Hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú Thọ (Luận văn thạc sĩ)

Hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú ThọHoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú Thọ

PHAN SỸ HƯNG

HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA, KIỂM SOÁT

THỊ TRƯỜNG TẠI CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG

TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂNTHẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2018

LUẬN VĂNTHẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Quang Hợp

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này do chính tôi nghiên cứu và thực hiện Các thông tin, số liệu được sử dụng trong Luận văn là hoàn toàn chính xác và có nguồn gốc rõ ràng

Học viên

Phan Sỹ Hưng

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lòng biết ơn sâu sắc tới thày giáo hướng dẫn TS Nguyễn Quang Hợp, người đã tận tình hướng dẫn và cho tôi những ý kiến định hướng quý báu giúp tôi thực hiện Luận văn

Tôi gửi lời cảm ơn tới các thầy, cô giáo trong phòng Đào tạo, các thầy,

cô giáo và toàn thể cán bộ Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Thái Nguyên đã dìu dắt, truyền đạt những kiến thức quý báu để tôi áp dụng trong thực tiễn và quá trình hoàn thiện Luận văn

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Lãnh đạo, các phòng ban tại Chi cục Quản lý Thị trường tỉnh Phú Thọđã tạo điều kiện cho tôi được đi học để nâng cao trình

độ, động viên khích lệ và cung cấp số liệu quý báu

Tôi xin gửi lời biết ơn đến gia đình, bạn bè đã động viên, khích lệ và ủng hộ trong suốt quá trình học tập vừa qua

Học viên

Phan Sỹ Hưng

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Ý nghĩa khoa học của luận văn 3

5 Bố cục của luận văn 3

Chương 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNGKIỂM TRA, KIỂM SOÁT THỊ TRƯỜNG TẠICHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG 4

1.1 Cơ sở lý luận về chất lượng hoạt động kiểm tra, kiểm soát thịtrường 4

1.1.1 Hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường 4

1.1.2 Vai trò của hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường 12

1.1.3 Quy trình hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường 13

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường 27

1.2 Cơ sở thực tiễn về chất lượng hoạt dộng kiểm tra, kiểm soát thị trường 31

1.2.1 Kinh nghiệm về chất lượng hoạt động kiểm tra, kiểm soát thịtrường 31

1.2.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ 34

Chương 2.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 36

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 36

2.2 Phương pháp nghiên cứu 36

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 36

2.2.2 Phương pháp xử lý và tổng hợp thông tin 37

2.2.3 Phương pháp phân tích thông tin 38

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 39

2.3.1 Nhóm chỉ tiêu phản ánh số lượng, chất lượng nguồn nhân lực phục vụ kiểm tra, kiểm soát thịtrường 39

Chương 3.THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA, KIỂM SOÁTTHỊ TRƯỜNG CỦA CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TỈNH PHÚ THỌ 40

3.1 Tổng quan địa bàn nghiên cứu tỉnh Phú Thọ 40

3.1.1 Đặc điểm tự nhiên - kinh tế xã hội tỉnh Phú Thọ 40

3.1.2 Tổng quan về chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ 43

3.2 Thực trạng hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường của Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ 49

3.2.1 Thu thập, xử lý thông tin và xây dựng kế hoạch kiểm tra 49

3.2.2 Tổ chức kiểm tra 54

3.2.3 Xử lý vi phạm hành chính 58

3.2.4 Hoạt động sau xử lý vi phạm hành chính 62

3.3 Những yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường của Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ 63

3.3.1 Nhóm yếu tố chủ quan 63

3.3.2 Nhóm yếu tố khách quan 66

3.4 Đánh giá hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường của Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ 70

3.4.1 Thành tựu 70

3.4.2 Hạn chế 72

3.4.3 Nguyên nhân 74

Chương 4.GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA,KIỂM SOÁTTHỊ TRƯỜNG TẠI CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ

TRƯỜNG TỈNH PHÚ THỌ 77

4.1 Định hướng và mục tiêu nâng cao hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ 77

4.1.1 Định hướng 77

4.1.2 Mục tiêu 79

4.2 Giải pháp hoàn thiện hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ 80

4.2.1 Nâng cao chất lượng xây dựng kế hoạch và tổ chức kiểm tra 80

4.2.2 Tăng cường phối hợp với các cơ quan ban ngành 81

4.2.3 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ 82

4.2.4 Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật về kiểm tra, kiểm soát thị trường 84

4.2.5 Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin 86

4.3 Kiến nghị 86

KẾT LUẬN 88

TÀI LIỆU THAM KHẢO 89

PHỤ LỤC 91

TM-DL : Thương mại - Du lịch

VSATTP : Vệ sinh an toàn thực phẩm

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch kiểm tra,kiểm soát

thị trường của chi cục QLTT tỉnh Phú Thọ 51 Bảng 3.2: Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch kiểm tra, kiểm soát

thị trường của chi cục QLTT tỉnh Phú Thọ theo từng loại hình sai phạm 53 Bảng 3.3: Thực trạng tổ chức kiểm tra tại chi cục QLTT tỉnh Phú Thọ 54 Bảng 3.4: Thực trạng tổ chức kiểm tra, kiểm soát thị trường của chi cục

QLTT tỉnh Phú Thọ theo từng loại hình sai phạm 56 Bảng 3.5: Đánh giá của cán bộ về chất lượng việc thực hiện kiểm tra,

kiểm soát thị trường 58 Bảng 3.6: Kết quả xử lý vi phạm hành chính tạichi cục QLTT tỉnh Phú Thọ 59 Bảng 3.7: Đánh giá của doanh nghiệp về chất lượng công tác kiểm tra,

kiểm soát thị trường 73

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ

Sơ đồ 3.1 Tổ chức bộ máy quản lý của Chi cục Quản lý thị trường 44 Biểu đồ 3.1: Thực trạng lập kế hoạch kiểm tra dựatrên các nguồn

thông tin 50 Biểu đồ 3.2: Kết quả kiểm tra, phát hiện vi phạm tại chi cục QLTTtỉnh

Phú Thọ 55 Biểu đồ 3.3: Kết quả xử phạt hành chính thu vào NSNN theo từng loại

hình vi phạm 60 Biểu đồ 3.4: Đánh giá của doanh nghiệp về chất lượng xử lý sau kiểm tra,

kiểm soát thị trường đối với chi cục QLTT tỉnh Phú Thọ 61 Biểu đồ 3.5: Đánh giá của doanh nghiệp về việc giải quyết khiếu nại

của chi cục QLTT tỉnh Phú Thọ 62 Biểu đồ 3.6: Đánh giá của cán bộ về chất lượng tổ chức bộ máy 65 Biểu đồ 3.7: Đánh giá của cán bộ về chính sách pháp luật áp dụng

trong công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường tại chi cục QLTT tỉnh Phú Thọ 67 Biểu đồ 3.8: Đánh giá của cán bộ chi cục về ý thức của doanh nghiệp

và người dân 70 Biểu đồ 3.9: Doanh nghiệp trả lời về việc thực hiện thu thập thông tin

của chi cục QLTT tỉnh Phú Thọ 71

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi mua bán, giao thương giữa người mua và người bán, là nơi chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, dịch vụ hoặc tiền tệ, nhằm thỏa mãn nhu cầu của hai bên cung và cầu về một loại sản phẩm nhất định theo các thông lệ hiện hành, từ đó xác định rõ số lượng và giá cả cần thiết của sản phẩm, dịch vụ Hiện nay, thị trường ngày càng phát triển, các hoạt động giao thương diễn ra ngày càng đa dạng dưới nhiều hình thức khác nhau Điều này đã giúp thúc đẩy nền kinh tế của Việt Nam nói chung và của tỉnh Phú Thọ nói riêng Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích kinh tế mang lại thì kinh tế thị trường cũng có không ít những tiêu cực gây

ra những tác hại nghiêm trọng tới đời sống của người tiêu dùng và tổn thất nặng nề cho nền kinh tế, đặc biệt có thể kể đến như: nạn buôn lậu, làm hàng giả, hàng kém chất lượng… những hành vi này trong những năm gần đây đã gia tăng về cả số lượng và hình thức vi phạm Chống buôn lậu hàng giả, hàng nhái đã được đề cao nhằm mục đích giảm thiểu tình trạng vi phạm cũng như nâng cao đời sống của người dân và thúc đẩy nền kinh tế phát triển

Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ là tổ chức trực thuộc Sở Công thương, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Giám đốc Sở quản lý nhà nước

về công tác quản lý thị trường, bảo đảm lưu thông hàng hóa theo pháp luật Chi cục quản thị trường còn cónhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát thị trường, đấu tranh chống các vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại, công nghiệp, các lĩnh vực khác được pháp luật quy định và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao.Tỉnh sở hữu vị trí địa lý thuận lợi có nhiều tiềm năng phát triển lâm nghiệp, khai thác khoáng sản Tuy nhiên, nhiều đối tượng xấu đã lợi dụng những lợi thế về địa lý, tiềm năng này để thực hiện các hành vi buôn lậu, chung chuyển hàng giả hàng nhái tới nhiều nơi khác nhau Sự phát triển của các đối tượng vi phạm ngày càng gia tăng về số lượng và mức độ vi phạm,

nhưng đội ngũ kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục chưa thực sự hoàn thiện, vẫn còn thiếu nhiều kinh nghiệm thực tiễn Điều này dẫn tới nhiều trường hợp vượt xa tầm kiểm soát của Chi cục, gây nhiều tổn thất cho thị trường tỉnh Phú Thọ nói riêng và thị trường cả nước nói chung

Với tình hình diễn biến khó lường của những đối tượng vi phạm đòi hỏi công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường phải phát hiện và ngăn chặn kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật cũng đảm bảo nền kinh tế thị trường phát triển ổn định Trong những năm qua, Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ

đã chú trọng thực hiện công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường song chất lượng công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường vẫn chưa đạt được hiệu quả cao Nhận thức được thực trạng của thị trường kinh tế hiện nay và tầm quan trọng của

công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường, tác giả lựa chọn đề tài: "Hoạt động

kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ"làm luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

2.1 Mục tiêu chung

Đánh giá thực trạng hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường của Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ

4 Ý nghĩa khoa học của luận văn

- Luận văn hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về chất lượng hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường Những nội dung lý thuyết được tác giả đề cập gồm: lý luận chung về chất lượng hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường; khái niệm và nội dung hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường; những yếu tố ánh hưởng tới chất lượng hoạt động kiểm tra kiểm soát thị trường

- Đánh giá thực trạng công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ

- Đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường của Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ trong thời gian tới

5 Bố cục của luận văn

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng hoạt động kiểm tra,

kiểm soát thị trường tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ

Chương 2 Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 Thực trạng hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi

cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ

Chương 4 Giải pháp hoàn thiện chất lượng hoạt động kiểm tra, kiểm

soát thị trường tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNGKIỂM TRA, KIỂM SOÁT THỊ TRƯỜNG TẠICHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG

1.1 Cơ sở lý luận về chất lượng hoạt động kiểm tra, kiểm soát thịtrường

1.1.1 Hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường

1.1.1.1 Khái niệm về thị trường

Trên thế giới có rất nhiều định nghĩa về thị trường, theo

C.Mác:“Hàng hoá là sản phẩm được sản xuất ra không phải cho người sản

xuất tiêu dùng mà người sản xuất ra để bán Thị trường xuất hiện đồng thời với sự ra đời và phát triển của nền sản xuất hàng hoá và được hình thành trong lĩnh vực lưu thông Người có hàng hoá hoặc dịch vụ đem ra trao đổi gọi là bên bán, người mua có nhu cầu chưa thoả mãn và có khả năng thanh toán được gọi là bên mua.”[4]

Trong kinh tế học và kinh doanh, thị trường là nơi người mua và người

bán (hay người có nhu cầu và người cung cấp) tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với nhau để trao đổi, mua bán hàng hóa và dịch vụ Thị trường là nơi chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, dịch vụ hoặc tiền tệ, nhằm thỏa mãn nhu cầu của hai bên cung và cầu về một loại sản phẩm nhất định theo các thông lệ hiện hành, từ đó xác định rõ số lượng và giá cả cần thiết của sản phẩm, dịch

vụ Thực chất, thị trường là tổng thể các khách hàng tiềm năng cùng có một yêu cầu cụ thể nhưng chưa được đáp ứng và có khả năng tham gia trao đổi để thỏa mãn nhu cầu đó Thị trường là một tập hợp những người mua và người bán tác động qua lại lẫn nhau, dẫn đến khả năng trao đổi

Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động mua và bán một thứ hàng hóa nhất định nào đó Theo định nghĩa này, thị trường bao gồm nhiều loại hàng hóa khác nhau như: thị trường gạo, thị trường cà phê, thị trường chứng khoán, thị trường vốn, v.v Cũng có một nghĩa hẹp khác của thị trường là một nơi

nhất định nào đó, tại đó diễn ra các hoạt động mua bán hàng hóa và dịch vụ Với nghĩa này, có thị trường Hà Nội, thị trường miền Trung… Còn trong kinh

tế học, thị trường được hiểu rộng hơn, là nơi có các quan hệ mua bán hàng hóa, dịch vụ giữa vô số những người bán và người mua có quan hệ cạnh tranh với nhau, bất kể là ở địa điểm nào, thời gian nào Thị trường trong kinh

tế học được chia thành ba loại: thị trường hàng hóa - dịch vụ (còn gọi là thị trường sản lượng), thị trường lao động, và thị trường tiềntệ

Dựa trên các khái niệm có thể rút ra: Thị trường là nơi diễn ra hoạt

động trao đổi hàng hóa, dịch vụ, tiền tệ … nhằm thỏa mãn nhu cầu của hai bên cung và cầu ở bất kỳ thời gian và địa điểm nào

1.1.1.2.Khái niệm về kiểm tra, kiểm soát thị trường

Kiểm tra là “xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét”, để chỉ

hoạt động của chủ thể tác động vào đối tượng kiểm tra (có thể trực thuộc hoặc không trực thuộc) Tuy nhiên, khái niệm kiểm tra (control) có thể được hiểu theo 2 nghĩa: Theo nghĩa rộng, để chỉ hoạt động của các tổ chức xã hội, các đoàn thể và của công dân kiểm tra hoạt động bộ máy của nhà nước Theo nghĩa hẹp hơn, kiểm tra là hoạt động của chủ thể nhằm tiến hành xem xét, xác định một việc gì đó của đối tượng bị quản lý xem có phù hợp hay không phù hợp với trạng thái định trước (kiểm tra mang tính nội bộ của người đứng đầu

cơ quan, kiểm tra phương tiện giao thông…).[12]

Xét về chủ thể thì phạm vi chủ thể tiến hành hoạt động kiểm tra rất đa dạng và phức tạp Chủ thể tiến hành kiểm tra có thể là Nhà nước hoặc cũng có thể là một chủ thể phi Nhà nước, chẳng hạn như hoạt động kiểm tra của một

tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội (Đảng, Công đoàn, Mặt trận, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ…), hoạt động kiểm tra trong nội bộ một doanh nghiệp: kiểm tra của Giám đốc đối với các phòng, ban, kiểm tra của Quản đốc đối với người lao động Trên một bình diện rộng hơn nữa, kiểm tra có thể là

sự xem xét thực tế để đánh giá, nhận xét của bất kỳ một cá nhân nào trong xã

hội trong bất cứ một hoạt động nào Khi con người biết lao động một cách có

ý thức thì đã xuất hiện yêu cầu tất yếu là phải kiểm tra Ăng ghen đã nói “mỗi

hoạt động có ý thức, có tổ chức của con người đều chứa đựng trong đó những yếu tố của kiểm tra” và “đối với mỗi con người tự nhiên, mỗi cộng đồng nguyên thuỷ, kiểm tra được xem như là phương thức hành động để thực hiện mục đích” Như vậy, kiểm tra xuất hiện trước khi có sự ra đời của Nhà nước

đầu tiên trong lịch sử Có thể nói, kiểm tra sẽ tồn tại cùng với loài người Khi

Nhà nước tự tiêu vong, thì kiểm tra vẫn còn tồn tại cùng với “chức năng quản

lý đơn thuần là chăm lo đến lợi ích của xã hội” như Ăng ghen đã chỉ ra[4]

Kiểm tra gắn liền với công việc của một tổ chức, một cán bộ, công chức nhất định, trong thị thường nó gắn với các hộ kinh doanh, doanh nghiệp, thương lái… Hoạt động này thường theo một số hướng sau: (i) Theo dõi để cho hoạt động của các hộ kinh doanh, doanh nghiệp phù hợp với quy định mà Nhà nước quy định; (ii) Quan sát để đảm bảo rằng mọi hoạt động của doanh nghiệp, hộ kinh doanhlà đúng quy định, đủ điều kiện tiếp tục hoạt động Hướng dẫn và điều chỉnh kịp thời để đảm bảo mọi hoạt động diễn ra trongthị trường là tốt;(iii) Kiểm tra kết quả cuối cùng, đánh giá hiệu quả thực tế của các hoạt động theo kế hoạch đặt ra

Đối với thị trường, kiểm tra là hoạt động nhằm kiểm tra mọi hoạt động xảy

ra trên thị trường bao gồm: các hoạt động mua bán, quy trình sản xuất, chế biến… Mọi hoạt động kiểm tra được căn cứ trên quy định mà Nhà nước đã đề ra

Kiểm soát là hoạt động dựa trên những thông tin sẵn có từ đó đánh giá

nhằm phát hiện, ngăn chặn những gì trái với quy định và được đặt trong phạm

vi quyền hành của đối tượng nào đó

Kiểm soát được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau bởi những

nguồn khác nhau Theo nguyên tắc quản trị cổ điển, kiểm soát là“control”, trong đó nhấn mạnh chữ kiểm soát bao hàm ý nghĩa“bạo lực” Theo Đại Từ

Điển Tiếng Việt do Bộ Giáo Dục và Đào Tạo - Trung Tâm Ngôn Ngữ và

Văn Hoá Việt Nam do Nguyễn Như Ý chủ biên (1999) thì “kiểm soát” là

kiểm tra, xem xét, nhằm ngăn ngừa những sai phạm các qui định Cụ thể hơn đây là công tác phát hiện các hoạt động không đúng quy định, không được hoàn tất từ đó làm căn cứ để đưa ra các mức xử phạt đối với người chịu trách nhiệm thi hành hoạt động này Trong thời đại kinh tế mở hiện nay, từ

“control”mang ý nghĩa kiểm soát nhưng được hiểu theo ý nghĩa nhẹ hơn

hay còn được gọi là kiểm tra Cũng theo Đại Từ Điển trên, “kiểm tra” được

định nghĩa là xem xét thực chất, thực tế Kiểm tra, như vậy, bao hàm sự hướng dẫn và huấn luyện nhiều hơn là trừng phạt[16]

Kiểm soát có chức năng là bao quát mọi hoạt động của thị trường theo những kế hoạch đã được đề ra Hiệu quả của công tác kiểm soát được đánh giá khi các tiêu chuẩn (standards) được thiết lập, các thông tin (information) cần thiết để đo lường tiêu chuẩn được cung cấp đầy đủ, và đối tượng có hành động sửa sai (corrective action) khi cần thiết

Kiểm tra, kiểm soát là hoạt độngđánh giá các hoạt động thông qua các thông tin kỹ thuật, phương tiện, phương pháp và các hoạt động nhằm đảm bảo chất lượng của các hoạt động trong phạm vi quản lý theo đúng chuẩn mực nhất định Nhiệm vụ chính của kiểm tra, kiểm soát là thực hiện đánh giá các sản phẩm, hoạt động có đạt theo chuẩn mực đã được đề ra trước đó hay không hoặc đánh giá việc thực hiện chất lượng trong thực tế của tổ chức, doanh nghiệp

Bên cạnh đó, kiểm tra, kiểm soát còn là hoạt động so sánh giữa chất lượng thực tế và chất lượng dựa theo tiêu chuẩn để phát hiện những sai lệch không phù hợp trong các hoạt động của các cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức từ đó làm căn

cứ đưa ra những biện pháp khắc phục sai lệch đó

Khi thực hiện kiểm tra, kiểm soát các kết quả thực hiện kế hoạch cần đánh giá một cách độc lập những vấn đềsau:

+ Kế hoạch có được tuân theo một cách đúng quy định không?

+ Kế hoạch đề ra đã đạt được hiệu quả hay chưa?

Nếu mục tiêu không đạt được có nghĩa là một trong hai hoặc cả hai điều trên đều không được thoảmãn

Từ phân tích trên, ta có khái niệm “kiểm tra, kiểm soát thị trường là

hoạt động xem xét tình hình thực tế thị trường, đánh giá, nhận xét về thị trường, qua đó phát hiện, ngăn chặn những gì trái với quy định về quản lý thị trường và là một chức năng thiết yếu và quan trọng nhất trong công tác Quản

lý thịtrường”

Theo Luật Thương mại thì kiểm tra, kiểm soát thị trường chính là hoạt động phòng chống buôn lậu, hàng giả, hàng cấm, vi phạm sở hữu trí tuệ, vệ sinh an toàn thực phẩm và gian lận thương mại Vậy,Chấtlượngkiểmtra,kiểmsoátthịtrườnglàkhảnăngcủahoạtđộngxem xét, đánh giá, phát hiện, ngăn chặn, xử lý những gì trái với quy định về thị trường nhằmđápứngcácyêucầucủaCơquanquảnlýthịtrườngvàcácbênliênquan

Trên thực tế hai khái niệm kiểm tra và kiểm soát không tách rời nhau, chúng ta thường dùng chung một cụm từ kiểm tra, kiểm soát thị trường để chỉ một hoạt động giám sát của cơ quan quản lý thị trường đối với các hoạt động, giao dịch trên thị trường như sản suất, kinh doanh mua bán, trao đổi hàng hóa, giao dịch thương mại…, nhằm bảo đảm những quy định về pháp luật thương mại, thị trường được thực thi nghiêm minh trong đời sống kinh tế - xã hội

1.1.1.3 Mục tiêu của hoạt động kiểm tra, kiểm soát thịtrường

Nền kinh tế phát triển theo xu hướng hội nhập thế giới, điều này giúp mở rộng quan hệ giữa các doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn quốc gia cũng như là các hoạt động xuất nhập khẩu của một quốc gia Xu hướng này đã mang lại những lợi ích như làm đa dạng hóa, phong phú mặt hàng, mua bán trở nên dễ dàng hơn, nguồn cung và nguồn cầu đều tăng Bên cạnh những lợi ích trên, xu hướng hội nhập này cũng mang theo không ít mặt trái như: tình trạng buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép, gian lận thương mại… và một số tệ nạn khác Đây là những vấn đề mà tất cả quốc gia đều phải đối mặt và song hàng trong suốt quá trình phát triển nền kinh tế thị trường

Nền kinh tế của nước ta phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa Mọi hoạt động của nền kinh tế đề có sự quản lý của nhà nước nhằm mục đích phát huy tính ưu việt của thị trường, phát huy tiềm năng sẵn có của đất nước

và nội lực của nền kinh tế, tranh thủ kinh nghiệm và vốn của các nước phát triển để đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế cao Quản lý thị trường là một trong những nội dung nằm trong hoạt động Quản lý nhà nước,quản lý thị trường là công cụ thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các hoạt động trong kinh tế thị trường nhằm đảm bảo mọi hoạt động kinh tế của nước

ta phát triển theo định hướng xã hội chủnghĩa mà nhà nước đã đề ra

Hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường thuộc trong lĩnh vực quản lý thị trường Vai trò của hoạt động này nhằm ngăn chặn và hạn chế mặt trái của nền kinh tế thị trường; Kiểm tra, kiểm soát thị trường còn có vai trò là phối hợpvới các cơ quan chức năng của bộ máy nhà nước đấu tranh chống các hành vi sai phạm trong kinh tế: đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép; bảo vệ nền sản xuất trong nước, quyền lợi chính đáng của người sản xuất, kinh doanh hợp pháp và của người tiên dùng; góp phần chống thất thu cho ngân sách Nhà nước

Ngày nay với sự phát triển chóng mặt của các nền kinh tế riêng lẻ trên thế giới, nhà nước ta đã đổi mới chủ trương đường lối chính trị,chuyển nền kinh tế sang cơ chế thị trường như một chiến lược lâu dài Khi chuyển sang cơ thế này, Đảng ta đã thấy rõ hai mặt đối lập của cơ chế này: về mặt tích cực cơ chế này có tác dụng tích cực to lớn đối với sự phát triển kinh tế xã hội, mặt tiêu cực là cơ chế này mâu thuẫn với bản chất của chủ nghĩa xã hội Từ đó, một trong những quan điểm cơ bản của Đảng ta là: vận dụng cơ chế thị trường đòi hỏi phải nâng cao năng lực quản lý vĩ mô của Nhà nước, nhằm phát huy tác dụng tích cực đi đôi với ngăn ngừa, hạn chế và khắc phục những mặt tiêu cực của cơ chế này

Những tiêu cực của cơ chế này đã được Trung ương Đảng chỉ ra ngay trong những thời kỳ đầu áp dụng cơ chế đổi mới Trong báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương khoá VI trước Đại hội đại biểu lần thứ VII (tháng 6/1991)

đã nêu rõ: "Công tác quản lý thị trường có nhiều sơ hở, nạn buôn lậu, làm hàng

giả trầm trọng và kéo dài…", "… trong quá trình chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường, bên cạnh những mặt tích cực đã xuất hiện nhiều hiện tượng tiêu cực mới mà chúng ta chưa lường hết, chậm phát hiện và chưa xử lý tốt Đó là lối làm ăn chạy theo lợi nhuận bất kể giá nào, dẫn đến vi phạm luật, lừa đảo, hối lộ, làm hàng giả, buôn lậu, trốn thuế …".Theo

những quan điểm nhận định nêu trên, nhằm hạn chế tiêu cực của cơ chế mới,

Đảng ta đã đề ra chủ trương: "Kiên quyết chống buôn lậu và các hiện tượng tiêu

cực khác trong lưu thông…"[2]

Trong những năm qua, Nhà nước ta đã và đang từng bước hoàn thiện các văn bản phát luật và tổ chức thực hiện theo đúng các quan điểm, chủ trương của Đảng về tăng cường quản lý, kiểm tra, kiểm soát thị trường trong

cơ chế kinh tế thị trường Từ đó có thể thấy, mục tiêu của hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường được nêu rõ trong chức năng của cơ quan quản lý thị trường đólà:

- Xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra, kiểm soát thị trường từng thời kỳ báo cáo Sở công thương quyết định; tổ chức thực hiện kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành pháp luật thương mại đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh; áp dụng các biện pháp ngăn chặn, xử lý các vi phạm hành chính;

- Kiểm tra, phát hiện và xử lý các vi phạm quy định về thương nhân và hoạt động thương mại theo Luật Thương mại;

- Tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật thương mại; kiến nghị với UBND tỉnh, thành phố các biện pháp đảm bảo việc thi hành pháp luật thương mại và ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật; kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác quản lý thịtrường

- Phối hợp hoạt động giữa các ban ngành, các cấp ở địa phương chống buôn lậu, chống hàng giả, hàng cấm và các hoạt động kinh doanh trái pháp luật diễn ra ở địa phương

1.1.1.4.Tính chất và đặc điểm của hoạt động kiểm tra, kiểm soát thịtrường

Do đặc thù của hoạt động là kiểm tra, kiểm soát các hoạt động giao thương, kinh tế trên thị trường, xét trên nhiều khía cạnh hoạt động này khá là nhạy cảm đối với thương nhân và mọi tầng lớp dân cư, kể cả dân nghèo được bọn “đầu nậu” thuê mướn để mang thuê, vác mướn do có sự va chạm tới lợi ích kinh tế Do đó, cuộc đấu tranh này nhận nhiều ý kiến trái chiều và khó có sự đồng lòng toàn bộ của mọi người dân cũng như các doanh nghiệp, tổ chức,kể cả của chính quyền ở một số địa phương (vì lợi ích cục bộ của mình) Vì vậy, nhiều trường hợp các cán

bộ, người dân, doanh nghiệp thấy các hoạt động vi phạm nhưng đã làm ngơ hoặc không tạo điều kiện cho quản lý thị trường hoạt động

Bên cạnh đó, hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường phải đương đầu với những đối tượng buôn lậu, làm hàng giả có tổ chức, hoạt động theo

“Mafia”, có phương tiện hiện đại, nhiều khi có vũ khí có thể gây nguy hại cho cán bộ thực hiện kiểm tra Có thể thấy tính chất của cuộc đấu tranh khá quyết liệt “một mất - một còn”; vì những lợi ích kinh tế cá nhânmà nhiều người đã lợi dụng tất cả những lỗ hổng để thực hiện các hành vi phạm pháp bằng những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt nào

Để thực hiện các hành vi phạm pháp, các đối tượng vi phạm lợi dụng tất cả các yếu tố về thời gian, chúng hoạt động không theo một quy luật nào

Do đó, để ngăn ngừa triệt để và đối phó lại với hoạt động củabọnbuônlậu cũng như làm tốt hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường thì mọi hoạt động của quản lý thị trường luôn phải sẵn sàng ở tất cả thời điểm, không theo thời gian hành chính, cánbộquảnlýthịtrườngphảiluânphiênthaynhaukiểmtra,kiểm soát, hoạt động không kể giờ giấc, ngày đêm, các ngày chủ nhật, lễ, tết cũng

côngviệckhávấtvảvàítcóthờigianđểchămsócgiađình,concái…

1.1.2 Vai trò của hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường

* Góp phần hoàn thiện cơ chế chính sách pháp luật

Mọi hoạt động kinh tế nói chung và thương mại nói riêng đều vận hành dựa trên cơ chế chính sách, pháp luật của Nhà nước đề ra Cơ chế chính sách giúp cho mọi hoạt động diễn ra theo chiều hướng ổn định, có quy trình, thúc đẩy nền kinh tế thị trường phát triển Hơn nữa, cơ chế chính sách phát luật còn là công cụ nhằm ngăn cản những hạn chế và mặt trái của cơ chế thị trường, đặc biệt là trong cơ chế thị trường mở như hiện nay Với sự phát triển kinh tế nhanh chóng như hiện nay, cơ chế chính sách pháp luật không thể tránh khỏi những hạn chế những kẽ hở làm cho hoạt động buôn lậu, hàng giả

và gian lận thương mại có điều kiện phát sinh và phát triển Do đó,tình trạng này đặt ra một vấn đề quan trọng đối công tác quản lý nhà nước là phải cải thiện chính sách, cơ chế và pháp luật.Mọi hoạt động chỉnh sửa, bổ sung đều phải dựa trên những căn cứ nhất định và hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường chính là nơi cung cấp các căn cứ, các bằng chứng cụ thể phản ánh một cách chân thực, sống động các hoạt động diễn ra trong thực tế, để phục vụ cho việc hoàn thiện, bổ sung các chính sách cho phùhợp

Thông qua hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường giúp tham mưu cho nhà nước giảm đến mức tối đa các thủ tục hành chính không cần thiết, gây phiền hà đến nhân dân và đối tượng kinh doanh nói chung

phạmphátluậtvàtộiphạmnảysinhtronghoạtđộngkinhdoanhthươngmạitrênthị trường

Trên thực tế, vì lợi ích trước mắt mà nhiều cá nhân, doanh nghiệp đã có những hành vi cố tình vi phạm pháp luật, có những động cơ chiếm đoạt lợi nhuận, bọn buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại không từ bất cứ thủ đoạn nào nhằm che giấu hành vi vi phạm, ngoài ra chúng còn mua chuộc, lôi kéo, đe dọa, thậm chí dùng cả vũ lực để thực hiện Hiện nay, các tình trạng

này ngày càng gia tăng cả về số lượng và hành vi vì mọi người đang có xu hướng sống theo sức mạnh của đồng tiền

Ngoài ra những hành vi vi phạm này còn đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau đến từ các yếu tố khách quan và chủ quan khiến cho việc chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại gặp nhiều khó khăn Để tổ chức tốt cuộc đấu tranh này yêu cầu đặt ra là chúng ta phải kiên trì, kiên quyết

sử dụng đồng bộ các biện pháp trên cơ sở phát huy sức mạnh của cả nước Trong thời gian qua Nhà nước đã ban hành nhiều chỉ thị nhằm giải quyết tình trạng vi phạm này, trong đó có chỉ thị số 853/TTg ngày 11/10/1997 của Thủ tướng chính phủ khẳng định rõ thái độ của Nhà nước ta trong việc

"Tập trung điều tra, kết luận và giải quyết nhanh chóng các hành vi vi

phạm, gian lận thương mại Xử lý nghiêm minh các vụ buôn lậu, gian lận thương mại Đối với các đơn vị kinh doanh xuất, nhập khẩu có hành vi gian lận thương mại và trốn thuế, chi cục hải quan cần mạnh tay xử lý thông qua việc ngưng làm thủ tục xuất, nhập khẩu đối với đơn vị đó, thực hiện điều tra, xử lý nhanh chóng"[9]

Với tư cách là công cụ thực hiện chức năng quản lý nhà nước, kiểm tra, kiểm soát thị trường chính là việc xem xét tại chỗ việc làm của các tổ chức,

cơ quan và các cá nhân có đúng quy định của chính sách, pháp luật về hoạt động kinh doanh thương mại trên thị trường hay không? Qua đó sử dụng các biện biện pháp chế tài bằng mệnh lệnh hoặc các quyết định hành chính nhằm ngăn chặn hành vi vi phạm phát luật và tội phạm nảy sinh trong hoạt động KD

thương mại trên thị trường

1.1.3 Quy trình hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường

Kiểm tra, kiểm soát thị trường là nội dung cơ bản nhất của công tác quản lý thị trường Theo quy định của pháp luật, các cơ sở sản xuất, kinh doanh thương mại, các cá nhân buôn bán trên thị trường phải thực hiện đầy đủ các quy định về đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế, hóa đơn chứng từ, không

được buôn bán hàng lậu hàng giả, hàng cấm Tuy nhiên trên thực tế vẫn còn rất nhiều đối tượng vi phạm các quy định trên, gây rối loạn thị trường, ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế thị trường, vì vậy phải tăng cường hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường nhằm xem xét, đánh giá, phát hiện, ngăn chặn

và xử lý những hành vi sai phạm

Quy trình hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường là việc thực thi các công tác nghiệp vụ theo một trình tự nhất định được quy định sẵn do Nhà nước ban hành của các cơ quan chức năng có thẩm quyền theo quy định của pháp luật (Quản lý thị trường, Công an, Thuế) để xem xét, phát hiện và xử lý các hành vi gian lận, sai phạm, trái với quy định của pháp luật trong các lĩnh vực cụ thể

Hoạt động kiểm tra kiểm tra kiểm soát thi trường được thực hiện để phát hiện các hành vi sai phạm của cá hoạt động dịch vụ thương mại trên thi trường trong nước như buôn bán hàng trốn thuế, hang nhập lậu, kinh doanh các mặt hàng cấm theo quy định của pháp luật, tổ chức sản xuất và tiêu thụ hang giả, hàng kém chất lượng Mỗi loại vi phạm đều có các hình thức thủ tục

và phương pháp kiểm soát khác nhau nhưng nhìn chung tất cả đều trải qua 4 bước cơ bản chính được quy định tại Thông tư Quy định quy trình nghiệp vụ kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính của lực lượng Quản lý thị trường số 26/2009/TT-BCT do Bộ Công Thương ban hành là:

- Thu thập, xử lý thông tin và xây dựng kế hoạch kiểm tra

- Tổ chức kiểm tra

- Xử lý vi phạm hành chính

- Hoạt động sau xử lý vi phạm hành chính[3]

1.1.3.1 Thu thập, xử lý thông tin và xây dựng kế hoạch kiểm tra

Xác định chính xác căn cứ các thông tin để thu thập và xử lý là một trong những nguyên tắc rất quan trọng trong hoạt động kiểm tra kiểm soát thông tin

Theo Điều 4 Thông tư số 26/2009/TT-BCT cán bộ, công chức của lực lượng Quản lý thị trường có trách nhiệm thu thập thông tin ban đầu được thu thập từ các nguồn như, các phương tiện thông tin đại chúng; các cơ quan, đơn

vị, tổ chức phối hợp cung cấp; từ đơn thư khiếu nại, tố cáo, tố giác vi phạm pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân; các nguồn tin được mua từ các nguồn liên quan do thực hiện các biện pháp nghiệp vụ trinh sát tiếp cận đối tượng của cán bộ, công chức quản lý thị trường được người có thẩm quyền (Đội trưởng Đội Quản lý thị trường, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường, Cục trưởng Cục Quản lý thị trường hoặc cấp phó được uỷ quyền) giao nhiệm vụ trực tiếp, bí mật giám sát theo dõi diễn biến hoạt động của đối tượng để phát hiện, sơ bộ xác minh, xác định hành vi vi phạm pháp luật

Hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trườngluôn luôn phải theo trình tự nhất định dựa vào các quy định của pháp luật đưa ra, không được kiểm tra kiểm soát một cách tuỳ tiện, vô căn cứ gây cản trở việc buôn bán và lưu thông hàng hoá làm ảnh hưởng và thiệt hại đến tài sản và uy tín của các doanh nghiệp Các cơ quan kiểm tra kiểm soát dựa vào 5 dấu hiệu sau đây để đánh giá các sai phạt của doanh nghiệp:

- Doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng vị phạm pháp luật được kiếu nại từ đường dây nóng hoặc có đơn khiếu nại, tố cáo Hầu hết các trường hợp này thường xảy ra trong lĩnh vực chống hàng lậu, hang nhái, hàng kém chất lượng

- Các trường hợp bị bắt quả tang đang trong quá trình tiêu thụ và vận chuyển các mặt hàng không rõ nguồn gốc

- Theo kế hoạch được phê duyệt kiểm tra kiểm soát các doanh nghiệp

- Theo các ý kiến và đề nghị của các cơ quan cấp trên yêu cầu cơ quan

có thẩm quyền kiểm tra kiểm soát các doanh nghiệp

- Theo đề nghị có sự phối hợp của các cơ quan có thẩm quyền khác nhằm kiểm tra kiểm soát tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp

Người thu thập thông tin có trách nhiệm phân tích, đánh giá độ tin cậy

và phân tích dữ liệu thông tin thu thập được để báo cáo kịp thời cho người có thẩm quyền (Đội trưởng Đội Quản lý thị trường, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường, Cục trưởng Cục quản lý thị trường hoặc cấp phó được uỷ quyền) Việc thu thập, điều tra nắm chắc các thông tin và xứ lý thông tin chính xác được quy định tại điều 5 của Thông tư số 26/2009/TT-BCT Người

có thẩm quyền tiếp nhận và xử lý thông tin có trách nhiệm đưa ra các đánh giá, thẩm tra, xác minh, khi thấy có dấu hiệu vi phạm Đối với thông tin có dấu hiệu vi phạm nhưng không thuộc thẩm quyền thì cán bộ thực hiện có trách nhiệm chuyển cho người có thẩm quyền để thực hiện giải quyết

Trong tiến hành hoạt động xử lý thông tin, công chức quản lý thị trường phải bảo mật thông tin, không được tiết lộ thông tin cho những người không có thẩm quyền.Chủ động xây dựng cụ thể, chi tiết kế hoạch kiểm tra kiểm soátvà chuẩn bị các tài liệu, giấy tờ có liên quan đến hoạt động kiểm tra kiểm soát để tránh việc các doanh nghiệp nghi ngờ và gây cản trở đến công tác kiểm tra làm cho công tác kiểm tra bị kéo dài gây thiệt hại về kinh tế và thời gian Luôn sẵn sàng đầy đủ nhân lực có trình độ chuyên môn nghiệp vụ

và các công cụ hỗ trợ khác để nhanh chóng hoàn thành nhiệm vụ một cách

đầy đủ, công bằng nhất[3]

1.1.3.2 Tổ chức kiểm tra

Các cơ quan có thẩm quyền được giao nhiệm vụ thực hiện tổ chức kiểm tra, kiểm soát tiến hành theo các quy định được ban hành trong Thông tư số 09/2013/TT-BCT Các bước tiến hành được quy định trong Mục 2 Chương II tại Thông tư Quy định quy trình nghiệp vụ kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính của lực lượng Quản lý thị trường số 26/2009/TT-BCTdo Bộ Công Thương ban hành về quy định quy trình nghiệp vụ và kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm, hành chính lực lượng quản lý thị trường

Bước 1: Chuẩn bị quyết định kiểm tra

Bước đầu tiên để tiến kiểm tra kiểm soát theo đúng quy định thì việc chuẩn bị cho quyết định kiểm tra rất quan trọng và để tránh các sai sót cho các bước sau Theo Điều 6 của Thông tư số 26/2009/TT-BCT trước khi tiến hành kiểm tra, cục quản lý thị trường cần phải chuẩn bị đầy đủ những thông tin cần thiết về đối tượng kiểm tra, kế hoạch cụ thể bao gồm: thời gian, địa điểm tiến hành kiểm tra, tổ chức lực lượng kiểm tra và các thủ tục hành chính cần thiết

để tiến hành thực hiện kiểm soát, kiểm tra một cách có hiệu quả Trước khi triển khai kế hoạch kiểm tra, mọi quyết định kiểm tra phải được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và thông qua

Bước 2: Ban hành quyết định kiểm tra

Kế hoạch kiểm tra được thông qua bởi người có thẩm quyền khi kế hoạch kiểm tra bao gồm đầy đủ những thông tin sau:

- Đối tượng kiểm tra (tên, địa chỉ của tổ chức, cá nhân bị kiểm tra);

- Nội dung kiểm tra, kiểm soát;

- Người thực hiện việc kiểm tra thường là cán bộ hoặc kiểm soát viên thuộc Đội, Chi cục, Cục quản lý thị trường được cấp trên giao nhiệm vụ

- Thời gian hiệu lực của quyết định kiểm tra: dựa theo tình hình và từng trường hợp cụ thể các cơ quan có thẩm quyền sẽ đánh giá hiệu lực của quyết định

Cán bộ thực hiện nhiệm vụ có trách nhiệm ban hành quyết định kiểm tra tới các cán bộ có liên quan cũng như các ban ngành khác nếu có trong quyết định

Bước 3: Công bố quyết định kiểm tra

Tại địa điểm kiểm tra, kiểm soát viên Quản lí thị trường hoặc kiểm soát viên của cơ quan có thẩm quyền kiểm tra phải xuất trình thẻ kiểm tra và công

bố quyết định kiểm tra hoặc quyết định biện pháp ngăn chặn Theo điều 8 mục 2 chương II của Thông tư số 26/2009/TT-BCT người được giao chủ trì

thực hiện việc kiểm tra phải xuất trình thẻ kiểm tra thị trường, công bố quyết định kiểm tra, thông báo thành phần đoàn kiểm tra cho tổ chức, cá nhân bị kiểm tra và yêu cầu tổ chức, cá nhân chấp hành quyết định kiểm tra

Bước 4: Thực hiện kiểm tra theo nội dung quyết định kiểm tra

Để thực hiện kiểm tra, kiểm soát người được giao chủ trì thực hiện phải trực tiếp chỉ huy lực lượng kiểm tra theo nội dung quyết định kiểm tra đã công bố được quy định tại điều 9 của Thông tư số 26/2009/TT-BC Trong quá trình kiểm tra, người được giao chủ trì kiểm tra phải trực tiếp xử lý các tình huống phát sinh, báo cáo ngay cho người có thẩm quyền để xử lý các trường hợp phát sinh vượt quá thẩm quyền của mình, công chức quản lý thị trường phải tuân thủ quy chế công tác của công chức quản lý thị trường Nếu phát hiện thấy vi phạm mới ngoài nội dung kiểm tra trong quyết định kiểm tra mà cần kiểm tra thì người thực hiện việc kiểm tra phải báo cáo ngay cho người thẩm quyền quyết định Các tang vật, phương tiện, hàng hoá bị tạm giữ sau khi kiểm soát, kiểm tra bị thu giữ do vi phạm thì cần được xác minh rõ lại nguồn gốc xuất xứ và được xử lý theođiều 10 cùng mục

Người được giao chủ trì thực hiện việc kiểm tra phải trực tiếp thu nhận hoặc chỉ huy và giám sát chặt chẽ quá trình thu nhận tang vật, hồ sơ, tài liệu, lời trình bày của tổ chức, cá nhân bị kiểm tra và người có quyền lợi, nghĩa

vụ liên quan tại địa điểm kiểm tra

Bước 5: Lập biên bản kiểm tra

Sau khi thực hiện nghiệp vụ kiểm tra, kiểm soát kiểm soát viên phải lập biên bản kiểm tra căn cứ vào các kết quả kiểm tra Biên bản được lập ngay trong ngày kết thúc cuộc kiểm tra và lập theo đúng mẫu quy định

Việc lập biên bản kiểm tra phải thực hiện theo đúng quy định của pháp luật đã được nêu rõ trong Điều 11 Thông tư số 26/2009/TT-BCT quy định người được giao chủ trì thực hiện việc kiểm tra là Đội trưởng của cục Quản lý thị trường hoặc cơ quan có trách nhiệm được giao nhiệm vụ phải trực tiếp chỉ huy lực lượng kiểm tra lập biên bản kiểm tra Khi lập biên bản kiểm tra luôn

phải trung thực về nội dung đã kiểm tra, nêu rõ các ý kiến trình bày của đối tượng bị kiểm tra, liệt kê đầy đủ tang vật, tài liệu của tổ chức, cá nhân bị kiểm tra đã xuất trình, khai báo, tóm tắt ý kiến kết luận của Tổ kiểm tra

Biên bản kiểm tra đầy đủ tính pháp lý vào theo đúng quy định của Nhà nước là biên bản đầy đủ chữ ký của những bên liên quan bao gồm: Người được giao chủ trì việc kiểm tra: là Đội trưởng đội Quản lý thi trường hoặc người được giao chủ trì cuộc kiểm tra, người lập biên bản kiểm tra, đối tượng

bị kiểm tra hoặc đại diện được uỷ quyền của đối tượng bị kiểm tra, đại diện cơ quan phối hợp (nếu có) và người chứng kiến (nếu có)

Trường hợp đối tượng bị kiểm tra vắng mặt hoặc đại diện được uỷ quyền của đối tượng bị kiểm tra vắng mặt thì người có quyền lợi và nghĩa

vụ liên quan có mặt tại địa điểm kiểm tra ký tên vào biên bản kiểm tra Hoặc đối tượng bị kiểm tra, người chứng kiến, người có quyền lợi, nghĩa

vụ liên quan từ chối ký vào biên bản kiểm tra thì người lập biên bản phải ghi rõ lý do vào biên bản

Khi người được giao nhiệm vụ kiểm soát, kiểm tra phát hiện sai phạm thì biên bản hành chính vi phạm được lập theo quy định và sau đó sẽ trình báo lên người đứng đầu tại cơ quan Thẩm quyền để ban hành quyết định mức độ

và hình thức xử phạt được quy định tại điều 12 của Thông tư số BCT Trường hợp áp dụng các biện pháp ngăn chặn vi phạm hành chính phải bảo đảm việc xử lý vi phạm hành chính do quản lý thị trường quyết định phải được áp dụng theo thẩm quyền áp dụng các biện pháp ngăn chặn vi phạm hành chính và bảo đảm việc xử lý vi phạm hành chính Khi người được giao nhiệm vụ bắt buộc phải tạm giữ người để ngăn chặn, đình chỉ những hành vi gây rối trật tự công cộng, gây thương thích cho người khác hoặc cần thu thập, xác minh những tình tiết quan trọng làm căn cứ để quyết định xử phạt vi phạm hành chính thì phải tuân thủ theo thủ tục hành chính thực hiện theo quy định tại Điều 44 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002

26/2009/TT-Trường hợp có căn cứ cho rằng nếu không tạm giữ ngay thì tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có thể bị tẩu tán, tiêu huỷ thì kiểm soát viên thị trường được giao nhiệm vụ kiểm tra có quyền ra quyết định tạm giữ Việc tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính thực hiện theo quy định tại Điều 46 và khoản 3 Điều 57 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 Việc quản lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính thực hiện theo quy định tại Nghị định số 70/2006/NĐ-CP ngày 24 tháng 7 năm 2006 quy định việc quản lý tang vật, phương tiện bị tạm giữ theo thủ tục hành chính và Nghị định số 22/2009/NĐ-CP ngày 24 tháng 02 năm 2009 của Chính phủ sửa đổi,

bổ sung một số điều của Nghị định số 70/2006/NĐ-CP;

Khám người theo thủ tục hành chính chỉ được tiến hành trong trường hợp khi có căn cứ cho rằng người đó cất giấu trong người đồ vật, tài liệu, phương tiện vi phạm hành chính Việc tạm giữ người theo thủ tục hành chính thực hiện theo quy định tại Điều 47 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm

2002 Cán bộ được giao nhiệm vụ khám xét nơi cất giấu tang vật, phương tiện

vi phạm hành chính trong trường hợp có căn cứ cho rằng ở nơi đó cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính phải tuân theo trình tự, thủ tục khám phương tiện, đồ vật theo thủ tục hành chính thực hiện quy định tại Điều

48 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 Trường hợp có căn cứ cho rằng nếu không khám ngay thì đồ vật, tài liệu, phương tiện vi phạm hành chính có thể bị tẩu tán, tiêu huỷ thì kiểm soát viên thị trường đang thi hành công vụ được khám người theo thủ tục hành chính và phải báo cáo ngay bằng văn bản cho Đội trưởng và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật Trình tự, thủ tục khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính thực hiện theo quy định tại Điều 49 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và Điều 17 Nghị định số 128/2008/NĐ-CP

Khi áp dụng các biện pháp ngăn chặn vi phạm hành chính, người được giao chủ trì việc kiểm tra phải trực tiếp chỉ huy, giám sát lực lượng kiểm tra

thực hiện đúng các quy định của pháp luật về kiểm tra, lập biên bản áp dụng các biện pháp ngăn chặn vi phạm hành chính, quản lý tang vật, phương tiện bị tạm giữ theo thủ tục hành chính

Trường hợp kết quả kiểm tra có phát hiện sai phạm nhưng chưa đủ căn

cứ kết luận về vi phạm hành chính thì tổ thẩm tra cần căn cứ kết luận để đưa

ra chính xác các căn cứ Tại Điều 13 Thông tư số 26/2009/TT-BCT quy định

về trường hợp trên như sau:

- Trong trường hợp vụ việc phức tạp cần phải thẩm tra, xác minh, bổ sung, củng cố chứng cứ thì người được giao chủ trì việc kiểm tra phải báo cáo người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính (người ban hành Quyết định kiểm tra, người có thẩm quyền áp dụng các biện pháp ngăn chặn) đề nghị cho áp dụng các biện pháp để thẩm tra, xác minh, bổ sung, củng cố chứng cứ bằng cách yêu cầu đối tượng giải trình về sai phạm để từ đó có các căn cứ để đưa ra quyết định xử phạt, làm việc với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan, trưng cầu giám định tài liệu và tang vật đang bị tạm giữ Trong trường hợp cần thiết, người có thẩm quyền xử lý được áp dụng các nghiệp vụ khác để thẩm tra, xác minh, bổ sung, củng cố chứng cứ Nếu kiểm soát viên chưa đủ thông tin cần có thêm thời hạn để xác minh, thu thập chứng

cứ thì cần báo cáo ngay cấp có thẩm quyền bằng văn bản xin gia hạn và việc gia hạn phải bằng văn bản

- Trường hợp khi kiểm soát viên tiến hành hoạt động kiểm tra mà không thấy dấu hiệu sai phạm nào từ doanh nghiệp thì việc xử lý trong trường hợp không có vi phạm hành chính và những trường hợp không xử lý vi phạm hành chính được quy định rõ trong Điều 14 cùng mục thì người ban hành quyết định kiểm tra hoặc người ban hành các quyết định khám, tạm giữ người, tang vật, phương tiện phải kịp thời hoàn chỉnh hồ sơ và kết thúc ngay việc kiểm tra, khám, tạm giữ áp dụng các biện pháp cần thiết nhằm tránh thiệt hại (nếu có) cho đối tượng bị kiểm tra

- Những trường hợp không xử lý vi phạm hành chính gồm những trường hợp thuộc tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, người thực hiện hành vi do sự kiện bất ngờ, vi phạm hành chính khi đang mắc bệnh tâm thần hoặc những bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình thì người có thẩm quyền xử lý cụ thể về các trường hợp trên theo quy định tại Điều 4 Nghị định số 128/2008/NĐ-CP[3]

đã quy định ở Điều 16 của Thông tư số 09/2013/TT-BCT như sau:

Người có thẩm quyền khi đưa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính ban hành phải đúng thể thức, đúng đối tượng, đúng thời hạn, đúng

thẩm quyền và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Quản lý thị trường thực hiện theo quy định tại Điều 37 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002

Kiểm soát viên cần thực hiện theo nguyên tắc xác định thẩm quyền

xử phạt vi phạm hành chính thực hiện theo quy định tại Điều 42 Pháp lệnh

Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và Điều 15 Nghị định

số 128/2008/NĐ-CP cụ thể phải xem xét các yếu tố sau: các chức danh có thẩm quyền xử phạt những hành vi vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực quy định thẩm quyền cho từng hành vi cụ thể, mức phạt tiền tối đa của khung tiền phạt cho từng hành vi vi phạm hành chính, thẩm quyền áp dụng hình thức tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính (căn cứ giá trị thực tế của tang vật để xác định thẩm quyền), thẩm quyền áp dụng các hình thức tước quyền sử dụng giấy phép và chứng chỉ hành nghề, thẩm quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả;

Kiểm soát viên cần xác định, đánh giá từ đó phân loại trị giá hàng hoá, tang vật vi phạm hành chính thực hiện theo quy định tại Điều 63 Nghị định

số 06/2008/NĐ-CP ngày 16 tháng 01 năm 2008 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại; Thông tư

số 15/2008/TT-BCT ngày 02 tháng 12 năm 2008 của Bộ Công Thương hướng dẫn thực hiện Nghị định số 06/2006/NĐ-CP; Điều 34 Nghị định số 128/2008/NĐ-CP

Trong trường hợp mức phạt tiền, trị giá tang vật, phương tiện bị tịch thu hoặc một trong các hình thức xử phạt hoặc biện pháp khắc phục hậu quả không thuộc thẩm quyền hoặc vượt thẩm quyền thì người đang thụ lý vụ việc của quản lý thị trường phải chuyển vụ việc vi phạm đó đến người có thẩm quyền xử phạt

Đối với các vụ việc liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, thuộc thẩm quyền xử phạt của nhiều cơ quan, trường hợp áp dụng phạt bổ sung vượt thẩm

quyền hoặc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật không thuộc thẩm quyền của quản lý thị trường thì chuyển Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền ra quyết định

Sau khi xét các yếu tố xử phạt theo đúng quy định và để việc xử phạt diễn ra theo đúng tiến trình thì cần thực hiện việc đóng dấu quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 31 Nghị định số 128/2008/NĐ-CP

Mỗi vi phạm hành chính đều có các thời hạn quyết định xử phạt khác nhau tuỳ vào mức độ và lĩnh vực xử phạt Để đưa ra thời hạn xử phạt đúng quy định kiểm soát viên có trách nhiệm xem xét, phân tích, đánh giá các vị phạm dựa theo quy định tại khoản 1 Điều 56 Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính năm 2002 và Điều 23 Nghị định số 128/2008/NĐ-CP cụ thể như sau:

- Đối với vụ việc đơn giản khi kiểm tra đã xác định rõ hành vi vi phạm không cần thẩm tra, xác minh bổ sung chứng cứ, thời hạn ra quyết định xử phạt

là 10 ngày kể từ kể từ ngày lập biên bản về vi phạm hành chính; đối với vụ việc

có nhiều tình tiết phức tạp thì thời hạn ra quyết định xử phạt là 30 ngày

- Trường hợp xét cần có thêm thời gian để xác minh, thu thập chứng cứ

thì người có thẩm quyền phải báo cáo thủ trưởng trực tiếp của mình bằng văn

bản để xin gia hạn, thời hạn gia hạn không quá 30 ngày Thời hạn tối đa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính kể từ ngày lập biên bản về vi phạm hành chính là 60 ngày làm việc

- Trường hợp quá thời hạn quy định tại điểm a khoản này thì không được ra quyết định xử phạt nhưng vẫn có thể áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả và tịch thu tang vật vi phạm hành chính thuộc loại cấm lưu hành, cấm lưu thông theo quy định của pháp luật Sau khi xem xét, đánh giá

và phân tích thời hạn quyết định xử phạt cơ quan có thẩm quyền sẽ đưa ra quyết định xử phạt hành chính

Trong trường hợp Quyết định xử phạt vi phạm hành chính không đúng chức năng, thẩm quyền, không đúng thể thức, không đúng đối tượng, quyết

định ban hành khi đã quá thời hạn hoặc vụ việc có xuất hiện những tình tiết mới nên phải xác định lại hành vi vi phạm, đối tượng vi phạm, vi phạm có dấu hiệu hình sự thì phải huỷ bỏ Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đã ban hành.Việc huỷ bỏ quyết định xử phạt vi phạm hành chính do người đã ra quyết định xử phạt, cấp trên của người ra quyết định xử phạt hoặc cấp có thẩm quyền ban hành quyết định huỷ bỏ quyết định xử phạt vi phạm hành chính đã ban hành

Đối với trường hợp người có thẩm quyền quyết đưa ra hoãn phạt tiền cần thực hiện quy định tại Điều 65 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm

2002 và Điều 29 Nghị định số 128/2008/NĐ-CP

Bước 3: Thi hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính

Khi thi hành việc Quyết định xử phạt vi phạm hành chính, các cơ quan

có thẩm quyền cần thực hiện theo quy định của pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính 2002 và các văn bản pháp luật khác có liên quan, đồng thờ phải theo dõi, đôn đốc chặt chẽ việc chấp hành quyết định của tổ chức, cá nhân bị xử phạt và quyết định xử phạt phải gửi cho tổ chức, cá nhân vi phạm trong thời hạn 3 ngày kể từ ngày ra quyết định xử phạt Đối với thủ tục phạt tiền thực hiện theo quy định tại Điều 57 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm

2002 Trong trường hợp đối tượng vi phạm nộp tiền phạt nhiều lần thì quyết định xử phạt thực hiện theo quy định tại Điều 27 Nghị định số 128/2008/NĐ-

CP Trong trường hợp tổ chức, cá nhân vi phạm bị tước quyền sử dụng Giấy phép, chứng chỉ hành nghề (nếu có trong Quyết định xử phạt) thì cán bộ đưa

ra quyết định xử phạt thực hiện theo quy định tại Điều 59 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002

Trong các trường hợp bắt buộc kiểm soát viên phải thu tịch tang vật, phương tiện vi phạm thì dựa theo Điều 60 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 Các trình thự, thủ tục theo quy định tại Điều 61 Pháp lệnh

Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và Điều 35 Nghị định số

128/2008/NĐ-CP.Thời hạn phải xử lý tang vật, phương tiện bị tạm giữ là 10 ngày và không quá 60 ngày đối với các vụ việc phức tạp cần tiến hành thẩm tra xác minh kể

từ ngày tạm giữ tang vật, phương tiện

Với các trường hợp tang vật, phương tiện vi phạm phải áp dụng hình thức xử lý buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất thì các kiểm soát viên phải chuyển biên bản xử lý tới cấp có thẩm quyền ra quyết định xử lý là Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh hoặc cơ quan có thẩm quyền xử lý; nếu Cục Quản lý thị trường kiểm tra, tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm trong diện buộc đưa khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất thì cũng chuyển cho Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh nơi xảy ra vụ việc xử lý Việc chuyển giao tang vật, phương tiện vi phạm hành chính để bán đấu giá theo quy định tại Điều 36 Nghị định số 128/2008/NĐ-CP

Đối với các trường hợp quá thời hạn quy định mà tổ chức, cá nhân bị xử phạt vi phạm hành chính không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính thì bắt buộc tổ chức có trách nhiệm kiểm soát, kiểm tra phải thi hành quyết định cưỡng chế thi hành xử phạt vị phạm pháp luật.Việc cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính thực hiện theo Điều 66 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002, khoản 27 Điều 1 Pháp lệnh sửa đổi bổ sung một số điều của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính ngày 02 tháng 4 năm

2008 và Nghị định số 37/2005/NĐ-CP ngày 18 tháng 3 năm 2005 của Chính phủ quy định thủ tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính Thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế theo quy định tại khoản

28 Điều 1 của Pháp lệnh sửa đổi bổ sung một số điều của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2008 Đối với trường hợp vi phạm cần chuyển quyết định

xử phạt vi phạm hành chính người có thẩm quyền thi hành quyền quyết định thực hiện theo quy định tại Điều 68 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính 2002

và Điều 30 Nghị định số 128/2008/NĐ-CP[3]

1.1.3.4.Hoạt động sau xử lý vi phạm hành chính

Các tổ chức, cá nhân bị xử phạt vì vi phạm bị xử phạt có quyền khiếu nại, tố cáo Người đại diện hợp pháp của họ khiếu nại về quyết định xử phạt

vi phạm hành chính, quyết định áp dụng các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm việc xử phạt vi phạm hành chính Quản lý thị trường thực hiện theo quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Khiếu nại,

tố cáo hiện hành theo quy định tại điều 23 Thông tư Quy định quy trình nghiệp vụ kiểm tra, kiểm soát và xử lí vi phạm hành chính của lực lượng Quản lý thị trường năm 2009 để đảm bảo việc xử lí phạt vi phạm của lực lượng Quản lý thị trường theo đúng pháp luật hiện hành

Sau khi kết thúc vụ việc, Đội trưởng Đội Quản lý thị trường, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường phải chỉ đạo công chức quản lý thị trường trực tiếp thụ lý vụ việc hoàn thiện hồ sơ xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Cấp nào ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính kết thúc vụ việc lưu trữ hồ sơ, tài liệu bản chính của vụ việc tại cấp đó

Trường hợp Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính thì Chi cục Quản lý thị trường lưu hồ sơ vụ việc tại Chi cục

Trường hợp Uỷ ban nhân dân cấp huyện ban hành quyết định xử phạt

vi phạm hành chính thì Đội Quản lý thị trường hoạt động trên địa bàn đó lưu

hồ sơ vụ việc tại Đội

Việc tiêu huỷ tài liệu hết giá trị lưu trữ chỉ được thực hiện khi có quyết định bằng văn bản của người có thẩm quyền Việc xác định tài liệu lưu trữ, thời gian lưu trữ và tiêu huỷ tài liệu lưu trữ thực hiện theo quy định tại Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia ngày 04 tháng 4 năm 2001, Nghị định số 111/2004/NĐ-CP ngày 08 tháng 4 năm 2004 quy định chi tiết Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia, văn bản

số 879/VTLTNN-NVĐP ngày 19 tháng 12 năm 2006 hướng dẫn tổ chức tiêu huỷ tài liệu hết giá trị của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Bộ Nội vụ[3]

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường

Kiểm tra, kiểm soát thị trường là hoạt động bị tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau Hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường diễn ra khi có hoạt động giao thương giữa người mua và người bán Việc giao thương này chỉ diễn ra khi nguồn cung và nguồn cầu xuất hiện Dựa theo những lý thuyết về thị trường, hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường đã được nêu ở trên Tác giả xác chia yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường thành

hai nhóm chính:

1.1.4.1 Nhóm yếu tố khách quan

* Sự phát triển kinh tế- xãhội

Môi trường kinh tế xã hội bao gồm: Tổ chức, cá nhân kinh doanh và người tiêu dùng ngày càng gia tăng về số lượng (dân số tăng), mặt bằng dân trí, ý thức tự giác của người dân, trang thiết bị hiện đại, hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện tương thích với quốc tế, xu hướng hội nhập… Tất cả những vấn đề trên của môi trường kinh tế- xã hội đều tác động tới chất lượng kiểm tra, kiểm soát thị trường

Cùng với sự gia tăng về số lượng tổ chức, cá nhân kinh doanh và người tiêu dùng sẽ dẫn theo sự đa dạng hóa lạo hình doanh nghiệp, hình thức kinh doanh, buôn bán…kèm theo sự phức tạp và khó kiểm soát thị trường như: buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại, hàng cấm hàng kinh doanh có điều kiện, vệ sinh an toàn thực phẩm…Điều đó trở thành một thách thức không nhỏ đối với công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường

Xu thế hội nhập, liên kết trong khu vực và toàn cầu diễn ra ngày càng nhanh chóng, ý thức, hiểu biết của người dân ngày càng tăng cao thì thủ đoạn buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại ngày càng diễn biến phức tạp với các phương thức và thủ đoạn ngày càng tinh vi gây khó khăn cho cán bộ kiểm tra, kiểm soát thị trường và giảm hiệu quả quản lý thị trường

* Hệ thống chính sách và phápluật

Hệ thống chính sách, pháp luật về kinh tế nói chung và thương mại nói

riêng ở nước ta một mặt tạo sự vận hành thúc đẩy nền kinh tế thị trường phát triển; mặt khác ngăn chặn, hạn chế những mặt trái của kinh tế thị trường Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện cơ chế, chính sách và pháp luật không tránh khỏi những hạn chế, những kẽ hở làm cho hoạt động buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại có điều kiện phát sinh và phát triển Vì vậy, một vấn đề quan trọng của công tác quản lý nhà nước trong hoạch định chính sách, cơ chế và pháp luật cần phát hiện những thiếu sót để kịp thời sửa đổi, bổ sung cho hoànthiện

* Ý thức tự giác của các doanh nghiệp và người tiêudùng

Có thể nói ý thức tự giác của các doanh nghiệp và người tiêu dùng và những hiểu biết của họ về buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại sẽ quyết định đến chất lượng công tác kiểm tra kiểm soát thị trường Nếu doanh nghiệp

và người tiêu dùng không có trình độ họ sẽ không nắm vững pháp luật về thương mại, về thị trường và các quy định về hóa đơn chứng từ dẫn tới vô tình làm ảnh hưởng tới thị trường khiến cho công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường sẽ gia tăng về số lượng và khối lượng

Còn trường hợp doanh nghiệp và người tiêu dùng biết rõ hành vi vi phạm pháp luật của mình, nhưng vẫn cố tình vi phạm thì tính chất phức tạp của công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường cũng ảnh hưởng theo

Mặt khác trường hợp doanh nghiệp và người tiêu dùng nhìn thấy đối tượng vi phạm pháp luật nhưng cố tình lờ đi hoặc che dấu sẽ khiến cho công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường càng trở nên khó khăn và kém hiệuquả

1.1.4.2 Nhóm yếu tố chủ quan

* Cơ chế quản lý thị trường

Kiểm tra, kiểm soát thị trường là nội dung của hoạt động quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh thương mại (buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại) Bởi vậy, cơ chế quản lý thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có ảnh hưởng tới hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường trên các

phương diện sau:

Một là, kinh tế thị trường trong thời kỳ quá độ là nền kinh tế quá độ

Tính quá độ thể hiện ở chỗ trong nền kinh tế bao gồm nhiều loại hình sản xuất hàng hóa đan xen nhau: sản xuất hàng hóa XHCN, sản xuất hàng hóa TBCN và sản xuất hàng hóa nhỏ (nhiều thành phần kinh tế với nhiều hình thức sở hữu khác nhau tham gia sản xuất hàng hóa) Mỗi kiểu sản xuất hàng hóa có những nét đặc thù về bản chất kinh tế - xã hội và trình độ phát triển, nhưng nó đều là một bộ phận của nền kinh tế quốc dân thống nhất, hình thành và chịu sự chi phối của một thị trường xã hội thống nhất với các quan hệ cung - cầu, giá cả chung, một đồng tiền chung Nhân tố kinh tế và quan hệ kinh tế trong sản xuất hàng hóa của mỗi thành phần kinh tế đều đã xuất hiện những cái mới, dẫn đến hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường trở nên cực kỳ khó khăn và phức tạp

Hai là, kinh tế thị trường còn ở trình độ chưa phát triển Biểu hiện ở

số lượng mặt hàng và chủng loại hàng hóa nghèo nàn, khối lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường và kim ngạch xuất nhập khẩu còn nhỏ, chi phí sản xuất và giá cả hàng hóa cao, chất lượng hàng hóa thấp, quy mô và dung lượng thị trường hạn hẹp; sức cạnh tranh của các doanh nghiệp và hàng hóa trên thị trường trong nước cũng như thị trường nước ngoài còn yếu; đội ngũ các nhà quản lý doanh nghiệp giỏi còn ít, thu nhập của người lao động còn thấp, do đó sức mua còn hạn chế; nhiều loại thị trường còn ở trình độ thấp, như thị trường vốn, thị trường chứng khoán, thị trường sức lao động, Trình độ phát triển không đồng đều của thị trường dẫn đến việc kiểm tra kiểm soát chống sản xuất, buôn bán hàng giả, sở hữu trí tuệ, gian lận thương mại rất phức tạp

Ba là, nền kinh tế thị trường phát triển theo hướng hoà nhập vào thị