Sáng kiến kinh nghiệm mầm non có đầy đủ các SKKN về cấp học mầm non: SKKN lớp cháo, SKKN lớp bột, SKKN lớp chồi, SKKN lớp mầm, SKKN lớp cơm nát, SKKN trẻ 618 tháng tuổi, SKKN trẻ 23 tuổi, SKKN trẻ 34 tuổi, SKKN trẻ 5 tuổi phân chia nhiều thể loại như: SKKN trò chơi, SKKN âm nhạc mầm non, SKKN làm quen chữ,Các SKKN mầm non được áp dụng trong các trường mầm non và đều được xếp loại A hoặc B. Điều này cho thấy, những SKKN mầm non này có thể tham khảo để nuôi dạy trẻ.
Trang 1Phần I: Mở đầu I.1 Lý do chọn đề tài
Tuổi Mầm Non là lứa tuổi rất cần sự quan tâm đặc biệt của cha, mẹ và cô
giáo, ở giai đoạn này, những mối quan hệ, có những sự vật, hiện tượng xảy ra xung quanh trẻ đều có tác động rất lớn đến bản thân trẻ.Vì vậy cha, mẹ và cô giáo đều mong muốn dạy trẻ những điều hay, lẽ phải, những thói quen tốt và những hành vi có đạo đức để hình thành nhân cách cho trẻ sau này Là một giáo viên Mầm Non, tôi nhận thấy việc giáo dục trẻ ngoài việc hướng dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, cho ngủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễ phép ngoan ngoãn thôi chưa đủ, mà nhiệm vụ của người giáo viên Mầm non phải trang bị cho trẻ những kiến thức ban đầu thông qua các hoạt động và qua các môn học như làm quen với môi trường xung quanh, làm quen với tạo hình, môn văn học, chữ cái, thể dục, âm nhạc, làm quen với toán sơ đẳng thông qua các môn học trẻ được học mà chơi chơi mà học Từ đó dần dần hình thành lên nhân cách của trẻ và cũng từ đó trẻ được tiếp cận với những kiến thức từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó Thông qua các môn học giúp cho trẻ phát triển một cách toàn diện về mọi mặt như: Đức, Trí, Lao, Thể, Mỹ Giúp trẻ có một hành trang vững vàng, một tâm thế tự tin để bước vào lớp một
Chính vì thế Chủ tịnh Hồ chí Minh muôn vàn kính yêu của chúng ta, lúc sinh thời người đã nói “Non sông Việt nam có được vẻ vang hay không, dân tộc việt nam có được sánh vai với các cường quốc năm châu hay không, chính
là nhờ vào việc học tập của các cháu” Vì trẻ em là những Mầm non tương lai của đất nước, Đất nước có giàu mạnh, phồn vinh hay không là nhờ vào thế hệ trẻ Chính vì vậy phải chăm sóc giáo dục trẻ thật tốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi Mầm non Người giáo viên Mầm non trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường Mầm non Hoạt động vui chơi là trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiện qua các giờ hoạt động chung có chủ đích đó
là hoạt động cung cấp chủ yếu có hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ Vậy tổ chức các tiết học như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất là đối với môn “Làm quen với toán” Đây là môn học đòi hỏi độ chính xác cao Muốn làm tốt được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, say sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỷ, sáng tạo hướng dẫn trẻ tham gia các hoạt động một cách có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình thành những kỹ năng học tập đối với môn làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng Đối với môn học này người giáo viên cần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu, khoa học để chuận bị
đồ dùng cho tiết mới mong tiết học đạt được hiệu quả cao và khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quá trình tham gia các hoạt động của trẻ Xuất phát từ nhận thức của trẻ từ trực quan sinh động, đến
tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng xung quanh trở về thực tiễn Thông qua môn học giúp trẻ nhận thức tốt hơn về thế giới xung quanh Từ đó hình thành hệ thống hóa kiến thức một cách chính xác, khoa học Nhận thức về toán học có liên quan mật thiết với quá trình phát triển toàn diện của trẻ, thông
Trang 2qua toán học sớm hình thành ở trẻ khả năng tìm tòi, quan sát, khám phá, so sánh, phân tích, tổng hợp các sự vật hiện tượng khách quan Trên cơ sở đó bổ sung thêm vốn ngôn ngữ và góp phần tích cực vào việc phát triển trí tuệ và thể chất cho trẻ
I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
Việc dạy cho trẻ nắm bắt chắc các kiến thức trong hoạt động làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng, không những giúp cho trẻ học bộ môn toán sau này
dễ dàng hơn mà còn giúp cho trẻ tiếp thu kiến thức của các môn học khác một cách nhanh nhạy và chính xác hơn
Dạy trẻ nhận biết phân biệt về biểu tượng toán là dạy trẻ cách làm quen và hình thành cho trẻ các biểu tượng về tập hợp, số lượng, phép đếm, tách gộp,
so sánh,…trong đó yêu cầu các nội dung này là trẻ phải biết đếm, so sánh, cộng, trừ nhận xét được thứ tự trong phạm vi 10 Nhận biết mối quan hệ về số lượng trong phạm vi 10, nhận biết các chữ số từ 1-10, biết thực hiện một số phép biến đổi đơn giản như thêm bớt, tạo nhóm, chia nhóm đồ vật có số lượng trong phạm vi 10 ra 2 phần, biết gắn chữ số và đọc chữ số ứng với số nhóm đã chia, biết đặt phép tính cộng, trừ số lượng trong phạm vi 10, biết ứng dụng thời gian, không gian…
Đây là một trong những nội dung chính nằm trong nội dung của việc dạy cho trẻ làm quen với biểu tượng toán phương pháp đổi mới Vì số lượng bài chiếm nhiều thời gian so với nội dung về các hình, các khối, định hướng trong không gian, phép đo, mà để dạy trẻ được những nội dung này và nắm bắt kiến thức được một cách có hệ thống và chính xác, đòi hỏi người giáo viên phải có
sự đổi mới trong phương pháp dạy trẻ theo hướng tích cực hóa hoạt động lấy trẻ làm trung tâm, trẻ tự mình khám phá nhận xét phán đoán về những vấn đề
có liên quan đến các môn học Chính vì vậy để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng Tôi mạnh dạn nghiên cứu thực nghiệm
và viết đề tài “biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan hấp dẫn cho trẻ 5- 6 tuổi trong hoạt động làm quen với toán”
I.3 Đối tượng nghiên cứu:
Đề tài này thể hiện sự quan tâm thiết thực với trẻ em tôn trọng quyền của
trẻ được sống và phát triển, quyền học tập hình thành tiếp thu nền giáo dục tiến bộ, được hưởng nền văn hóa của dân tộc mình Trên cơ sở tiếp thu và vận dụng những thành tựu niên ngành, thì đề tài này góp phần làm sáng tỏ đúng đắn các vấn đề lý luận và học tập vui chơi của trẻ với phương châm “Học mà chơi, chơi mà học” trong trường Mầm Non làm phong phú hơn về cách hiểu
và cách nhìn của trẻ hiện nay trong giáo dục Mầm non mới
Đề tài dựa vào quan điểm giáo dục trẻ em phát triển toàn diện việc đưa
chương trình chăm sóc giáo dục trẻ phải dựa trên tâm lý của trẻ để rút ra một
số phương pháp Khám phá mọi biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán giúp trẻ tìm tòi vấn đề xung quanh trẻ trong các hoạt động và học tập, nhất là môn làm quen với toán Hoạt động của bộ môn toán và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ để xây dựng những trò chơi học tập nhằm phản ánh
Trang 3nội dung cơ bản của tiết học toán góp một phần nhỏ vào đổi mới phương pháp dạy học, nhằm nâng cao hiệu quả cho tiết học toán, giờ học sôi nổi say mê không mệt mỏi
Nhằm tìm ra những “Biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan hấp dẫn cho trẻ hoạt động” để tìm ra hướng dẫn giải quyết tốt nhất hình
thành những biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ 5- 6 tuổi một cách chính xác
và bền vững, khắc phục phần lớn những khó khăn chung đồng thời phát huy cao nhất được tính tích cực của trẻ
I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Trong phạm vi khả năng và trách nhiệm của mình Tôi vận dụng vấn đề mà
bài viết này đề cập đến chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ 5-6 tuổi ở chính đơn vị tôi đang công tác
Thời gian xây dựng và viết đề tài ngày 02 tháng 11 năm 2013 đến ngày 14 tháng 01 năm 2014
-Hoàn thành đề tài ngày 14 tháng 01 năm 2014
-Địa diểm: Trường Mẫu giáo Hoa Huệ - Đối tượng: 5- 6 tuổi
I.5 Phương pháp nghiên cứu:
-Nghiên cứu lý luận
-Phương pháp quan sát
-Phương pháp thực nghiệm
-Phương pháp dùng lời
-Phương pháp trực quan hình ảnh
Phần II : Nội dung.
II.1 Cơ sở lí luận:
Toán học là một môn khoa học cần có độ chính xác cao Do trẻ ở độ tuổi mẫu giáo chưa có một biểu tượng khoa học nào Nên nhiệm vụ của giáo viên
là phải hình thành cho trẻ các biểu tượng toán học, cung cấp những kĩ năng cơ bản nhất để trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế Để có sự phát triển và hướng tới một nền giáo dục toàn diện như Bác Hồ đã từng nói
“Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”
Ngay từ nhỏ trẻ đã được tiếp xúc với cha, mẹ, bà, … Và các sự vật hiện
tượng đến nhật thức xung quanh Tất cả những cái trẻ nhìn thấy đều ảnh hưởng đến nhận thức của trẻ, dần dần trẻ có được những khái niệm đơn giản nhất về thế giới xung quanh có nhu cầu muốn tìm tòi, khám phá về tính chất, đặc điểm ở sự vật hiện tượng, tập hợp các số lượng, hình dạng, màu sắc, kính thước, vị trí, sắp xếp của chúng trong không gian…
VD: Khi chơi với đồ vật trẻ muốn biết tại sao vật này lại lăn được nhưng vật
kia lại lăn không được, hình dạng, kính thước và chất lượng của chúng khác nhau như thế nào? Hoặc trẻ muốn biết từng nhóm đồ vật có bao nhiêu vật và cách so sánh các nhóm với nhau Trẻ muốn biết nhóm này có số lượng nhiều hay ít hơn nhóm kia Bắt đầu trẻ đã muốn làm thế nào để cho hai nhóm được
Trang 4bằng nhau Từ đó trong tư duy của trẻ đã nảy sinh khái niệm thêm, bớt một cách đơn giản nhất về phép cộng, trừ của về phương pháp đổi mới Xuất phát
từ nhu cầu đó mà việc cho trẻ làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng là nhu cầu cần thiết Nhưng thực chất chương trình toán học trong trường Mầm Non hiện nay chỉ cho phép dạy trẻ làm quen với một số khái niệm về toán đơn giản, cộng, trừ trong phạm vi 10 theo chương trình giáo dục mầm non mới, mới thực hiện, từ trước tới giờ chưa được phép dạy trẻ cọng, trừ chỉ dạy trẻ nắm vững chữ số từ 1-10 Vì vậy nảy sinh vấn đề là làm thế nào để dạy trẻ những khái niệm về toán học mang tính chất trừu tượng nhưng lại phải phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ mẫu giáo Song khó khăn lớn nhất của trẻ mẫu giáo là làm quen với một số khái niệm toán học đó là khả năng lĩnh hội tri thức của trẻ còn non nớt, nhưng nay đã cho trẻ làm quen với khái niệm về
tổ hợp, phép đếm, số lượng, hình dạng, kích thước, định hướng trong không gian bằng các định nghĩa chính xác mà phải dựa trên tâm lý của trẻ về khái niệm toán học sơ đẳng, để có phương pháp giảng dạy cụ thể, phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ có thể lĩnh hội được một cách ấn tượng và sâu sắc nhất, hình thành những kiến thức ban đầu về toán học cho trẻ Vì thế là một giáo viên giảng dạy lâu năm, nên tôi rút ra kinh nghiệm phải dạy trẻ mọi lúc, mọi nơi, liên hệ trong thực tế, lấy chỉ dẫn từ các ngón tay, các bạn với nhau, khi ăn đếm số bạn, số chén, thìa, khi nên nằm ngủ đếm chăn, gối trước khi ngủ… để trẻ hiểu thêm, nhớ lâu phải sáng tạo thế nào để phù hiợp với chương trình mầm non mới
II.2.Thực trạng:
a Thuận lợi - Khó khăn:
+Thuận lợi:
Năm học 2013- 2014 được sự phân công của ban giám hiệu nhà trường
tôi chủ nhiệm một lớp 5 - 6 tuổi năm nay bắt đầu thực hiện chương trình mới,
nên giáo viên còn lúng túng, với sỉ số học sinh là 50 trẻ Độ tuổi đồng đều cũng là một thuận lợi cho việc truyền thụ kiến thức cho trẻ 100% trẻ sống ở vùng nông thôn là con em nông dân, các cháu đều rất ngoan và ham học, lớp học lại được xây dựng ở khu trung tâm, cha mẹ học sinh cũng biết được nhu cầu của con em mình ở độ tuổi 5 - 6 tuổi rất cần được học bộ môn làm quen với toán và hiểu tầm quan trọng của việc toàn dân đưa trẻ đến trường
Là lớp 5 - 6 tuổi nên rất được nhà trường trong việc mua sắm đồ dùng phục vụ bộ môn toán Đặc biệt ngành giáo dục đã nhiều năm chỉ đạo chuyên
đề, hơn nữa nhà trường năm nay cũng thường đề cập về bộ môn toán nên đã đánh giá được sự học tập của trẻ có kết quả cao
+Khó khăn:
Đầu năm học 2013 - 2014 có khoảng 50% các cháu yêu thích bộ môn toán như các cháu đã biết xác định cao thấp, màu sắc, số lượng, hơn, kém, khối lượng, kích thước nhận biết được khá tốt Còn lại 35% trung bình 10% cháu yếu kém chưa xác định được bộ môn toán, không phân biệt được các hình, các khối, số lượng đó là những cháu nhà ở cách xa trường bố mẹ chưa
Trang 5cho đi học lớp 3-4 tuổi, các cháu 100% con em nông thôn ít được quan tâm, chăm sóc, bồi dưỡng của bố mẹ và khả năng hiểu biết của trẻ còn hạn chế, nên còn nhút nhát chưa biết cách cầm bút, cách ngồi và nhận biết về toán còn kém chưa xác định được hình dạng, hình khối, màu sắc, số lượng, chia nhóm, xếp tương ứng…
b Thành công – hạn chế:
+ Thành công:
Là một giáo viên được học tập và nắm vững chuyên môn với tấm lòng
yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình, tích cực trong công việc nghiên cứu các phương pháp tôi luôn học hỏi đồng nghiệp, những giáo viên đã có nhiều thành tích trong công tác Tôi đã nghiên cứu và làm đồ dùng, đồ chơi học liệu cho trẻ học tập được tốt hơn, hiểu được mục đích yêu cầu, tầm quan trọng tính cấp thiết và khả năng của bộ môn toán đối với trẻ Mẫu giáo, nên tôi đã cố gắng tìm ra những biện pháp tốt nhất, phù hợp nhất với đặc điểm của địa phương và của lớp mình để đạt được kết quả cao trong việc học và dạy trẻ Vì vậy trường Mẫu giáo Hoa Huệ rất chú trọng với việc dạy và học của cô và trẻ, nhà trường
đã giúp đỡ tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia dự giờ các lớp chuyên
đề, thao giảng về toán học ở trong và ngoài trường Để đạt được những phương pháp, và cách dạy chương trình mới, nhà trường chúng tôi đã lên kế hoạch cụ thể cho từng tiết học và có tài liệu cho cô tham khảo để dạy tốt, giúp trẻ ngoan, học tốt
Về cơ sở vật chất đã được nhà trường quan tâm đáp ứng nhu cầu đồ dùng, đồ chơi Đảm bảo 2 cháu ngồi một bàn, mỗi cháu ngồi một ghế
+ Hạn chế:
Tuy vậy, một số đồ dùng phục vụ môn toán cũng như môn học khác còn
nhiều hạn chế theo chủ điểm, chủ đề nên việc học tập của các cháu chưa được đảm bảo
c Mặt mạnh – mặt yếu:
+Mặt mạnh:
Là đầu năm học chúng tôi đã vận động được toàn dân đưa trẻ đến trường,
và đã phổ cập được trẻ 5-6 tuổi 100% đến lớp học, tuy là xã ở xa nhất huyện, điều kiện của dân còn gặp nhiều khó khăn, có thôn ở xa đến chục cây số, đường xá đi lại còn gặp nhiều khó khăn nhất là về mùa mưa các cháu phải nghỉ học, vì cơ sở vật chất còn thiếu thốn nhiều Vì vậy các cháu ở thôn xa trung tâm phải mượn hội trường của thôn để học, nhưng các cháu ham học, phụ huynh cũng chịu khó cho con đi học, tùy trời mưa to quá
+Mặt yếu:
Vào đầu năm học một số cháu chưa được học lớp 3- 4 tuổi nên còn nhút nhát chưa biết cách cầm bút, cách ngồi và nhận biết về toán còn kém chưa xác định được hình dạng, hình khối, màu sắc, số lượng, chia nhóm, xếp tương ứng…mà đối vơi chương trình mầm non mới bắt buộc trẻ phải nắm vững chữ
số từ 1-6, biết xếp số tương ứng 1-1 phù hợp với độ tuổi, nên giáo viên khó
Trang 6khăn trong tiết dạy đó, vì vậy phải dạy mọi lúc, mọi nơi bằng các hình thức, sáng tạo khác
d Các nguyên nhân, các yếu tố tác động:
Vào đầu năm học một số phụ huynh chưa hiểu chỉ mong con, em mình học là phải biết cộng, trừ nhiều số là được, giáo viên phải trực tiếp gặp hướng dẫn để phụ huynh hiểu về phương pháp học của trẻ
e Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra:
Nhà trường quan tâm đến việc học tập của các cháu, mỗi tháng đều lên
kế hoạch chương trình cụ thể, chi tiết, đầy đủ đảm bảo dạy và học theo chủ đề, chủ điểm của phòng, của trường đề ra Là một giáo viên được học tập và nắm vững chuyên môn với đặc điểm của địa phương và của lớp mình để đạt được kết quả cao trong việc học và dạy trẻ đúng với chương trình mầm non mới Vì vậy trường Mẫu giáo Hoa Huệ rất chú trọng với việc dạy và học của cô và trẻ, nhà trường đã giúp đỡ tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia dự giờ các lớp chuyên đề, thao giảng, thi giáo viên giỏi cấp trường Để đạt được những phương pháp, và cách dạy chương trình mới, nhà trường chúng tôi đã lên kế hoạch cụ thể cho từng tiết học và có tài liệu cho cô tham khảo để dạy tốt, giúp trẻ ngoan, học tốt Yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình, tích cực trong công việc nghiên cứu và sáng tạo tôi luôn học hỏi đồng nghiệp, những giáo viên đã có nhiều thành tích trong công tác Tôi đã nghiên cứu và làm đồ dùng, đồ chơi học liệu cho trẻ học tập được tốt hơn, hiểu được mục đích yêu cầu, tầm quan trọng tính cấp thiết và khả năng của bộ môn toán đối với trẻ Mẫu giáo, nên tôi
đã cố gắng tìm ra những phương pháp tốt nhất, phù hợp nhất đối với chương trình mầm non mới
II.3 Giải pháp, biện pháp:
a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:
Như chúng ta đã biết, nội dung dạy trẻ các biểu tượng về toán được phân
bố đồng đều trong chương trình giảng dạy trẻ ở Mẫu giáo Theo nguyên tắc từ
dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Đối với trực quan để dạy trẻ làm quen với biểu tượng toán cũng cần nhiều về số lượng và yêu cầu đồ dùng trực quan của từng tiết cũng khác nhau và phức tạp dần lên Yêu cầu dạy biểu tượng toán cho trẻ cần có đồ dùng trực quan chuẩn, chính xác Tuy nhiên trong quá trình tổ chức, hướng dẫn trẻ Giáo viên thường hay mắc phải một số nhược điểm sau
+Đồ dùng trực quan cô tự tạo một số, đôi lúc chưa đủ dẫn đến việc luyện tập ít, nên tiết học buồn tẻ không đem lại kết qủa như mong muốn
+Giáo viên nói nhiều, cách truyền đạt chưa lưu loát, không phát huy được tính tích cực của trẻ khi tham gia các hoạt động
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp:
Do đặc điểm tâm lý của trẻ rất hiếu động, thích khám phá, tò mò, nên trẻ không thể chỉ ngồi nhìn và nghe cô giáo giảng bài hoặc nói nhiều Chính vì vậy
Trang 7nếu không có đồ dùng trực quan, không cho trẻ thao tác thực hành trên đồ dùng,
đồ chơi đối tượng nhận biết thì trẻ dễ bị phân tán chú ý, mức độ hứng thú không cao, trí thức lĩnh hội được không sâu, và hay bị quên
Một trong những yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến nhận thức của trẻ đó là đặc điểm riêng của trường Mẫu giáo Hoa Huệ là trường có địa bàn rộng, chỉ có khu trung tâm là được phân theo độ tuổi, được 3 lớp lớn và 2 lớp nhở, 1 lớp mầm còn lại phải nhờ nhà Hội trường của thôn để học, nên phải học chung 3 độ tuổi với nhau một lớp Trường năm nay mới bắt đầu thực hiện chương trình mới, nên phần dạy và học của cô và trẻ còn hơi lúng túng Vì thế giáo viên phải
đi học hỏi nhiều trường bạn nên cũng vất vả, với điều kiện kinh tế của dân đang còn gặp nhiều khó khăn, nên ở trường Mẫu giáo Hoa Huệ do tôi chủ nhiệm một lớp 5-6 tuổi có một số gia đình ở cách trường hơn 8 cây số đường đất khó đi nên các cháu chưa qua lớp Mẫu giáo bé, Mẫu giáo nhỡ mà học luôn chương trình Mẫu giáo lớn Trẻ gặp nhiều khó khăn, khi gặp phải một vấn đề phức tạp
mà không có sự chuẩn bị dần từ những vấn đề đơn giản Chính vì thế, khi vào tiết học làm quen với toán, phần tập hợp số lượng và phép đếm Cho nên phần lớn trẻ không biết xếp tương ứng 1-1 đặt số lượng tương ứng bị nhầm, đếm hay
bị nhảy cóc khi thực hiện một số phép biến đổi, còn lúng túng nói sai kết quả Hay nhầm lẫn chưa phân biệt được định hướng trong không gian hoặc bị nhầm lẫn
Vì thế, giáo viên phải quan tâm nhiệt tình với trẻ Một phần nhỏ bé được bố
mẹ, người thân dạy trước chương trình nên trẻ đếm, nhận biết số, tính toán nhanh nhưng khi thực hiện trên đồ vật xếp tương ứng 1 - 1 trẻ bị lúng túng trong giờ học không tập trung có biểu hiện phân tán không muốn học Qua khảo sát trên 50 cháu 5 - 6 tuổi ở trung tâm tôi rút ra một số vấn đề sau
Tổng số học
sinh
Số lượng trẻ hào hứng học
Số lượng trẻ không hứng thú
50 cháu 76% 24%
Từ những vấn đề trên việc tìm ra biện pháp tốt nhất để hình thành những biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ 5 - 6 tuổi một cách chính xác, bền vững, khắc phục được những khó khăn của địa phương, phát huy được tính tích cực của trẻ
là thiết thực là cấp bách và cũng là điều quan trọng trong thực tế hiện nay
Các biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan hấp dẫn trong hoạt động làm quen với biểu tượng toán cho trẻ 5 - 6 tuổi
Với trẻ 5 - 6 tuổi việc làm quen với biểu tượng toán là hoạt động cần thiết, không những tạo cho trẻ có được tính nhanh nhẹn, thông minh, hoạt bát, sáng tạo trong khi trẻ thực hiện hoạt động ở trên lớp cũng như các hoạt động khác
mà còn góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Mẫu giáo Bên cạnh đó còn giúp trẻ có tâm thế vững vàng trước khi bước vào lớp 1 Muốn trẻ hào hứng tham gia và yêu thích học môn toán thì phải xây dựng nề nếp thói quen tốt trong học tập cho trẻ, như cách ngồi học đúng tư thế, cách trả lời câu hỏi của cô, cách giơ thẻ số, tô, viết chữ số và cách sử dụng đồ dùng trực quan khi tham gia các
Trang 8hoạt động như thế nào? Cách thực hiện các bước trong hoạt động làm quen với toán ra sao? Phải phân nhóm số trẻ có khả năng nhận biết nhanh, chậm, bình thường, để tiện theo dõi và có kế hoạch cụ thể để bồi dưỡng đồng thời kết hợp với phụ huynh học sinh để giáo dục trẻ Trong quá trình giảng dạy thực nghiệm tôi đã tìm ra một số phương pháp đơn giản nhưng hợp lý và phù hợp với trẻ Xuất phát từ đặc điểm nhận thức của trẻ về biểu tượng toán mang nặng cảm tính nên tôi đã sử dụng thủ thuật gây hứng thú cho trẻ ngay từ tiết đầu tiên, nhằm tạo cho trẻ một tâm trạng vui vẻ, phấn khởi hơn gợi tính tò mò ham hiểu biết của trẻ
c Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp:
Tôi sử dụng mô hình, sa bàn hoặc một câu chuyện, bài thơ một trò chơi để dắt trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với biểu tượng toán
VD: chủ điểm “Trường mầm non”
Ôn số lượng 3- 4 - nhận biết số 3- 4 và ôn nhận biết, phân biệt các hình: Vuông, chữ nhật, tam giác Giờ luyện tập tôi cho trẻ tập cầm bút vẽ, tô màu chấm tròn, chữ số và hình, rồi đố trẻ số 3 tương ứng với mấy que tính, và tương ứng được với hình gì? Cho trẻ thực hành cầm phấn nối và trả lời (với 3 que tính và hình tam giác) Thế số 4 ứng với mấy que tính và hình gì? Cho trẻ so sánh hình vuông, hình chữ nhật luôn (với 4 que tính và hình vuông, hình chữ nhật) Tôi chọn chủ điểm “Trường mầm non” Tôi đã dùng mô hình xếp ngôi nhà hoặc Lớp Mẫu giáo của bé xếp hình vuông, hình chữ nhật phía dưới, hình tam giác phía trên làm mái nhà, rồi hỏi mái nhà hình gì? Dưới mái nhà hình gì? Để trẻ nắm vững hình và chữ số đã học
4 VD: Chủ điểm “Gia đình”.
Ôn số lượng trong phạm vi 5- nhận biết số 5
+Tôi treo tranh về gia đình: gia đình đông con là 3 con trở lên, còn gia đình ít con là 1- 2 con để trẻ đếm số lượng người trong gia đình mình và giáo dục trẻ biết vâng lời, quan tâm, yêu thương giúp đỡ tới người thân trong gia đình
+Đồ dùng gia đình xếp ở giá đồ chơi để trẻ có thể luyện đếm
Tôi chọn chủ điểm “Gia đình” Luyện tập cho trẻ xếp đồ dùng tương ứng với
số người trong gia đình mình (cho lớp đọc thơ “cái bát xinh, xinh” ) và giáo dục trẻ
Trang 9VD: “Cho trẻ xác định vị trí được các phía trên, phía dưới, phía trước, phía
sau” Trước tiên vào lớp cô cho hát và vận động theo tay của mình, cô nói cái đầu phía trên thì đưa tay lên phía trên, cái bụng phía trước đưa tay ra trước, cái lưng phía sau đưa tay ra phía sau, còn cái gì đi dép phía nào? (và cô nói ngược lại như cô nói phía trên, trẻ đưa tay lên và trả lời phía trên ) để trẻ hiểu nhanh
và nhớ được mãi, tiếp cô cho chơi búp bê Cô nói búp bê đội mũ phía nào?, phía dưới đi gì?, hỏi lớp búp bê mang cặp đi học phía nào?, còn búp bê ôm bó hoa phía nào?
Tiếp cho con mèo, gà, trâu, đổi nhau và hỏi con gì phía trước, con gì phía sau, cho ôn luyện giữa các cháu với nhau
VD: Trò chơi “Chiếc túi kỳ lạ”Tuy nhiên các trò chơi không lặp đi lặp lại ở
cùng một tiết học, sẽ dẫn đến trẻ bị nhàm chán, không hứng thú tham gia các hoạt động Yêu cầu các trò chơi phải được nâng dần lên qua mỗi lần chơi thì mới phát huy tính sáng tạo, tích cực của trẻ, chính vì vậy tôi đã nghiên cứu, xác định nội dung bài dạy để chọn trò chơi cho phù hợp, tùy từng trò chơi mà tôi đã
tổ chức cho trẻ theo lớp, tổ, nhóm, cá nhân và tập thể
-Trong hoạt động làm quen với biểu tượng toán tôi thường sử dụng trò chơi học tập, và lựa chọn trong nhiều trò chơi học tập để áp dụng với từng bài cho phù hợp
+Như cho trẻ bỏ tay vào túi lấy ra không nhìn và trả lời đó là chữ số mấy thay cảm giác sờ bằng tay Hoặc lấy hình và trả lời đó là hình gì?
1 2 3 4 5
Trang 10VD: Trò chơi “Về đúng nhà”
-Tôi sử dụng trong phần ôn luyện cho tập hợp số lượng, phép đếm
-Hình dạng chữ số tôi thường sử dụng cho tiết học nhận biết và ôn luyện chữ số
-Qua việc sử dụng trò chơi trong các giờ làm quen với biểu tượng toán, tiết học trở nên sôi nổi, trẻ được tham gia hoạt động toàn diện, tinh thần thoải mái nên cơ thể không bị mệt mỏi và căng thẳng Điều này đã tạo cho trẻ hứng thú hăng say trong quá trình tham gia các hoạt động học tập
+Nếu trong tiết học làm quen, cho trẻ phát âm chữ số tạo dáng giống chữ số mình đang học, cho xếp hoặc nặn chữ số đó, rồi cho chơi xếp chữ số tương ứng với số lượng theo yêu cầu của cô và theo yêu cầu tiết học
+Tiết luyện tập cho lớp ngồi hình chữ u học đến chữ số mấy cho chơi chữ số
đó như học chữ số 6 cho 6 cháu lên cầm từ số 1- 6 hát khi có hiệu lệnh của cô, cháu cầm chữ số về đúng với số nhà có chấm tròn và trả lời là nhà số mấy, mấy chấm tròn Để trẻ phát triển tư duy, sáng tạo trong tiết học hơn tôi đố trẻ cô muốn có 6 ngón tay mà tay cô mới có 4, vậy lớp mình phải thêm vào bao nhiêu nữa để đủ 6 nhỉ? (lớp thêm vào 2 ngón tay) hoặc 6 ngón tay cô bớt đi mấy để còn lại 3? (bớt 3)
-Thêm bớt tạo nhóm và cách chia số lượng 6 ra 2 phần, cô giơ lên 3 ngón tay hỏi trẻ muốn có 6 ngón tay cô phải thêm vào mấy, nếu cô chia phần thứ nhất 4, phần còn lại là mấy?
*Động vật dưới nước học số lượng 7, cho trẻ đếm 6, cô nói muốn có 7 thêm mấy? Chữ số 7 có mấy nét? Cho trẻ đưa tay viết trên không, cô cho trẻ xếp số lượng 7, tìm số 7 gắn vào, cho trẻ xếp số 7 làm 2 nhóm, cô hỏi trẻ một nhóm có
3, nhóm còn lại mấy? Nhóm có 2 nhóm còn lại mấy?(Tiếp cho trẻ xếp ngược lại)
-Cho trẻ dùng vở (Bé làm quen với toán) như ở dưới tranh
VD: “ Nhận biết phân biệt khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật” Tôi chọn chủ
điểm an toàn giao thông Tôi đã dùng mô hình các phương tiện giao thông được xếp theo các hình, các khối sau: +Hôm nay cô và các con sẽ cùng khám phá tìm hiểu nhé ( Cô và trẻ vào bài )
-Xếp tàu hỏa các toa tàu xếp bằng các khối chữ nhật, đường ray xếp bằng các hình vuông, hình chữ nhật
-Hàng rào xung quanh làm bến xe xếp bằng khối vuông