Giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên việt nam hiện nay theo tư tưởng hồ chí minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên, trong đó có những quan niệm của Người nói về giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên không chỉ có ý nghĩa chỉ đạo mà còn để chúng ta tiếp tục ngh

ĐẠ

Ƣ ĐẠ

NGUYỄN THỊ Ê

Á DỤC TINH THẦN LẬP NGHIỆP Ê VIỆT NAM HIỆ Y E Ƣ ƢỞNG HỒ Í M

LUẬ Ạ SĨ

YÊ Ồ Í M C

– 2018

M Đ

Tôi xin n ôn n n i n i n

ôi, dưới sự ướng dẫn c T T n n i ,

n n n n ự , n n n ư dẫn n

H Nội, n 20 n 1 n 2018

c ả

Nguyễn Thị Hiên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 3

3 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 9

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của đề tài 9

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 10

6 Đóng góp 10

7 Kết cấu 10

N I DUNG 11

ƯƠ I DUNG Đ ỂM CỦA HỒ Í M Ề Á DỤC TINH THẦN LẬP NGHIỆP Ê ỆT NAM 11

uan đ ểm của Hồ hí M nh về o dục, Thanh n ên, o dục tinh thần lập nghiệp 11

1.1.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về Giáo dục 11

1.1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về Thanh niên 14

1.1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về Giáo dục tinh thần lập nghiệp 18

1.2 Những nộ dun cơ bản của quan đ ểm Hồ hí M nh về o dục tinh thần lập nghiệp cho thanh n ên ệt Nam 23

1.2.1 Giáo dục mục tiêu lập nghiệp cho thanh niên 23

1.2.2 Giáo dục thanh niên có ý chí, nghị lực, bản lĩnh quyết tấm vượt qua mọi khó khăn, gian khổ 27

1.2.3 Giáo dục thanh niên ra sức học tập, nâng cao trình độ, để thanh niên tham gia vào xây dựng và bảo vệ đất nước 33

1.2.4 Giáo dục một số phẩm chất đạo đức trong giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên 40

Phươn ph p o dục thanh n ên lập nghiệp 47

1.3.1 Kết hợp giữa gia đình, nhà trường với xã hội trong việc giáo dục thanh niên 47 1.3.2 Phát huy ý thức tự giáo dục, tự rèn luyện và nêu gương người tốt việc tốt để giáo dục thanh niên 49 1.3.3 Tập hợp thanh niên trong các tổ chức đoàn để giáo dục thanh niên 51

Tiểu kết chươn 53

ƯƠ ỰC TRẠ Ả P ÁP Á DỤC TINH THẦN LẬP NGHIỆP Ê ỆT NAM HIỆ Y E Ư ƯỞNG HỒ Í M 54 2.1 Tầm quan trọng của việc o dục tinh thần lập nghiệp cho thanh n ên ệt Nam hiện nay 54

2.1.1 Vị trí, vai trò của thanh niên trong sự nghiệp đổi mới của nước ta 54 2.1.2 Sự cần thiết phải giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên Việt Nam hiện nay 57

2.2 Thực trạn o dục tinh thần lập nghiệp của thanh n ên ệt Nam hiện nay 63

2.2.1 Những thành tựu đã đạt được trong việc giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên Việt Nam hiện nay 63 2.2.2 Những hạn chế trong việc giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên Việt Nam hiện nay 81 2.2.3 Nguyên nhân 85

2.3 Một s giả ph p nhằm nân cao chất lượn o dục tinh thần lập nghiệp cho thanh n ên ệt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ hí M nh 88

2.3.1 Nâng cao tính tự giác ý thức học tập, rèn luyện của thanh niên trong giai đoạn hiện nay 88

2.3.2 Tăng cường sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục gia đình, nhà trường, đoàn thể với xã hội trong việc giáo dục tinh thần lập nghiệp

cho thanh niên 91

2.3.3 Đẩy mạnh phương pháp giáo dục thanh niên thông qua việc lấy gương “người tốt, việc tốt” 95

ểu kết chươn 99

KẾT LUẬN 100

DANH MỤ ỆU THAM KHẢO 102

DANH MỤ Á Ữ VIẾT TẮT

CSDN: Cơ sở dạy nghề

CĐN: Cao đẳng nghề

ĐH KHTN: Đại học Khoa học Tự nhiên

ĐHQGHN: Đại học quốc gia Hà Nội

MỞ ĐẦU

ý do chọn đề tà

Hồ Chí Minh vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam Trong suốt quãng thời gian hoạt động cách mạng của mình, Người đã để lại rất nhiều di sản quý giá cho đất nước và dân tộc Việt Nam Người là tấm gương sáng cho các thế

hệ thanh niên học tập và noi theo Trong toàn bộ hệ thống tư tưởng của Người, Người đã dành một phần không nhỏ để nói và có các bài viết, viết về những mặt mạnh, yếu của tầng lớp thanh niên

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, thanh niên có vai trò quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước Bởi thanh niên là lực lượng đông đảo trong xã hội, là những người trong độ tuổi sung sức nhất về thể chất, trí tuệ, năng động sáng tạo,và luôn luôn muốn khẳng định bản thân mình Tuy nhiên, họ lại là lực lượng còn khá non trẻ, thiếu kinh nghiệm, Hồ Chí Minh

đã từng nhận xét mặt nhược điểm của Thanh niên “ Khuyết điểm là ham chuộng hình thức, thiếu thực tế, bệnh cá nhân, bệnh “anh hùng”[40, tr 66] nên cần được sự quan tâm, giáo dục, chăm lo của các thế hệ đi trước và toàn xã hội Nhận thức được điều đó trong quá trình lãnh đạo cách mạng Đảng Cộng Sản Việt Nam và Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến công tác giáo dục – đào tạo thế hệ trẻ tương lai của đất nước Thế hệ thanh niên trước, đã sẵn sàng lên đường tham gia vào cuộc giải phóng dân tộc Còn thế hệ thanh niên hiện nay, phải luôn ý thức được trách nhiệm của mình đối với đất nước, góp phần công sức của mình vào việc xây dựng nên một đất nước Việt Nam giàu mạnh Để xứng đáng với những gì mà Hồ Chí Minh mong đợi “ Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”[38, tr 35]

Ngày nay, đất nước đang tiến hành công cuộc đổi mới và thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên, trong đó có những quan niệm của Người nói về giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên không chỉ có ý nghĩa chỉ đạo mà còn để chúng ta tiếp tục nghiên cứu Điều quan trọng phải vận dụng nó một cách hiệu quả vào giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên nước ta hiện nay

Sau 30 năm đất nước ta tiến hành công cuộc đổi mới, đất nước ta đã đặt được nhiều thành tựu to lớn về các mặt như: kinh tế, văn hóa vvv…Đạt được thành quả như vậy là do sự lãnh đạo của Đảng và nhà nước, một phần không nhỏ góp sức, trí tuệ của mình vào những thành quả đó là tầng lớp thanh niên Bởi thanh niên là lực lượng quan trọng của đất nước, sự phát triển của thanh niên không những ảnh hưởng đến tương lai của đất nước, dân tộc mà còn ảnh hưởng đến tương lai của nhân loại Chính vì vậy, Đảng và nhà nước đã nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò quan trọng của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng, luôn quan tâm đến công tác giáo dục thanh niên, để đào tạo các lớp người kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Song những năm gần đây, do tác động của kinh tế thị trường và sự hạn chế của các biện pháp giáo dục thanh niên đã ảnh hưởng không nhỏ đến nhận thức và hành động của thanh niên Đã không ít thanh niên đã dao động về lý tưởng, lệch lạc trong nhận thức về giá trị sống, bàng quang với trách nhiệm xã hội, lười biếng lao động, chạy theo lối sống thực dụng, buông thả, không có chí tiến thủ, không xác định được mục tiêu, ý chí phấn đấu, thiếu trách nhiệm vào việc lựa chọn nghề nghiệp cho bản thân mình, giúp mình lập thân, lập nghiệp Hơn lúc nào hết, thanh niên cần phải rèn luyện nhân cách, là sự chuẩn bị quan trọng giúp

họ bước vào cuộc sống Bởi thanh niên là những người luôn luôn giàu khát vọng, ước mơ và hoài bão, có tinh thần dấn thân, dám xông pha vào lĩnh vực khó, sẵn sàng tới vùng khó khăn nhất, luôn tràn đầy tinh thần lập nghiệp để

xây dựng một thế hệ thanh niên Việt Nam năng động, sáng tạo Hiện nay, có rất nhiều các dự án, các phong trào lập nghiệp, vvv…do Đảng, nhà nước chỉ đạo và Trung ương Đoàn phát động đã và đang thu hút sự tham gia đông đảo của tầng lớp thanh niên và đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về các lĩnh vực kinh tế - chính trị - xã hội Bên cạnh đó, vẫn còn một số bộ phận không nhỏ của tầng lớp thanh niên đang có hạn chế về mặt nhận thức, hành động, và mục tiêu, sự nghiệp của mình Cho nên, chúng ta cần đẩy mạnh việc giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh là rất cầnthiết, phù hợp với mặt lý luận và thực tiễn của nước ta.Vì vậy,

tác giả chọn đề tài“ o dục tinh thần lập nghiệp cho thanh n ên ệt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ hí M nh” làm đề tài luận văn của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

2.1 Những công trình liên quan đến đề tài:

Hiện nay, vấn đề về giáo dục thanh niên, lập nghiệp của thanh niên đã được rất nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu và nghiên cứu thanh niên theo nhiều góc độ khác nhau

*Những công trình nghiên cứu về lập nghiệp và tinh thần lập nghiệp của thanh niên Việt Nam hiện nay

Thanh Diệu (2005), “Tri th c l p nghi p”Nxb Từ điển bách khoa, Hà

Nội Tác giả đã đề cập những vấn đề về lập nghiệp của thanh niên, hướng dẫn những kinh nghiệm ứng xử trong giao tiếp hàng ngày, các lĩnh vực của xã hội Đặc biệt, trong quá trình lập nghiệp của thanh niên, tác giả đã hướng dẫn cho thanh niên những kinh nghiệm để duy trì việc làm; sức khỏe, mục đích và nghệ thuật kinh doanh của thanh niên; phong cách lãnh đạo; phương pháp làm việc sao cho phù hợp và đạt hiệu quả cao

Trần Đình Thêm (2009), “L p nghi p”Nxb Phương Đông, Hà Nội

Trong cuốn sách này, tác giả đã giới thiệu cho các thanh niên, sinh viên mới

ra trường về nghề nghiệp, việc làm, cách chọn nghề, con đường lập nghiệp cho bản thân Hướng dẫn cho các thanh niên cách tìm việc sao cho đạt được kết quả tốt nhất

Nguyễn Thanh Hằng (2014), “L n n ni n p nghi p”, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội Giới thiệu những tấm gương điển hình vượt khó vươn lên của làng thanh niên lập nghiệp dọc theo con đường Hồ Chí Minh Điều

đó, đã mang lại nhiều thay đổi cho những vùng miền khó khăn của đất nước.Kết quả là cuộc sống của họ ngày càng được cải thiện.Bên cạnh đó còn chia sẻ những kinh nghiệm của mô hình làng thanh niên lập nghiệp

Ngô Thị Thu Dung “X dựn ô n ư ấn họ ường - một tổ ch c

hỗ tr họ in , in i n ọc t p, l p nghi p”, Tạp chí Tâm lý học, số 11,

2009 Tác giả đã đánh giá một cách khách quan những mặt ưu điểm và nhược điểm của tình hình hướng nghiệp cho các bạn học sinh học ở các trường Trung học Phổ thông hiện nay Từ những mặt hạn chế của thực trạng hướng nghiệp của các trường hiện nay, tác giả đã đề ra các giải pháp để làm tăng vai trò của công tác hướng nghiệp cho bạn học sinh.Mục đích là giúp các bạn học sinh định hình được việc lựa chọn nghề nghiệp cho chính mình

Chu Nam Chiếu “Họ i : ĩ n n ôn ể thi d n

học sinh th kỉ 21”(2011), Nxb Kim Đồng Cuốn sách đã giới thiệu những

câu chuyện và đưa ra những lời khuyên về việc tư trang bị đầy đủ năng lực và tri thức, tự tin thấu hiểu bản thân, óc sáng tạo, năng động, khả năng thu thập

và xử lý thông tin, đức tính trung thực trong hợp tác với người khác, năng lực giải quyết vấn đề và hòa giải mâu thuẫn… giúp các bạn trẻ có khả năng làm việc thành công khi bước vào con đường lập nghiệp

Hải Uyên “L n n ni n p nghi p dọ ường H Min ô n

kinh t nôn - t h p c Đ n n ni n”, Tạp chí Lao động và xã

hội, số 283, năm 2006 Tác giả đã giới thiệu về mô hình nông lâm kết hợp và

đã mang lại nhiều kết quả Qua đó hình thành các làng thanh niên lập nghiệp ở: Sông Rộ, Phúc Trạch vvv…đang thực sự là những điểm sáng dọc đường

Hồ Chí Minh với những thành quả là: bãi mía, đồi chè, những vườn bưởi….đang vươn lên xanh tốt do bàn tay, khối óc và nghị lực phi thường của các đoàn viên thanh niên Nhờ vậy, mà cuộc sống ở các làng thanh niên lập nghiệp dọc đường Hồ Chí Minh đã ổn định và từng bước đi lên phát triển kinh tế, làm giàu cho các hộ gia đình và góp phần xây dựng đất nước

Nguyễn Phương Hồng, “Nhữn b i ọc kinh nghi m c p n

n ni n p nghi p”(1997), Nxb Thanh Niên, Hà Nội Tác giả đã tổng kết

những thành tựu đã đạt được từ các phong trào thanh niên lập nghiệp Qua đó, tác giả cũng nêu ra sáu bài học kinh nghiệm từ phong trào thanh niên lập nghiệp: là một chủ trương đúng đắn, kịp thời, phù hợp với nguyện vọng bức xúc của thanh niên, tạo cơ hội cho thanh niên phát huy tinh thần lao động và

áp dụng những thành tựu khoa học, công nghệ để xây dựng đất nước, sức sống của phong trào là sự kết hợp hài hòa, thống nhất giữa lợi ích của đất nước với lợi ích của gia đình, hoạt động của phong trào thanh niên lập nghiệp

là đảm bảo đúng đường lối, chính sách pháp luật của nhà nước, sự lãnh đạo thống nhất giữa các ngành, các cấp từ trung ương đến cơ sở là điều kiện để phong trào phát triển mạnh mẽ, toàn diện… Tuy nhiên, tác phẩm tổng kết những kinh nghiệm của phong trào thanh niên lập nghiệp từ những năm đầu của thế kỉ 21, chính vì vậy, do yêu cầu của thực tiễn đặt ra cần phải tiếp tục đi sâu nghiên cứu để thấy vai trò của thanh niên trong quá trình lập nghiệp

Nguyễn Tiến Đoàn, “N ười l p nghi p”(2015), Nxb Văn hóa văn nghệ

thành phố Hồ Chí Minh Tác giả đã tập hợp những kinh nghiệm quý báu cho những người bắt đầu lập nghiệp Từ đó, dựa vào những kinh nghiệm mà tác giả đã tổng kết thì họ sẽ biết cách gặt hái những thành công trên con đường

lập nghiệp của mình: gợi ý ra các ý tưởng và hướng dẫn lập ra những kế hoạch để thanh niên khởi nghiệp

“T n ường kh n n ự tạo vi n ni n Vi t Nam” của

tác giả Ngô Quỳnh An, Luận án tiến sĩ Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân, năm 2012 Tác giả đã nêu ra những yếu tố thúc đẩy và cản trở khả năng tự tạo việc làm của thanh niên trong bối cảnh nước ta đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế Bởi chính việc làm sẽ là điều kiện để thanh niên có thể tồn tại

và phát triển.Từ đó, xác định vai trò của con người và vốn xã hội đối với khả năng tự tạo việc làm của thanh niên Đề xuất những phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao khả năng tự tạo việc làm của thanh niên trong hoàn cảnh đất nước ta hiện nay Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, đã có nhiều vấn đề phức tạp đặt ra với những khó khăn và thách thức cần phải tiếp tục đi sâu nghiên cứu để có những phương hướng và giải pháp phù hợp với tình hiện đất nước ta hiện nay

“Những bi n p p y ể p n ực c n ni n, ọc

in , in i n n ự nghi p ôn n i p , i n ại ấ nước” của

tác giả Nguyễn Thị Phương Hồng, Luận án tiễn sĩ Viện nghiên cứu Chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, năm 1996 Tác giả đã nêu ra vị trí, vai trò của thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, những chính sách đào tạo thanh niên cho phù hợp với công cuộc hiện đại hóa của đất nước Đề xuất các quan điểm, giải pháp chính sách để giúp thanh niên nắm bắt các cơ hội việc làm và phát triển nghề nghiệp của họ

* Những công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và giáo dục thanh niên

Văn Tùng “ Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên”(1997), Nxb Thanh Niên, Hà Nội Tác giả đã trình bày những luận điểm

cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, bồi dưỡng thanh niên qua

các thời kỳ cách mạng Nội dung giáo dục, bồi dưỡng thanh niên trong tư tưởng Hồ Chí Minh Phương châm, phương pháp giáo dục, bồi dưỡng thanh niên trong tư tưởng Hồ Chí Minh

“Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục - đào tạo thanh niên ở nước ta hiện nay” Luận án tiến sĩ của tác giả Đoàn Nam Đàn, năm 2000 Tác giả đã làm rõ các nội dung cơ bản về giáo dục và đào tạo thanh niên Trên cơ

sở đó, đánh giá thực trạng việc vận dụng tư tưởng của Hồ Chí Minh về công tác giáo dục, đào tạo thanh niên nước ta hiện nay

“Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong công cuộc xây dựng đất nước (từ 1975-1996)” Luận án tiến sĩ triết học Trần Thị Nhơn, năm 2001 Tác giả đã đi sâu nghiên cứu cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên trong cách mạng Việt Nam Sự thể hiện tư tưởng này trong quá trình xây dựng đất nước, để từ đó chúng ta thấy được trách nhiệm của mọi người, tổ chức trong việc chăm lo đào tạo cho thanh niên

Đoàn Nam Đàn “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên”( 2008), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Cuốn sách trình bày những vấn đề cơ bản về nguồn gốc, quá trình hình thành tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên, vận dụng tư tưởng giáo dục thanh niên của người trong điều kiện hiện nay và những biện pháp nhằm triển toàn diện phát huy mọi năng lực của thanh niên phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Văn Tùng “ Tư tưởng Hồ chí Minh về tổ chức và giáo dục thanh niên” (2008), Nxb Thanh Niên, Hà Nội Tác giả đi sâu nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh với vấn đề giáo dục thanh niên Từ việc Nguyễn Ái Quốc với nhận định về tình hình thanh niên ở Đông Dương hồi đầu thế kỉ 20, chỉ rõ vai trò của Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt Nam với sự ra đời của Đoàn Thanh niên Cộng sản… Tác giả làm rõ những vai trò, vị trí, khả năng cách mạng và

quan điểm, nhìn nhận, đánh giá về thanh niên của Hồ Chí Minh và tiếp tục phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng, củng cố tổ chức đoàn, giáo dục, đào tạo thanh niên và phương pháp công tác thanh thiếu nhi trong tư tưởng

Hồ Chí Minh

Qua các công trình nghiên cứu trên, chúng ta thấy được vai trò, vị trí và tầm quan trọng của thanh niên, công tác giáo dục thanh niên và vấn đề lập nghiệp của thanh niên hiện nay Các tác phẩm trên còn là nguồn tài liệu quý

để tôi tham khảo, kế thừa có chọn lọc khi triển khai đề tài của mình Tuy nhiên, những khó khăn, thách thức trong việc lập nghiệp của thanh niên cần phải tiếp tục được làm rõ bởi do yêu cầu của thực tiễn khách quan, để đề xuất những phương hướng, giải pháp cho thanh niên lập nghiệp hiện nay Bên cạnh

đó, chưa thấy công trình nào nghiên cứu về giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh Do vậy,vấn đề lập nghiệp của thanh niên Việt Nam cần được tiếp tục đi sâu nghiên cứu

2.2 Những điểm mới của luận văn:

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên đã được rất nhiều nhà nghiên cứu, nghiên cứu dưới những góc độ khác nhau Từ đó, chúng ta thấy tầm quan trọng của tầng lớp thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Vì vậy, chúng ta cần phải có nhũng chính sách đào tạo, giáo dục tầng lớp thanh niên sao cho phù hơp, nhằm phát huy hết năng lực của thanh niên trong công cuộc hiện đại hóa hiện nay Tuy nhiên, nghiên cứu thanh niên về khía cạnh lập nghiệp thì vẫn còn là hướng nghiên cứu mới Vì vậy luận văn tập trung đi sâu nghiên cứu thực trạng lập nghiệp của thanh niên hiện nay Từ

đó, nêu ra sự cần thiết phải vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên Đề xuất ra những giải pháp để nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên hiện nay

3 Mục đích n h ên cứu và nh ệm vụ n h ên cứu đề tà

3.1 Mục đích nghiên cứu đề tài:

Nghiên cứu những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên và nghiên cứu thực trạng lập nghiệp của thanh niên Việt Nam hiện nay Từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao tinh thần lập nghiệp cho thanh niên Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài:

Để đạt được những mục đích trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau: Thứ nhất: phân tích các khái niêm: thanh niên, giáo dục, giáo dục tinh thần lập nghiệp và thực trạng lập nghiệp của thanh niên Việt Nam hiện nay Thứ hai: làm rõ quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên

Thứ ba: Tầm quan trọng của việc giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên Việt Nam hiện nay và nêu ra thực trạng thanh niên lập nghiệp hiên nay

Thứ tư: đề xuất những giải pháp để nhằm phát huy tinh thần lập thân, lập nghiệp của thanh niên Việt Nam hiện nay

Đ tƣợn n h ên cứu và phạm v n h ên cứu của đề tà

4.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài:

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên Việt Nam hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

Phạm vi nội dung: Quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên và giải pháp

Phạm vi thời gian: luân văn nghiên cứu thực trạng thanh niên lập nghiệp trong giai đoạn (2007 - 2017)

5 ơ ở lý luận và phươn ph p n h ên cứu

5.1 Cơ sở lý luận, thực tiễn:

Cơ sở lý luận của luận văn là trên cơ sở nền tảng các quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, các văn kiện của Đảng, đường lối của Đảng về thanh niên

và giáo dục thanh niên

Cơ sở thực tiễn của luận văn là thực trạng lập nghiệp của thanh niên Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhà nước

5.2 Phương pháp nghiên cứu đề tài:

Luận văn dựa vào phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và chủ nghĩa duy vật lịch sử, đặc biệt sử dụng phương pháp logic và lịch sử, phân tích tài liệu, thống kê, so sánh, tổng kết thực tiễn

Đón óp

Với đề tài “Giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” luận văn góp phần sáng tỏ nội dung về thực trạng lập nghiệp cho thanh niên Việt Nam hiện nay và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao tinh thần lập nghiệp cho của thanh niên nước ta hiện nay

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu các vấn đề như: học tập và làm theo

tư tưởng, đạo đức và tác phong Hồ Chí Minh…

N I DUNG

ƢƠ D Đ ỂM CỦA HỒ Í M Ề

Á DỤC TINH THẦN LẬP NGHIỆP Ê ỆT NAM uan đ ểm của Hồ hí M nh về o dục, hanh n ên, o dục tinh thần lập nghiệp

1.1.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về Giáo dục

Giáo dục theo từ điển bách khoa Việt Nam “Là một quá trình đào tạo con người một cách có mục đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia vào đời sống xã hội, tham gia vào lao động sản xuất, nó được thực hiện bằng cách

tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người”[4, tr 124] Như vậy, giáo dục là một hiện tượng đặc trưng của xã loài người, giáo dục hướng tới con người thông qua một hệ thống các biện pháp tác động nhằm truyền thụ những tri thức và kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng và lối sống, bồi dưỡng tư tưởng và đạo đức cần thiết cho đối tượng, giúp hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất, nhân cách phù hợp với mục đích, mục tiêu chuẩn bị cho đối tượng tham gia lao động sản xuất và đời sống

xã hội

Theo quan niệm Hồ Chí Minh thì giáo dục là yếu tố quyết định quan trọng để nâng cao sự hiểu biết, trình độ học vấn, chuyện môn nghiệp vụ Giáo dục sẽ giúp cho người học có kiến thức về lịch sử, văn hóa của dân tộc Việt Nam và thế giới Người hiểu được tác dụng của giáo dục đối với một dân tộc mà dốt nát, tối tăm đang ngự trị mấy chục năm qua, thể hiện qua câu nói của “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” [38, tr 7].Giáo dục sẽ giúp con người có tri thức mới mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển của cả dân tộc Người luôn quan tâm đến giáo dục và đặt nó lên hàng đầu ngay sau khi nước Việt nam Dân Chủ Cộng Hòa ra đời Do vậy, theo quan niệm của Hồ Chí Minh về giáo dục thể hiện ở những khía cạnh sau:

Thứ nhất, giáo dục gắn với với mục tiêu, nhiệm vụ, từng thời kì của đất nước.Trong Thư gửi các học sinh nhân Ngày khai trường đầu tiên dưới chế độ dân chủ cộng hoà, tháng 9-1945, Người viết: “Ngày nay các em được cái may mắn hơn cha anh là được hấp thụ một nền giáo dục của một nước độc lập, một nền giáo dục nó sẽ đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”[38, tr 35] Học tập trở thành một nhiệm vụ góp phần vào công cuộc kháng chiến của nước nhà Người kêu gọi: “Quốc dân Việt Nam! Muốn giữ vững nền độc lập, Muốn làm cho dân mạnh nước giàu, Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới

để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà, và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ”[38, tr 40] Tháng 9-1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến dự khai giảng khóa học đầu tiên của Trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương tại Chiến khu Việt Bắc, Người ghi vào cuốn Sổ vàng truyền thống của Trường: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ Học để phụng sự Đoàn thể

“giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại” Muốn đạt mục đích, thì phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư”[38, tr 40]

Thứ hai, giáo dục một cách toàn diện bao gồm: thể dục, trí dục, mỹ dục, đức dục và kết hợp các nội dung trên Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nền giáo dục toàn diện phải là nền giáo dục mang tính nhân dân sâu sắc, nền giáo dục không phải chỉ dành riêng cho một số người hoặc một giai cấp mà cho toàn thể quốc dân Việt Nam.Hồ Chí Minh đã quan niệm rằng: “Thiện, ác vốn chẳng phải là bản tính cố hữu, Phần lớn đều do giáo dục mà nên”[37, tr 413] Người muốn nhấn mạnh đến vai trò của giáo dục trong việc hình thành nên

phẩm chất nhân cách của con người, “thiện”, “ác” không phải là bản chất sẵn

có của con người mà chủ yếu là do quá trình giáo dục hình thành nên

Thứ ba, phương pháp giáo dục Giáo dục chỉ phát huy hết vai trò, sức mạnh của mình khi thực hiện đúng đắn phương châm, phương pháp giáo dục Đây là nội dung được Bác Hồ đặc biệt quan tâm, vì nó sẽ tạo ra sự khác biệt

về chất so với nền giáo dục phong kiến xa rời thực tế, và nền giáo dục thực dân đồi bại, xảo trá.Theo Hồ Chí Minh, giáo dục phải luôn luôn gắn với thực tiễn Việt Nam, học đi đôi với hành, lý luận đi đôi với thực tế, học tập phải kết hợp với lao động sản xuất Học phải đi đôi với hành, lý luận phải được liên hệ với thực tiễn Học phải gắn với hành, học mà không hành, không áp dụng vào thực tế khác nào chiếc hòm đựng đầy sách, hành mà không học thì hành không trôi chảy Người chỉ rõ: “Lý luận phải đem ra thực hành Thực hành phải nhằm theo lý luận Lý luận cũng như cái tên (hoặc viên đạn) Thực hành cũng như cái đích để bắn Có tên mà không bắn, hoặc bắn lung tung, cũng như không có tên Lý luận cốt để áp dụng vào thực tế Chỉ học thuộc lòng, để đem loè thiên hạ thì lý luận ấy cũng vô ích Vì vậy, chúng ta phải gắng học, đồng thời học thì phải hành ”[39, tr 275] Trong bài nói chuyện với cán bộ, sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội ngày 21-10-1964, Bác đã ân cần chỉ bảo: “Các cháu học sinh không nên học gạo, không nên học vẹt Bác không cần giải thích học gạo, học vẹt là thế nào vì các cháu biết cả rồi Học phải suy nghĩ, học phải liên hệ với thực tế, phải có thí nghiệm và thực hành Học với hành phải kết hợp với nhau”[48, tr 402]

Ngoài phương châm giáo dục đã nêu, cần coi trọng sự phối hợp giữa nhà trường với gia đình và xã hội Người chỉ rõ giáo dục các em là việc chung của gia đình, trường học và xã hội Các bậc phụ huynh, thầy giáo phải cùng nhau phụ trách, trước hết phải gương mẫu cho các em trước mọi việc Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, phải xây dựng những người thầy giáo tốt - yêu nghề,

yêu trường, luôn tất cả vì học sinh thân yêu, không ngừng trao dồi đạo đức cách mạng Phải thường xuyên tự bồi dưỡng, nâng cao tay nghề, trình độ chuyên môn, phương pháp sư phạm để thực sự là tấm gương sáng cho học

thật sự dân chủ, bình đẳng trong giáo dục; phải gắn liền với thi đua và phương pháp nêu gương Dân chủ thể hiện ở thảo luận, bàn bạc, phát biểu ý kiến, ở quan hệ đoàn kết chặt chẽ giữa những người làm công tác giáo dục, giữa thầy giáo với học sinh

Như vậy, giáo dục theo quan điểm của Hồ Chí Minh là để hình thành và phát triển nhân cách cho con người Do đó, giáo dục bao gồm cả dạy người lẫn dạy chữ, trong đó dạy người là mục tiêu cao nhất Giáo dục không chỉ bó hẹp trong việc giáo dục tri thức, học vấn cho con người, mà có tính bao quát, sâu xa nhằm tạo ra những con người toàn diện, có tri thức, lý tưởng, đạo đức, sức khoẻ, thẩm mĩ…

1.1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về Thanh niên

Thanh niên là đối đượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học khác nhau Tùy theo từng góc độ tiếp cận mà người ta đưa ra những khái niệm về thanh niên

Về mặt sinh học : Người ta coi thanh niên là một giai đoạn phát triển của

cơ thể, đánh dấu bới sự chuyển tiếp từ giai đoạn trẻ em sang giai đoạn trưởng thành với những đặc điểm nối bật là sự tăng trưởng mạnh mẽ của cơ thể và sự hoàn thiện của các chức năng cơ thể

Dưới góc độ tâm lý học: thanh niên được nhìn nhận dưới góc độ gắn với những quy luật biến đổi tâm lý lứa tuổi như: sự phát triển kỹ năng phân tích suy luận, ham thích cái mới, hăng say sáng tạo

Khái niệm thanh niên được quy định trong luật pháp của mỗi quốc gia Đối với nước ta thanh niên đã được quy định tại Luật Thanh niên, đó là

“Thanh niên quy định trong Luật này là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi”[54, tr 8] Đây là thời kỳ con người phát triển mạnh mẽ

về thể chất,trí tuệ, với ước mơ, hoài bão trong tương lai, thể hiện sự năng động sáng tạo.Thanh niên nước ta là một tầng lớp lớn và họ luôn là những người xung phong, xung kích, không ngại khó khăn, thử thách trong mọi công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước Hiện nay, thanh niên là nguồn nhân lực dồi dào, có tiềm năng to lớn trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước Trong các bài viết của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cập đến vai trò, vị trí của thế hệ trẻ đối với công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước Theo Người, thế hệ trẻ là một lực lượng hùng hậu bao gồm thanh niên, thiếu niên và nhi đồng trong đó thanh niên có vai trò quan trọng nhất Bởi thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc Là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm những công việc quan trọng của đất nước Thanh niên là

“rường cột” của nước nhà, là “người chủ tương lai của nước nhà” Người nói:

“nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”[39, tr 216] Thế hệ trẻ là lực lượng to lớn, vững chắc trong cuộc kháng chiến kiến quốc và thanh niên có vinh dự lớn thì trách nhiệm cũng lớn lao Giải phóng dân tộc, cũng là giải phóng thanh niên Do đó, thanh niên phải hăng hái tham gia vào sự nghiệp đấu tranh của dân tộc Hồ Chí Minh sớm nhận thấy sức mạnh của tuổi trẻ, bởi đây là lứa tuổi nở rộ những tiềm năng, sức mạnh cả về thể chất, trí tuệ và tinh thần

Trong phần phụ lục nhan đề “Gửi thanh niên Việt Nam” của Nguyễn Ái Quốc đã chỉ trích một số thanh niên cam chịu làm nô lệ và thiết tha kêu gọi thanh niên đề cao lòng yêu nước Người đã chỉ rõ: “Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ nguy mất nếu đám thanh niên già cỗi của Người không sớm hồi sinh”[36, tr 144] Hồ Chí Minh đã chỉ rõ, đất nước sẽ không còn nếu thanh

niên không được “hồi sinh”và thức tỉnh Để hồi sinh, thức tỉnh bộ phận quan trọng của dân tộc, Hồ Chí Minh đã mở trường huấn luyện chính trị, xuất bản sách báo, sáng lập ra Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội để thức tỉnh một thế hệ thanh niên yêu nước Chính vì vậy, mỗi khi viết và nói về thanh niên, Hồ Chi Minh thường viết một cách đơn giản, ngắn ngọn, với mục đích là làm cho thanh niên có thể hiểu và nhận ra được trách nhiệm, nhiệm vụ của mình vào trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của mình

Hồ Chí Minh luôn cho rằng thanh niên là lớp người trẻ tuổi có hoài bão, ước mơ, giàu nghị lực, họ ở độ tuổi sung mãn về sức lực và trí tuệ , đầy khát khao và năng động trong khám phá sáng tạo, nhạy cảm với cái mới, cái mới, cái đẹp và cái tiến bộ, có chí tiến thủ, ham hiểu biết và tự thể nghiệm mình, không ngại khó khăn, gian khổ, hy sinh, khao khát với những lý tưởng cao đẹp, có đức xả thân vì nghĩa lớn và lòng vị tha sâu sắc Do vậy nếu được giáo dục tốt, phù hợp với tính cách và tâm lý một sự giáo dục tiến hành trên cơ sở tạo ra những điều kiện vật chất, tinh thần cho sự phát triển tính cách và định hướng đúng thì thanh niên sẽ phát huy những tài năng, tính sáng tạo của mình vào trong công cuộc xây dựng xã hội Theo quan niệm của Người, thanh niên phải tự thân vận động, phải “biết tự mình lo toan, gánh vác, không ỷ lại, không ngồi ”[47, tr 67]; thường xuyên sáng tạo và đổi mới trong suy nghĩ và hành động, dám nghĩ, dám làm, dám hi sinh và cống hiến vì mục tiêu chung của đất nước Muốn vậy, thanh niên phải không ngừng tu dưỡng, rèn luyện và học tập để làm người và phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân Do đó, thanh niên không chỉ “học văn hóa, chính trị kỹ thuật” mà còn phải học cả “lý luận Mác – Lênin kết hợp với đấu tranh và công tác hàng ngày” Trong Thư gửi học sinh nhân ngày khai trường (tháng 9 năm 1945), Người đã chỉ rõ ra nhiệm

vụ và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh

vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn

ở công học tập của các em”[38, tr 35] Học tập là một quá trình dài, là một cách để con người tiếp cận tri thức, nâng cao trình độ, mở mang trí óc để khám phá những điều hay lẽ phải Học là việc cần thiết suốt đời bởi tri thức nhân loại là một kho tàng vô cùng phong phú, mà sự hiểu biết của con người lại có hạn Vì thế học sẽ không bao giờ là đủ, học cần phải có ý trí và lòng quyết tâm Học tập là một yếu tố quan trọng, không những giúp cho chính bản thân mỗi người học có một tương lai tốt đẹp mà còn giúp cho đất nước ngày một giàu mạnh

Khi nói về thanh niên với tính chất là lực lượng to lớn là đội quân xung kích trên mọi mặt trận: Thanh niên phải khẳng định vai trò của mình trước vận mệnh của đất nước Hồ Chí Minh khẳng định: “Thanh niên là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già và là người dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai; là lực lượng cơ bản trong bộ đội, công an, dân quân tự vệ; thanh niên đi đầu, sẵn sàng thực hiện bất cứ nhiệm vụ nào, ở nơi khó khăn nguy hiểm nào, luôn thực hiệu khẩu hiệu “Đâu Đảng cần thì thanh niên có, việc gì khó thì thanh niên làm”[47, tr 90] Trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “ thanh niên là người xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế và văn hóa, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội”[47,

tr 298]…Có thể thấy, thanh niên có mặt ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống, luôn tiên phong, gương mẫu, đi đầu trong công việc, sẵn sàng chấp nhận gian khổ, khó khăn, xứng đáng là lực lượng nòng cốt, là rường cột của nước nhà Như vậy, khi nói về thanh niên Hồ Chí Minh cho rằng: thanh niên là lực lượng năng động sáng tạo, giàu nghị lực, có lý tưởng cao đẹp, có thể đảm nhận trách nhiệm và sẵn sang hoành thành tốt các nhiệm vụ mà Đảng và nhà nước giao phó

1.1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về Giáo dục tinh thần lập nghiệp

Theo từ điển bách khoa Việt Nam “Lập nghiệp” đó là gây dựng nên sự nghiệp[ 4, tr 218] Như vậy, có thể hiểu lập nghiệp, chính là sự bắt đầu tự quyết định đến tương lai của chính mình

Theo quan điểm của Mác “tinh thần” đó là sự phản ánh thế giới khách quan vào trong đầu óc con người Mác viết: “Ý niệm chẳng qua chỉ là vật chất được đem chuyển vào trong đầu óc con người và được cải biến đi ở trong

”[ 53, tr 35] Bởi vì, nói đến tinh thần là nói đến sự hoạt động của ý thức

con người, là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong đầu óc con người;

đó không phải là một sự phản ánh thụ động, sao chép giản đơn về hiện thực khách quan, mà là sự phản ánh tích cực năng động và sáng tạo

Vậy, tinh thần lập nghiệp, là những ước mơ khát vọng hoài bão để gây dựng sự nghiệp và sẵn sàng quyết tâm vượt qua mọi gian khó để thực hiện ước mơ, hoài bão để tạo dựng nên cơ nghiệp cho chính mình

Theo quan niệm của Hồ Chí Minh lập nghiệp cá nhân luôn gắn liền với tiền đồ của dân tộc Trong khi đất nước đang thực hiện công cuộc giải phóng dân tộc, Người tiếp tục nhấn mạnh: “Trước nguy cơ dân tộc, là dân tộc mất nước, phải hy sinh hết cả ý riêng, tâm tính riêng, lợi ích riêng cho đến tính mạng cũng không tiếc”[ 38, tr 97], “Dù đau khổ đến mặc lòng, ai cũng phải trổ hết tài năng, làm hết nhiệm vụ để sáng tạo tất cả cái gì có thể giúp ích cho kháng chiến, để làm mọi việc đều được thăng tiến”[38, tr 97] Do vậy, Hồ Chí Minh luôn luôn gắn lợi ích của cá nhân với lợi ích của quốc gia dân tộc Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Mọi người nhận rõ lợi ích chung của dân tộc phát triển và củng cố thì lợi ích riêng của cá nhân mới có thể phát triển và củng cố Cho nên lợi ích cá nhân ắt phải phục tùng lợi ích của dân tộc, chứ quyết không thể đặt lợi ích cá nhân trên lợi ích dân tộc Đó là một tiến bộ” [42, tr 183] Bởi “tiền đồ của mỗi người nằm trong tiền đồ chung của dân tộc” [44, tr

594] Chính vì vậy, Hồ Chí Minh chưa bao giờ đưa ra khái niệm giáo dục tinh thần lập nghiệp cụ thể nào nhưng thông qua những tác phẩm của Người

và thực tiễn cách mạng Việt Nam cho thấy, Hồ Chí Minh giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên thể hiện qua : khơi dậy lòng yêu nước, động viên thanh niên, sẵn sàng tham gia vào cuộc kháng chiến để xây dựng và bảo vệ đất nước

Trong kháng chiến, Hồ Chí Minh luôn luôn khích lệ, động viên tinh thần sẵn sàng tham gia cách mạng của nhân dân để xây dựng và bảo vệ đất nước Đứng trước nguy cơ của một dân tộc mất nước, Hồ Chí Minh luôn động viên nhân dân tham gia vào cuộc kháng chiến để giành độc lập cho dân tộc Người khẳng định:“ Nếu quyền lợi của dân tộc không còn, quyền lợi và sự nghiệp gì của cá nhân liệu có giữ được an toàn không?”[38, tr 97] Chính vì lẽ

đó, Người luôn gắn sự nghiệp của mỗi cá nhân với sự nghiệp chung của dân tộc Người đã chỉ rõ “tiền đồ của mỗi người nằm trong tiền đồ của các mạng, của dân tộc”[44, tr 334] Do vậy, đã thúc đẩy tinh thần yêu nước của thanh niên thể hiện sự hi sinh và lòng quyết tâm tham gia vào cách mạng để đòi lại quyền lợi cho chính mình và dân tộc mình

Để động viên tinh thần quyết tâm xây dựng và bảo vệ đất nước của thanh niên, Người đã viết tác phẩm Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (ngày 19-12-1946): “Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng Ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước”[38, tr 534] Người giải thích: “Toàn dân kháng chiến nghĩa là toàn cả dân, ai cũng đánh giặc Bất kỳ đàn ông đàn bà, người già con trẻ, ai cũng tham gia kháng chiến.Tổ quốc là Tổ quốc chung Tổ quốc độc lập, thì ai cũng được tự do Nếu mất nước, thì ai cũng phải làm nô lệ”[38,

tr 539] “ Chiến sĩ hy sinh xương máu để giữ đất nước Bụng có no, thân có

ấm mới đánh được giặc.Làm ra gạo thóc cho chiến sĩ ăn, làm ra vải vóc cho chiến sĩ mặc Đều nhờ nơi đồng bào ở hậu phương Muốn giúp cho chiến sĩ ăn mặc đầy đủ, thì phải ra sức tăng gia sản xuất, nuôi nhiều gà, vịt, lợn, bò, giồng nhiều lúa, khoai, ngô, đậu Hậu phương thắng lợi, thì chắc tiền phương thắng lợi Thế là đồng bào hậu phương cũng ra sức tham gia kháng chiến”[38, tr 540] Người đã tìm được điểm chung giữa các tầng lớp trong xã hội đó là lợi ích của dân tộc Đó là nguyên tắc sống còn được Người khái quát ngắn gọn là: dân tộc trên hết, Tổ quốc trên hết Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Người cũng nêu rõ: Cuộc kháng chiến của ta là toàn dân, thực sự là một cuộc chiến tranh nhân dân “31 triệu đồng bào ta ở cả hai miền, bất kỳ già trẻ, gái trai, phải là 31 triệu chiến sĩ anh dũng diệt Mỹ, cứu nước, quyết giành thắng lợi cuối cùng”[49, tr 412] Điều đó đã thể ý chí toàn thể dân tộc Việt Nam quyết “đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải” để bảo

vệ nền tự do, độc lập mà Người đã từng tuyên bố trong Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 Quyết tâm đó được dựa trên lòng tin vào sức mạnh của đoàn kết của nhân dân

Sau khi giành chính quyền đó là tinh thần xây dựng và bảo vệ nên hòa bình cho đất nước

Khi chính phủ mới ra đời, để kêu gọi những người hiền tài ra vào xây dựng và bảo vệ đất nước Hồ Chí Minh đã viết bài “Tìm người tài đức”đăng trên báo Cứu quốc, số 411, ra ngày 20/11/1946 Người nhấn mạnh: “Nước nhà cần phải kiến thiết Kiến thiết cần phải có nhân tài Các địa phương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thể làm được những việc ích nước lợi dân, thì phải báo cáo ngay cho Chính phủ biết” [38, tr 504] Do uy tín và sự ảnh hưởng của mình, Người đã làm cho tầng lớp nhân sĩ, trí thức cảm phục và sẵn sàng đem hết công sức của mình vào sự nghiệp cách mạng

Để đẩy mạnh sự nghiệp kháng chiến và phát huy sức mạnh của của dân tộc, Hồ Chí Minh phát động phong trào tăng gia sản xuất, “thực túc binh cường” Người viết: “Vì cứu quốc, các chiến sĩ đấu tranh ở ngoài mặt trận, vì kiến quốc, nhà nông phấn đấu ngoài đồng ruộng Chiến sĩ ra sức giữ gìn nước non Nhà nông ra sức giúp đỡ chiến sĩ Hai bên công việc khác nhau, nhưng thật ra là hợp tác Cho nên hai bên đều có công với dân tộc, đều là anh hùng”[38, tr 134] và Người yêu cầu: “Mỗi người dân Việt Nam, bất kỳ già, trẻ, trai, gái; bất kỳ giàu, nghèo, lớn, nhỏ, đều cần phải trở nên một chiến sĩ tranh đấu trên mặt trận: Quân sự, Kinh tế, Chính trị, Văn hoá”[39, tr 556] Từ những phong trào như vậy, đã khích lệ, động viên tinh thần yêu nước của nhân dân, và sẵn sàng cống hiến hết khả năng của mình cho sự nghiệp kháng chiến và xây dựng, bảo vệ nước nhà

Khi nước ta tiến hành xây dựng đất nước theo con đường chủ nghĩa xã hội Đó là tinh thần vượt khó, vượt khổ để học tập, tiếp thu những thành tựu khoa học tiến bộ của nhân loại để xây dựng cơ sở vật chất, khôi phục đất nước sau chiến tranh, xây dựng những tiền đề về kinh tế xã hội cho đất nước

Hồ Chí Minh luôn động viên thanh niên tham gia xây dựng chủ nghĩa xã hội Vì chủ nghĩa xã hội là chế độ xã hội không có sự bóc lột người, con người được tự do phát triển một cách toàn diện….tất cả nhằm tới mục tiêu là giải phóng con người Người quan điểm về chủ nghĩa xã hội rất cụ thể và dễ hiểu: “Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho dân giàu, nước mạnh”[ 35, tr XII];

“mục đích của chủ nghĩa xã hội là không ngừng nâng cao mức sống của nhân dân”[47, tr 17]; “chủ nghĩa xã hội là mọi người cùng ra sức lao động sản xuất

để được ăn no, mặc ấm và có nhà ở sạch sẽ” [47, tr 17] Nguời khẳng định chủ nghĩa xã hội là “không có người bóc lột người, mọi người sung sướng, vẻ vang, tự do, bình đẳng, xứng đáng là thế giới của loài người”[46, tr 70] Tuy nhiên ở Việt Nam, là một nước có nền nông nghiệp lạc hậu, chưa trải qua giai

đoạn phát triển chủ nghĩa tư bản, Hồ Chí Minh đã khẳng định mục tiêu trước mắt trong xây dựng chủ nghĩa xã hội là: “Làm cho người nghèo thì đủ ăn Người đủ ăn thì khá giàu Người khá giàu thì giàu thêm Người nào cũng biết chữ, Người nào cũng biết đoàn kết, yêu nước.”[39, tr 81] Đã làm cho thanh niên có ý chí và lòng quyết tâm tham gia vào xây dựng đất nước và gây dựng

sự nghiệp cho chính bản thân mình

Như vậy, giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên là động viên thanh niên tham gia vào xây dựng và bảo vệ đất nước Bởi theo quan niệm của Hồ Chí Minh, thanh niên có vai trò quyết định tới tương lai của dân tộc,

họ là những con người sẵn sàng xung phong tới những nơi gian khổ, thực hiện tốt những nhiệm vụ được giao, họ là những người xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế và trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội… Chính

vì vai trò và sức mạnh của tầng lớp thanh niên như vậy, Người đã khẳng định:

“chính vì là người chủ tương lai, cho nên toàn thể thanh niên ta phải đoàn kết chặt chẽ, phấn đấu anh dũng, vượt mọi khó khăn, thi đua giúp sức vào sự nghiệp xây dựng một nước nhà tốt đẹp”[44, tr 437] hay “tương lai rực rỡ của các em phần lớn là do các em tự xây dựng”[48, tr 339] Do vậy, đã khơi dậy cho thanh niên tinh thần, ý chí làm chủ nước nhà, họ ra sức học tập và gây dựng tiền đồ cho chính mình và cho đất nước

Giáo dục tinh thần lập nghiệp cho thanh niên là giáo dục thanh niên có ý thức và trách nhiệm của mình trước tương lai của mình và vận mệnh của dân tôc Nước nhà độc lập, một phần không nhỏ là do sự hy sinh quên mình của các thế hệ cha anh đi trước, vì muốn nước nhà độc lập họ sẵn sàng chiến đấu với lý tưởng cao cả mà họ đã chọn Vì vậy, cần phải giáo dục cho thanh niên

về ý chí, lòng quyết tâm muốn tạo dựng cơ nghiệp cho chính mình và cho cả dân tộc

1.2 Những nộ dun cơ bản của quan đ ểm Hồ hí M nh về o dục tinh thần lập nghiệp cho thanh n ên ệt Nam

1.2.1 Giáo dục mục tiêu lập nghiệp cho thanh niên

Hồ Chí Minh luôn chỉ rõ và gắn lợi ích lập nghiệp của thanh niên với vận mệnh của quốc gia dân tộc Với ý chí quyết tâm, giành lại độc lập cho đất nước thì Hồ Chí Minh ra sức thức tỉnh tầng lớp thanh niên Người giúp thanh niên nhận rõ tương lai của họ gắn chặt với tương lai của dân tộc Người viết

“Thanh niên là một bộ phận quan trọng của dân tộc Dân tộc bị nô lệ thì thanh niên cũng bị nô lệ Dân tộc được giải phóng, thanh niên mới được tự do Vì vậy, thanh niên phải hăng hái tham gia cuộc đấu tranh của dân tộc”[43 , tr 178] Để giác ngộ, giáo dục thanh niên thì Hồ Chí Minh đã thành lập ra Hội Việt Nam Cách Mạng thanh niên và mở các lớp bồi dưỡng kiến thức lý luận cho thanh niên, nhằm giác ngộ chủ nghĩa Mác – Lênin, giúp họ hiểu vì sao phải làm cách mạng và làm cách mạng như thế nào Qua đó đề thức tỉnh lòng yêu nước, tinh thần sẵn sàng hy sinh vì đất nước của tầng lớp thanh niên, để lập nên nghiệp lớn Người cũng từng khẳng định: “Nếu quyền lợi của dân tộc không còn, quyền lợi và sự nghiệp gì của cá nhân liệu có giữ được an toàn không?”[38, tr 97] Do đó, thanh niên, cần có nhận thức rõ được sự nghiệp của cá nhân luôn nằm trong tiền đồ của dân tộc Người luôn gắn tiền đồ, vận mệnh của dân tộc với việc lập nghiệp của bản thân mỗi thanh niên Chính vì vậy, Hồ Chí Minh đã khẳng định đối với thanh niên “Muốn tiền đồ mình vẻ vang, nhất định vẻ vang thì phải làm cho tiền đồ của Tổ quốc, của dân tộc vẻ vang, phải gắn liền tiền đồ của mình với tiền đồ dân tộc, tiền đồ giai cấp, không thể tách riêng được”[44, tr 578] Thanh niên muốn sự nghiệp của mình được vẻ vang thì phải cố gắng hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao và xây dựng tiền đồ cho Tổ quốc Thanh niên là bộ phận quan trọng của dân tộc, Người đã khẳng định “thanh niên là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ

thanh niên già”[47, tr 298], đồng thời là người phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai, “ thanh niên là người xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế và văn hóa, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội”[47, tr 298], “

là lực lượng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân tự vệ, đang hăng hái giữ gìn trật tự, trị an, bảo vệ Tổ quốc”[47, tr 299] Như vậy Hồ Chí Minh đã chỉ rõ vai trò, tầm quan trọng của tầng lớp thanh niên đối với gây dựng sự nghiệp của bản thân và tương lai của đất nước

Vai trò của thanh niên rất lớn, vì thế trong các cuộc kháng chiến của dân tộc Thanh niên là lực lượng tiên phong trong công cuộc kháng chiến, giành độc lập cho dân tộc Dưới sự lãnh đạo của của Đảng, Đoàn, thanh niên tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, là lực lượng chủ yếu hăng hái tham gia thực hiện các nhiệm vụ cách mạng ( tăng gia sản xuất, xóa nạn mù chữ, thực hành đời sống mới, ) và nêu cao tinh thần bất khuất, không ngại hy sinh quyết tâm kháng chiến để giữ vững nền độc lập và bảo vệ, xây dựng nước nhà

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình trong công cuộc xây dựng và bảo

vệ đất nước Người động viên thanh niên thực hiện tốt hơn vai trò xung kích của mình trong thi đua sản xuất, chiến đấu, thực hành tiết kiệm và làm tròn nhiệm vụ khi được giao“Các cháu thanh niên gái cũng như trai hãy thực hiện tốt “ Ba sẵn sàng”, xung phong dâng tất cả tinh thần và lực lượng của tuổi trẻ cho sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, cho Tổ quốc và chủ nghĩa xã hội”[48, tr 578] Thanh niên đã hưởng ứng lời kêu gọi của Người và họ hăng hái tham gia các phong trào như “sẵn sàng chiến đấu”, “sẵn sàng gia nhập các lực lượng vũ trang” và “sẵn sàng đi bất cứ nơi nào, làm bất cứ việc gì mà Tổ quốc cần đến” để góp phần công lao nhỏ bé của mình vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Ở miền Bắc, thanh niên hăng hái thi đua trên mọi mặt trận: nông nghiệp, công nghiệp, quốc phòng, khoa học kỹ thuật, giáo dục, văn hóa, y tế … với

tinh thần “việc gì khó có thanh niên, ở đâu khó có thanh niên” Với những thành tích đã đạt được như: Thanh niên công nhân đẩy mạnh phong trào cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động Thanh niên nông dân ra sức thực hiện “phong trào Đại Phong”, xung phong trong công tác thủy lợi, cải tiến nông cụ Thanh niên các ngành đều thi đua sản xuất và thực hành tiết kiệm Bên cạnh đó, còn có thanh niên trong bộ đội, công an và dân quân tự vệ hăng hái thực hiện “phong trào Ba nhất”,tham gia tích cực giữ gìn trật tự và bảo vệ

Tổ quốc Trong trường học thanh niên tiếp tục thực hiện công việc xóa nạn

mù chữ, bổ túc văn hóa, xung phong đưa văn hóa lên giúp đồng bào miền núi Phong trào “Ba sẵn sàng” đã thực sự trở thành một phong trào cách mạng của thanh niên trong những năm đất nước tiến hành sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước và xây dựng CNXH dưới sự lãnh đạo của Đảng Ở miền Nam hàng triệu thanh niên sôi nổi tham gia phong trào “Năm xung phong” do Đoàn thanh niên nhân dân cách mạng Việt Nam phát động Với tinh thần dũng cảm, mưu trí, các nữ thanh niên đã đóng góp tích cực vào những cuộc đấu tranh của “đội quân tóc dài” Thanh niên nông thôn, xung phong vào bộ đội, đi dân công phục vụ chiến trường và để bảo vệ quê hương Thanh niên tiếp tục thi đua trong chiến đấu, lao động sản xuất, học tập thanh niên lập nên nhiều thành tích to lớn Hồ Chí Minh đã gửi những lời khen đến thanh niên, nhằm động viên tinh thần, ý chí của thanh niên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước: “Các cháu là thế hệ anh hùng trong thời đại anh hùng Bác mong các cháu đều xứng đáng là những anh hùng trong sự nghiệp cách mạng tiêu diệt chủ nghĩa đế quốc và xây dựng xã hội mới”[38, tr 620]

Người cũng đã nói nên sự hy sinh của các thế hệ trước để cho thế hệ sau học tập và noi theo: “Các em được hưởng sự may mắn đó là nhờ sự hy sinh của biết bao nhiêu đồng bào các em Vậy các em nghĩ sao? Các em phải làm thế nào để đền bù lại công lao của người khác đã không tiếc thân và tiếc của

để chiếm lại nền độc lập cho nước nhà”[38, tr 34] Để họ thấy được trách nhiệm của mình đối với công lao to lớn của thế hệ trước và tương lai đất nước Từ đó, tiếp thêm sức mạnh, động mục tiêu gây dựng nên sự nghiệp cho chính mình và đất nước Do đó, Hồ Chí Minh coi thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà, tin tưởng ở thanh niên, tin vào bản chất và sức mạnh của họ, vào ưu thế vượt trội của họ với ý chí và lòng quyết tâm gây dựng sự nghiệp cho chính mình, dân tộc Nhưng Người cũng chỉ rõ,“Thanh niên muốn làm người chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải ra làm việc để chuẩn bị cái tương lai đó”[39,

tr 216] Tương lai đó là công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội nước ta Cho nên thanh niên muốn làm chủ tương lai đó thì phải ra sức học tập, lao động để góp phần công sức của mình vào việc kiến thiết, xây dựng đất nước và lập nghiệp cho chính mình Với thanh niên, để hoàn thành sứ mệnh “Người chủ tương lai của nước nhà” thì thanh niên phải “làm đầu tàu, xung phong gương mẫu”, phải “tiên phong” đến những nơi khó khăn gian khổ nhất, nơi nào người khác làm ít kết quả thì thanh niên phải làm cho tốt Vì vậy, thanh niên phải ra sức học tập, nâng cao trình độ hiểu biết của mình, rồi vận dụng những kiến thức đó vào trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội,với mục đích gây dựng sự nghiệp cho mình nhằm đem lại lợi ích cho chính mình, gia đình và sự phát triển của đất nước, để xứng với những hy sinh mất mát mà thế hệ trước đã giành lại bằng chính sương máu của mình Như vậy, giáo dục mục tiêu lập nghiệp cho thanh niên, Hồ Chí Minh đã gắn với mục tiêu chung của đất nước, tham gia vào cách mạng để giành độc lập cho dân tộc và xây dựng, bảo vệ đất nước

1.2.2 Giáo dục thanh niên có ý chí, nghị lực, bản lĩnh quyết tấm vượt qua mọi khó khăn, gian khổ

Hồ Chí Minh luôn luôn giáo dục thanh niên nhận thức rõ ý thức và trách nhiệm của mình đối với đất nước Người đã đã nêu lên luận điểm: “Muốn thức tỉnh dân tộc, trước hết phải thức tỉnh thanh niên” Nhằm thức tỉnh những người đang đắm chìm trong cuộc sống hưởng lạc mà quên đi nỗi nhục mất nước, quên đi sự đau khổ của đồng bào đang chịu cảnh áp bức bót lột nặng

nề Trong thư Gửi thanh niên Việt Nam năm 1925, Người đã chỉ rõ thanh niên Việt Nam có khả năng cách mạng to lớn, là lực lượng xung kích chính của cách mạng Như vậy, vận mệnh dân tộc, sự tồn vong của đất nước, tùy thuộc vào ý chí, nghị lực và bản lĩnh của thế hệ trẻ Dù đất nước đang gặp nhiều khó khăn thử thách những Người vẫn thể hiện niềm tin vào tương lai đối với thế

hệ thanh niên, Người đã khẳng định: “Không: người Đông Dương không chết, người Đông Dương vẫn sống, sống mãi mãi Sự đầu độc có hệ thống của bọn

tư bản thực dân không thể làm tê liệt sức sống, càng không thể làm tê liệt tư tưởng cách mạng của người Đông Dương Luồng gió từ nước Nga thợ thuyền,

từ Trung Quốc cách mạng hoặc từ Ấn Độ chiến đấu đang thổi đến giải độc cho người Đông Dương Người Đông Dương không được học, đúng thế, bằng sách vở và bằng diễn văn, nhưng người Đông Dương nhận sự giáo dục bằng cách khác Đau khổ, nghèo đói và sự đàn áp tàn bạo là những người thầy duy nhất của họ Nếu những người xã hội chủ nghĩa lơ là việc giáo dục, thì giai cấp tư sản thực dân và bản xứ - bọn quan lại - cứ phụ trách giáo dục bằng phương pháp của chúng Người Đông Dương tiến bộ một cách rất màu nhiệm

và khi thời cơ cho phép họ sẽ biết tỏ ra xứng đáng với những người thầy của

họ Đằng sau sự phục tùng tiêu cực, người Đông Dương giấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét và sẽ bùng nổ một cách ghê gớm, khi thời cơ đến Bộ phận ưu tú có nhiệm vụ phải thúc đẩy cho thời cơ đó mau đến”[35, tr 40]

Chính vì thế, Người luôn khơi dậy cho thanh niên Việt Nam có ý chí và lòng quyết tâm để giữ gìn và xây dựng bảo vệ đất nước những gì mà tổ tiên ta đã mang lại bằng sự hy sinh gian khổ của mình

Người đã gắn thanh niên với vai trò quyết định tới vận mệnh dân tộc Để mỗi người thanh niên họ đi đúng hướng, Người đã thành lập ra Thanh niên cách mạng đồng chí Hội, thông qua hội thì Người đã tổ chức các lớp huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng cho những người thanh niên Qua những lớp huấn luyện chính trị, đã hình thành nên rất nhiều thanh niên ưu tú và trở thành lực lượng nòng cốt của cách mạng Để họ giúp họ trang bị thêm kiến thức, kỹ năng, Người đã gửi những thanh niên ưu tú đó sang Quảng Châu học tập tại trường quân sự Hoàng Phố, Người còn gửi những những thiếu nhi trong độ tuổi từ 12 – 15 sang Mátxcova để tào tạo, với mục đích xây dựng đội ngũ cán

bộ đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng nước ta

Sức mạnh của đội ngũ thanh niên là vô cùng lớn, Hồ Chí Minh yêu cầu thanh niên cần phải có ý thức và trách nhiệm của mình trong xây dựng vào bảo vệ đất nước Người đã nhấn mạnh: “Thanh niên cần phải có chí tự động,

tự cường, tự lập Phải có khí khái ham làm việc, chứ không ham địa vị Phải

có quyết tâm, đã làm việc gì thì làm cho đến nơi đến chốn, làm cho kỳ được Phải có lòng ham tiến bộ, ham học hỏi, học luôn, học mãi Học văn hoá, học chính trị, học nghề nghiệp Phải có lòng kiên quyết tham gia kháng chiến để tranh cho kỳ được thống nhất và độc lập, dân chủ và tự do Như thế, mới xứng đáng thanh niên là chủ nhân tương lai của nước nhà”[40, tr 269] Do đó, thanh niên cần phải rèn luyện các đức tính kiên trì, bền bỉ, nhẫn nại, không ngại khó, thanh niên phải cótinh thần cầu tiến, ham học hỏi Học ở mọi nơi, mọi lúc, mọi người Phải khiêm tốn học hỏi, coi việc học là việc làm suốt đời Mặt khác, thanh niên còn phải chống lại thói kiêu căng, tự phụ, tự cao, tự đại… Người đã từng khẳng định, với bất cứ một công việc gì dù nhỏ mà

chúng ta không “có tín tâm và quyết tâm” thì cũng không bao giờ làm được Còn nếu có tín tâm và quyết tâm thì việc dù to dù nhỏ cũng làm được Từ đó, cho thanh niên thấy, làm bất cứ công việc gì cũng phải xuất phát từ tâm của mình, cộng thêm lòng quyết tâm, thì công việc đó ắt sẽ thành công Như vậy,

sẽ thôi thúc thanh niên có tinh thần ý chí quyết tâm vượt mọi gian khổ để hoàn thành những nhiệm vụ của mình trong xây dựng và bảo vệ đất nước Hồ Chí Minh luôn động viên, khích lệ tinh thần ý chí của thanh niên tham gia vào cuộc cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Để khích lệ tinh thần yêu nước của thanh niên, Người còn chú trọng tới việc giáo dục cho họ truyền thống yêu nước của dân tộc ta Người đã viết tác phẩm “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” trong tác phẩm có đoạn trích “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”[41, tr 38] với mục đích làm cho thanh niên hiểu được lòng kiên trì chiến đấu chống lại các thế lực thù địch và khát vọng về một nước Việt Nam hòa bình của dân tộc ta Chính nhờ tình thần đoàn kết chung sức một lòng vì tổ quốc đã giữ vũng nền độc lập dân tộc thống nhất đất nước, tinh thần đó vô cùng to lớn Do đó, để động viên thanh niên phát huy hết sức mạnh của mình để phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ đất nước Ngoài ra, Người luôn nhắc nhở thanh niên nên học sửa ta, nhằm nhắc nhở thanh niên học về lịch sử truyền thống; hiểu về lịch sử đấu tranh của những anh hùng trong công cuộc dựng và giữ nước Giúp thanh niên phải luôn ghi nhớ công lao của họ Cho dù hy sinh, gian khổ, thế hệ trước vẫn không lùi bước trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược và xây dựng, bảo vệ đất nước Qua đó, để rèn luyện cho thanh niên, ý chí, tinh thần không

ngại khó khăn gian khổ, hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao phó khi bước vào cuộc cạch mạng đầy gian khổ

Người luôn đề cao phương pháp nêu gương trong giáo dục thanh niên, nhằm giáo dục thanh niên tinh thần không ngại khó khăn gian khổ, với một ý chí và bản lĩnh vững vàng, sẵn sàng không lùi bước trước mọi gian khó Dù gặp phải sự tra tấn dã man của kẻ thù nhưng những chiến sĩ cộng sản vẫn luôn nêu cao tinh thần, ý chí, quyết tâm giữ kín những bí mật mà công việc của mình được giao phó Để nêu cao tinh thần đó, Người đã nêu ra nhiều câu chuyện, điển hình là câu chuyện của em Năm, quyết tâm, sáng kiến, gan góc, thà chết không nói khi bị giặc tra khảo Người cũng viết tác phẩm “Nhờ ai ta

có hòa bình” để nêu ra những tấm gương điển hình, họ sẵn sàng hi sinh tính mạng mình cho nhân dân và Tổ quốc, để mọi người học tập và noi theo Người đã khẳng định “ Người tuy chết, những tiếng thơm lưu truyền mãi với non sông Chúng ta cần ghi chép và thường nhắc lại những sự tích ấy, để giáo dục nhân dân ta chịu đựng gian khổ, vượt mọi khó khăn, quyết tâm làm trọn nhiệm vụ của nước nhà”[43, tr 135] Do vậy, Hồ Chí Minh luôn đòi hỏi thanh niên phải có ý chí cách mạng, có chí tín thủ, một tâm lý quả cảm xung phong, sẵn sàng hy sinh lợi ích riêng cho lợi ích chung của dân tộc để tiến bộ không ngừng và vượt qua mọi khó khăn thử thách Dù trong bất cứ hoàn cảnh khó khăn như thế nào, người thanh niên cũng phải sống xứng đáng với sự hi sinh, mất mát của thế hệ trước đã giành lại nền độc lập cho dân tộc Điều đó, được minh chứng trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc, đánh đổ thực dân Pháp

và đế quốc Mỹ, thanh niên hăng hái tham gia vào chiến đấu, họ không ngại khó khăn, sự hy sinh … vẫn quyết tâm chiến đấu để giành lại độc lập tự do cho đất nước

Khi hòa bình lập lại, Hồ Chí Minh đã nhắc nhở thanh niên, phải cố gắng khắc phục những khó khăn từ cuộc chiến tranh gây ra và ra sức củng cố lực

lượng để xây dựng và bảo vệ đất nước, xứng với những gì mà thế hệ trước đã không quản ngại khó khăn, gian khổ để giành lại nền hòa bình cho đất nước Người viết “ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều”[38, tr 35] Hồ Chí Minh luôn kì vọng vào thế hệ thanh niên, họ là những người tiếp tục kế nhiệm sự nghiệp cách mạng của dân tộc, họ luôn là lực lượng xung kích trên mọi mặt trận kinh tế, văn hóa… để gây dựng lại cơ

đồ mà tổ tiên ta, đã giành lại bằng sự hy sinh sương máu của mình Với một tinh thần không sợ khổ, không sợ khó, và luôn luôn thực hiện khẩu hiệu “ đâu cần thanh niên có, việc khó có thanh niên”, luôn sẵn sàng đối phó với những khó khăn, thử thách trong mọi công việc được giao, quyết tâm gây dựng cơ nghiệp cho mình và xây dựng tiền đồ của Tổ quốc Chính vậy, Người luôn yêu cầu thanh niên cần phải có “tinh thần và gan dạ sáng tạo, cần phải có chí khí hăng hái và tinh thần tiến lên, vượt mọi khó khăn, gian khổ để tiến mãi không ngừng” [43, tr 265] Để quyết tâm vượt qua mọi thử thách, gian khổ để

vươn lên lập nghiệp cho mình và cho tổ quốc

Ngoài ra, Hồ Chí Minh vẫn luôn dành thời gian viết thư thăm hỏi, đến dự các hội nghị, đại hội, theo dõi các phong trào của thanh niên Việt Nam, nhằm khuyến khích, đề cao những thành tích, những công việc mà thanh niên đã đạt được, đồng thời cũng nhẹ nhàng phê bình, chỉ ra những thiếu sót còn tồn tại Qua đó, thanh niên dễ dàng sửa chữa những khuyết điểm của mình, để hoàn thiện bản thân mình hơn Người đã nhắc nhở trách nhiệm của thanh niên với phong trào thi đua yêu nước:“Ngày nay, thanh niên là công dân của nước Việt Nam độc lập, tự do, có Đảng, có Đoàn của mình, có chính quyền, có Mặt trận,

có quân đội của mình, là người chủ tương lai của nước nhà mình Chính vì là người chủ tương lai, cho nên toàn thể thanh niên ta phải đoàn kết chặt chẽ,

phấn đấu anh dũng, vượt mọi khó khăn, thi đua giúp sức vào sự nghiệp xây dựng một nước nhà tốt đẹp - một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh - để mình làm chủ mai sau”[44,tr 437] Để động viên, khích lệ khơi dậy, tinh thần ý chí của thanh niên trong công cuộc xây dựng đất nước Vận động thanh niên tham gia vào cách mạng mẽ, các phong trào sản xuất, Người đã nêu ra phong trào thi đua yêu nước Ngày 24/3/1961, Bác nói chuyện tại Đại hội lần thứ III của Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam và yêu cầu: Đoàn viên thanh niên “cần phải làm đầu tàu, làm gương mẫu trong phong trào thi đua yêu nước, phải thực hiện khẩu hiệu:“Đâu Đảng cần thanh niên có, việc gì khó thì thanh niên làm” Người chỉ rõ hành động của người đoàn viên là “phải xung phong gương mẫu trong mọi công tác, trong học tập và chấp hành kỷ luật lao động”[46, tr 461] Trong quan niệm của Người, thanh niên đang trong quá trình hoàn thiện, phấn đấu vươn lên tích lũy kiến thức về mọi mặt và trau dồi đạo đức, phẩm chất nhân cách để trở thành con người mới xã hội chủ nghĩa Vì thế, thanh niên cần phải thuấn nhuần đạo đức cách mạng, có tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội có ý thức làm chủ đất nước, đồng thời có ý chí phấn đấu nâng cao trình độ hiểu biết về văn hóa, khoa học kỹ thuật để đủ sức xây dựng và quản lý xã hội

Từ những tình hình khó khăn của đất nước như : tình trạng chiến tranh kéo dài, sự phát triển kinh tế - xã hội thấp…Như vậy, Hồ Chí Minh luôn luôn rèn luyện cho thanh niên bản lĩnh, ý chí kiên quyết không ngại mọi khó khăn, thử thách với một tâm lý quả cảm xung phong, tin tưởng vào tương lai của Tổ quốc; sẵn sàng hy sinh lợi ích riêng cho lợi ích chung của dân tộc để xây dựng tiền đồ cho chính mình và đất nước Như vậy, Hồ Chí Minh luôn giáo dục thanh niên có tinh thần ý chí, nghị lực, bản lĩnh sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn, để thực hiện sứ mệnh của bản thân mình đối với tương lai của đất nước

1.2.3 Giáo dục thanh niên ra sức học tập, nâng cao trình độ, để thanh niên tham gia vào xây dựng và bảo vệ đất nước

Theo Hồ Chí Minh, nền giáo dục thực dân là nền giáo dục không phải để

mở mang trí tuệ, mà chỉ làm cho dân thêm “u mê” Đó là một giáo dục phản tiến bộ mang tính chất “đồi bại, xảo trá và nguy hiểm hơn cả sự dốt nát nữa”[35, tr 424] Vì nó làm hư hỏng mất tính nết của người đi học Điều mà thanh niên học được ở trường học thuộc địa là “lòng “trung thực” giả dối”, tư tưởng “sùng bái những kẻ mạnh hơn mình”, “yêu một Tổ quốc không phải là

Tổ quốc của mình và đang áp bức mình”[35, tr 424], là sự “khinh rẻ nguồn gốc dòng giống mình” Mục đích của nền giáo dục thực dân là đào tạo những người phục vụ cho chính quyền của bọn xâm lược: tùy phái, thông ngôn, viên chức nhỏ Trái lại, điều duy nhất mà thanh niên thuộc địa có thể nhận được

từ nền giáo dục thực dân là sự phục tùng, là lòng trung thành tuyệt đối với nước mẹ ở chính quốc Nền giáo dục đó làm cho thanh niên từng bước quên

đi cội nguồn dân tộc, đánh mất bản thân mình Thờ ơ trước vận mệnh của dân tộc, chỉ biết thụ hưởng cho riêng bản thân, không có ý thức, nghị lực cố gắng học tập, rèn luyện ý chí và hành động để đánh đổ thực dân và xây dựng đất nước Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Trong xã hội cũ có nhiều nọc độc nó làm hại thanh niên Nhất là văn hóa độc ác của Mỹ, nó dùng mọi cách như sách báo, phim ảnh … để làm cho thanh niên hư hỏng, trụy lạc Thậm chí một số thanh niên hóa ra lưu manh, trộm cắp, cờ bạc …”[43, tr 265] Thiếu kinh nghiệm do chưa từng trải nên không ít thanh niên nước ta đã quên đi trách nhiệm và nghĩa vụ của mình đối với tương lai của dân tộc, tự đánh mất vai trò “người chủ tương lai” của đất nước Chính vì vậy, trong chế độ cũ thanh niên Việt Nam không có điều kiện để học tập, để nâng cao sự hiểu biết của mình Bên cạnh đó, thay vì xây trường học thì thực dân Pháp lại xây nhiều nhà tù, đầu độc thanh niên ta bằng rượu cồn, thuốc phiện… đã làm cho một số bộ phận