Sáng kiến kinh nghiệm mầm non có đầy đủ các SKKN về cấp học mầm non: SKKN lớp cháo, SKKN lớp bột, SKKN lớp chồi, SKKN lớp mầm, SKKN lớp cơm nát, SKKN trẻ 618 tháng tuổi, SKKN trẻ 23 tuổi, SKKN trẻ 34 tuổi, SKKN trẻ 5 tuổi phân chia nhiều thể loại như: SKKN trò chơi, SKKN âm nhạc mầm non, SKKN làm quen chữ,Các SKKN mầm non được áp dụng trong các trường mầm non và đều được xếp loại A hoặc B. Điều này cho thấy, những SKKN mầm non này có thể tham khảo để nuôi dạy trẻ.
Trang 1MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO TRẺ 3 - 4 TUỔI LÀM QUEN VỚI TOÁN
I PHẦN MỞ ĐẦU:
1.1 Lý do chọn đề tài:
Trong thời gian qua hệ thống lí luận về việc xây dựng chương trình nâng cao nhận thức cho trẻ mầm non tiếp xúc với môn “Làm quen với toán” còn gặp nhiều
khó khăn trong sự thống nhất về phương pháp và nội dung thực hiện Đề tài “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với toán” là một
trong những phương pháp mới tạo dựng cho sự tiếp xúc làm quen với toán trong môi trường mới, với nội dung thực hiện đa dạng mang lại hiệu quả nhận thức cao Thực tế về lí luận chưa có các đề tài chuyên sâu nghiên cứu việc tiếp cận các giải pháp nâng cao cho trẻ làm quen với toán cho nên việc nghiên cứu đề tài này góp phần hoàn thiện một số nội dung cơ bản vào hệ thống giáo dục mầm non Tại các trường mầm non trên địa bàn huyện nói chung và trường mẫu giáo nói riêng việc đưa cách tiếp cận giáo dục mới trong cách làm quen với toán cho trẻ đang là đòi hỏi và vấn đề đáng quan tâm của trường mẫu giáo trong địa bàn xã nhằm nâng cao cách nhận thức mới của trẻ với tiếp xúc với môn làm quen với toán Trong chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non, môn học làm quen với toán (LQVT) ở lớp 3 – 4 tuổi đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp những kiến thức toán ban đầu cho trẻ Nếu ngay từ khi học mẫu giáo, trẻ đã nắm vững các khái niệm đơn giản về số lượng, kích thước, hình dạng, định hướng không gian, thì sau này trẻ sẽ vững vàng, tự tin khi tiếp nhận những kiến thức của môn toán học ở lớp mẫu giáo nhỡ, mẫu giáo lớn
Trong cuộc sống hàng ngày, thông qua các hoạt động thực tế, các biểu tượng
về số lượng, hình dạng kích thước, khả năng định hướng trong không gian, … về
sự vật được hình thành ở trẻ Các hiện tượng này có thể hình thành một cách tự phát, ngẫu nhiên, có thể được hình thành một cách tự giác thông qua các hoạt động có định hướng của nhà giáo dục, các nhà tâm lí học Giáo dục MacXit khẳng định rằng, mức độ nắng vững các biểu tượng toán học của trẻ phụ thuộc vào các giải pháp hướng dẫn của giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động của trẻ, đặc biệt là tổ chức tiết học ở trường mẫu giáo
Thông qua các hoạt động LQVT, để hình thành những biểu tượng ban đầu về toán cho trẻ như: Số lượng, kích thước, hình dạng,… sau này trẻ sẽ vững vàng, tự tin hơn khi tiếp nhận những kiến thức của môn học toán ở giai đoạn tiếp theo Trong quá trình cho trẻ LQVT ở lớp mẫu giáo, giáo viên là người hướng dẫn, gợi mở, tổ chức cho trẻ làm quen và thực hành trên các đồ dùng học tập nhằm hình thành và phát triển các thao tác của tư duy như: so sánh, phân tích, tổng hợp…góp phần phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ Bên cạnh đó, giáo viên cần thực hiện nguyên tắc dạy học theo phương pháp đổi mới: lồng ghép, tích hợp các nội dung giáo dục một cách phù hợp để đạt được hiệu quả cao nhất trong học tập Thực tiễn cũng cho thấy: muốn cho trẻ học tập đạt kết quả cao thì vấn đề đồ dùng, đồ chơi trong tiết học hay trong giờ chơi ở góc toán phải được coi trọng vì đặc điểm tư duy của trẻ mẫu giáo mang tính trực quan hành động hay nói cách
Trang 2khác muốn tiếp thu được kiến thức thì trẻ phải được thực hành, hoạt động với các
đồ vật, đồ chơi Việc trẻ tự tay biết làm ra những sản phẩm cho giờ học sẽ giúp trẻ biết trân trọng, giữ gìn, yêu quí đồ dùng, đồ chơi và càng hứng thú khi tham gia vào các tiết học Như vậy, đồ dùng, đồ chơi có ý nghĩa rất quan trọng trong giờ học LQVT của trẻ Tôi đã đọc tài liệu, học hỏi, suy nghĩ và tìm tòi để làm và khai thác được nhiều ưu thế của đồ dùng dạy toán cho trẻ MG 3-4 tuổi Sau đây, tôi xin
mạnh dạn trình bày kinh nghiệm của mình với đề tài: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với toán”.
1.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
Giúp trẻ trải nghiệm, sáng tạo, phát triển về tính tò mò, ham hiểu biết, óc quan sát, phán đoán, khả năng tư duy, khả năng so sánh, phân loại, nhận xét, hiểu biết
về các chữ số từ 1-5, số lượng, hình dạng, kích thước…
Giúp trẻ có 1 kiến thức sơ đẳng, thiết thực về toán học để trẻ có thể học tập có kết quả tốt khi trẻ học lên học lớp MG nhỡ, MG lớn và lên bậc tiểu học, phù hợp điều kiện kinh tế, xã hội và văn hoá của địa phương
Giúp các đồng nghiệp và các bậc phụ huynh khắc phục những khó khăn chung, đồng thời có thêm tài liệu và kinh nghiệm để cho trẻ học tốt môn toán ngày càng đạt hiệu quả cao
1.3.Đối tượng nghiên cứu:
- Trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi.
- Điạ bàn nghiên cứu: Lớp Mẫu giáo mầm 1 ở khu trung tâm, thuộc trường Mẫu
giáo - xã
1.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Do thời gian và năng lực có hạn, đề tài này chỉ nghiên cứu và đưa ra “Một
số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 3 - 4 tuổi làm quen với toán”
* Xác định được nội dung và nhiệm vụ trong từng nội dung cụ thể giúp trẻ mẫu giáo Bé làm quen các biểu tượng ban đầu về toán
* Tạo môi trường cho trẻ hoạt động
* Phát huy tối đa tính tích cực chủ động sáng tạo cho trẻ
* Tạo ra tình huống có vấn đề để kích thích trẻ suy nghĩ và tìm hiểu phương thức
* Tổ chức tốt các hoạt động khám phá, thực hành trải nghiệm để trẻ tự giải quyết vấn đề
* Tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động sáng tạo
* Sưu tầm các trò chơi với toán trên phần mềm KIDSMART và khai thác các hình ảnh, tư liệu trên mạng
* Nghiên cứu nội dung bài dạy để làm ra đồ dùng phù hợp
* Đánh giá mức độ áp dụng các giải pháp trên và kết quả học tập đạt được ở trẻ
Trang 31.5 Phương pháp nghiên cứu:
*/ Phương pháp trực quan : (Quan sát, làm mẫu, minh họa).
*/ Phương pháp dùng lời: (Trò chuyện, đàm thoại)
*/ Phương pháp sử dụng bài tập
*/ Phương pháp thực hành, trải nghiệm.
*/ Phương pháp nêu tình huống có vấn đề
*/ Phương pháp luyện tập
*/ Phương pháp trao đổi với phụ huynh
Để trẻ có thể tham gia vào việc học môn toán tốt giáo viên phải sắp xếp, lập
kế hoạch cụ thể của từng chủ điểm, chủ đề, lựa chọn những phương pháp, nội dung tương đối trong phạm vi từng phần, từng hoạt động phù hợp với khả năng và
sở thích riêng của trẻ trong lớp Qua các hoạt động trong giờ lên lớp; qua các hoạt động thường nhật: đón trẻ, kiểm tra vệ sinh, hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, hoạt động tự phục vụ của trẻ, qua các hoạt động góc, vui chơi ngoài trời, các buổi tham quan.v.v Phải phù hợp với từng phương pháp và nội dung lựa chọn, các nhiệm vụ đã đặt ra cho trẻ cũng được đi từ đơn giản đến phức tạp để trẻ có được những trải nghiệm và thành công
II/ PHẦN NỘI DUNG:
II.1 Cơ sở lý luận:
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non là xây dựng cơ sở ban đầu, đặt nền móng cho sự nghiệp giáo dục nhân cách con người mới Có thể nói trường mầm non là mảnh đất thuận lợi nhất tạo điều kiện cho sự phát triển của những mầm móng trí tuệ với sự kết hợp hài hòa giữa chăm sóc giáo dục và nuôi dưỡng Nhằm hình thành ở trẻ những cơ sở đầu tiên của con người mới Đó là những con người hội tụ đầy đủ phẩm chất đạo đức, có trình độ khoa học, kỹ thuật tiên tiến, con người biết làm chủ đất nước
Để làm được điều đó trước hết cần đứa trẻ phải có tính chất thông minh, sáng tạo, lôgic Vậy chúng ta phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và
xã hội để chăm sóc trẻ em phát triển một cách toàn diện, việc tập trung đầu tư giáo dục tri thức cho trẻ ngay từ đầu ở lứa tuổi mầm non nhất là trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo là hết sức quan trọng đòi hỏi các bậc làm cha, làm mẹ và cô giáo mầm non hết sức coi trọng, vì trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non, môn học
“Làm quen với toán” ở lớp mẫu giáo đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp những kiến thức ban đầu cho trẻ trước khi vào trường tiểu học
Lĩnh vực phát triển nhận thức là một trong 5 lĩnh vực giáo dục phát triển toàn diện cho trẻ Trong lĩnh vực phát triển nhận thức hoạt động làm quen với toán giữ một vai trò quan trọng Làm quen với toán giúp trẻ tư duy, phát triển năng lực học tập và góp phần hình thành nhân cách của trẻ
Các hoạt động làm quen với toán còn có vai trò đặc biệt trong việc phát triển hứng thú và những kỹ năng nhận biết cho trẻ, dạy trẻ biết chú ý lắng nghe, làm
Trang 4việc có kế hoạch Việc tổ chức các hoạt động làm quen với toán góp phần phát triển, hoàn thiện các giác quan, các quá trình tâm sinh lí ở trẻ mầm non Vì trẻ chưa thực sự hứng thú với cách tổ chức hoạt động của cô, còn thụ động khi tiếp nhận kiến thức mà cô cung cấp Nhất là đối với trẻ 3 tuổi do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi, sự thích thú khi tham gia vào các hoạt động thường không duy trì được lâu vì trẻ rất mau chán và còn nhút nhát Vì thế tôi rất chủ trọng và đặc biệt quan tâm đến hoạt động làm quen với toán vì trẻ 3 tuổi mới bắt đầu đến lớp, bỡ ngỡ, nhút nhát và thụ động Nếu giáo viên tổ chức tốt môn học làm quen với toán thì trẻ thật sự hào hứng học, duy trì được sự hứng thú và say mê của trẻ sẽ làm tiền
đề để xây dựng thành công nhiều hoạt động khác giúp trẻ phát triển toàn diện
II.2 Thực trạng:
a Những thuận lợi và khó khăn:
+/ Thuận lợi:
Được sự chỉ đạo sát sao về chuyên môn của phòng giáo dục huyện
Được sự quan tâm chỉ đạo của Ban lãnh đạo nhà trường đã tổ chức mở lớp tập huấn về chuyên môn, tổ chức các đợt thao giảng, Hội giảng, Hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường để giáo viên được học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau và tạo điều kiện
về cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị để phục vụ cho các hoạt động dạy và học nói chung và môn học làm quen với toán nói riêng
Lớp mẫu giáo bé trung tâm có cùng một độ tuổi, nhận thức của các cháu tương đối đồng đều
Bản thân cũng không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp
vụ như tham gia học các lớp nâng cao, tìm tòi học hỏi qua sách báo, trên mạng về chương trình giáo dục mầm non và đã trải qua nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy thực tế ở trường Nên tôi được tiếp thu và tích lũy được một số kiến thức bổ ích
về “Một số giải pháp dạy học nâng cao chất lượng cho trẻ 3 - 4 tuổi làm quen với toán”
- Việc ứng dụng CNTT vào hoạt động dạy học đặc biệt thu hút trẻ với ưu điểm nổi trội về màu sắc , âm thanh, sự chuyển động linh hoạt
Nhà trường đã tổ chức được học Bán trú ở khu trung tâm Cũng từ đó, nhận thức của một số phụ huynh ngày một quan tâm hơn về việc học của con cái họ, đây cũng là điều kiện tốt để tuyên truyền cho phụ huynh biết được tầm quan trọng của ngành giáo dục mầm non và vận động phụ huynh cùng tham gia vào ủng hộ phế liệu và đóng góp tiền để mua đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc học tập của các cháu ở địa phương
Bên cạnh những thuận lợi tôi cũng còn gặp không ít khó khăn đó là:
+/ Khó khăn:
Là một xã vùng xa trung tâm huyện, đồng bào dân tộc thiếu số cũng khá đông.
Hầu hết học sinh là bố mẹ làm nông Đời sống thu nhập của một số phụ huynh còn thấp nên chưa có điều kiện để chăm sóc giáo dục con cái Vì thế trẻ ít được tiếp xúc bên ngoài nên việc vận động cho trẻ 3 tuổi đến trường còn gặp nhiều khó khăn, hầu như các cháu đến lớp chưa mạnh, chưa biết cách cầm bút, cách ngồi và
Trang 5nhận biết về toán còn kém chưa xác định được hình dạng, kích thước, số lượng, màu sắc Một số phụ huynh còn coi nhẹ việc học tập của con, thường cho con nghỉ học tùy tiện nên ít nhiều cũng làm ảnh hướng tới kết quả học tập của lớp Một số trẻ chưa hứng thú tham gia vào các hoạt động, chưa thụ động tiếp nhận kiến thức
- Số lượng đồ dùng, đồ chơi do các công ty sản xuất để phục vụ cho môn LQVT còn ít chưa được phong phú, giá thành cao
- Việc ứng dụng CNTT vào giờ học của cô giáo và trẻ còn có nhiều vướng mắc như: Để xây dựng được những giáo án điện tử hay những trò chơi trên phương tiện CNTT phải đầu tư tương đối nhiều về thời gian
- Học sinh đông, phòng học quá chật chưa đủ diện tích theo quy định của lớp học
b.Thành công- hạn chế:
b.1 Thành công:
Được sự quan tâm của BGH nhà trường tạo điều kiện cho tôi được đi tham dự
các lớp tập huấn về các chuyên đề tại PGD& SGD
Được sự quan tâm của các đồng nghiệp đã giúp đỡ góp ý chân thành cho tôi trong các tiết dạy thao giảng, Hội giảng, cách làm đồ dùng để phục vụ cho mỗi tiết dạy
Sự hỗ trợ về phế liệu của các bậc phụ huynh để làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ
để phục vụ cho một số tiết dạy và học
Bằng những kinh nghiệm và sự nổ lực của bản thân đã giúp tôi hoàn thành được SKKN và đã đưa vào áp dụng giảng dạy tại lớp mẫu giáo mầm 1 được BGH
và đồng nghiệp, các bậc phụ huynh công nhận, mến mộ và được tất cả giáo viên trong trường đều áp dụng vào để dạy cho học sinh Cũng từ đó dần dần thu hút được phụ huynh đưa trẻ đến trường
b.2 Hạn chế:
Mỗi năm nghiên cứu một đề tài SKKN cũng không có nhiều thời gian Vì
trong một năm học chúng tôi không chỉ giảng dạy, chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mà còn phải kiêm nhiệm thêm các công việc khác nữa Nên để nghiên cứu một đề tài SKKN không tránh khỏi sự lúng túng và sự thiếu sót của đề tài Trẻ chưa được học qua nhóm, lớp nhà trẻ nên việc thực hiện đưa trẻ ổn định vào nề nếp học tập phải mất khá nhiều thời gian
c Mặt mạnh – mặt yếu:
+/ Mặt mạnh:
Năm học 2013- 2014 Ban lãnh đạo nhà trường, tổ chuyên môn triển khai và
thực hiện tốt nhiệm vụ năm học mới theo kế họach của phòng giáo dục quy định Nhà trường tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả công tác tuyên truyền vận động cán bộ, giáo viên, thực hiện tốt các phong trào thi đua, nhất là phong trào thi đua "Dạy tốt, học tốt", phong trào “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo” góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
Ban lãnh đạo tổ chức họp chuyên môn, sinh hoạt tổ theo định kỳ, để các đồng nghiệp thảo luận về những điểm mạnh, điểm yếu của các đồng chí qua các đợt
Trang 6dạy thao giảng, dự giờ đột xuất để giáo viên nắm bắt các kiến thức, phát huy các điểm mạnh và khắc phục những điểm yếu
Bản thân cũng biết được tầm quan trọng, ý nghĩa của việc dạy và học, muốn có bài dạy hay đảm bảo về nội dung, chất lượng, phù hợp với lúa tuổi trẻ thì phải học hỏi từ đồng nghiệp, sưu tầm qua sách báo, trên mạng, phải đầu tư về kinh phí mua máy tính, kết nổi mạng Itơnet để thuận tiện tham khảo tài liệu, tham khảo các giáo
án, bài dạy hay để đúc rút kinh nghiệm Trong tiết dạy biết cách chuyển đổi các hình thức tổ chức, cách lồng ghép tích hợp các môn học phù hợp tạo cho tiết học sinh động để lôi cuốn trẻ chú ý vào tiết học nên trẻ rất hứng thú học
Thường xuyên sưu tầm phế liệu để làm đồ dùng, đồ chơi phù hợp đưa vào giảng dạy để gây hứng thú cho trẻ
Tích cực tham mưu với Ban lãnh đạo, chuyên môn xin hỗ trợ kinh phí để mua sắm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc dạy và học
Được lòng tin của nhân dân nên việc tuyên truyền phụ huynh quyên góp phế liệu, hỗ trợ tiền mua sắm đồ dùng, đồ chơi và nổi bật nhất phụ huynh đã ủng hộ tiền mua ti vi 35 in màn hình mỏng cho học sinh học
+/ Mặt yếu: Trong tiết dạy đôi lúc xứ lý các tình huống chưa được kịp thời,
bản thân là người miền trung nên lời nói còn hơi nặng, cách phát âm đôi lúc chưa được chuẩn
d Các nguyên nhân, các yếu tố tác động:
Bản thân luôn xác định được rõ với mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm của năm học
là “ Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, tăng cường công tác quản lý, chăm sóc giáo dục trẻ”
Giáo dục là một vấn đề luôn nhận thức được sự quan tâm hết sức đặc biệt ở nước
ta Trong quá trình hội nhập phát triển kinh tế của đất nước như hiện nay, giáo dục lại càng chiếm vị trí hết sức quan trọng Nghị quyết TW 2 Khóa VIII nêu rõ:
“Giáo dục cùng với khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu” Nhận thức được
tầm quan trọng của giáo dục nên tôi luôn tìm cách nghiên cứu, đổi mới đưa ra một
số giải pháp thích hợp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Trong đó phải kế đến vấn đề: “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với toán”
Như chúng ta đã biết: các bậc làm cha, làm mẹ sinh con ra ai cũng muốn được gửi gắm con mình được vào một môi trường giáo dục tốt nhất, an toàn nhất Do
đó, trong quá trình giảng dạy người giáo mầm non luôn là người có tính sư phạm cao, phẩm chất đạo đức tốt, sự cộng tâm và tình yêu đối với trẻ thơ “Cô giáo như
mẹ hiền” Trong sự qua lại giữa giáo viên và các cháu với yêu cầu đặt ra phải phù hợp với đặc điểm sinh lí của trẻ có nhiều yếu tố tham gia vào quá trình dạy học đó là:
- Giáo viên là người bạn, là người mẹ của trẻ luôn xem trẻ là trọng tâm để từ đó
có những tác động giúp trẻ khám phá được thế giới xung quanh
- Người giáo viên luôn lắng nghe và chia sẽ với trẻ để khơi gợi tính tò mò, lòng ham hiểu biết của trẻ Như thế trẻ mới phát triển nhận thức và tiếp thu bài một cách có hiệu quả hơn
Trang 7Vì vậy để đáp ứng theo yêu cầu phát triển của xã hội, từng bước nâng cao dần chất lượng, hiệu quả giáo dục của xã nhà, nâng cao dần chất lượng giáo dục của học sinh ngang tầm với sự phát triển chung của đất nước Chính vì lí do đó mà nguyên nhân tác động cho tôi luôn không ngừng sự năng động, sáng tạo, tự tìm tòi học hỏi về năng lực chuyên môn để tạo cho mình một thương hiệu “Luôn vì trẻ thơ” Làm giáo viên cũng như các nhà kinh doanh, sản phẩm của các nhà kinh doanh là hàng hóa, sản phẩm của người giáo viên là học sinh Biết được cách nghĩ, cách làm, cách thực hiện Cứ vào đầu năm học mới lớp tôi luôn nhận được
sự tin cậy của các bậc phụ huynh và học sinh lớp tôi năm nào cũng đông Đó chính là nguyên nhân và các yếu tố trên đã tác động cho tôi
e Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra:
+/ Nghiên cứu tình hình:
- Quan sát thực tế.
- Tham khảo tài liệu sách, báo toán học mầm non.
- Chương trình hướng dẫn tổ chức thực hiện chăm sóc giáo dục trẻ 3-4 tuổi.
- Tài liệu bồi dưỡng hè cho cán bộ quản lý và giáo viên mầm non
- Một số tạp chí toán học GDMN.
- Tìm hiểu trên CNTT về chương trình GDMN.
+/ Thực trạng:
Như chúng ta đã biết bộ môn cho trẻ làm quen với toán được phân bố đồng đều trong chương trình giảng dạy mầm non 3 độ tuổi Mẫu giáo bé, mẫu giáo nhỡ, mẫu giáo lớn Theo nguyên tắc từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Đối với
đồ dùng trực quan để dạy một số giải pháp cho trẻ làm quen với toán cũng cần nhiều về số lượng và yêu cầu đồ dùng trực quan của từng tiết cũng khác nhau và phức tạp dần lên, cần có đồ dùng trực quan chuẩn và chính xác về màu sắc, hình dạng v.v
Bộ môn làm quen với toán là một bộ môn hấp dẫn lôi cuốn trẻ vào tiết học nếu như giáo viên đầu tư kỷ lưỡng về tiết dạy, chuẩn bị tốt nội dung, phương pháp, đồ dùng, đồ chơi, biết chuyển đổi đội hình, lồng ghép, tích hợp các chủ đề, trò chơi phù hợp Tuy nhiên trong quá trình tổ chức hướng dẫn của giáo viên thường hay mắc phải một số nhược điểm sau:
Khi dạy trẻ làm quen với môn học toán còn nhiều bất cập bởi vì đồ dùng
trực quan còn ít, đôi lúc chưa đủ dẫn đến luyện tập ít nên tiết học chưa đem lại kết quả như mong muốn, hình thức chưa phong phú, một số nội dung chưa được khắc sâu
Giáo viên còn nói nhiều, cách truyền đạt chưa được lưu loát, chưa phát huy được tính tích cực của trẻ khi tham gia vào các hoạt động
Việc ứng dụng CNTT vào hoạt động dạy học cũng chưa thường xuyên
Ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, khi đọc các chữ số còn ngọng Trẻ chưa thực sự hứng thú với bộ môn này
Về nhận thức của trẻ :
Do đặc điểm tâm lí của trẻ rất hiếu động, thích khám phá, tò mò nên trẻ không chỉ ngồi nhìn và nghe cô giáo giảng bài hoặc trẻ nói nhiều Chính vì vậy nếu không có đồ dùng trực quan, không cho trẻ thao tác thực hành trên đồ vật đối tượng nhận biết thì trẻ dễ bị phân tán ít chú ý, mức độ hứng thú không cao, trí
Trang 8thức lĩnh hội được không sâu và hay bị quên Vì thế khi trẻ tập hợp số lượng, đặt chữ số tương ứng hay bị nhầm, đếm hay nhảy cóc, chưa nhận dạng đúng kích thước- hình dạng, định hướng trong không gian chỉ định hướng được một đến hai phía, nhầm lẫn về thời gian như (buổi sáng thì nói buổi trưa hoặc buổi tối), chưa nhận biết và phân biệt được các hình
Với kết quả khảo sát trên trẻ vào đầu năm học tôi rút ra được một số vấn đề như sau:
- Trẻ hứng thú tham tiết học (đặc biệt là môn học toán) chỉ đạt: 45-50%.
- Trẻ biết tập hợp số lượng và chữ số- phép đếm là 30-35%.
- Biết kích thước- hình dạng là 25-30%.
- Định hướng trong không gian 30-35%.
- Định hướng về thời gian 20-30%.
- Nhận biết, phân biệt được các hình (hình vuông, tròn, chữ nhật) 30-35%
- Biết trả lời câu hỏi 30-35%.
Nhìn vào thực tế tôi thấy kết quả còn thấp so với yêu cầu, mục tiêu của bộ môn toán Vì vậy tôi luôn băn khoăn trăn trở tìm ra mọi giải pháp phù hợp để giúp trẻ học tốt bộ môn này Thông qua giờ học phát triển nhận thức trẻ biết thể hiện tính
tò mò ham hiểu biết, óc quan sát, phán đoán, khả năng phân loại, so sánh, nhận xét:( theo đặc điểm, số lượng, hình dạng, kích thước, màu sắc …) về sự vật, đồ vật, con người.v.v
Từ những vấn đề trên việc tìm ra giải pháp tốt nhất để hình thành những biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ 3-4 tuổi một cách chính xác bền vững khắc phục được những khó khăn của địa phương, phát huy được tính tích cực của trẻ là thiết thực
là cấp bách và cũng là điều quan trọng trong thực tế hiện nay Vì thế tôi đã đưa ra
“Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với toán” như
sau:
II.3 Giải pháp, biện pháp
a/ Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:
+/ Mục tiêu của một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với toán”:
*/ Xác định được nội dung và nhiệm vụ trong từng nội dung cụ thể giúp trẻ mẫu giáo Bé làm với các biểu tượng ban đầu về toán:
a.1) Tập hợp - số lượng và chữ số - phép đếm :
- Dạy trẻ biết đếm đến 3 để nhận biết số lượng các phần tử của nhóm đồ vật trong phạm vi , trả lời câu hỏi: bao nhiêu? có số lượng là mấy?
- Dạy trẻ so sánh số lượng của 2 nhóm và đếm để nhận biết mối quan hệ, trả lời các câu hỏi số lượng nào nhiều hơn? nhiều hơn mấy? Thực hiện một số phép biển đổi đơn giản như thêm bớt một số lượng vào nhóm đồ vật cụ thể:
- Dạy trẻ sử dụng và nhận biết các số từ 1- 5 để chỉ số lượng các phần tử của nhóm đồ vật
Ví dụ: Chủ đề bản thân Cho trẻ xếp số lượng Búp Bê xuống sàn nhà, cho trẻ đếm số lượng, Cô hỏi 1 con Búp Bê tương ứng chữ số mấy? cho trẻ đặt số tương ứng 1-1, tương tự cho trẻ xếp số lượng tương ứng với chữ số từ 1-5 Sau đó cô tổ chức cho trẻ chơi: Hãy về đúng chỗ của mình Bạn có chữ số 1 về ngồi đầu hàng, bạn có chữ số 2 về đúng cạnh bạn số 1 tương tự và cho trẻ ngồi theo hàng ngang
Trang 9từ số 1 đến số 5 Cô thay đổi các hình thức cho trẻ chơi số lẽ chạy về ngồi trước (1,3,5), số chẵn về sau
- Chia các nhóm đồ vật cụ thể có số lượng trong phạm vi 4 thành 2 phần
Ví dụ: tổ chức cho trẻ ngồi theo nhóm, 1 nhóm chia theo ý thích, 1 nhóm chia
theo yêu cầu và ngược lại Để cho trẻ có hình thức thi đua
a.2) Kích thước
- Dạy trẻ biết thực hiện về kích thước so sánh “to hơn – nhỏ hơn”, cao hơn – thấp hơn, để nhận biết kích thước và mối quan hệ kích thước giữa các đối tượng
Ví dụ: Khi dạy trẻ về kích thước “To hơn – nhỏ hơn” Chủ đề thế giới động vật, tôi kể cho trẻ nghe một câu chuyện về hai anh em Gấu con cùng chơi trò chơi bò chui qua 1 chiếc cổng và đưa ra tình huống: Gấu em nhỏ hơn nên Gấu anh nhường cho Gấu em chui qua cổng trước, Gấu em thì chui qua rất dễ dàng còn Gấu anh chui sau nhưng cứ loay hoay mãi mà vẫn không chui qua cổng được Để trẻ suy nghĩ vì sao Gấu anh không chui qua cổng được? Còn Gấu em lại chui dễ dàng? Như vậy nội dung bài dạy được đưa ra rất tự nhiên và trẻ rất hào hứng tìm cách giải quyết Sau đó tôi lại cho 2 con gấu cùng ngồi cạnh với nhau để cho trẻ tiếp tục nhận xét và đặt ra câu trả lời
Ví dụ: “Cao hơn – thấp hơn” Chủ đề gia đình
Tôi giới thiệu sắp tới có hội thi “Người mẫu thanh lịch” hai anh em sinh đôi ban Kim Đan cũng đăng kí đi thi đấy các con ạ, hôm nay cô tổ chức đo chiều cao nếu bạn nào đủ kích thước mới được tham gia , khi đo cho 2 trẻ lên gần bờ tường đo,
đo xong cô đánh dấu dùng thước đo cho trẻ đếm số đo, cô gắn số tương ứng, cho trẻ so sánh 2 bạn (Hai bạn bằng nhau) Bạn Duy cũng tham gia dự thi cô tiếp tục
đo và ghi số tương ứng, cho trẻ so sánh số đo, hỏi trẻ bạn nào cao hơn? Có số là mấy? bạn nào thấp hơn có số đo là mấy? lúc này cho 3 trẻ đứng cạnh nhau Thế bạn nào đủ chiều cao đi thi… Với cách làm này trẻ rất hứng thú học và tham gia vào các hoạt động và cũng biết được số đo của mình, biết mình thấp hơn phải cố gắng ăn, uống… Giải pháp này không chỉ giúp trẻ học tốt phép đo mà còn biết chăm sóc sức khỏe nữa Cô đo 1 vài trẻ sau đó cho từng trẻ lên đo cho bạn
a.3) Hình dạng:
- Dạy trẻ nhận biết, gọi tên các khối: khối tam giác, khối vuông, khối chữ nhật Nhận biết đặc điểm rõ nét của các khối như: Số mặt, hình dạng các mặt của từng loại khối
- Cho trẻ chọn hình theo mẫu của cô, trẻ nói tên hình đã chọn
- Phân biệt các hình qua những dấu hiệu bề ngoài rõ nét như: Hình tròn lăn được
do tính chất của đường bao quanh, hình vuông với hình chữ nhật giống nhau ở chỗ là đều có 4 cạnh, nhưng khác nhau ở chỗ là hình vuông có 4 cạnh dài bằng nhau còn hình chữ nhật thì có 2 cạnh dài hơn
- Qua đó phát hiện sự giống nhau và khác nhau giữa các khối
Ví dụ: Khi cho trẻ ôn nhận biết các hình: Hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật Tôi kể cho trẻ nghe câu chuyện sáng tạo về vương quốc các hình, hình học Với các nhân vật là các hình ai cũng cho mình là đẹp nhất và tôi đã lồng đặc điểm các hình qua lời thoại của các nhân vật: “Hình vuông nói: Tôi đẹp nhất
Trang 10vì tôi có các cạnh bằng nhau, hình tròn nói tôi đẹp nhất vì tôi có đường tròn bao quanh,….” Với cách làm này tôi nhận thấy trẻ rất thích thú nghe chuyện và kiến thức tôi cung cấp cho trẻ cũng rất tự nhiên không gò ép
a.4) Định hướng trong không gian:
Dạy trẻ biết xác định vị trí đồ vật so với các hướng cơ bản của bạn khác hay của đối tượng khác: Phía trên - Phía dưới, phía trước - phía sau, tay phải - tay trái
Ví dụ 1: Xác định phía trên - phía dưới, phía trước - phía sau, tay phải - tay trái của bản thân bằng cách cho trẻ ngẩng đầu lên hay cúi đầu xuống để có thể nhìn thấy vật ở vị trí nào đó; phía trước - phía sau được xác định trẻ có nhìn thấy vật đó
ở trước mặt hay không? Tiếp tục cho trẻ xác định bằng cách khó hơn như cho trẻ đội mũ, chân đi dép, phía trước có bông hoa, sau lưng cho trẻ mang cặp và lần lượt hỏi các phía Khi trẻ đã xác định được các phía tôi tiếp tục cho trẻ xác định đối tượng khác
a.5) Xác định về thời gian:
Biểu tượng này được dạy ở mọi lúc, mọi nơi và các môn học khác
- Qua các thời điểm sinh hoạt trong ngày, qua cách trò chuyện, thảo luận để giúp trẻ nhận biết ngày - đêm
Ví dụ: Cô và trẻ trò chuyện về một ngày của bé như: Ban ngày bé đi đến trường mẫu giáo để được học, để ăn cơm, đi chơi công viên Bố mẹ, cô giáo đi làm Ban đêm bé đi ngủ
- Cho trẻ xem các bức tranh vẽ về cảnh sinh hoạt của gia đình vào ban ngày, ban đêm; nghe các câu chuyện nói về ban ngày, ban đêm
*/ Tạo môi trường cho trẻ hoạt động.
- Môi trường tổ chức các hoạt động học tập (hoạt động tạo hình, âm nhạc, vận
động ) Môi trường tổ chức vui chơi phù hợp theo từng chủ đề
- Giáo viên phải xác định rõ mục đích của mỗi loại tranh ảnh, đồ dùng, đồ chơi ,để giúp trẻ tích cực khai thác, tìm tòi, nghĩ ra nhiều cách chơi đáp ứng việc cung cấp và cũng cố kiến thức, kỹ năng cho trẻ
Ví dụ: Tranh mảng tường có thể sử dụng để giới thiệu chủ đề, cung cấp kiến
thức, kinh nghiệm cho trẻ hoạt động Khi làm đồ dùng, đồ chơi giáo viên gợi ý cho trẻ tìm ra những dấu hiệu để trẻ củng cố các kiến thức như: Về số lượng, hình dạng, kích thước.v.v
- Giáo viên phải lên kế hoạch sử dụng từng loại đồ dùng, đồ chơi vào các bước
mở chủ đề, khám phá chủ đề và kết thúc chủ đề Xác định rõ từng loại đồ chơi để đưa vào hoạt động học
Ví dụ: Chủ đề động vật: Cho trẻ tham quan góc sách, hỏi trẻ trên giá sách hôm nay có gì đổi mới? có bao nhiêu con vật? Cô cháu mình cùng đếm, đọc chữ số, các con vật này sống ở đâu? Thế con Voi và con Lợn con nào cao hơn, con nào thấp hơn Quyển sách hình gì?, tìm xem có cái gì có hình khối? (hộp đất nặn),.v v
*/ Phát huy tối đa, tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ.
- Để phát huy tối đa tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ tôi đã lựa chọn nội dung hoạt động phù hợp với yêu cầu giáo dục, hứng thú và kinh nghiệm của trẻ Trước khi bắt đầu cho trẻ làm quen với kiến thức mới giáo viên tổ chức cho trẻ