu trong điều kiện nền kinh tế đất nước phát triển với những thành tựu to lớn tất nhiên sẽ có nhiều thuận lợi Đồngthời, trong điều kiện đó cũng đặt ra những yêu cầu mới nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tácgiáo dục mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội ta so với trước đây

Ba là, sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tạo điều kiện kinh tế và

đặt ra yêu cầu mới đối với các mối quan hệ trong nội bộ quân đội và quan hệ giữa quân đội với nhân dân.Dưới tác động tích cực của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các mối quan hệ giữa con người với con người trong tổ chức quân sự và quan hệ giữa quân đội với nhân dân có sự phát triển mới Bên cạnh việc giữ vững được bản chất của các mối quan hệ này, nền kinh tế thị trường đã tác động

làm tăng cường tính chất dân chủ, bình đẳng, khắc phục dần tình trạng bất bình đẳng và chủ nghĩa hình thức trong các mối quan hệ đó Các mối quan hệ giữa quân đội với nhân dân và quan hệ trong nội bộ quân đội ta đã được xác lập phù hợp với bản chất của quân đội kiểu mới Các mối quan hệ này càng đượcbền vững khi có thêm những điều kiện vật chất kinh tế bảo đảm do phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đưa lại Chúng ta không thể chỉ nhìn thấy mặt trái mà phủ nhận tác động tích cựccủa nền kinh tế thị trường tới các mối quan hệ thuộc bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta.

Bốn là, sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã tạo nên điều kiện kinh

tế, cơ sở vật chất kỹ thuật mới, góp phần đáp ứng tới nhu cầu vật chất và tinh thần ngày càng tăng của cán bộ, chiến sĩ trong quân đội ta Đồng thời tạo cơ sở hiện thực cho việc bổ sung, phát triển và thực hiệnngày càng tốt chính sách hậu phương quân đội Đây là thuận lợi mới cho việc nâng cao chất lượng giáo dục và tự giáo dục, rèn luyện bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta

Đời sống vật chất, tinh thần của các quân nhân tại ngũ và hậu phương của họ có ảnh hưởng rất lớn theo hướng tích cực hoặc tiêu cực tới sự hình thành, phát triển bản chất giai cấp công nhân của quân đội

ta Mọi người đều dễ dàng nhận thấy trong những năm vừa qua, đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ, chiến sĩ và hậu phương của họ được cải thiện, nâng cao rõ rệt Trong điều kiện nền kinh tế đất nước suy thoái, sản xuất bị đình đốn, lạm phát tới mức phi mã, đời sống quân đội gặp khó khăn thiếu thốn nhiều mặt đã làm cho một bộ phận nhỏ cán bộ, chiến sĩ thiếu yên tâm công tác, phai nhạt mục tiêu lý tưởng chiến đấu Nhờ có sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đưa lại những thành quả kinh tế - xã hội to lớn, tạo điều kiện để Đảng, Nhà nước ta chăm lo đời sống quân đội và hậu phương quân đội ngày một chu đáo, từ đó ảnh hưởng tích cực tới tâm trạng tình cảm, nhận thức và hành động của cán bộ, chiến sĩ trong quân đội

Do đặc thù của tổ chức và hoạt động quân sự nên Đảng, Nhà nước ta hết sức quan tâm chăm lo tới đời sống mọi mặt của những người đang thực hiện nhiệm vụ chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, sự quan tâm chăm lo ấy chỉ đạt được ý nghĩa thiết thực đầy

đủ khi có được một lực lượng vật chất nhất định bảo đảm Thực trạng kinh tế đất nước có thể cho phép hoặc không cho phép thực thi một chính sách đúng đắn

Đối với quân đội và hậu phương quân đội, sự thành công bước đầu của phát triển nền kinh tế mới đã đặt ra yêu cầu và điều kiện mới để bổ sung, phát triển và thực hiện ngày càng đầy đủ chính sách đãi ngộ đối với quân nhân tại ngũ hậu phương gia đình họ

Các chính sách về tiền lương, phụ cấp quân hàm, thâm niên, phụ cấp thu hút (khu vực)… trong quân đội đều có sự ưu đãi, đã góp phần bù đắp được đáng kể giá trị lao động quân sự của cán bộ, chiến sĩ Hiện nay, hệ số lương của quân đội là 1,8 so với 1,2 của khu vực viên chức Nhà nước cùng bậc lương Một số đơn vị ở biên giới hải đảo được hưởng thêm 30 đến 50% lương, ở những nơi đặc biệt khó khăn gian khổ được hưởng thêm 100% lương Điều này đã góp phần không nhỏ tới việc nâng cao tính tự giác, tích cực, lòng yên tâm phấn khởi và sẵn sàng chịu đựng vượt qua khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của cán bộ, chiến sĩ trong quân đội ta

Những năm gần đây, Nhà nước đã tăng cường đầu tư trang bị cơ sở vật chất kỹ thuật, phương tiện choquân đội và thực hiện các chương trình trực tiếp nâng cao đời sống của bộ đội như chương trình nước sạch, phòng chống dịch bệnh… Đến nay, tình trạng nhà ở doanh trại bộ đội bị dột nát, thiếu ánh sáng, thiếu giường nằm, thiếu nước uống và thuốc chữa bệnh về căn bản đã được khắc phục Nơi ăn, ở của một

số đơn vị đã đạt tới mức khang trang, hiện đại Mang mặc của bộ đội cũng ngày càng bền, đẹp hơn, điều kiện đi lại, thông tin của bộ đội có nhiều thuận lợi mới so với trước đây Cán bộ, chiến sĩ trong quân đội

là những con người cụ thể, để hoạt động trước hết họ cũng cần phải được đáp ứng những nhu cầu thiết yếu về ăn, mặc, ở Chính vì thế khi chất lượng đời sống vật chất của họ được nâng cao sẽ tác động tích cực tới tất cả các mặt khác là điều không thể phủ nhận được Cùng với việc nâng cao đời sống vật chất,

đời sống tinh thần của quân đội ta cũng ngày càng được cải thiện rõ rệt Các phương tiện bảo đảm thực hiện nhu cầu văn hoá tinh thần của cán bộ, chiến sĩ tăng lên nhanh cả về số lượng và chất lượng Nhờ đó,cán bộ, chiến sĩ thường xuyên nắm bắt được kịp thời đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta, nắm được các vấn đề thời sự, văn hóa, khoa học, nghệ thuật trong và ngoài nước Thông qua đó, tầm nhìn, sự hiểu biết của họ được mở rộng và nâng cao Đây là một thuận lợi lớn cho công tác tư tưởng văn hóa trong quân đội hướng vào giáo dục xây dựng và củng cố tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta.

Năm là, sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã góp phần to lớn xây

dựng con người và cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng tổng hợp cao vào quân đội, tạo thuận lợi cho việc giáo dục, củng cố tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội

Chất lượng đầu vào quân đội cao hoặc thấp không phải là cái chủ yếu quyết định bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta được tăng cường hoặc suy giảm Chất lượng con người gia nhập quân đội có thể tăng lên nhưng không vì thế mà bản chất giai cấp công nhân của quân đội tự động được tăng cường

và ngược lại Tuy nhiên, khi quân đội thu hút được những công dân có chất lượng tổng hợp tốt sẽ tạo thuận lợi cho việc giáo dục, rèn luyện bản chất giai cấp công nhân của quân đội So với nền kinh tế hiện vật, vận hành theo cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp trước đây thì nền kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa hiện nay là nền kinh tế có khả năng thực tế lớn hơn trong việc cung cấp không chỉ vật lực, tài lực mà đặc biệt là cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng tổng hợp cao, tạo nền tảng ban đầu thuận lợi cho xây dựng quân đội vững mạnh về mọi mặt nói chung, về tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội So với nền kinh tế hiện vật, vận hành theo cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp trước đây thì nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay là nền kinh tế có khả năng thực tế lớn hơn trong việc cung cấp không chỉ vật lực, tài lực mà đặc biệt là cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng tổng hợp cao, tạo nền tảng ban đầu thuận lợi cho xây dựng quân đội vững mạnh về mọi mặt nói chung,

về tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội nói riêng

Con người Việt Nam nói chung, thanh niên Việt Nam nói riêng sau hơn mười năm đổi mới đã có nhiều

sự thay đổi tích cực, ngày càng đáp ứng được nhiều yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới Thực tế này mở ra khả năng cung cấp nhân lực có chất lượng cao hơn cho đội ngũ sĩquan trẻ và chiến sĩ so với thời bao cấp trước đây Tuy nhiên, khả năng này với thực tế những người được gia nhập vào quân đội không phải bao giờ cũng thống nhất Để có được những công dân có chất lượng cao, tiêu biểu đưa vào quân đội cần phải có nhiều biện pháp tuyển chọn phù hợp Nếu không có những biện pháp tuyển chọn nguồn đầu vào quân đội một cách khoa học, chính xác, chúng ta có thể đưa vào quân đội những con người có chất lượng thấp không đáp ứng được yêu cầu củng cố tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội Song không vì thế mà khẳng định trong điều kiện phát triển kinh tếthị trường thì chất lượng đầu vào quân đội, đặc biệt chất lượng về mặt chính trị là thấp so với trước đây Phủ nhận khả năng cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng cao cho quân đội trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cũng có nghĩa là phủ nhận sức sống mạnh mẽ, tính hơn hẳn của nền kinh tế này so với nền kinh tế hiện vật, phi hàng hoá, phi thị trường trước đây

Sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một trong những yếu tố thúc đẩy sự hình thành một thế hệ thanh niên có chất lượng ngày càng cao Đây là nguồn bổ sung chính cho quân đội ta Thế hệ thanh niên này nay hết sức năng động và đa dạng Thanh niên ngày nay phát triển hơn nhiều so với các thế hệ trước, nhất là về tư duy kinh tế cũng như trong những hoạt động làm giàu cho bản thân và xã hội Không phải đa số thanh niên trong thời kinh tế thị trường ít quan tâm tới các vấn

đề chính trị - giai cấp, tới mục tiêu lý tưởng cao đẹp mà chỉ tập trung vào mục đích kiếm tiền, làm giàu cho cá nhân và gia đình họ Thực tiễn cho chúng ta thấy rằng, cũng giống như tất cả các thế hệ cách

mạng trước đây, mối quan tâm hàng đầu của thanh niên nước ta vẫn là các vấn đề chính trị xã hội, về lý tưởng cuộc sống, về con đường phát triển và về tương lai, tiền đồ của đất nước.

Thứ hai, tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đi vào phát triển nền kinh tế thị trường, chúng ta không thể loại bỏ được hoàn toàn những tiêu cực của nền kinh tế này ngay cả khi giữ vững được định hướng xã hội chủ nghĩa Không thể tạo dựng được nền kinh tế thị trường mà ở đó chỉ có những cái tích cực, phù hợp hoàn toàn với quy luật phát triển, với bản chất ưu việt của chủ nghĩa xã hội Chắc chắn sẽ là phiến diện, sai lầm và ảo tưởng nếu chỉ thấy mặt tích cực mà không thấy mặt tiêu cực, những phức tạp mới khó lường đoán và kiểm soát nổi của đời sống kinh tế - xã hội trong sự phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Những tiêu cực của nền kinh tế mới mà chúng ta đang xây dựng đã sớm bộc lộ và lan ra nhanh chóng trên mặt trận kinh tế và cả trên các mặt trận chính trị - tư tưởng, văn hóa, đạo đức, lối sống, khiến chúng ta phải lo ngại một cách chính đáng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII đã chỉ rõ: "Cùng với sự kích thích sản xuất, kinh tế thị trường cũng là môi trường thuận lợi làm nảy sinh và phát triển nhiều loại tiêu cực xã hội Đã xuất hiện khuynh hướng làm giàu bằng bất cứ giá nào kể cả lừa đảo, gây tội ác, vi phạm pháp luật, sẵn sàng chà đạp lên lương tâm và nhân phẩm Lối sống truỵ lạc chạy theo những thị hiếu thấp hèn, văn hóa không lành mạnh và những hủ tục mê tín, dị đoan đang phục hồi và phát triển Trong thế hệ trẻ có một bộphận phai nhạt lý tưởng, chạy theo lối sống thực dụng Một bộ phận không ít cán bộ, đảng viên có chức

có quyền, trong đó có cả những người đã từng có đóng góp đáng kể cho cách mạng, bị sa ngã và thoái hoá biến chất1 Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII (tháng 7- 1998) đã đánh giá một cách khách quan rằng: "Cơ chế thị trường và sự hội nhập quốc tế bên cạnh những tác động tích cực to lớn cũng bộc lộ mặt trái của nó, ảnh hưởng tiêu cực đến ý thức tư tưởng, đạo đức, lối sống củanhân dân ta"2 Đồng chí Phạm Văn Đồng nhận xét rằng trong cuộc sống của chúng ta, ở bất cứ đâu hình như cũng "có một dạng tiêu cực của kinh tế thị trường trắng trợn hoặc kín đáo, ngay cả những nơi không thể chấp nhận được như ở trường học, ở các viện nghiên cứu khoa học, trong văn học và nghệ thuật, trong báo chí và xuất bản… Tình trạng thiếu kỷ luật, kỷ cương… đã khiến cho kinh tế thị trường sơ khai nhiều khi có tính hoang dã đã triển khai hoạt động ở hầu khắp các lĩnh vực của cuộc sống, gây tác hại về nhiều mặt"3

Việc áp dụng kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay rất phức tạp do có sự đan xen giữa kinh tế tự cung

tự cấp với kinh tế thị trường, giữa cơ chế cũ và mới, những tập quán cũ, những thói quen cũ, nếp sống cũvốn đã định hình chưa thuận với nền kinh tế mới đã gây nên những xáo động trong nền kinh tế - xã hội làm cho những hiện tượng tiêu cực trong xã hội trở nên phức tạp Các thế lực thù địch lợi dụng mặt trái của nền kinh tế thị trường và những thiếu sót, những chuệnh choạng khó tránh trong bước đầu đổi mới kinh tế, để thực hiện "diễn biến hoà bình" chống phá cách mạng nước ta Chủ nghĩa đế quốc cho rằng việc Việt Nam chuyển sang nền kinh tế thị trường là một cơ hội để chúng thực hiện mưu đồ nhanh chónglàm tan rã chế độ xã hội chủ nghĩa của chúng ta mà không cần phải dùng đến các biện pháp bạo lực Bởi

vì, không phải lúc nào và ở đâu mọi người cũng có thể nhận thức rõ được đường phân thủy giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội trong quá trình phát triển kinh tế theo hướng nền kinh tế thị trường với

đa dạng các hình thức sở hữu Bằng các thủ đoạn "vực kinh tế tư nhân", "chi phối đầu tư", "phân hoá tất

cả bằng tiền, quyền, chức" và khuyến khích các hành động phá hoại trực tiếp hay gián tiếp nhằm kiềm

1 Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Đảng Cộng sản

Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, H 1991, tr 137-138.

2 Văn kiện Hội nghị lần thứ V Ban Chấp hành Trung ương khoá VIII, Nxb Chính trị quốc gia, H 1982, tr 52

3 Phạm Văn Đồng, Văn hoá và đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia,

H 1995, tr 61

chế sự phát triển kinh tế, gây mất ổn định, rối loạn trong sự phát triển kinh tế của đất nước để từ đó kẻ địch buộc chúng ta phải khuất phục về mặt chính trị, đẩy đất nước vận động theo quỹ đạo của chủ nghĩa

tư bản với những thảm hoạ khó lường

Mặt trái của phát triển nền kinh tế thị trường đã và đang tác động tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội, khiến cho việc giáo dục nhằm củng cố, tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội tacàng trở nên cấp thiết Tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta được thể hiện qua những điểm chủ yếu sau đây:

Một là, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều thành phần kinh tế, đa

dạng các hình thức sở hữu dẫn tới sự biến động cơ cấu xã hội - giai cấp đa dạng, phức tạp theo hướng không thuần nhất, gây nên những khó khăn cho quá trình xây dựng bản chất giai cấp công nhân của quânđội ta

Một trong những vấn đề có tính quy luật quan trọng hàng đầu của sự biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp

là sự biến động này gắn liền và được quy định bởi sự biến động của cơ cấu thành phần kinh tế dựa trên các hình thức sở hữu nhất định Từ một nền kinh tế hiện vật vận hành theo cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì không thể gò ép cơ cấu

xã hội - giai cấp vốn rất phong phú, đa dạng vào công thức "hai giai cấp, một tầng lớp" gắn liền với nhận thức giản đơn về chủ nghĩa xã hội và thời kỳ quá độ ở nước ta Đi vào phát triển nền kinh tế thị trường, thừa nhận sự đa dạng của các thành phần kinh tế, của các hình thức sở hữu cũng có nghĩa là thừa nhận tính đa dạng, phức tạp, nhiều biến động của cơ cấu xã hội - giai cấp Sự biến động cơ cấu xã hội - giai cấp là biểu hiện chủ yếu, tập trung sự biến đổi căn bản của cơ cấu xã hội Sự biến động này có ảnh hưởngtới mặt chính trị của quân đội nói chung, tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta nói riêng, khôngphải theo hướng đơn tuyến mà theo cả hai chiều tích cực và tiêu cực Tuy nhiên những tác động theo chiều tiêu cực đang có xu hướng gia tăng, cần phải được xem xét đầy đủ, khách quan, trung thực

Sự tồn tại khách quan của nhiều thành phần kinh tế tất yếu quy định một cơ cấu xã hội - giai cấp đa dạng, phức tạp Tương ứng với mỗi thành phần kinh tế là những giai cấp, tầng lớp xã hội nhất định, có lợi ích và địa vị nhất định trong nền sản xuất xã hội Song không phải mỗi thành phần kinh tế chỉ tương ứng với một giai cấp xã hội nào đó Các giai tầng trong xã hội gắn liền với các thành phần kinh tế nhưng lại phong phú hơn nhiều so với các thành phần kinh tế Có công nhân xí nghiệp quốc doanh và ngoài quốc doanh, thợ thủ công tập thể và cá thể, nông dân tập thể và cá thể, trí thức làm việc trong các cơ quan nhà nước… Trong nội bộ các giai cấp có sự phân hóa về nhiều mặt và có cả sự xuất hiện những giaitầng mới, làm cho cơ cấu xã hội - giai cấp nước ta trước sự phát triển của nền kinh tế thị trường ngày càng không "thuần khiết" như trong thời bao cấp nữa

Sự biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp của xã hội tác động đến sự biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp trong quân đội Hiện nay đang diễn ra sự phân hóa về thành phần giai cấp của quân nhân bắt nguồn từ sự chuyển dịch thành phần giai cấp của gia đình quân nhân và sự di động nơi cư trú của gia đình họ Chuyểndịch thành phần giai cấp tuy không làm mất đi hoàn toàn tư tưởng giai cấp gốc nhưng rõ ràng sẽ làm giảm ảnh hưởng của tư tưởng giai cấp gốc và tăng ảnh hưởng tư tưởng của các giai cấp, tầng lớp khác Thành phần xã hội - giai cấp của lực lượng gia nhập quân đội ngày càng được mở rộng Theo đó, tính phức tạp, không thuần nhất về chính trị tư tưởng trong quân đội gia tăng Đây là một khó khăn, trở ngại đối với việc xây dựng, tăng cường sự thống nhất cao về chính trị, tư tưởng, tổ chức theo lập trường giai cấp công nhân trong quân đội ta

Biến động cơ cấu xã hội- giai cấp trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, từ đó gây nên tính phức tạp khó khăn tới xây dựng bản chất giai cấp công nhân của quân đội

là một tất yếu khách quan Tuy nhiên, những tác động tiêu cực của biến động cơ cấu xã hội - giai cấp tự

nó không thể dẫn đến làm phai nhạt, biến đổi bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đang còn sơ khai với những bước đi ban đầu nên biến

động cơ cấu xã hội - giai cấp chưa phải là lớn nhưng những tác động tiêu cực của sự biến động này tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta là không thể xem thường được.

Hai là, sự phát triển của nền kinh tế thị trường nước ta thúc đẩy mạnh mẽ hiện tượng phân hóa giàu

nghèo trong xã hội và trong nội bộ quân đội, mặt trái của hiện tượng này tác động tiêu cực tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta

Phân hóa giàu nghèo không phải là hiện tượng chỉ có ở điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường nhưng trong điều kiện này phân hóa giàu nghèo trở thành một vấn đề nóng bỏng được nhiều người quan tâm nghiên cứu Do tính chất tương đối và tính chất lịch sử của vấn đề giàu nghèo cho nên thời kỳ nào cũng có hiện tượng giàu nghèo Đương nhiên cơ cấu, khoảng cách giàu nghèo trong từng điều kiện cụ thểmang tính chất không giống nhau Phân hóa giàu nghèo là hiện tượng có tính hai mặt: tích cực và tiêu cực Những tác động tiêu cực của sự phân hóa giàu nghèo bất bình đẳng trong xã hội và trong quân đội tác động mạnh mẽ tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội

Trong nền kinh tế thị trường hiện nay ở nước ta, phân hoá giàu nghèo đang có xu hướng gia tăng thể hiện trước hết ở khoảng cách giàu, nghèo trong toàn xã hội và trong từng khu vực tăng nhanh Mặt trái của sự phân hoá giàu nghèo một cách không bình đẳng đã làm nảy sinh thêm tình trạng bất công bằng trong xã hội, đe doạ sự lành mạnh bền vững của những quan hệ xã hội tốt đẹp đã có Đồng thời làm xuất hiện xu hướng đề cao giá trị kinh tế vật chất, coi trọng quá mức lợi ích cá nhân và có khả năng làm gia tăng tính phức tạp đối với trật tự an toàn xã hội; làm phân hóa sự thống nhất căn bản về tư tưởng giữa các vùng, các khu vực dân cư và giữa con người với nhau Từ đó, tác động vào môi trường quân sự, gián tiếp gây nên những tác động xấu đối với việc xây dựng con người và tổ chức quân sự về mặt chính trị nóichung, về bản chất giai cấp công nhân của quân đội nói riêng Những tác động này đặc biệt nguy hại nếu

sự phân hóa giàu nghèo quá mức dẫn tới sự phân cực trong xã hội ta

Quân đội ta cũng có thể ví như một xã hội thu nhỏ Tất cả những gì có trong xã hội thì đều ít nhiều cóbiểu hiện trong quân đội Sự phát triển của nền kinh tế thị trường đã thúc đẩy tốc độ phân hóa giàu nghèotrong quân đội ta Khoảng cách về mức sống giữa các nhóm quân nhân, gia đình quân nhân ngày càng tăng Điều này được thể hiện khá rõ nét ở đội ngũ sĩ quan quân đội và gia đình họ Sự phân hóa giàu nghèo trong nội bộ quân đội cũng có tính hai mặt Mặt trái của sự phân hoá này hàng ngày, hàng giờ tác động vào tư tưởng, tình cảm, đạo đức, lối sống của quân nhân, thúc đẩy nhanh quá trình hình thành lề thói thực dụng, làm trỗi dậy tư tưởng phi xã hội chủ nghĩa trong nội bộ phận quân nhân Sự phân hoá giàu nghèo trong quân đội đã phá vỡ trạng thái "tương đối giống nhau" về đời sống trước đây, làm cho tính hoà đồng, tinh thần đồng cam cộng khổ giữa cán bộ với chiến sĩ, giữa cán bộ các cấp với nhau, giữa quân nhân ở các vùng khác nhau có những biểu hiện sa sút nhất định Sự phân hoá giàu, nghèo không chỉdẫn tới sự cách biệt trong phong cách sinh hoạt, trong lối sống mà còn có thể dẫn tới sự đối lập về thái đội đối với nhiệm vụ quân sự và phân hóa về mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức trong quân đội ta Đây là một mối đe doạ lớn đối với bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Các lực lượng thù địch một mặt tìm mọi cách lợi dụng những tác động tiêu cực của sự phân hoá giàu, nghèo trong quân đội, mặt khác tạo điều kiện đẩy nhanh sự phân hóa này để thực hiện mục đích "phi chính trị hóa" quân đội, làm cho quân đội ta không còn bản chất giai cấp công nhân nữa Chính vì vậy, việc ngăn chặn tình trạng phân hóa giàu nghèo quá mức và tác động tiêu cực của phân hoá giàu nghèo đến bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta càng trở nên vấn đề thời sự cấp thiết

Ba là, mặt trái của sự phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tạo môi trường

thuận lợi cho chủ nghĩa cá nhân với những biểu hiện đa dạng, phong phú xâm nhập vào con người và tổ chức quân sự, gây tác hại nghiêm trọng tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta

Chủ nghĩa cá nhân không phải là sản phẩm trực tiếp của nền kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trường ở nước ta, chủ nghĩa cá nhân không chỉ xuất hiện từ khi chúng ta thực hiện phát triển nền kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa mà đã tồn tại từ trước đó Chủ nghĩa cá nhân được hình thành cùng với sự xuất hiện của chế độ tư hữu và sự phân chia xã hội thành giai cấp Trong lịch sử loài người không phải lúc nào những quan niệm của chủ nghĩa cá nhân cũng chỉ đóng vai trò tiêu cực đối với sự phát triển con người và tiến bộ xã hội Song xét trong toàn bộ quá trình phát triển của con người và xã hội, chủ nghĩa cánhân càng mạnh thì cộng đồng xã hội càng bị suy yếu, mâu thuẫn giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với

xã hội ngày càng

gay gắt

Những người mang chủ nghĩa cá nhân luôn lấy bản thân mình làm trung tâm, tuyệt đối hoá cá nhân, đối lập cá nhân với cộng đồng trên mọi phương diện, đặt lợi ích vật chất cũng như tinh thần của mình lênhàng đầu, không tôn trọng những chuẩn mực xã hội, không đề cao những giá trị truyền thống tốt đẹp phù hợp với quy luật phát triển của xã hội… Những năm gần đây, sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, một mặt tạo môi trường mới cho sự hình thành, phát triển những

cá nhân độc lập, sáng tạo, thực sự trở thành chủ đề quyết định mọi phát triển trong xã hội; song mặt kháccũng tạo ra những nhân tố làm tha hóa con người và xuất hiện chủ nghĩa cá nhân theo hướng cực đoan Đây là điều cần phải tính đến một cách nghiêm túc trong quá trình củng cố, tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta dưới tác động của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Thực tế cho thấy rằng, chủ nghĩa cá nhân cũng đang xâm nhập vào nhiều lĩnh vực của đời sống quân đội ta Những biểu hiện phong phú, đa dạng của chủ nghĩa cá nhân đều có trong quân đội với tính chất, mức độ nhất định Chủ nghĩa cá nhân hiện đang là một nguy cơ thực sự đe doạ làm suy yếu và phá hoại bản chất giai cấp công nhân, truyền thống vẻ vang của quân đội ta

Bốn là, mặt trái trong sự phát triển của nền kinh tế thị trường ở nước ta tạo ra môi trường xã hội phức

tạp, khó khăn cho công tác quản lý giáo dục con người của quân đội nhưng lại dễ dàng cho quân nhân tiếp xúc và chịu ảnh hưởng của những tác động tiêu cực bên ngoài, dẫn tới vi phạm bản chất giai cấp công nhân của quân đội ở những mức độ nhất định

Các mối quan hệ kinh tế và quan hệ tư tưởng giữa quân nhân với nhau và với bên ngoài môi trường quân sự trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được mở rộng, được "bung ra" mạnh mẽ so với trong nền kinh tế cũ trước đây Do tính chất bao cấp của nền kinh tế phi hàng hoá, phi thị trường nên nhiều mối quan hệ giữa cán bộ chiến sĩ quân đội với bên ngoài được khép lại, nhất là những quan hệ về kinh tế Một số nhu cầu thiết yếu theo quy định thống nhất được Nhà nước, quân đội cung cấp tới tận tay người lính đã thay cho việc họ phải sử dụng tiền để tự lo liệu lấy ngoài thị trường Việc đi lại, giao lưu, mở rộng các mối quan hệ của quân đội với bên ngoài trong điều kiện nền kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp không được thuận lợi như hiện nay Sự phát triển cả về bề rộng và chiều sâu các mối quan hệ của con người và tổ chức quân sự trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một tất yếu, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội ta hiện nay Song, điều làm chúng ta phải quan tâm là trong hệ thống các mối quan hệ rộng lớn, phức tạp như vậy, cán bộ, chiến sĩ quân đội dễgặp phải những tiêu cực mà nếu bản lĩnh không vững vàng, lập trường giai cấp công nhân không kiên định, họ có thể bị biến chất Thực tế cho thấy có một số ít quân nhân đã vi phạm đạo đức, lối sống của người quân nhân cách mạng, vi phạm kỷ luật quân đội và pháp luật của Nhà nước ta trong khi họ thực hiện các mối quan hệ ở bên ngoài đơn vị quân đội

Hiện nay, việc theo dõi, quản lý nắm bắt thực chất các mối quan hệ và hoạt động của quân nhân gặp không ít khó khăn và khó tránh khỏi có những sơ hở Một số ít quân nhân đã lợi dụng vào đặc điểm này

để thực hiện những hành vi trái với yêu cầu bản chất giai cấp công nhân của quân đội, làm phai nhạt hìnhảnh cao đẹp đáng yêu của anh "Bộ đội Cụ Hồ" Đáng tiếc những hành vi sai trái đó thường không được vạch trần một cách kịp thời, công khai để uốn nắn giáo dục ngay Dư luận xã hội trong thời phát triển

kinh tế thị trường có phần dường như né tránh, thoả hiệp, bàng quan, thậm chí có nơi còn bao che, dung túng cho những vi phạm bản chất giai cấp công nhân của một số cán bộ, chiến sĩ quân đội.

Năm là, tác động tiêu cực bởi mặt trái của nền kinh tế thị trường nước ta đối với bản chất giai cấp

công nhân của quân đội thường được các lực lượng thù địch và những phần tử xấu lợi dụng để thực hiện

âm mưu "phi chính trị hóa" quân đội ta

Các lực lượng thù địch tập trung tìm mọi cách để phân hóa, gây chia rẽ, phá hoại sự thống nhất về chính trị tư tưởng và tổ chức trong quân đội Thủ đoạn rất có hiệu quả được chúng coi trọng là dùng sức mạnh của đồng tiền để phân hoá, gây xung đột mâu thuẫn trong nội bộ quân đội và giữa quân đội với Đảng, Nhà nước và nhân dân ta Thông qua đó tiến hành mua chuộc, lôi kéo, móc nối với những phần tử bất mãn, thoái hóa biến chất để chống phá cách mạng

Kẻ địch còn tập trung mũi nhọn vào việc gây mâu thuẫn trong phân phối giữa quân đội với bên ngoài dân sự Đặc biệt chúng tìm cách gây lũng đoạn trong các đơn vị quân đội làm kinh tế và gây mâu thuẫn giữa các đơn vị trong quân đội Chúng sẵn sàng đưa ra tiền của lớn để làm thay đổi bản chất của các lực lượng quân đội hàng ngày hàng giờ đối mặt với mặt trái của nền kinh tế thị trường, mở cửa Từ đó dễ bề phá hoại định hướng xã hội chủ nghĩa, sự phát triển nền kinh tế thị trường và phá hoại bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta Về phía các phần tử xấu, chúng thường lợi dụng vào đặc thù của môi trường quân sự, vào sự bao cấp, ưu đãi của Nhà nước đối với quân đội để thực hiện những hoạt động bất chính

vì mục đích kinh tế Những hoạt động này liên quan tới con người, phương tiện, cơ sở vật

chất - kỹ thuật của quân đội nên không tránh khỏi

làm giảm uy tín của quân đội và làm cho một số cán bộ, chiến sĩ vi phạm kỷ luật quân đội, pháp luật của Nhà nước

Những biểu hiện tác động tích cực và tiêu cực của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

ở nước ta tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội trình bày ở trên là khách quan Dù chúng ta muốn hay không muốn thì bản chất giai cấp công nhân của quân đội vẫn phải chịu sự tác động hai mặt của nền kinh tế ấy Tuy nhiên sự tác động đó mới chỉ là bước đầu vì nền kinh tế mà chúng ta đang xây dựng còn

ở giai đoạn sơ khai, nhiều vấn đề chưa được bộc lộ rõ và đầy đủ Tính chất, mức độ, hiệu quả sự tác độngcủa nền kinh tế thị trường nước ta tới bản chất giai cấp công nhân của quân đội phụ thuộc chủ yếu vào vai trò của nhân tố chủ quan trong thực hiện nhiệm vụ củng cố, tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội

2 Sự tác động của quá trình hội nhập khu vực và quốc tế đến giáo dục bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta

Thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, mở rộng, đa phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ quốc tế, trong những năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đẩy mạnh quá trình hội nhập khu vực và quốc tế với quan điểm

chung là: giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, vì lợi ích đất nước, giữ vững định hướng xã hội chủ

nghĩa, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Trong xu thế toàn cầu hoá về kinh tế, hội nhập khu vực và quốc tế là đòi hỏi tất yếu của nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam Những thành tựu thu được trong quá trình hội nhập khu vực và quốc tế là kết quả quan trọng của quá trình đổi mới ở nước ta trong hơn 20 năm qua Hội nhập khu vực và quốc tế chúng ta có thể đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng lợi thế cạnh tranh, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và dịch vụ của nước

ta phát triển, tạo công ăn việc làm, nâng cao kim ngạch xuất khẩu

Thực hiện cam kết trong hội nhập khu vực và quốc tế, thể chế kinh tế thị trường của nước ta ngày càng hoàn thiện, môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch mở ra triển vọng và động lực cho thu hút đầu tưnước ngoài, kích thích đầu tư của các doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động và tạo nên một sự phân công lao động mới ở nước ta Với vị trí bình đẳng với các thành viên khác,

nước ta có nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp, các tập đoàn, công ty lớn đầu tư ra nước ngoài, thu hút mạnh đầu tư nước ngoài, khuyến khích đầu tư trong nước.

Hội nhập khu vực và quốc tế có tác dụng thúc đẩy công cuộc đổi mới toàn diện và đồng bộ ở trong nước;thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được hoàn thiện hơn, nhờ đó khơi dậy tiềm năng to lớn của toàn dân, thúc đẩy kinh tế phát triển bền vững Mặt khác, hội nhập khu vực và quốc tế chúng ta có điều kiện thuận lợi đấu tranh bảo vệ quyền lợi của đất nước, của doanh nghiệp, tránh được thiệt thòi, sự áp đặt vô lý của các nước khi ta chưa phải là thành viên của các tổ chức kinh tế, tổ chức thương mại thế giới.Cùng với thành quả của 20 năm đổi mới, việc Việt Nam gia nhập WTO, vị thế của nước ta trên trường quốc tế được tăng lên Mở cửa thị trường, người tiêu dùng có điều kiện lựa chọn hàng hoá dịch vụ chất lượng cao; các doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn nguyên liệu đầu vào giá cạnh tranh hơn… góp phần tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh doanh và nâng cao chất lượng cuộc sống.Song cùng với những mặt thuận lợi cơ bản, khi Việt Nam hội nhập khu vực và quốc tế đòi hỏi phải phá dỡ hàng rào bảo hộ quốc gia, dỡ bỏ các biện pháp thuế quan, phi thuế quan, do vậy nền kinh tế chịu sức ép lớn của các dịch vụ, công nghệ nhập khẩu và các chấn động khu vực, toàn cầu Nền kinh tế nước

ta phải chịu sức ép cạnh tranh ngày càng mạnh hơn trên cả 3 cấp độ: sản phẩm, doanh nghiệp và quốc gia Hơn nữa, tính cạnh tranh thương mại khi hội nhập khu vực và quốc tế làm cho những bất công trong xã hội trầm trọng hơn Một số doanh nghiệp phá sản, thất nghiệp tăng lên, khoảng cách giàu nghèo, chênh lệch mức sống giữa các vùng miền doãng ra… có thể dẫn đến bất ổn định xã hội Hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới, tính tuỳ thuộc lẫn nhau giữa các nước không ngừng gia tăng, vì vậy sự biến động thị trường thế giới, nhất là lĩnh vực thị trường tài chính, tiền tệ, dầu mỏ… sẽ tác động mạnh hơn, nhanh hơn vào thị trường trong nước Đây là mặt trái của tự do thương mại, đặt ra thách thức lớn cho các nhà hoạch định, điều hành chính sách kinh tế vĩ mô của nước ta Sự du nhập của các luồng văn hoá ngoại laitác động đến quan niệm, đạo đức, lối sống…, nhất là lớp trẻ Nếu không quan tâm đúng mức, những yếu

tố tốt đẹp trong bản sắc văn hoá dân tộc sẽ có nguy cơ bị phai nhạt… là thách thức đối với việc bảo vệ

và phát huy nền tảng tinh thần của dân tộc Hơn nữa, sự khai thác không hợp lý nguồn tài nguyên, cùng với dịch chuyển ô nhiễm môi trường xuyên biên giới sẽ gây nên tình trạng suy thoái môi trường nghiêm trọng, tác động đến phát triển bền vững, sức khoẻ và chất lượng cuộc sống

Đối với quốc phòng - an ninh, hội nhập khu vực và quốc tế tạo điều kiện cho việc trao đổi thông tin, tăng cường hiểu biết, phối hợp cùng nhau giải quyết các mâu thuẫn, bất đồng nảy sinh trong quá trình phát triển, giảm thiểu đối đầu quân sự, hướng tới mục tiêu hoà bình, hợp tác và phát triển Đồng thời, qua đó chúng ta có điều kiện cập nhật những tri thức mới để phát triển khoa học kỹ thuật quân sự, tìm hiểu chỗ mạnh, chỗ yếu của đối tượng tiềm tàng để hoàn thiện nghệ thuật quân sự Việt Nam, đáp ứng yêu cầu đánh thắng cuộc chiến tranh trong tương lai nếu kẻ địch liều lĩnh tiến hành

Hội nhập khu vực và quốc tế, thúc đẩy kinh tế đất nước phát triển, tạo điều kiện thuận lợi để tăng cường tiềm lực tạo ra sức mạnh quân sự cho đất nước Nền kinh tế nước ta khi hội nhập vào kinh tế quốc tế là cơ hội phát triển cho tiềm lực kinh tế nhưng cũng đứng trước nhiều thách thức mới Vấn đề đặt ra là phải tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức, biến thách thức thành cơ hội mới để phát triển Một vấn đề hết sức quan trọng của tiềm lực quân sự, quốc phòng trong chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc

là sức mạnh của nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với sức mạnh nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân Xây dựng tiềm lực quân sự, quốc phòng phải huy động sức mạnh của cả nước, của mọi cấp, mọi ngành và mọi thành phần kinh tế Đó là trách nhiệm và sự nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta

Hội nhập khu vực và quốc tế tạo điều kiện cho phát triển công nghiệp quốc phòng Trong điều kiện hợp tác quốc tế và "mở cửa" ngày càng tăng, công nghiệp quốc phòng không chỉ bó hẹp giữa các nước cùng một liên minh quân sự, trong "khu vực chịu ảnh hưởng" hoặc có gắn kết "lợi ích chiến lược"…

như thời kỳ "chiến tranh lạnh" mà được mở rộng và đa dạng hơn Các mối quan hệ hợp tác song phương

về công nghiệp quốc phòng cũng ngày càng sâu rộng hơn, phương thức đa dạng hơn Phân công chuyên môn hoá công nghiệp quốc phòng trên phạm vi quốc tế cũng thay đổi nhanh chóng Chiến lược phát triển công nghiệp quốc phòng của mỗi quốc gia ngày càng liên quan chặt chẽ hơn với chính sách đối ngoại… Vì vậy, vấn đề quan tâm của chúng ta là tổ chức công nghiệp quốc phòng làm sao cho phù hợp với quá trình hội nhập Là thành viên của các tổ chức kinh tế khu vực và thương mại thế giới, cùng với thực hiện các cam kết, hội nhập ngày càng sâu vào quá trình toàn cầu hoá, chúng ta cũng cần nghiên cứu để xây dựng ngành công nghiệp quốc phòng, vừa đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vừa từng bước hiện đại hoá quân đội; nghiên cứu phát triển công nghệ hiện đại lưỡng dụng, vừa chế tạo vũ khí hiện đại trang bị cho quân đội, vừa chế tạo các mặt hàng dân dụng, vừa hội nhập vào quá trình toàn cầu hoá Là thành viên của các tổ chức kinh tế khu vực và thương mại thế giới, chúng ta có điều kiện tiếp thu khoa học kỹ thuật tiên tiến lưỡng dụng, biến tiềm lực kinh tế, khoa học công nghệ thành tiềm lực quốc phòng

Nhưng quá trình hội nhập đã và đang đặt ra cho

Việt Nam không ít những vấn đề phải xử lý liên quan đến độc lập chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc, giai cấp, đến sự ổn định của hệ thống chính trị và các thiết chế xã hội khác Mặt khác, để phù hợp với hoạt động trong xu thế hội nhập chúng ta phải chịu áp lực của các cam kết và quy định từ hội nhập, đó cũng

là cơ hội để các thế lực thù địch lợi dụng, can thiệp Đây là vấn đề đặt ra cần tăng cường quốc phòng -

an ninh, giải quyết tốt mối quan hệ giữa mở cửa, hội nhập để phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng - anninh của đất nước trong quá trình hội nhập

Hội nhập khu vực và quốc tế, sự nghiệp quốc phòng - an ninh phụ thuộc nhiều hơn vào an ninh thế giới

và khu vực Nhiều vấn đề mới xuất hiện có tác động đến quốc phòng - an ninh như: an ninh kinh tế, an ninh tài chính, an ninh văn hoá làm cho khả năng kiểm soát và ngăn chặn của Nhà nước gặp khó khăn.Các thế lực thù địch lợi dụng toàn cầu hoá, hội nhập kinh tế và các định chế của WTO để thực hiện

"diễn biến hoà bình", can dự gây bạo loạn lật đổ làm cho nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng - an ninh ngày càng trở nên phức tạp hơn Nguy cơ độc lập chủ quyền quốc gia, lợi ích dân tộc dễ bị vi phạm ngay trong đất nước, nhất là ở các khu chế xuất, khu công nghiệp tập trung, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Trong đầu tư và phát triển kinh tế, các đối tác đều muốn cạnh tranh để vươn lên trở thành những tập đoàn mạnh, chiếm lĩnh thị trường trên nhiều lĩnh vực, tạo thế để chi phối nền kinh tế, tác động đến chính sách đối nội và đối ngoại Thông qua mở rộng quan hệ và hợp tác quốc tế, các thế lực thù địch có điều kiện xâm nhập, tiếp cận trực tiếp rộng, sâu và nhanh hơn vào nội bộ nước ta, nhất là các phần tử thoái hoá và chống đối, kích động, xây dựng cơ sở, tập hợp lực lượng, mở rộng địa bàn chống phá ta trên các lĩnh vực, nhất là về quốc phòng và an ninh… Vì vậy nếu ta không điều tiết thúc đẩy sự phát triển cân bằng giữa các tập đoàn kinh tế trong nước với các tập đoàn kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, không giữ vững định hướng trong quá trình phát triển thì nền độc lập dân tộc cũng như chủ quyền lãnh thổ quốc gia dễ bị xâm hại

Chính sách đối ngoại của Đảng ta là mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế, đa phương hóa, đa dạng hóa các mối quan hệ quốc tế, tranh thủ tối đa những nguồn lực bên ngoài để xây dựng đất nước, đồng thời tạo điều kiện quốc tế thuận lợi để phát triển Đó là nhu cầu khách quan, phù hợp xu thế chung của thế giới ngày nay để đưa đất nước đi lên đáp ứng kịp thời những thách thức to lớn của thời đại Nhưng, mặt khác, cùng với sự mở rộng giao lưu, hợp tác nhiều mặt, nhiều đối tác, những quan điểm tư tưởng xa lạ

đủ loại cũng xâm nhập vào nước ta, đặt ra cho quân đội ta những yêu cầu và nhiệm vụ mới, đặc biệt là việc tăng cường bản chất giai cấp công nhân cho quân đội

Trong điều kiện mở cửa, hội nhập khu vực và thế giới, toàn cầu hóa kinh tế mạnh mẽ, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch thực hiện chiến lược "diễn biến hòa bình" nhằm xoá bỏ chủ nghĩa xã hội ở nớc ta Trong chiến lược "diễn biến hòa bình", vũ khí lợi hại nhất và được đặt lên hàng đầu và trong

suốt quá trình thực hiện là vũ khí tư tưởng Cuộc chiến tranh tư tưởng được chủ nghĩa đế quốc phát động lần này xoay quanh trò bịp "phi ý thức hệ", coi như không có đối kháng tư tưởng, mà là sự đồng nguyên hoặc đa nguyên tư tưởng Trò bịp "phi ý thức hệ", "phi hệ tư tưởng", "phi chính trị hoá quân đội" thực chất để làm lu mờ bản chất giai cấp công nhân của quân đội, làm xóa nhòa ranh giới và "lập lờđánh lận con đen", làm cho nhân dân và quân đội lơ là mất cảnh giác, bị chia rẽ và bị suy yếu từ bên trong Cách làm của chúng là "mưa dầm thấm lâu", "nước chảy, đá mòn", tuy cố sức đẩy nhanh, nhưng vẫn kiên trì chờ chuyển hóa.

Dựa vào đường lối đổi mới, mở cửa hội nhập quốc tế của nước ta trong những năm qua, chủ nghĩa

đế quốc và các thế lực thù địch lợi dụng các mối quan hệ song phương, đa phương để tác động, phê phán, nhằm tạo áp lực để buộc ta phải nhân nhượng những điều kiện do chúng đặt ra Chúng đưa ra luậnthuyết: "Nhân quyền cao hơn chủ quyền" để áp đặt các "giá trị Mỹ", "giá trị phương Tây" với ta Thông qua các tổ chức nước ngoài vào Việt Nam dưới danh nghĩa tổ chức "phi chính phủ", "từ thiện", hoạt động tham quan, du lịch, trao đổi văn hóa, khoa học, nghệ thuật, bọn phản động quốc tế tìm cách tuyên truyền những tư tưởng phản động, nhằm từng bước làm chuyển hóa tư tưởng chính trị trong nhân dân và quân đội Chúng công khai đặt điều kiện trong quan hệ quốc tế đòi Đảng, Nhà nước ta phải thực hiện "đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập" tạo mảnh đất tốt cho các thế lực phản dân, hại nước tranh quyền lãnh đạo đất nước với Đảng ta

Bằng con đường hội nhập, chúng lợi dụng các đoàn công tác, các cơ quan đại diện để theo dõi tình hình, nhân danh "dân chủ", "nhân quyền" can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ ta và ngấm ngầm móc nối, chỉ đạo các lực lượng phản động chống phá ta Thông qua các đoàn ngoại giao chúng tìm cách phê phán Đảng, Nhà nước ta vi phạm dân chủ, nhân quyền và gây sức ép hòng buộc ta thực hiện theo quan điểm tự do, dân chủ, nhân quyền tư sản Để hỗ trợ cho các lực lượng chống Đảng, chống chế độ xã hội chủ nghĩa, chúng đòi ta phải thả hết tù chính trị, những phần tử quá khích gây rối trong các tôn giáo và dân tộc thiểu số, đòi tự do ngôn luận, tự do báo chí, tách hoạt động văn hóa nghệ thuật khỏi sự lãnh đạo của Đảng

Chủ nghĩa đế quốc triệt để lợi dụng xu thế toàn cầu hóa, khu vực hóa và các tổ chức quốc tế để tác động làm chuyển hóa Việt Nam, chia rẽ nước ta với các nước láng giềng Thông qua các hoạt động đối ngoại, chúng chủ trương gây cho ta mơ hồ, ảo tưởng, không phân rõ bạn thù, mất cảnh giác cách mạng,

từ đó dễ dàng tác động "diễn biến hòa bình" trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Chúng thực hiện từng bước âm mưu "hoà tan" Việt Nam trong ASEAN, xoá nhòa ranh giới chế độ xã hội, với mục tiêu

"không chỉ hội nhập mà còn hòa tan" nhằm từng bước đưa nước ta ngả theo con đường tư bản chủ nghĩa.Trong lĩnh vực an ninh - quốc phòng, âm mưu của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch là thông qua con đường hội nhập và hợp tác quốc tế để khuyến khích tư tưởng "phi chính trị hoá" lực lượng vũ trang, biến lực lượng vũ trang thành đội quân "chuyên nghiệp", không chịu sự lãnh đạo của Đảng, chỉ là

"công cụ của quốc gia, dân tộc" làm cho lực lượng vũ trang xa rời bản chất giai cấp công nhân, mất cảnh giác, suy giảm sức chiến đấu, phai nhạt lòng tin vào sự lãnh đạo của Đảng, dẫn đến không còn khả năng bảo vệ Tổ quốc và an ninh quốc gia, để chúng dễ bề lật đổ Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.Chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động tìm mọi cách tuyên truyền phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin về giai cấp và đấu tranh giai cấp; xuyên tạc tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm quân sự của Đảng, đặc biệt là quan điểm về xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; xuyên tạc bản chất, truyền thống của lực lượng vũ trang nhằm làm giảm lòng tin của quần chúng nhân dân đối với quân đội Dùng biện pháp tán phát tài liệu, tung ra các luận điệu xuyên tạc nội bộ quân đội và mối quan hệ giữa quân đội với các cơ quan của Đảng và Nhà nước nhằm kích động, chia rẽ nội bộ quân đội; giữa quân đội với các

cơ quan của Đảng và Nhà nước Chúng tuyên truyền rằng: "Quân đội nhân dân Việt Nam chỉ phục vụ Tổ quốc, phục vụ đồng bào và chủ quyền quốc gia"; lực lượng vũ trang phải "trung lập", "đứng ngoài chính

trị", "không cần đặt dưới sự lãnh đạo của đảng phái nào", chỉ là "công cụ của quốc gia, dân tộc" nhằm phủ nhận nguyên tắc "Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt" đối với lực lượng vũ trang nhân dân, hướng tới làm tê liệt, vô hiệu hóa vai trò lãnh đạo của Đảng.

Lợi dụng quá trình hội nhập, chủ nghĩa đế quốc tập trung chống phá ta trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận quân sự, chúng đang ra sức tuyên truyền cho một "sức mạnh quân sự mới", sức mạnh của vũ khí công nghệcao, hòng gây tâm lý khiếp sợ, hoang mang trong quân đội và nhân dân ta trước sức mạnh quân sự của Mỹ

và phương Tây Giọng điệu tuyên truyền của chúng là: Việt Nam sẽ thua khi chiến tranh xảy ra, để gieo rắc

tư tưởng bi quan trong quân và dân ta, tạo ra "khoảng trống" về ý thức hệ, niềm tin, truyền bá các quan điểm, tư tưởng tư sản vào lực lượng vũ trang, gây mơ hồ về nhận thức tư tưởng, làm cho cán bộ, chiến sĩ mất dần bản chất giai cấp công nhân, mục tiêu chiến đấu; mất phương hướng hành động về chính trị, khôngtin tưởng vào sự lãnh

đạo của Đảng, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chỉ huy trong quân đội ta, trong điều kiện hội nhập khu vực và quốc

tế, chủ nghĩa đế quốc và bọn phản động kích động tư tưởng công thần, địa vị, cá nhân chủ nghĩa, đòi hỏi đãi ngộ vào bộ phận cán bộ có nhiều cống hiến trong các cuộc kháng chiến; kích động tư tưởng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn cá nhân, làm ly gián nội bộ, phá hoại mối quan hệ đoàn kết cán binh, đoàn kết quân dân Lợi dụng cuộc đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực để gây mâu thuẫn giữa lãnh đạo, chỉ huy với chiến sĩ Xuyên tạc thực trạng xã hội, khoét sâu những mặt yếu kém về kinh tế, quản lý xã hội, những khó khăn về đời sống của lực lượng vũ trang, làm cho cán bộ, chiến sĩ bi quan, chán nản, dao động lập trường, phai nhạt mục tiêu, lý tưởng chiến đấu

Thông qua hội nhập, các thế lực thù địch sử dụng những hoạt động tinh vi, xảo quyệt như thâm nhập, móc nối, cài cắm người có tư tưởng chống đối vào lực lượng vũ trang; triệt để lợi dụng những mặt trái, mặttiêu cực của kinh tế thị trường, những tiêu cực, tệ nạn xã hội để phá hoại tư tưởng, tình cảm cán bộ, chiến

sĩ Trước những hiện tượng tiêu cực, lạc hậu của một số cán bộ, đảng viên, chiến sĩ, chúng tuyên truyền xuyên tạc truyền thống chiến đấu vẻ vang, bản chất cách mạng của quân đội, phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" đểđưa lối sống phương Tây, các "giá trị" văn hóa tư sản vào lực lượng vũ trang Dùng vật chất đánh vào lòng tham và ham muốn thấp hèn của những phần tử bất mãn, tiêu cực, thoái hóa biến chất trong lực lượng vũ trang, đưa những đối tượng này đến suy thoái về phẩm chất, lối sống dẫn đến tha hóa về chính trị, làm xói mòn bản chất giai cấp công nhân, truyền thống cách mạng của lực lượng vũ trang, làm mờ nhạt hình ảnh

"Bộ đội Cụ Hồ" trong lòng nhân dân; làm cho quân đội không còn là

trụ cột quan trọng và lực lượng tin cậy của Đảng và

Nhà nước

Dưới hình thức hợp tác quân sự - an ninh, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch muốn tạo chỗ đứng, sự hiện diện về quân sự tại Việt Nam Chúng tiến hành các hoạt động chủ yếu như: tìm cách tăng cường quan hệ, hợp tác quân sự, an ninh; sử dụng quan hệ kinh tế để mở rộng quan hệ quân sự; đưa ra các khoản viện trợ quân sự, gây mơ hồ ảo tưởng cho một số người, tạo ra mâu thuẫn phân hóa nội bộ lực lượng

vũ trang; vận động Việt Nam tham gia các diễn đàn, các cơ cấu an ninh và một số cuộc diễn tập trong khu vực; khuyến khích các nước đồng minh mở rộng quan hệ song phương, đa phương về an ninh và quân sự vớiViệt Nam

Chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch còn tìm cách xúi giục các đối tượng ngoài xã hội móc ngoặc, lôi kéo những cán bộ, chiến sĩ thoái hóa biến chất, lấy cắp vũ khí, trang bị kỹ thuật quân sự bán ra thị trường trong nước và đưa ra nước ngoài tiêu thụ, hình thành những đường dây buôn bán vũ khí bất hợp pháp, gây tác hại nguy hiểm đối với lực lượng vũ trang và tình hình an ninh, chính trị xã hội của nước ta

Trước những âm mưu và thủ đoạn hoạt động của địch lợi dụng quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế

để phá hoại an ninh, quốc phòng, quân đội ta phải luôn nêu cao cảnh giác, "không một chút lơi lỏng