Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất dự án xây dựng đường 52m trên địa bàn thành phố nam định, tỉnh nam định

Tuy nhiên, qua thực tế việc thu hồi đất để thực hiện các dự án cho thấy công tác bồi thường đất đai, giải phóng mặtbằng, hỗ trợ và tái định cư đang là một vấn đề rất nhạy cảm và phức tạp

H C Ọ VI N Ệ NÔNG NGHIỆP VI T Ệ

NAM

NGUYỄN NGỌC LAN

BÀN THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH, TỈNH NAM ĐỊNH

Chuyên ngành: Quản lý Đất đai

Mã chuyên ngành: 60.85.01.03

Ngư iờ hướng dẫn khoa h cọ : TS Phạm Phương Nam

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo

vệ lấy bất kỳ học vị nào.

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 15 tháng 6 năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Ngọc Lan

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được

sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tnh của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc Thầy giáo Tiến sĩ Phạm Phương Nam đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo,

Bộ môn Quản lý Nhà nước, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Phòng Tài nguyên

và Môi trường thành phố Nam Định, Phòng Tài chính và Kế hoạch thành phố Nam Định, các phòng, ban, cán bộ và nhân dân phường Thống Nhất đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn./.

Hà Nội, ngày 15 tháng 6 năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Ngọc Lan

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục .iii

Danh mục chữ viết tắt vi

Danh mục bảng vii

Danh mục hình, sơ đồ, biểu đồ viii

Trích yếu luận văn ix

Thesis Abstract xii

Phần 1 Mở đầu 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu của đề tài 2

1.3 Phạm vi nghiên cứu 2

1.4 Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn 2

Phần 2 Tổng quan tài liệu

4 2.1 Một số vấn đề lý luận về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất 4

2.1.1 Khái niệm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

4 2.1.2 Vai trò của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 6

2.1.3 Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

8 2.1.4 Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 9

2.2 Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại một số nước và một số tổ chức trên thế giới 12

2.2.1 Trung Quốc 12

2.2.2 Hàn Quốc 13

2.2.3 Thái Lan 15

2.2.4 Singapore 15

2.2.5 Australia 17

2.2.6 Ngân hàng thế giới và Ngân hàng phát triển châu Á 17

2.2.7 Một số kinh nghiệm đối với Việt Nam 22

2.3 Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam qua các giai đoạn 24

2.3.1 Giai đoạn trước khi có Luật Đất đai năm 1987 24

2.3.2 Giai đoạn Luật Đất đai 1987 có hiệu lực 25

2.3.3 Giai đoạn Luật Đất đai 1993 có hiệu lực 26

2.3.4 Giai đoạn Luật Đất đai 2003 có hiệu lực 26

2.3.5 Giai đoạn Luật Đất đai 2013 có hiệu lực đến nay 28

2.4 Công tác bồi thường, tái định cư ở một số địa phương 30

2.4.1 Thành phố Hà Nội 30

2.4.3 Thành phố Hồ Chí Minh 35

2.4.4 Tỉnh Nam Định 36

Phần 3 Nội dung nghiên cứu

40 3.1 Địa điểm nghiên cứu 40

3.2 Thời gian nghiên cứu 40

3.3 Đối tượng nghiên cứu 40

3.4 Nội dung nghiên cứu 41

3.4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Nam Định 41

3.4.2 Tình hình quản lý, sử dụng đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thành phố Nam Định 41

3.4.3 Kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án nghiên cứu 41

3.4.4 Đánh giá chung về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án nghiên cứu 41

3.4.5 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại địa bàn nghiên cứu 41

3.5 Phương pháp nghiên cứu 41

3.5.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 41

3.5.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp 42

3.5.3 Phương pháp xử lý và phân tích, tổng hợp số liệu 43

3.5.4 Phương pháp so sánh 43

3.5.5 Phương pháp đánh giá 43

Phần 4 Kết quả và thảo luận

44 4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế -xã hội thành phố Nam Định 44

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 44

4.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 45

4.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Nam Định 48

4.2 Tình hình quản lý, sử dụng đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thành phố Nam Định 50

4.2.1 Tinh hình quản lý nhà nước về đất đai 50

4.2.2 Hiện trạng sử dụng đất 55

4.2.3 Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thành phố Nam Định 58

4.3 Kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án nghiên cứu 59

4.3.1 Sơ lược về dự án nghiên cứu 59

4.3.2 Những căn cứ pháp lý có liên quan đến dự án 60

4.3.3 Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện tại dự án 62

4.4 Đánh giá chung về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án nghiên cứu 84

4.4.1 Ưu điểm 84

4.4.2 Tồn tại và nguyên nhân 85

4.5 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại địa bàn nghiên cứu 86

Phần 5 Kết luận và kiến nghị

88 5.1 Kết luận 88

5.2 Kiến nghị 89

Tài liệu tham khảo 90

Phụ lục 95

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt

ADB Ngân hàng phát triển Châu Á

BĐS Bất động sản

CNH Công nghiệp hóa

GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất GPMB Giải phóng mặt bằng

HĐ BT, HT,TĐC Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư SDĐ Sử dụng đất TDT

Tổng diện tch TĐC Tái

định cư

TNMT Tài nguyên môi trường

UBND Ủy ban nhân dân

WB Ngân hàng thế giới

DANH MỤC BẢNG

Bảng 4.1 Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế 46 Bảng 4.2 Dân số, lao động 47 Bảng 4.3 Hiện trạng sử dụng đất thành phố Nam Định năm 2015

56 Bảng 4.4 Tổng hợp giá đất áp dụng để tnh giá trị BT vào dự án 73 Bảng 4.5 Tổng hợp kinh phí hỗ trợ công trình, vật kiến trúc, cây cối hoa màu,

mặt nước 74 Bảng 4.6 Tổng hợp kinh phí chính sách hỗ trợ của dự án 76 Bảng 4.7 Tổng hợp kết quả bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án

78 Bảng 4.8 Tổng hợp các tiêu chí phỏng vấn đối tượng bị thu hồi đất 81 Bảng 4.9 Tống hợp ý kiến điều tra cán bộ trực tiếp thực hiện BT, HT, TĐC 83

DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 3.1 Sơ đồ vị trí dự án nghiên cứu 40

Sơ đồ 4.1 Sơ đồ vị trí địa lý thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định 44

Biểu đồ 4.1 Cơ cấu loại đất thành phố Nam Định 57

Hình 4.1 Ảnh sau khi hoàn thành Đường 52m 60

Hình 4.2 Trình tự thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 63

TRÍCH YẾU LUẬN VĂN

Tên tác giả: Nguyễn Ngọc Lan

Tên luận văn: Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi

Nhà nước thu hồi đất tại dự án xây dựng Đường 52m trên địa bàn thành phố NamĐịnh, tỉnh Nam Định

Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.85.01.03

Cơ sở đào tào: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế

- Xã hội thu thập tại Chi cục Thống kê thành phố Nam Định; Số liệu về tnh hìnhquản lý đất đai và hiện trạng sử dụng đất tổng hợp trên cơ sở số liệu báo cáocác năm được thu thập tại Phòng Tài nguyên và môi trường, UBND thành phốNam Định, UBND các xã, phường; Số liệu về bảng giá đất của UBND tỉnh banhành, giá quy định của Nhà nước và giá bồi thường được áp dụng cho thành phốNam Định được thu thập tại Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tài chính –

Kế hoạch thành phố Nam Định

Điều tra trực tiếp ngẫu nhiên hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi về bồithường, hỗ trợ, tái định cư Số lượng phiếu điều tra (75 phiếu) được xác định theocông thức theo số hộ bị thu hồi đất, sai số cho phép

Điều tra trực tiếp bằng phiếu in sẵn 25 người có liên quan đến thực hiện bồithường, hỗ trợ, tái định cư tại Dự án nghiên cứu (Cán bộ lãnh đạo cấp xã, cán

bộ địa chính cấp xã, cán bộ Văn phòng đăng ký đất đai, Cán bộ Ban quản lý dự

án, Cán bộ phòng Tài nguyên Môi trường, tổ trưởng tổ dân phố) Tiêu chí điềutra gồm những quy định và khó khăn khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

3 Kết quả nghiên cứu

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Nam Định: Thành phố NamĐịnh nằm ở phía Bắc của tỉnh Nam Định, thuộc trung tâm khu vực phía Nam đồngbằng sông Hồng Thành phố Nam Định là trung tâm kinh tế, chính trị xã hội củatỉnh Nam Định Là đầu mối giao thông giao lưu hàng hoá giữa các tỉnh và huyệnlân cận, có hệ thống giao thông đối nội, đối ngoại thuận tiện bao gồm cảđường sắt, đường thuỷ và đường bộ là những động lực cơ bản thúc đẩy pháttriển kinh tế

- xã hội của thành phố

Công tác quản lý đất đai của thành phố Nam Định đã thực hiện theo các vănbản quy phạm pháp luật Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bồi thường, hỗtrợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất về cơ bản được thực hiện đúng quy định

Về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án xây dựng Đường52m, với tổng diện tích thu hồi 33.282,2m2, có 271 hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất, tái định cư cho 237 hộ gia đình Với tổng kinh phí bồi thường về đất

99.823.873.000 đồng, bồi thường về tài sản trên đất 30.238.846.000 đồng Kinh phí cho việc hỗ trợ sau thu hồi đất là 2.300.297.000 đồng

Đánh giá chung việc thực hiện công tác BT, HT, TĐC các hộ gia đình bịmất đất về cơ bản đồng tnh, ủng hộ với chủ trương thu hồi đất của dự án.Trong quá trình thu hồi đất có 72 phiếu trên 75 phiếu của các hộ được điều tra tựnguyện giao đất chiếm 96%, các hộ gia đình tự nguyện giao đất cho Nhà nướctheo đúng tiến độ của dự án đảm bảo cho dự án được thực hiện đúng tiến độ

Mức giá để tnh bồi thường, hỗ trợ tại dự án đại đa số người bị thu hồi đất cho làphù hợp, với 54 phiếu trên 75 phiếu

và theo đúng quy định Ngoài ra, giá bồi thường về đất thống nhất so với các dự

án khác trong cùng khu vực tại cùng thời điểm tiến hành bồi thường Hơn nữa,chính sách hỗ trợ cũng được xem xét một cách kỹ lưỡng, đảm bảo người bị thu hồiđất được hưởng đúng quyền lợi theo quy định của pháp luật

Hiện nay trên địa bàn nghiên cứu chưa thành lập được Chi nhánhTrung tâm phát triển quỹ đất Thứ hai, việc xác định nguồn gốc sử dụng đấtcòn nhiều khó khăn do vậy việc xác định đối tượng, điều kiện được bồi thườngcòn nhiều vướng mắc Thứ ba, giá đất áp dụng tnh bồi thườn, hỗ trợ chưa hợp lý,chưa phù hợp với giá thị trường Thứ tư, cán bộ trực tiếp làm công tác bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư tính chuyên môn chưa cao, chưa chuyên nghiệp

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ cần thực hiệnđồng bộ các giải pháp sau: Xây dựng trung tâm phát triển quỹ đất; Tăng cườngcông tác quản lý đất đai; Hoàn thiện quy định xác định giá đất, giá tài sản tnhbồi thường, hỗ trợ; Đảm bảo kinh phí thực hiện BT, HT, TĐC; Nâng cao năng lực vàhiệu quả làm việc của cán bộ thực hiện công tác BT, HT, TĐC

THESIS ABSTRACT

Author's name: Nguyen Ngoc Lan

Thesis title: Assessment of the status of compensation, support and resettlement

when the State recovers land at 52m road construction projects in the province ofNam Dinh City, Nam Dinh Province

Specialization: Land Management Code: 60.85.01.03

Training institutions: Vietnam National University of Agriculture

1 The purpose of research

Assessment of the status of implementation of the policy of compensation,support and resettlement when the State recovers land in research projects

Identify problems and causes problems during the implementation of thecompensation, support and resettlement, based on which the proposed solutionsaimed at better implementation of compensation, support, resettlement in theprovince of Nam Dinh city, Nam Dinh province

2 Research Methodology

Method of collecting secondary data: Data on natural conditions, economic

- collecting Social Statistics Department in the city of Nam Dinh; Data on thestatus of land management and land use status on the basis of aggregatereporting data is collected at the Department of Natural Resources andEnvironment, the city of Nam Dinh People's Committee, People's Committees

of communes, wards; Data on provincial land price list issued, the price set

by the State and compensation rates are applied to Nam Dinh city is gathered atthe Natural Resources and Environment, Department of Finance - Planning CitySouth Nail

Direct random survey of households and individuals have acquired landcompensation, support and resettlement Number of questionnaires (75 votes) isdetermined by the formula according to the number of households whose land isrecovered, tolerance

Investigate printed directly by 25 votes related to the implementation ofcompensation, support and resettlement in the research project (Leaderscommune, commune-level cadastral officers, officials Office land registration,

xiiOficer project management Committee, Personnel Resources and Environmentdepartment, team

Compare the performance of the compensation, support and resettlement

of the project through the stages

Evaluation of survey data on issues of compensation, support and

resettlement;

employment, production and stabilize their life, social issues and the environment

3 Research results

Nam Dinh, in the south central area of the Red River delta Nam Dinh city

is the center of economic, social and political of Nam Dinh province Transporthub is the exchange of goods between provinces and neighboring districts, withtransport systems for internal and external convenience including railways,waterways and roads is the fundamental driving force to promote thedevelopment economy - society of the city

The management of the land of Nam Dinh city has to follow the legal text.The implementation of policies and laws on compensation, support andresettlement when the State recovers land basically done properly regulated

In terms of compensation, support and resettlement in 52m roadconstruction projects, with a total area 33.282,2m2 recovered, with 271households and individuals with land acquisition, resettlement of 237 householdsfamily With a total budget of VND 99,823,873,000 land compensation,compensation for property on land contract 30,238,846,000 Funding for supportafter land acquisition is 2.300297 billion dong

Overall assessment of the implementation of the compensation, supportand resettlement of landless households basically concurred, with the policy infavor of the project land acquisition In the process of land acquisition has 72votes out of 75 votes of the surveyed households voluntarily allocated 96%,households voluntarily allocated to the State in accordance with the progress of

the project to ensure the project is implementation schedule Price to calculatecompensation,

Currently on study areas not yet established branch Land DevelopmentCenter Second, the determination of the origin of land use so more difficult toidentify the object, conditions remained problematic compensation Third, theprice of land compensation calculated occasional application, support is irrationaland not consistent with the market price Fourth, staff working directly forcompensation, support and resettlement specialization is not high, notprofessional.

To accelerate the implementation of the compensation and support toimplement synchronization solutions follows: Construction Land developmentcenter; Strengthening land management; Perfecting regulations determining landprices, asset prices calculated compensation, support; Ensure funds for theimplementation of compensation, support and resettlement; Improve the capacityand efficiency of the staff working implementation of compensation, support andresettlement; Strengthen communication law on compensation, support andresettlement

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Đất đai luôn là nguồn tài nguyên quý giá của mọi quốc gia, bởi lẽ đó là tưliệu sản xuất quan trọng để sản xuất ra của cải vật chất cho sự tồn tại vàphát triển của xã hội loài người; đồng thời, đất đai là nguồn tài nguyên có hạn về

số lượng, nên việc quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả nhất luôn là vấn đề

mà Chính phủ của các quốc gia quan tâm và được bảo vệ chặt chẽ bằng luậtpháp

Trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, để đưa đấtđai thực sự trở thành nguồn vốn, nguồn thu hút cho các nhà đầu tư phát triển thìviệc thu hồi đất chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng các khu, cụm côngnghiệp, khu đô thị tập trung nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, xây dựng

cơ cấu đất đai hợp lý thực sự cần thiết Tuy nhiên, qua thực tế việc thu hồi đất

để thực hiện các dự án cho thấy công tác bồi thường đất đai, giải phóng mặtbằng, hỗ trợ và tái định cư đang là một vấn đề rất nhạy cảm và phức tạp, ảnhhưởng đến mọi mặt của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội

Để nâng cao năng lực thể chế trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư, Luật Đất đai 2013 đã có nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung phù hợp với thực tếnhằm điều chỉnh các mối quan hệ pháp luật đối với các chủ thể quản lý, sửdụng đất khi Nhà nước thu hồi đất, sử dụng đất phục vụ phát triển kinh tế - xãhội

Nam Định nằm tại vị trí trung tâm của tiểu vùng phía Nam đồng bằngsông Hồng, có diện tch tự nhiên là 4.643,81 ha; dân số hiện trạng năm 2015là

261.457 người, trong đó dân số nội thành là 212.746 người Thành phố cóquốc lộ 10 đi qua và kết nối thuận lợi với hành lang phát triển ven biểndọc theo vùng Duyên Hải Bắc bộ Nam Định có vị trí trung tâm của chùm đô thịgồm các thành phố, thị xã trung tâm tỉnh lỵ của các tỉnh Hà Nam, Ninh Bình

và Thái Bình, có truyền thống là trung tâm giáo dục chuyên nghiệp và dịch vụphục vụ chung cho cả tiểu vùng Sự hình thành của quốc lộ 10 đã tạo ra sự tăngtrưởng nhanh chóng, đặc biệt là về công nghiệp và dịch vụ cho thành phốtrong giai đoạn từ năm 2001 đến nay

Những năm gần đây, với tốc độ đô thị hóa nhanh, đất đai ở Nam Định đượcchuyển mục đích sử dụng khá nhiều, đồng nghĩa với việc áp dụng những chínhsách của Nhà nước trong việc thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng và hỗtrợ

phát từ thực tiễn nói trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài “Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại dự án xây dựng Đường 52m trên địa bàn thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định”.

1.2 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

Đánh giá thực trạng công tác thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất tại dự án xây dựng Đường 52m trên địabàn thành phố Nam Định - tỉnh Nam Định Trên cơ sở đó đề xuất một số giảipháp đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ thực hiện các dự án đầu tư trênđịa bàn nghiên cứu

1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Dự án Đường 52m chạy cắt ngang khu ĐTM Thống Nhất đã kết nối khuĐTM Thống Nhất với trung tâm thành phố và các tỉnh, tạo nên 1 diện mạo mới,khang trang hơn cho khu đô thị, đồng thời góp phần vào nét đẹp hiện đại,văn minh của Thành phố Nam Định Dự án này là 1 trong năm công trìnhthuộc dự án Xây dựng một số tuyến đường chính trong Khu ĐTM Thống Nhất,phía Bắc Thành phố Nam Định Tuyến đường có tổng chiều dài là 1.923m, điểmđầu giao với quốc lộ 10, điểm cuối giao với đường Trường Chinh và Vị Hoàng,mặt cắt ngang là 52m Tổng kinh phí xây dựng tuyến đường lên tới hơn 300 tỉđồng

1.4 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN

1.4.1 Giả thiết khoa học

Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất xây dựng Đườnggiao thông trên địa bàn thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định thường chậmtiến độ, làm ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án đầu tư Vậy nguyên nhân củavấn đề đó là gì? Có phải do quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà

nước thu hồi đất còn bất cập; hay hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật

về đất đai

người dân còn hạn chế; hay do năng lực của người tham gia thực hiệnbồi thường, hỗ trợ, tái định cư chưa đáp ứng được yêu cầu; hay công tác lập,quản lý hồ sơ địa chỉnh, cấp GCNQSDĐ chưa tốt; hay do một số; hay do tất

cả các yếu tố này là câu hỏi cần được nghiên cứu và trả lời trong luận vănthông qua thu thập, xử lý, phân tích, tổng hợp, đánh giá số liệu để đưa ra câutrả lời chính xác nhất, đầy đủ nhất

1.4.2 Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Luận văn là công trình nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện về bồithường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất xây dựng Đường 52mtrên địa bàn thành phố Nam Đỉnh, tỉnh Nam Định với những điểm mới là đã làm

rõ và hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về bồi thường, hỗ trợ, tái địnhcư

Luận văn đã phân tch các đặc điểm, các yếu tố ảnh hưởng đến bồithường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và cơ sở pháp lý của bồithường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất

Kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo cho sinh viên, các bộquan tâm đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Ngoài ra, những giải phápđược đề xuất trong luận văn có thể để các cơ quan, đơn vị trên địa bàn thành phốNam Định tham khảo nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư trong thời gian tới

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT

2.1.1 Khái niệm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

2.1.1.1 Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Để hiểu rõ bản chất của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cưtrước hết ta phải hiểu thế nào là bồi thường thiệt hại Bồi thường thiệt hại cónghĩa là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệthại vì một hành vi của chủ thể khác việc bồi thường này có thể là vô hình hay hữuhình, nó được thực hiện thông qua thỏa thuận giữa các chủ thể hoặc theo sựđiều tiết của pháp luật (Phạm Phương Nam, 2015)

Trong thực tiễn hình thành và phát triển của xã hội, hành vi gây thiệt hại thìphải bồi thường đây là chân lý cốt yếu nếu bị xâm phạm và bị thiệt hại là lợi íchcộng đồng được nhà nước bảo vệ

Bồi thường: là trả lại đầy đủ, tương xứng với sự mất mát hoặc sự vất vả, bồithường bao gồm bồi thường thiệt hại và bồi thường công lao (Hoàng Phê, 2000).Theo Khoản 12 Điều 3 Luật Đất đai (2003): “Bồi thường khi Nhà nước thu hồiđất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bịthu hồi cho người sử dụng đất” Bồi thường trong lĩnh vực đất đai có một sốđặc trưng và nguyên tắc sau:

- Đặc trưng về bồi thường trong lĩnh vực đất đai:

+ Vấn đề bồi thường chỉ đặt ra khi Nhà nước thu hồi đất của người SDĐ

để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh; lợi ích quốc gia, lợi ích côngcộng; mục đích phát triển kinh tế;

+ Việc bồi thường cho người SDĐ không do lỗi của Nhà nước gây ra màxuất phát từ nhu cầu của xã hội, của cộng đồng;

- Nguyên tắc bồi thường trong lĩnh vực đất đai:

+ Bồi thường về đất dựa trên khung giá đất do Nhà nước quy định tài thờiđiểm thu hồi đất;

+ Bồi thường thiệt hại về tài sản trên đất thực hiện theo giá thị trường

(trao đổi ngang giá và căn cứ vào thiệt hại thực tế xảy ra)

Đối tượng được bồi thường: Không phải bất cứ người SDĐ nào bị Nhànước thu hồi cũng được bồi thường mà chỉ những chủ thể SDĐ thỏa mãncác điều kiện do pháp luật đất đai quy định mới được Nhà nước bồi thường khi bịthu hồi đất

2.1.1.2 Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất

Hỗ trợ là một hành động thể hiện tinh thần đoàn kết tương thân, tương áithông qua sự hỗ trợ về vật chất và tinh thần để giúp đỡ một thành viên hoặc mộtnhóm người trong xã hội có thể vượt qua những khó khăn hay những rủi ro

mà họ gặp phải để sớm ổn định cuộc sống Đây là một truyền thống văn hóa tốtđẹp của người Việt Nam thể hiện sự nhân văn đối với đồng loại Hoạt động nàyđược gọi là hỗ trợ Hỗ trợ là: Giúp thêm, góp thêm vào (Hoàng Phê, 2000) Có thểhiểu hỗ trợ là sự trợ giúp, giúp đỡ của cộng đồng nhằm san sẻ hoặc chia sẻbớt một phần khó khăn, rủi ro mà một thành viên hoặc một nhóm người gặpphải trong cuộc sống Hỗ trợ có thể phân loại thành hai dạng: hỗ trợ về vậtchất (tiền bạc hoặc bằng các hiện vật) và hỗ trợ về tnh thần (động viên, thămhỏi, an ủi)

Theo Khoản 14 Điều 3 Luật Đất đai (2013) quan niệm: “Hỗ trợ khi Nhànước thu hồi đất và việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổnđịnh đời sống, sản xuất và phát triển”

Nguyên tắc hỗ trợ: Căn cứ vào khó khăn thực tế, hoàn cảnh, điều kiện

cụ thể của người bị thu hồi đất và khả năng tài chính của Nhà nước để xem xét,

ấn định mức hỗ trợ cho từng đối tượng, từng trường hợp cụ thể

Đối tượng được hỗ trợ: Người SDĐ bị thu hồi đất gặp khó khăn sẽ đượcxem xét để hỗ trợ (không phân biệt đó là SDĐ hợp pháp hay không hợppháp), tuy nhiên mức hỗ trợ sẽ không giống nhau giữa các đối tượng bị thu hồiđất

2.1.1.3 Tái định cư khi nhà nước thu hồi đất

Điều 22 Hiến pháp (2013): “Công dân có quyền có nơi ở hợp pháp” Vậynơi ở là một trong những quyền cơ bản của công dân Khi Nhà nước thu hồi đất ởcủa người SDĐ thì Nhà nước phải có trách nhiệm thực hiện tái định cư cho họ.Tái định cư được hiểu là: Đến một nơi nhất định để sinh sống lần thứ 2 (lạimột lần nữa) (Hoàng Phê, 2000)

Khoản 1,2,3 Điều 85 Luật Đất đai (2013) quy định: “Ủy ban nhân dân cấptỉnh, Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dựán

1 0

tái định cư trước khi thu hồi đất Khu tái định cư tập trung phải xây dựng cơ

sở hạ tầng đồng bộ, bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng, phù hợp vớiđiều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền.Việc thu hồi đất ở chỉ đượcthực hiện sau khi hoàn thành xây dựng nhà ở hoặc cơ sở hạ tầng của khu tái địnhcư”

Có thể hiểu được khái niệm về tái định cư như sau: Tái định cư là việc cơquan nhà nước có thẩm quyền phải chuẩn bị nơi ở mới đáp ứng đầy đủ các điềukiện do pháp luật quy định cho người bị Nhà nước thu hồi đất ở để họ cóthể nhanh chóng ổn định cuộc sống Theo quy định khu tái định cư phải hoànthành trước khi có quyết định thu hồi đất

Ở Việt Nam công tác tái định cư chưa thực hiện đúng được bản chất,việc tái định cư cho những hộ gia đình cá nhân bị thu hồi đất có đủ điều kiện đểnhận được một suất tái định cư không chỉ tạo dựng cho người bị thu hồi đất nơi

ở mới mà phải tạo dựng cho các đối tượng đó một nơi sinh sống mới Nơisinh sống mới là nơi mà họ có thể ở, hoạt động sản xuất, vui chơi giải trí tốt hơnhoặc bằng nơi ở cũ

2.1.2 Vai trò của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

2.1.2.1.Đảm bảo lợi ích công cộng

Thông qua việc thu hồi đất Nhà nước tạo được một quỹ đất sạch cầnthiết để phục vụ vào phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuât, đảm bảo an ninh quốcphòng, an sinh xã hội và phát triển kinh tế; phát triển các cơ sở kinh tế, các khucông nghiệp, các cơ sở sản xuất – kinh doanh, khu đô thị, khi vui chơi giải trí,công viên cây xanh Qua đó làm tăng thêm khả năng thu hút đầu tư từ các nhàđâu tư trong nước và ngoài nước, phục vụ phát triển kinh tế

Việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tốt làm tăng tiến

độ thu hồi đất góp phần gián tiếp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theohướng giảm tỷ trọng sản xuất nông nghiệp, tăng tỉ trọng sản xuất công nghiệp,dịch vụ Khi diện tch đất sản xuất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, Nhà nướcthực hiện các biện pháp hỗ trợ cho người nông dân bị mất đất sản xuất trong việcđào tạo chuyển đổi nghề nghiệp, tm kiếm việc làm mới Qua đó, góp phần rút

1 1

bớt một lực lượng lao động ở nông thôn chuyển sang làm việc trong khu vực sảnxuất phi nông nghiệp và dịch vụ

1 2

2.1.2.2.Đảm bảo giải quyết hài hòa lợi ích của Nhà nước và lợi ích của người

bị thu hồi đất

Việc thu hồi đất của Nhà nước đối với người SDĐ để sử dụng vào cácmục đích khác nhau sẽ gây ra những thiệt hại và ảnh hưởng trực tiếp đếnđời sống của những người bị thu hồi đất Nếu không thực hiện tốt côngtác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người bị thu hồi đất sẽ dẫn đến tnh trạng

là trong khi các công trình phúc lợi được xây dựng trên những diện tch đất

bị thu hồi mang lại lợi ích cho cộng đồng thì trái ngược lại người bị thu hồi đấtlại rơi vào tình trang khó khăn về sản xuất và đời sống do bị mất đất sản xuấthoặc mất nhà ở (Phạm Phương Nam, 2015)

Khi thay đổi nơi ở đó là phải chuyển đến khu tái định cư, việc quy hoạchkhu tái định cư không quan tâm đến phong tục tập quán sinh hoạt của người dândẫn đến nhiều khó khăn hơn cho người dân phải tái định cư, chất lượngcông trình tái định cư cũng là một trong những nỗi ám ảnh của người dân phải táiđịnh cư Do đó, vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồiđất phải giải quyết hài hòa các mối quan hệ về lợi ích của Nhà nước, của xãhội vừa để đảm bảo nhu cầu sử dụng đất đai phục vụ cho việc thực hiện cácmục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; vừa bảo vệ quyền lợi và lợi íchhợp pháp của người SDĐ, bồi hoàn cho họ những thành quả lao động, kết quảđầu tư bị thiệt hại do việc thu hồi đất gây ra

2.1.2.3.Góp phần vào duy trì ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội

Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất có vai trò quantrọng trong sự phát triển của đất nước Các công trình phục vụ mục đích an ninh,quốc phòng, lợi ích quốc gia, mục đích phát triển kinh tế đều cần tới mặtbằng Có thể nói công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được thực hiệnnhanh chóng, hiệu quả thì công trình thực hiện đã hoàn thành được một nửa.Quá trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ảnh hưởng trựctiếp tới đời sống của người dân tại thời điểm bị thu hồi đất và sau này Do diệntích đất sản xuất của người dân bị thu hồi dẫn đến tình trạng thiếu việc làm,người dân không có thu nhập làm ảnh hưởng đến kinh tế của mỗi hộ gia đình cánhân Thiếu việc làm là nguyên nhân chính dẫn đến tnh trạng mất tnh hìnhtrật tự an ninh Đời sống của nhân dân sau khi bị thu hồi đất có thể được nângcao một cách nhanh chóng nhưng không bền vững do người dân không biết sửdụng khoản tiền hỗ trợ để chuyển đổi nghề nghiệp dẫn đến tình trạng ăn tiêulãng phí dễ dàng mắc phải các tệ nạn xã hội (Phạm Phương Nam, 2015)

1 3

Việc thu hồi đất không đúng mục đích, các dự án treo dẫn đến mất đất sảnxuất, người dân không có việc làm đây là một trong những nguyên nhân dẫn đếntình trạng người dân bị kích động bởi các thế lực chống đối gây mất trật tự

an ninh quốc phòng, mất niềm tin của Nhân dân vào Đảng và Nhà nước Chính

vì vậy, vai trò của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư rất quan trọng,công tác bồi thường hỗ trợ và tái định cư với mục tiêu không chỉ là làm thếnào để thực hiện thu hồi đất một cách nhanh chóng mà phải tạo ra được bàitoán ổn định và phát triển bền vững cho người dân sau khi bị thu hồi đất

2.1.3 Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

2.1.3.1.Tính phức tạp

Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trọng đời sống kinh

tế - xã hội đối với mọi người dân Đối với khu vực nông thôn, dân cư chủ yếusống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sảnxuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyểnđổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư vùng này là giữ được đất để sảnxuất, thậm chí họ cho thuê đất còn được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họvẫn không cho thuê Mặt khác, cây trồng, vật nuôi trên vùng đó cũng đa dạng dẫnđến công tác tuyên truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển, định giá bồithường rất khó khăn và việc hỗ trợ chuyển nghề nghiệp là điều cần thiết để đảmbảo đời sống dân cư sau này (Phạm Phương Nam, 2015)

Đối với đất ở lại càng phức tạp hơn do những nguyên nhân sau: Đất ở là tàisản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đời sống và sinh hoạt của người dân

mà tâm lý, tập quán của người dân là ngại di chuyển chỗ ở; nguồn gốc sử dụngđất khác nhau qua nhiều thời kỳ với chế độ quản lý khác nhau, cơ chế chính sáchkhông đồng bộ dẫn đến tnh trạng lấn chiếm đất đai xây nhà trái phép diễn rathường xuyên; thiếu quỹ đất do xây dựng khu tái định cư cũng như chấtlượng khu tái định cư thấp chưa đảm bảo được yêu cầu; dân cư một số vùngsống chủ yếu bằng nghề buôn bán nhỏ và sống bám vào các trục đường giaothông của khu dân cư làm kế sinh nhai nay chuyển đến ở khu vực mới thì điềukiện kiếm sống bị thay đổi nên họ không muốn di chuyển

2.1.3.2.Tính đa dạng

1 4

Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tựnhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau Khu vực nội thành, mật độ dân cưcao,

1 5

ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; khu vực ven đô, mức

độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sảnxuất đa dạng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ;khu vực ngoại thành, hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nôngnghiệp Do đó mỗi khu vực bồi thường GPMB có những đặc trưng riêng vàđược tiến hành với những giải pháp riêng phù hợp với những đặc điểm riêng củamỗi khu vực và từng dự án cụ thể

2.1.4 Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

2.1.4.1 Công tác đăng ký quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Ở nước ta hiện nay theo quy định của Luật Đất đai, người sử dụng đất phảiđăng ký quyền sử dụng đất tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để đượcxét duyệt lập hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sởhữu nhà ở và tái sản khác gắn liền với đất Đăng ký quyền sử dụng đất là việcghi nhận quyền sử dụng đất hợp pháp đối với một thửa đất xác định vào hồ

sơ địa chính nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất Hệ thống hồ

sơ địa chính và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có liên quan mật thiết vớicông tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là một trong những yếu tố quyết định khixác định nguồn gốc, thời điểm bắt đầu sử dụng đất, đối tượng và mức bồithường, hỗ trợ cho người bị thu hồi đất

2.1.4.2 Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Quy hoạch sử dụng đất được xem là một giải pháp tổng thể định hướng choquá trình phát triển và ảnh hưởng mang tnh quyết định đến nền kinh tếtrong tương lai Thông qua công tác này, Nhà nước can thiệp vào các mối quan

hệ đất đai để giải quyết những vấn đề mà quá trình phát triển đặt ra, đồngthời khắc phục những nhược điểm do lịch sử để lại

Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có liên quan mật thiết với công tácquy hoạch, kế hoạch sử dụng đất vì để ra được quyết định thu hồi đất, đểgiao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất thì cần phải căn cứvào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được xét duyệt Từ đó mới lập đượcphương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

2.1.4.3 Giá đất

Giá quyền sử dụng đất (giá đất) là số tiền tnh trên một đơn vị diện tíchđất do Nhà nước qui định hoặc được hình thành trong giao dịch về quyền sử dụngđất

Giá đất được hình thành trong các trường hợp sau đây:

- Do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định (căn cứ vàonguyên tắc, phương pháp xác định giá đất và khung giá đất theo quy định củaChính phủ)

- Do đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất

- Do người sử dụng đất thoả thuận về giá đất với những người có liên quankhi thực hiện các quyền chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại quyền sửdụng đất, góp vốn bằng quyền sử dụng đất

Giá đất là công cụ kinh tế để Nhà nước quản lý và người sử dụng đấttiếp cận với cơ chế thị trường Giá đất cũng là căn cứ để đánh giá sự công bằngtrong phân phối đất đai, để người sử dụng thực hiện nghĩa vụ của mình và đểNhà nước điều chỉnh các mối quan hệ đất đai theo pháp luật

2.1.4.4 Định giá đất

Là những phương pháp kinh tế nhằm tính toán lượng giá trị của đấtđai bằng hình thái tiền tệ tại một thời điểm xác định khi chúng tham gia trongmột thị trường nhất định Vì vậy, về nguyên tắc việc định giá đất cũng như địnhgiá các tài sản thông thường nhưng đất đai là một tài sản đặc biệt, giá đấtngoài các yếu tố về không gian, thời gian, kinh tế, pháp luật chi phối, nó còn

bị tác động bởi các yếu tố tâm lý xã hội Cho nên, định giá đất được biểu hiện

là sự ước tnh về giá trị của quyền sử dụng đất bằng hình thái tiền tệ cho mộtmục đích đã được xác định tại một thời điểm xác định Việc định giá đất hiện naychủ yếu được sử dụng là phương pháp so sánh trực tiếp và phương pháp thuthập

Theo qui định tại Luật Đất đai năm 2013, việc xác định giá đất phải đảmbảo nguyên tắc sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trênthị trường trong điều kiện bình thường Thực tế cho thấy bảng giá đất cácđịa phương công bố hàng năm chưa phù hợp với nguyên tắc trên dẫn tới các

khiếu kiện của người bị thu hồi đất và gây ảnh hưởng đến quá trình thựchiện bồi thường giải phóng mặt bằng

2.1.4.5 Thị trường bất động sản

Thị trường bất động sản là nơi buôn bán bất động sản mà ở đó cóngười mua, người bán, người môi giới, người đại diện pháp lý để thực hiện cácquan hệ giao dịch về giấy tờ pháp lý, tài chính, giá cả, tiền tệ, hàng hoá - bấtđộng sản theo các quy định của nhà nước

Việc hình thành và phát triển thị trường bất động sản góp phần giảm thiểuviệc thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư Người bị thu hồi đất có thể tựmua hoặc thuê đất, công trình trên đất mà không bắt buộc phải thông quachính sách tái định cư của Nhà nước Tuy nhiên giá đất để tnh bồi thường khiNhà nước thu hồi đất sẽ bị tác động bởi giá cả của bất động sản được hình thànhtrên thị trường, đây là một trong những nguyên nhân khiến công tác giải phóngmặt bằng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong thời gian qua bị kéo dài và cũng lànguyên nhân của phần lớn các vụ khiếu kiện đông người

2.1.4.6 Năng lực tài chính của chủ đầu tư, phương thức quản lý lưu trữ hồ sơ, phong tục tập quán sinh hoạt, sản xuất của người có đất bị thu hồi

- Năng lực tài chính của chủ đầu tư: Yếu tố này ảnh hưởng trực tiếptới công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chủ đầu tư có năng lực tài chínhmạnh việc giải ngân diễn ra nhanh chóng, kịp thời đẩy nhanh được tiến độ bồithường, hỗ trợ tái định cư

- Phương thức quản lý lưu trữ hồ sơ; khả năng tổ chức và thực hiện công tácbồi thường hỗ trợ, tái định cư; trình độ hiểu biết pháp luật của người dân;công tác tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện các quy định của Nhànước về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Phong tục, tập quán sinh hoạt, tập quán sản xuất của người dân vùng

bị thu hồi đất Khi tm hiểu rõ được phong tục tập quán sinh hoạt, tập quán sảnxuất của người dân vùng bị thu hồi đất sẽ việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽđược thực hiện theo nhu cầu thực tế của người dân, giảm bớt được tnhtrạng các hộ gia đình cá nhân chuyển đến khu tái định cư nhưng không thựchiện được sản xuất và phong tục sống bị đảo lộn

- Trình độ, năng lực và trách nhiệm của người trực tiếp thực hiện côngtác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: Cán bộ trực tiếp làm công tác bồithường, hỗ trợ, tái định cư rất quan trọng, các cán bộ làm việc có trách nhiệm sẽđẩy nhanh được tiến độ thực hiện, thông qua cán bộ có thể tuyên truyền phổbiến quy định của pháp luật

Về phương thức bồi thường, Nhà nước thông báo cho người sử dụng đấtbiết trước họ sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm Người dân có quyềnlựa chọn các hình thức bồi thường hoặc bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ở mới.Giá bồi thường là giá thị trường Mức giá này cũng được Nhà nước quy định chotừng khu vực và chất lượng nhà, đồng thời được điều chỉnh rất linh hoạt chophù hợp với thực tế, vừa được coi là Nhà nước tác động điều chỉnh lại chính thịtrường đó Đối với đất nông nghiệp được bồi thường theo tính chất đất và loạiđất.

Về tái định cư, các khu TĐC và các khu nhà ở được xây dựng đồng bộ vàkịp thời, thường xuyên đáp ứng nhu cầu nhiều loại căn hộ cới các nhu cầu

sử dụng khác nhau Các chủ sử dụng phải di chuyển đều được chính quyềnchú ý điều kiện về việc làm, đối với các đối tượng chính sách xã hội được Nhànước có chính sách riêng Khi di dời thực hiện nguyên tắc chỗ ở mới tốt hơnchỗ ở cũ Khu TĐC được quy hoạch tổng thể (nhà ở, trường học, chợ), cân đốiđược giao thông tnh và động Trong quá trình bồi thường GPMB phải lập cácbiện pháp xử lý đối với việc sắp xếp bồi thường khi không đạt được sự thốngnhất, lúc này sẽ xử lý theo phương thức trước tiên là dựa vào trọng tải, sau

đó theo khiếu tố (Phạm Phương Nam, 2015)

Trung Quốc là một nước khá thành công trong việc thực hiện công tác bồithường, hỗ trợ và tái định cư nguyên nhân dẫn đến thành công là do Trung Quốcxây dựng chính sách và thủ tục rất chi tiết ràng buộc với các hoạt động táiđịnh cư và hỗ trợ khác cho người dân, năng lực thể chế mạnh, quyền sở hữu

đất tập thề, việc chấp hành pháp luật của người Trung Quốc rất cao và việc sửdụng đất tại Trung Quốc thực sự tiết kiệm Bên cạnh những thành công nhưvậy, chính

sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư của Trung Quốc cũng bộc lộ những tồntại nhất định mà chủ yếu là vấn đề việc làm; tốc độc định cư chậm, thiềuđồng bộ thực hiện giải phóng mặt bằng trước khi xây xong nhà tái định cư

2.2.2 Hàn Quốc

Cơ sở pháp lý của chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư của HànQuốc: Hiến pháp Hàn Quốc; Luật thu hồi đất năm 1962; Luật các trường hợp đặcbiệt chu hồi đất phục vụ mục đích công và đền bù thiêt hại năm 1975; Luậtthu hồi đất cho các dự án công và đền bù năm 2000; hiện nay Hàn Quốc thựchiện theo Luật đền bù đất đai Mục đích của Luật nhằm đảm báo phát huyphúc lợi công và bảo vệ thích đáng quyền sở hữu tài sản thông qua việc thực thihiệu quả công trình công cộng; bằng việc quy định đền bù thiệt hại nảy sinh doquá trình thu hồi hay sử dụng đất cho các công trình công cộng thông quatham vấn và cưỡng chế (Nguyễn Quang Tuyến, 2013)

Nguyên tắc đền bù thiệt hại:

- Đền bù của chủ thực hiện dự án: Chủ thực hiện dự án sẽ tiến hànhtheo đền bù chủ đất và các cá nhân liên quan về những thiệt hại gây ra do thu hồihoặc sử dụng đất cho các công trình công cộng

- Đền bù đi trước: Mọi chủ thể khi thực hiện dự án phải thực hiện đền

bù đầy đủ cho chủ đất và cá nhân liên quan trước khi tiến hành phần việc củamình liên quan tới công trình công công

- Đền bù bằng tiền mặt: Đền bù thiệt hại sẽ được trả bằng tiền mặt trongtrường hợp nếu chủ đất đồng ý đền bù có thể được trả bằng trái phiếu chínhphủ do chủ thực hiện dự án phát hành

- Đền bù cho từng cá nhân: Đền bù phải được chi trả cho từng cá nhântới chủ đất

- Đền bù cả gói: Trong trường hộ có thể, cùng một khu vực dự án với nhiềumản đất thuộc cùng một chủ sở hữu nhưng thuộc các giai đoạn đền bù khácnhau, chủ thực hiện dự án sẽ đảm bảo chi trả cả gói đền bù một lượt

Tính toán số tiền đền bù: Thời đểm tnh giá đền bù: Trường hợp thamvấn tính tại thời điểm đạt được thỏa thuận; trường hợp cưỡng chế tính tại thờiđiểm ra quyết định cưỡng chế Chủ thực hiện dự án phải giao việc đánh giá giá trị