Sáng kiến kinh nghiệm mầm non có đầy đủ các SKKN về cấp học mầm non: SKKN lớp cháo, SKKN lớp bột, SKKN lớp chồi, SKKN lớp mầm, SKKN lớp cơm nát, SKKN trẻ 618 tháng tuổi, SKKN trẻ 23 tuổi, SKKN trẻ 34 tuổi, SKKN trẻ 5 tuổi phân chia nhiều thể loại như: SKKN trò chơi, SKKN âm nhạc mầm non, SKKN làm quen chữ,Các SKKN mầm non được áp dụng trong các trường mầm non và đều được xếp loại A hoặc B. Điều này cho thấy, những SKKN mầm non này có thể tham khảo để nuôi dạy trẻ.
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU I.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
- Trong đời sống con người hoạt động tạo hình là một hoạt động nghệ thuật không thể thiếu, nó góp phần đem đến cái đẹp làm phong phú cho đời sống con người, không những thế hoạt động tạo hình còn là phương tiện quan trọng trong giáo dục trẻ mầm non Nó tác động to lớn trong việc hình thành và phát triển tính cách cho trẻ Góp phần tích cực trong việc giáo dục toàn diện về: Đức, trí thể mỹ lao động của trẻ ở tuổi Mầm non Nhà giáo dục Xô viết đã nói: “Phải giáo dục cho trẻ biết yêu cái đẹp từ tuổi bé nhất vì nó là cơ sở ban đầu cho việc hình thành nhân cách con người”
- Hoạt động tạo hình giúp trẻ tìm hiểu khám phá, tạo cho trẻ những rung động mạnh mẽ, những xúc cảm, tình cảm tích cực và biết cách thể hiện một cách sinh động những gì trẻ cảm nhận được ở thế giới xung quanh, tác động mạnh mẽ về mọi mặt phát triển của trẻ hình thành cho trẻ các phẩm chất kỹ năng ban đầu của con người mới
- Trong quá trình học tạo hình trẻ có nhiều cơ hội tìm hiểu nghiên cứu các đối tượng để có sự hình dung về các đối tượng, hoạt động tạo hình không chỉ là môi trường là phương tiện mà nó còn là những cơ sở ban đầu giúp trẻ rèn luyện khả năng đánh giá và tự đánh giá, ngoài ra hoạt động tạo hình còn trang bị cho trẻ vốn kiến thức sơ đẳng về tự nhiên xã hội, về khoa học kỹ thuật, để giúp trẻ nhanh chóng làm quen với các môn học mới mẻ ở trường phổ thông, bởi vậy việc vận dụng các hình thức và phương pháp dạy học phong phú giúp trẻ ham muốn tiếp thu những điều mới lạ và thể hiện một cách sáng tạo về thế giới xung quanh Qua đó phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ và cảm xúc thẩm mỹ, hình thành tính yêu cái đẹp trong thiên nhiên, với cuộc sống và nghệ thuật Trẻ biết yêu quý cái đẹp sẽ biết làm theo cái đẹp và cao hơn là biết sáng tạo ra cái đẹp Chính vì thế mà hoạt động tạo
Trang 2hình hình thành ở trẻ những kỹ năng, kỹ xảo, năng lực quan sát, phát triển trí nhớ, trí tưởng tượng, khả năng tri giác về hình dạng, cấu trúc, màu sắc của đối tượng một cách có mục đích Từ đó giúp trẻ phát huy tính tích cực tư duy trực quan hình tượng, qua đó ngôn ngữ của trẻ cũng được phát triển
- Bởi vậy ở trường Mầm non hoạt động tạo hình luôn được quan tâm, có nhiều chuyên đề về tạo hình và các cuộc thi cho trẻ trong trường mầm non luôn gắn liền với hoạt động tạo hình như “Bé khéo tay”, “Màu sắc của bé”
Song trên thực tế qua các đợt dự giờ thao giảng, thi giáo viên dạy giỏi cho thấy việc tổ chức hoạt động tạo hình ở trường mầm non vẫn còn hạn chế, nhất là thực hiện hoạt động tạo hình theo chương trình mầm non mới hiện nay tại địa phương, giáo viên chưa thật sự sáng tạo, hình thức tổ chức, tranh mẫu chưa phong phú Vì vậy kết quả ở một số tiết chưa cao Trẻ thực hiện ở mức độ khá giỏi ít, thực hiện đạt yêu cầu còn nhiều, đó chính là lý do tôi chọn đề tài này để nghiên cứu, mong muốn qua thực hiện tìm ra được những phương pháp, biện pháp, hình thức tổ chức mới và phong phú hơn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục giáo dục hoạt động tạo hình trong trường Mầm non
I.2 MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI.
- Trong đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình
trong trường mầm non” Tôi không đề cập đến các bước và phương pháp dạy tạo
hình như thế nào mà chủ yếu dựa trên những cái đã có tôi muốn thay đổi về hình thức dạy, làm phong phú thêm phương pháp lồng ghép tích hợp, cũng như sự đa dạng của nguyên vật liệu trong vật mẫu của cô và sản phẩm của trẻ, tạo sự húng thú, thích tham gia vào các hoạt động tạo hình Từ đó nâng cao chất lượng dạy hoạt động tạo hình trong trường mầm non Nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo cho trẻ, giúp trẻ thêm yêu nghệ thuật, yêu cái đẹp, mong muốn tạo ra cái đẹp, giúp hoàn thiện dần nhân cách toàn diện
Trang 3I.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
- Trẻ mẫu giáo 3- 5 tuổi trường mầm non
I.4 GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
- Đề tài nghiên cứu đổi mới phương pháp, hình thức và nguyên vật liệu khi
tổ chức hoạt động tạo hình theo chương trình giáo dục mầm non ở trường mầm non
I.5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
- Phương pháp khảo sát thực tế
- Phương pháp tìm tòi – sáng tạo
- Phương pháp ứng dụng thực tiễn
- Phương pháp đánh giá kết quả
II NỘI DUNG II.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN.
- Để thực hiện nhiệm vụ to lớn của người giáo viên mầm non trong giai đoạn phát triển hiện nay Như Nghị Quyết hội nghị lần thứ hai Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng (Khoá VIII) đã nêu: “Giáo viên mầm non là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh, giáo viên phải có đủ đức, đủ tài” Bởi vậy mỗi giáo viên mầm non luôn phải nỗ lực phấn đấu ngày càng hoàn thiện bản thân, thực sự là tấm gương sáng để trẻ noi theo Vì mục tiêu trên bản thân là một giáo viên tôi không ngừng nỗ lực học tập nâng cao trình độ mọi mặt nhất là chuyên môn và đạo đức nhà giáo để xứng đáng với niềm tin của phụ huynh và học sinh, từ
đó tìm ra các phương pháp, hình thức mới nhằm tạo sự hứng thú trong học tập và giáo dục tình cảm cho trẻ, qua đó giúp trẻ phát triển toàn diện về nhân cách
- Đối với việc phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ em, hoạt động tạo hình
là một trong những hoạt động ở trường mầm non có vị trí rất quan trọng đối với trẻ mầm non, qua hoạt động tạo hình giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và phát hiện một
Trang 4cách sinh động những gì trẻ nhìn thấy trong thế giới xung quanh, làm trẻ rung động mạnh mẽ và gây cảm xúc, tình cảm tích cực cho trẻ
- Qua hoạt động tạo hình đảm bảo sự tác động mạnh mẽ đến mọi mặt phát triển của trẻ về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể chất…
- Thông qua hoạt động tạo hình đem đến cho trẻ ấn tượng về cái đẹp và những cảm xúc chân thật, những phẩm chất tốt đẹp của nhân cách con người mới
xã hội chủ nghĩa, đồng thời tạo điều kiện cho trẻ phát huy năng khiếu góp phần phát triển trí tuệ và thể chất cho trẻ Khi tạo ra sản phẩm tạo hình trẻ tham gia một cách tích cực đó là sự vận dụng kỹ năng, kỹ xảo, sử dụng dụng cụ và các phương tiện tạo hình một cách sáng tạo thông qua các hoạt động đó phát triển các nhóm cơ bàn tay, ngón tay từ vụng về đến linh hoạt
- Qua đó giúp trẻ phát triển khả năng tri giác về hình dạng, cấu trúc, kích thước, màu sắc của đồ vật bằng mắt một cách có mục đích rõ ràng Khi tham gia các hoạt động tạo hình trẻ đã tái tạo được hình tượng nghệ thuật của đồ vật mà chúng tri giác được Đó chính là những biểu tượng được hình thành trong quá trình thực hiện các hoạt động học và vui chơi Góp phần tích cực trong việc hình thành ở trẻ những thao tác tư duy như: Phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát, tưởng tượng, sáng tạo… đồng thời trong quá trình hoạt động tạo hình ngôn ngữ của trẻ cũng được phát triển, qua hoạt động hoạt động tạo hình không những giáo dục đạo đức cho trẻ biết yêu quý cái đẹp, cái tốt mà trong quá trình tạo sản phẩm trẻ được rèn luyện tính kiên trì, bền bỉ làm việc có mục đích được hòa đồng trong tập thể
Từ đó hình thành tính đoàn kết tương trợ giúp đỡ cởi mở thân ái với bạn bè
- Từ những cơ sở lý luận trên tôi thấy việc cho trẻ làm quen với hoạt động tạo hình là nhiệm rất quan trọng trong quá trình giáo dục trẻ để trở thành những con người phát triển toàn diện về mọi mặt và cũng chính là lý do tôi đã chọn đề tài
“Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình trong trường mầm
Trang 5non” nhằm tìm ra một số biện pháp tích cực góp phần tạo sự hứng thú cho trẻ
trong quá trình học tạo hình
II.2 THỰC TRẠNG
a/ Thuận lợi - khó khăn
* Thuận lợi:
- Ban giám hiệu nhà trường quan tâm đến chất lượng giáo dục trẻ, luôn động viên giáo viên tìm ra các phương pháp, hình thức mới vào việc tổ chức các hoạt động cho trẻ, chuyên môn thường xuyên tổ chức các tiết dạy mẫu, động viên giáo viên tham gia học tập kinh nghiệm qua các lớp tập huấn, dự giờ, học hỏi kinh nghiệm trong việc dạy trẻ qua mọi hình thức và áp dụng cộng nhệ thông tin vào giảng dạy giáo viên đoàn kết luôn giúp đỡ nhau, trao đổi kinh nghiệm, tìm hiểu tài liệu phục vụ giảng dạy
- Cảnh quan nhà trường thoáng mát có cây xanh, cây cảnh, hoa…và thuận lợi trong việc quan sát các họat động xã hội vì nhà trường nằm sát đường, gần các trường học, công ty cà phê và khu dân cư đây cũng là cơ hội thuận lợi cho trẻ quan sát các hoạt động góp phần làm phong phú trí tưởng tượng của trẻ
- Điều quan trọng không thể thiếu là sự quan tâm của các bậc phụ huynh đến chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ, sự thích thú và say mê của trẻ đối với hoạt động tạo hình
* Khó khăn:
- Trường lớp chật hẹp, phòng học thiếu, trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi phong phú, chưa hấp hẫn trẻ
- Nhận thức của một số phụ huynh học sinh còn chưa đồng đều
- Số trẻ trong lớp vẫn chưa đồng đều về chất lượng, số ít cháu còn nhút nhát
do các cháu không được đi học theo lớp, đa số trẻ 4 tuổi, 5 tuổi mới được đi học, vì
Trang 6vậy cũng ảnh hưởng đến khả năng nhận biết của trẻ, tạo ra sự tiếp thu của trẻ không đồng đều
b/ Thành công – hạn chế.
* Thành công:
- Trong quá trình nghiên cứu và ứng dụng trong thực tế giảng dạy luôn nhận được sự ủng hộ của Ban giám hiệu và đồng nghiệp, sự phối kết hợp của phụ huynh học sinh, đặc biệt là sự thay đổi rõ rệt trong các giờ hoạt động tạo hình được thể hiện trên sản phẩm của trẻ, và các góc trang trí của lớp Từ đó góp phần làm mới
về nội dung và hình thức cũng như nguyên vật liệu dạy tạo hình
* Hạn chế:
- Tuy nhiên trong khi thực hiện vẫn còn những bất cập làm ảnh hưởng đến chất lượng dạy tạo hình như cơ sở vật chất của nhà trường chưa đáp ứng được yêu cầu, việc áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy còn hạn chế, đó cũng chính là
lí do gây khó khăn cho việc dạy hoạt động tạo hình nói riêng và các hoạt động khác nói chung
c/ Mặt mạnh - mặt yếu.
* Mặt mạnh:
- Đa số giáo viên nhiệt tình, thích học hỏi, phụ huynh học sinh luôn quan tâm đến chất lượng dạy của cô và học của trẻ, trẻ nhanh nhẹn mạnh dạn, tự tin, thích khám phá Các nguyên vật liệu có sẵn phong phú, đa dạng, dễ tìm
* Mặt yếu:
- Giáo viên chưa biết cách tìm tòi, sáng tạo trong phương pháp dạy tạo hình theo chương trình mầm non hiện nay, chưa biết vận dụng các hình thức tổ chức cũng như tranh mẫu trong tạo hình còn hạn chế
d/ Các nguyên nhân các yếu tố tác động.
Trang 7- Xuất phát từ tình hình thực tế dạy hoạt động tạo hình tại trường mầm non , từ những tiết tạo hình thiếu sinh động, không được sự thích thú, lôi cuốn đối với trẻ Từ nhu cầu muốn cung cấp cho trẻ những giờ tạo hình hứng thú, hấp dẫn, không gây nhàm chán Góp phần nâng cao chất lượng dạy tạo hình trong nhà trường, cũng như thay đổi hình thức tổ chức trong quá trình dạy tạo hình cho trẻ
Để hoạt động tạo hình thực sự phát huy được tính tích cực học tập sáng tạo trong
mọi hoạt động, nhất là hoạt động nghệ thuật Nhằm trang bị thêm cơ sở lý luận, các biện pháp cụ thể trong từng tiết học để giáo viên giúp trẻ lĩnh hội được kiến thức
cô truyền đạt một cách hiệu quả
e/ Phân tích, đánh giá các vấn đề mà đề tài đã đặt ra.
- Qua 3 năm thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới tại trường, bản thân tôi nhận thấy đa số giáo viên khi thực hiện hoạt động đối với môn tạo hình hiệu quả chưa cao, các giờ tạo hình vẫn còn khô khan, chưa thật sự hấp dẫn và thu hút trẻ, giáo viên còn lúng túng trong việc vận dụng các phương pháp, biện pháp mới trong giảng dạy, hình thức dạy phần nhiều còn rập khuôn theo chương trình cải cách nhất là vật mẫu của cô chưa sáng tạo Qua các tiết dự giờ trong các hội thi giáo viên giỏi cấp trường, giáo viên còn lúng túng nhất là việc chuẩn bị vật mẫu hầu như vật mẫu chỉ khác nhau về màu sắc và kiểu dáng, chưa tạo được sự khác nhau về nguyên vật liệu, hình thức tổ chức tổ chức cho trẻ hoạt động còn giống nhau, phần nhiều còn mang tính áp đặt trẻ, chưa tạo cho trẻ cảm giác thoải mái, hứng thú và có mong muốn được học tạo hình Giáo viên chưa linh động trong việc cung cấp thêm kiến thức qua các sản phẩm tạo hình của cô, nhất là những sản phẩm từ những nguyên vật liệu khác nhau, tính mới và đa dạng của vật mẫu còn nhiều hạn chế Do vậy nên sản phẩm của trẻ chủ yếu giống tranh cô, rất ít trẻ có sự tưởng tượng theo ý đồ mà cô mong muốn ở trẻ
Trang 8- Ví dụ: Khi dạy đề tài về xé dán một số loại hoa thì đa số giáo viên làm tranh mẫu bằng cách xé nhiều loại hoa nhưng cũng từ một nguyên vật liệu là giấy màu hoặc khi cho trẻ vẽ quả thì vật mẫu của giáo viên chủ yếu là quả thật và tranh
vẽ quả có hình dáng quen thuộc hoặc các tranh trang trí, tranh vẽ cảnh….chủ yếu tranh mẫu của cô cho dù 3 – 4 tranh nhưng cũng chỉ khác nhau về hình dáng và màu sắc của đề tài, hoặc giờ vẽ thuyền trên biển vật mẫu của cô là cảnh vẽ những con thuyền trên biển vào buổi sáng, buổi trưa và buổi chiều, giáo viên chưa biết làm phong phú tranh mẫu cách thay đổi vật liệu của tranh mẫu Ví dụ khi cho trẻ
nặn các con vật sống trong rừng vật mẫu của cô là những con vật được nặn từ đất nặn Phần phân tích mẫu trong giờ tạo hình giáo viên chưa biết cách lồng ghép vào nội dung câu chuyện, trò chơi hay cuộc thi nào đó do cô tự nghĩ ra để gây hứng thú cho trẻ Quá trình cho trẻ vẽ giáo viên vẫn còn mang tính gò ép, cố cho trẻ thực hiện theo giống những gì cô đã gợi ý, yêu cầu trẻ phải ngồi ngay ngắn, nghiêm túc
và im lặng trong khi vẽ, vì vậy khi ngồi dự giờ các tiết tạo hình thường làm cho người dự giờ biết được giáo viên sẽ làm gì tiếp theo, học sinh không có sự hứng thú vì giáo viên chưa biết cách đặt tình huống kích thích tính tích cực sáng tạo và gây bất ngờ cho trẻ, tạo cho trẻ cảm giác nhanh nhàm chán và thường uể oải trong giờ tạo hình
- Bên cạnh đó hình thức cho trẻ vẽ đa số giáo viên còn giống nhau, sau khi xong phần phân tích mẫu và hướng dẫn trẻ vẽ thì cho trẻ vẽ trong sự yên lặng còn giáo viên đi quan sát và gợi ý cho trẻ, trong thời gian trẻ vẽ giáo viên cho chơi trò chơi ngắn rồi lại tiếp tục vẽ và đến khi nhận xét sản phẩm thì trẻ mới được nghỉ
- Qua quá trình tham gia chấm thi và dự giờ nhiều hoạt động tạo hình từ vẽ,
xé dán, trang trí…thực hiện ở các loại đề tài tiết mẫu, tiết đề tài, ý thích….tôi nhận thấy giáo viên chưa tìm ra được phương pháp, hình thức dạy gây sự thích thú và ham muốn đối với hoạt động tạo hình cho trẻ vì vậy chưa phát huy tối đa khả năng
Trang 9sáng tạo cũng như làm phong phú trí tưởng tượng cho trẻ, chính điều đó thôi thúc tôi tìm ra các phương pháp, thay đổi hình thức tổ chức dạy tạo hình, qua nhiều lần vận dụng dạy ở lớp và trao đổi kinh nghiệm với đồng nhiệp được đồng nghiệp đánh giá cao, chất lượng các giờ tạo hình của lớp cũng tiến bộ rõ rệt, thái độ của trẻ trong các giờ hoạt động tạo hình được chuyển biến tích cực
II.3 GIẢI PHÁP:
a Mục tiêu của giải pháp.
- Từ những thực tế trên bản thân tôi muốn qua đề tài “Một số giải pháp nâng
cao chất lượng hoạt động tạo hình trong trường mầm non” để cùng đồng
nghiệp trao đổi những kinh nghiệm về phương pháp cũng như hình thức dạy tạo hình mà bản thân đã thực hiện, và hướng dẫn giáo viên trong trường thực hiện, trong quá trình thực hiện được đồng nghiệp công nhận và vận dụng theo, thể hiện ở các tiết dự giờ thao giảng, đánh giá chất lượng học sinh cũng như đợt thi giáo viên dạy giỏi cấp trường vừa qua
- Thực hiện hoạt động tạo hình nhằm tăng thêm sự hứng thú đối với trẻ, tạo sự thoải mái, hào hứng khi trẻ tham gia vào hoạt động
- Giáo viên cần linh hoạt trong cách tổ chức, cung cấp cho trẻ sự đa dạng, phong phong phú về thế giới xung quanh và cách thưởng thức cũng như thể hiện các sản phẩm nghệ thuật với những nguyên vật liệu khác nhau, tìm ra nhiều cách
để hướng dẫn trẻ trong quá trình học, giúp trẻ thoải mái và có ham muốn tạo ra các sản phẩm nghệ thuật mà trẻ yêu thích Lồng ghép tích hợp tạo hình vào các hoạt động giúp trẻ biết cách sử dụng nhiều nguyên vật liệu trong cuộc sống để tạo ra các sản phẩm tạo hình, bên cạnh đó còn giúp trẻ phát huy trí tưởng tượng, tính sáng tạo, tư duy lô rích, góp phần phát triển ngôn ngữ, thể chất, tình cảm xã hội … muốn được như thế đòi hỏi người giáo viên phải luôn chịu khó tìm tòi, sáng tạo, và thật sự có tâm huyết với trẻ Để góp phần giúp trẻ phát triển nhân cách toàn diện
Trang 10b Quá trình thực hiện các biện pháp, giải pháp.
- Muốn tổ chức hoạt động tạo hình thành công, tạo sự ham muốn và hứng thú cho trẻ, trước hết giáo viên phải biết cách tìm các biện pháp, các hình thức để cung cấp kiến thức cho trẻ mọi lúc mọi nơi, tạo sự hứng thú giúp trẻ có mong muốn thể hiện các sản phẩm tạo hình
- Bên cạnh đó vật liệu tạo hình cũng rất quan trọng, sự phong phú của vật liệu sẽ làm cho vật mẫu sinh động hơn
- Đối với bản thân tôi ngoài những vật liệu quen thuộc như đất nặn, giấy màu, sáp màu phục vụ hoạt động tạo hình, tôi luôn để ý tìm các vật liệu để tạo ra
sản phẩm như lá cây khô, giấy bóng màu, vỏ các loại quả (chôm chôm, cam…) và các vật liệu xung quanh như vỏ động vật (Trai, ốc, hến, sò biển)
- Trong hoạt động tạo hình tôi luôn lồng ghép tích hợp các môn học, cho trẻ xem tranh, hình ảnh được tạo ra từ các vật liệu khác nhau tùy thuộc vào chủ đề và
đề tài mà giáo viên muốn cung cấp cho trẻ
- Lồng ghép tích hợp vào các hoạt động.
Ví dụ: Trong chủ đề “Thực vật” muốn cho trẻ thực hiện hoạt động xé dán
các loại hoa, tôi tranh thủ trong giờ đón trẻ cung cấp cho trẻ xem tranh vẽ, xé dán các loại hoa, trò chuyện về các loại hoa, tìm hiểu các vật liệu để xé dán các loại hoa khác nhau
Chuyển sang hoạt động ngoài trời tiếp tục cho trẻ quan sát các loại hoa xung quanh sân trường và cùng trò chuyện về những loại hoa mà trẻ biết, sang phần chơi tự do tôi cho trẻ xếp hột hạt các loại hoa tùy theo sở thích của trẻ Bên cạnh đó kết hợp cho trẻ xem cách xé dán các loại hoa từ những nguyên vật liệu mà cô đã chuẩn bị như giấy màu, lá cây khô, lá bàng rụng… tạo ra những bức tranh về các loại hoa rất dễ thương và ngộ nghĩnh, những lúc như thế trẻ rất hứng thú và muốn làm theo