- Nêu được đặc điểm tuần hoàn máu của hệ tuần hoàn hở và kín.. - Phân biệt được sự khác nhau trong tuần hoàn máu ở lưỡng cư, bò sát, chim và thú, đồng thời nêu được sự tiến hoá của hệ tu
Trang 1Bài 18: TUẦN HOÀN MÁU
I Mục tiêu
- Học sinh :
- Phân biệt được tuần hoàn hở và kín
- Nêu được đặc điểm tuần hoàn máu của hệ tuần hoàn hở và kín
- Phân biệt được tuần hoàn đơn và kép
- Nêu được ưu điểm tuần hoàn đơn và tuần hoàn kép
- Phân biệt được sự khác nhau trong tuần hoàn máu ở lưỡng cư, bò sát, chim và thú, đồng thời nêu được sự tiến hoá của hệ tuần hoàn trong giới động vật
II Chuẩn bị
- Hình 18.1 đến 18.4 Sách giáo khoa
III Tiến trình
1 Kiểm tra bài cũ:
Hãy nêu các đặc điểm của bề mặt trao đổi khí Vì sao khi lau khô da ếch thì ếch bị chết?
2 Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
* Hoạt động 1.
Giáo viên cho học sinh quan sát tranh
hình 18.1 đến 184
I Cấu tạo và chức năng của hệ tuần hoàn:
1 Cấu tạo chung
Trang 2? Hệ tuần hoàn ở động vật có cấu tạo
như thế nào?
Học sinh nêu được các bộ phận chính
của hệ tuần hoàn như: Tim, hệ mạch,
dịch tuần hoàn
? Hệ tuần hoàn có chức năng gì?
Học sinh nêu được chức năng của hệ
tuần hoàn là vận chuyển các chất trong
cơ thể
Sau đó Giáo viên cho học sinh chỉ ra
động mạch, tĩnh mạch, mao mạch ở hệ
tuần hoàn kín
Giáo viên lưu ý căn cứ hệ mạch, người
ta chia hệ tuần hoàn làm 2 loại:
+ Hệ tuần hoàn hở
+ Hệ tuần hoàn kín
* Hoạt động 2.
Giáo viên cho học sinh đọc thông tin ở
mục I và quan sát sơ đồ 18.1 và 18.2
kết hợp nghiên cứu mục II.1 và II,2
? Hệ tuần hoàn hở có những đặc điểm
gì?
Học sinh nêu được 4 đặc điểm của hệ
tuần hoàn
? Vì sao hệ tuần hoàn hở chỉ thích hợp
cho động vật có kích thước nhỏ, ít hoạt
- ĐV đơn bào, đa bào có kích thước nhỏ chưa
có hệ tuần hoàn
- ĐV đa bào hệ tuần hoàn gồm có những bộ phận chính sau:
+ Dịch tuần hoàn: máu và nước mô
+ Tim và hệ thống mạch máu
2 Chức năng chủ yếu của hệ tuần hoàn
Vận chuyển các chất từ bộ phận này đến bộ phận khác trong cơ thể để đáp ứng hoạt động sống của cơ thể
II Các dạng hệ tuần hoàn ở động vật
1 Hệ tuần hoàn hở
Là hệ tuần hoàn có một đoạn máu đi ra khỏi mạch và trộn lẫn với nước mô, lưu thông với tốc độ chậm
Trang 3Học sinh : vì tốc độ máu chảy chậm,
khả năng điều hoà phân phối máu đến
các cơ quan chậm
? Côn trùng vẫn hoạt động mạnh vì
sao?
Học sinh: Vì trao đổi khí không liên
quan đến hô hấp
*Hoạt động 3.
Giáo viên cho học sinh đọc thông tin ở
mục II, quan sát sơ đồ 18.3 và 18.4
? Hãy mô tả hệ tuần hoàn kín? Giải
thích vì sao lại gọi là hệ tuần hoàn
kín?
Học sinh mô tả được hệ tuần hoàn kín:
có hệ mạch liên tục, khép kín
? hệ tuần hoàn kín có đặc điểm gì?
Học sinh cũng nêu được 4 đặc điểm
của hệ tuần hoàn kín
? Phân biệt hệ tuần hoàn đơn, hệ tuần
hoàn kép?
Học sinh : nêu được hệ tuần hoàn đơn
chỉ có 1 vòng tuần hoàn, hệ tuần hoàn
kép có 2 vòng tuần hoàn, trong đó vòng
lớn đi khắp cơ thể, vòng nhỏ qua phổi
? Tim có chức năng gì trong hệ tuần
hoàn?
- Hệ tuần hoàn hở có các đặc điểm sau:
+ Máu xuất phát từ tim qua hệ thống động mạch tràn vào xoang, sau đó vào tĩnh mạch trở
về tim
+ Sắc tố hô hấp là hêmôxian (chứa Cu) nên có màu xanh
+ Tốc độ máu chảy chậm
+ Khả năng điều hoà và phân phối máu đến các cơ quan chậm
2 Hệ tuần hoàn kín
- Gồm: hệ tuần hoàn đơn và hệ tuần hoàn kép
- là hệ tuần hoàn có máu lưu thông trong mạch kín với tốc độ cao, khả năng điều hoà phân phối nhanh
Trang 4- Đặc điểm của hệ tuần hoàn kín:
+ Máu lưu thông liên tục trong mạch kín + Sắc tố hô hấp (Fe) nên có màu đỏ
+ Máu chảy trong động mạch dưới áp lực cao, tốc độ máu chảy nhanh
+ Khả năng điều hoà và phân phối máu đến các cơ quan nhanh
IV Củng cố
So sánh hệ tuần hoàn kín và hở
Hệ mạch
Sắc tố hô hấp
Tốc độ, áp lực
Phân phối
- Phân biệt hệ tuần hoàn đơn, hệ tuần hoàn kép?
Học sinh : hệ tuần hoàn đơn chỉ có 1 vòng tuần hoàn, hệ tuần hoàn kép có 2 vòng tuần hoàn, trong đó vòng lớn đi khắp cơ thể, vòng nhỏ qua phổi
- Tim có chức năng gì trong hệ tuần hoàn?
Trang 5Học sinh nêu được tim như 1 cái bơm hút và đẩy máu đi trong hệ mạch.
V Hướng dẫn về nhà
- Nêu chiều hướng tiến hoá của hệ tuần hoàn ở động vật?
- Sự vận chuyển các chất trong cơ thể động vật và thực vật có điểm gì giống và khác nhau
- Đọc trước bài: Các cơ chế cân bằng nội môi
- Đọc mục em có biết ở cuối sách giáo khoa