Kiến thức: Sau khi học xong bài này học sinh phải: - Nêu vai trò của xinap trong sự truyền xung thần kinh trong 1 cung phản xạ.. Trọng tâm: -Sự dẫn truyền xung thần kinh qua xinap theo m
Trang 1Ngày soạn: 3/2/2013
Tuần: 25
Tiết: 31
Bài 30: TRUYỀN TIN QUA XINÁP
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Sau khi học xong bài này học sinh phải:
- Nêu vai trò của xinap trong sự truyền xung thần kinh trong 1 cung phản xạ
- Nêu được sự mã hoá các thông tin và quá trình giải mã của trung ương thần kinh, cho được ví dụ về mã hoá thông tin thần kinh
2 Kĩ năng: Quan sát, so sánh
3 Thái độ: - Biết khoa học để truyền tin
- Cấu tạo và chức năng Xinap
II Trọng tâm:
-Sự dẫn truyền xung thần kinh qua xinap theo một chiều từ màng trước xinap sang màng sau xinap
-Xung thần kinh được mã hoá (mã tần số, mã vị trí)
III Phương pháp:
+ Quan sát
+Hỏi đáp
+ Giảng giải
IV Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Hình 29/SGK
2 Học sinh: Nghiên cứu bài mới trước (ở nhà)
V Tiến hành bài giảng:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
Giáo viên: Sự dẫn truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao miêlin và sợi thần kinh có bao miêlin như thế nào? Giữa chúng có sự khác nhau như thế nào?
Học sinh trả lời
Giáo viên: Nhận xét & đánh giá
3 Vào bài mới: Giáo viên đặt vấn đề: Khi kích thích (tác động) ở một điểm
bất kì trên sợi trục thần kinh, xung thần kinh có thể truyền đi theo cả hai chiều,
Trang 2nhưng trong 1 cung phản xạ chỉ truyền theo một chiều qua xinap.Vì sao? Vào bài mới
I HĐ: Xinap
Đặt vấn đề: Khi ta kích thích tại
một vị trí nào đó trên sợi trục gây
hưng phấn đến cuối sợi trục,
chuyển sang tế bào tiếp theo qua
một bộ phận nào? Vậy xinap là
gì? Trong cơ thể có những tế bào
nào?
? Giữa các tế bào này có xinap
gọi là xinap gì?
? Xinap có cấu tạo như thế nào?
Giáo viên treo tranh vẽ hình 29
(SGK)
Giáo viên cho Hs khác bổ sung
Giáo viên nhận xét
Xinap có vai trò như thế nào?
Hoạt động 2: Dẫn truyền xung
thần kinh trong một cung phản
xạ:
? So sánh sự khác nhau trong quá
trình truyền xung thần kinh trên
sợi trục với trong một cung phản
xạ?
Giáo viên nhận xét rút ra kết luận
Tại sao có sự khác nhau đó?
- Xinap, Hs trả lời
- TBTK, tế bào cơ
TB tuyến Học sinh trả lời
Học sinh quan sát tranh vẽ để trả lời câu hỏi trên
Học sinh bổ sung Học sinh trả lời
Học sinh trả lời
Vì khi xung thần kinh truyền đến tận cùng của mỗi sợi thần kinh…
Học sinh trả lời
I Xinap
1 KN: Xinap là điện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào tiếp theo
Các dạng Xinap
- Xinap giữa gồm
- Tế bào thần kinh – TBT
- Tế bào thần kinh đến cơ
- Tế bào thần kinh tụy
2 Cấu tạo chuỳ xinap gồm:
- Màng trước xinap
- Màng sau: có các thụ thể
- Các vi ống -
- Bóng xinap chứa chất trung gian hoá học
- Các ty thể - các bóng xinap
- Khe xinap
3 Vai trò (Chức năng) Dẫn truyền xung thần kinh trong cung phản xạ
II Dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ:
Trong một cung phản xạ: Xung thần kinh chỉ được dẫn truyền theo một chiều nhất định
* Các giai đoạn: 3 giai đoạn
- Xung thần kinh lan truyền
Trang 3Đó chính là các giai đoạn truyền
xung thần kinh
Trên 1 sợ thần kinh khi có khích
thích ở 1 điểm nào đó xung thần
kinh sẽ tiến theo chu kỳ nào, sẽ
dẫn truyền theo chiều nào?
Trong 1 cung phản xạ, xung thần
kinh được truyền theo chiều nào?
Vì sao trong cung phạn xạ trong
xung thần kinh chỉ truyền theo 1
chiều?
Sự chuyển giao xung thần kinh
qua xinap nhờ nhiều vào yếu tố
nào? Mà vẫn truyền theo một
chiều?
Hoạt động III: Mã thông tin thần
kinh
GV thông báo: thông tin nhận
được từ các cơ quan thụ cảm khác
nhau bị kích thích với cường độ
và tần số như thế nào?
Vậy mã thông tin thần kinh là gì?
Giáo viên nhận xét kết luận
Cho học sinh đọc sách giáo khoa
và hoàn thành bảng sau
GV kẻ bảng
GV hỏi
GV nhận xét kết luận
Dạng thông tin
tin có tính chất định lượng
a Nội dung
B Ví dụ
Giáo viên gọi 1 học sinh trả lời
phần thông tin có tính chất định
tính
Giáo viên cho Hs khác nhận xét,
bổ sung
Học sinh trả lời Học sinh trả lời
Chất trung gian hoá học
Học sinh trả lời
Học sinh nghiên cứu sách hoàn thành bảng
Học sinh 1 trả lời Học sinh hoàn thành bảng vào vở
đến chuỳ xinap làm thay đổi tinh thần Ca2+, Ca2+ vào chùy làm cho bóng chất trung gian gắn vào màng trước và vỡ ra chất trung gian hoá học giảI phóng đi
- Chất trung gian hoá học qua khe xinap đến màng sau gắn vào thụ thể ở màng sau xinap làm xuất hiện điện thế hoạt động ở màng sau Xung thần kinh hình thành lan truyền đi tiếp
Trang 4Giáo viên bổ sung, kết luận
4 Củng cố: GV phát cho học sinh bảng câu hỏi nhỏ để học sinh ghi câu trả lời
củng cố bài học
Xinap là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào thần kinh, giữa tế bào thần kinh với
tế bào khác
2 Các cách phân loạixináp?
+ Dựa vào loại tế bào mà tế bào tk tiếp xúc: xinap tk-tk, xinap tk-cơ, xinap tk-tuyến
+ Dựa vào loại tác nhân dẫn truyền xung thần kinh: xinap điện, xinap hoá học
+ Chuỳ xinap: chứa ti thể, bóng chứa chất trung gian hoá học
+ màng trước xinap + khe xinap
+ màng sau xinap: chứa thụ thể tiếp nhận chất trung gian hoá học
học là chất nào?
serôtônin
5 Quá trình truyền tinqua xinap?
xinap
trước và vỡ ra, giải phóng axêtincôlin vào khe xinap
+ Axêtincôlin gắn vào thụ thể trên màng sau làm xuất hiện điện thế hđ lan truyền đi tiếp + Axêtincôlin bị thể trên màng sau (E.axêtincôlinesteraza) phân giải thành axêtat
và côlin quay về màng trước, chui vào chuỳ và được tổng hợp lại thành axêtincôlin trong bóng chứa
6
Tại sao tin chỉ được
truyền 1 chiều từ màng
trước ra màng sau?
Vì màng sau không có chất trung gian hoá học, màng trướng không có thụ thể tiếp nhận chất trung gian hoá học
Trang 55 Dặn dò:
- Học sinh học bài và làm bài tập cuối bài.
- Đọc trước bài 31