Phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa ở ngân hàng thương mại cổ phần đông nam á chi nhánh tây hồ

Trong khi một số loại hình dịch vụ như huy động vốn, cho vay sản xuất kinhdoanh trong nước… là thế mạnh của Ngân hàng TMCP Đông Nam Á trên thịtrường Tài chính - Tiền tệ thì dịch vụ hỗ tr

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN THỊ MINH NGUYỆT

PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG XUẤT NHẬP KHẨU HÀNG HÓA Ở NGÂN HÀNG TMCP ĐÔNG

NAM Á - CHI NHÁNH TÂY HỒ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2015

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN THỊ MINH NGUYỆT

PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG XUẤT NHẬP KHẨU HÀNG HÓA Ở NGÂN HÀNG TMCP ĐÔNG

NAM Á - CHI NHÁNH TÂY HỒ

Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐỖ ĐỨC BÌNH

THÁI NGUYÊN - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, chưa công bố tại bất cứ nơi nào Mọi số liệu sử dụng trong luận văn này là những thông tin xác thực.

Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về lời cam đoan của mình.

Thái Nguyên, ngày tháng 9 năm 2015

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Thị Minh Nguyệt

LỜI CẢM ƠN

Qua quá trình nghiên cứu làm luận văn, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, ủng hộ của cô giáo hướng dẫn, các anh, chị, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình tôi đã tạo điều kiện để tôi có thể hoàn thiện luận văn này.

Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo GS.TS Đỗ Đức Bình người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi có phương pháp nghiên cứu đúng đắn, nhìn nhận vấn đề một cách khoa học, lôgíc, qua đó đã giúp cho đề tài của tôi có ý nghĩa thực tiễn và có tính khả thi.

Tiếp theo, tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ, Các doanh nghiệp, Khách hàng và các đồng nghiệp đã giúp tôi nắm bắt được thực trạng, cũng như những vướng mắc và đề xuất trong công tác phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa ở Ngân hàng TMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ.

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo và các đồng nghiệp đã góp ý và tạo điều kiện cho tôi để tôi có thể hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2015

Tác giả

MỤC CÁC SƠ ĐỒ xi MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Đóng góp mới của luận văn 4

5 Kết cấu của luận văn 4

1.1.1 Khái niệm dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng

hóa của Ngân hàng thương mại 6 1.1.2 Các dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa

của Ngân hàng thương mại 8 1.1.3 Vai trò của dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng

hóa của Ngân hàng thương mại 18 1.1.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ hỗ trợ

khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa của Ngân hàng thương mại 21

4 1.2 Kinh nghiệm của một số Ngân hàng th ương mại về dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa và bài họ c rút ra cho NHTMCP

Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ 27

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 35

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 35

2.2 Phương pháp nghiên cứu 35

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận 35

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu 36

2.2.3 Phương pháp phân tích số liệu 36

2.2.4 Phương pháp phân tích hệ thống 37

2.3 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 37

2.3.1 Số lao động của doanh nghiệp 37

2.3.2 Số lượng và cơ cấu khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa sử dụng dịch vụ cung ứng cho khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa 38

2.3.3 Doanh số, lợi nhuận dịch vụ cung ứng cho khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa 38

2.3.4 Các sản phẩm dịch vụ cung ứng cho khách hàng 38

2.3.5 Chất lượng các dịch vụ cung ứng cho khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa 39

Chương 3 THỰC TRẠNG DỊCH VỤ HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG XUẤT NHẬP KHẨU HÀNG HÓA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐÔNG NAM Á CHI NHÁNH TÂY HỒ GIAI ĐOẠN 2010 - 2014 40

3.1 Lịch sử hình thành và phát triển Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ 40

3.1.1 Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ 42

3.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của các phòng ban 42

3.1.3 Các hoạt động chủ yếu của NHTMCP Đông Nam Á - Chi

nhánh Tây Hồ 44

3.1.4 Đối tượng khách hàng sử dụng dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu hàng hóa ở SeABank Chi nhánh Tây Hồ 44

3.2 Thực trạng dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa ở SeABank Chi nhánh Tây Hồ giai đoạn 2010 -2014 48

3.2.1 Thực trạng dịch vụ thanh toán quốc tế và dịch vụ hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tế 48

3.2.2 Thực trạng dịch vụ tín dụng hỗ trợ xuất nhập khẩu và dịch vụ hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụ tín dụng hỗ trợ xuất nhập khẩu

53 3.2.3 Thực trạng các dịch vụ khác cung ứng cho khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụ khác cung ứng cho khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa 57

3.3 Các điều kiện phát triển hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa của SeAbank - Chi nhánh Tây Hồ 59

3.3.1 Điều kiện về tài chính 61

3.3.2 Điều kiện về con người 69

3.3.3 Điều kiện về công nghệ 71

3.3.4 Điều kiện về môi trường kinh doanh 72

3.4 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa tại NH TMCP Đông Nam Á -Chi nhánh Tây Hồ 73

3.4.1 Nhân tố thuộc về nhà nước và Ngân hàng cấp trên 73

3.4.2 Nhân tố thuộc về khách hàng của Chi nhánh Tây Hồ 75

3.4.3 Nhân tố thuộc về nội tại Chi nhánh Tây Hồ 77

6 3.5 Đánh giá chung về dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu

hàng hóa ở SeABank Chi nhánh Tây Hồ giai đoạn từ năm 2010 đến

năm 2014 78

3.5.1 Những thành tựu đạt được 78

3.5.2 Những mặt hạn chế và nguyên nhân 79

Chương 4 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG XUẤT NHẬP KHẨU HÀNG HÓA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐÔNG NAM Á CHI NHÁNH TÂY HỒ ĐẾN NĂM 2020 88

4.1 Phương hướng phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa ở SeABank Chi nhánh Tây Hồ đến năm 2020 88

4.1.1 Mục tiêu đặt ra trong phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa của SeABank Chi nhánh Tây Hồ đến năm 2020 88

4.1.2 Phương hướng phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa ở SeABank Chi nhánh Tây Hồ đến năm 2020 90

4.2 Một số giải pháp phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa ở SeABank Chi nhánh Tây Hồ đến năm 2020 92

4.2.1 Hoàn thiện quy trình tác nghiệp trong dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa 93

4.2.2 Nghiên cứu và xây dựng các sản phẩm, dịch vụ mới trong khung SPDV hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa 99

4.2.3 Nhóm giải pháp hỗ trợ phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa 103

4.3 Một số kiến nghị 108

4.3.1 Đối với Ngân hàng Nhà nước 108

4.3.2 Đối với Ngân hàng SeABank 109

KẾT LUẬN 111 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 112

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Thực trạng dịch vụ thanh toán quốc tế tại SeABank Chi

nhánh Tây Hồ 49 Bảng 3.2 Thực trạng dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng

hóa tại SeABank Chi nhánh Tây Hồ 51 Bảng 3.3 Thực trạng dịch vụ tín dụng hỗ trợ xuất nhập khẩu tại

SeABank Chi nhánh Tây Hồ 53 Bảng 3.4 Thực trạng các dịch vụ khác cung ứng cho khách hàng

xuất nhập khẩu hàng hóa 57 Bảng 3.5 Kết quả huy động vốn của SeABank - CN Tây Hồ, giai đoạn

2010 - 2014 63 Bảng 3.6 Tình hình sử dụng vốn tại SeABank Chi nhánh Tây Hồ giai

đoạn 2010 - 2014 68

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Biến động nguồn vốn phân theo thành phần kinh tế giai

đoạn 20110 - 2014 tại SeABank - CN Tây Hồ 64 Biểu đồ 3.2 Biến động nguồn vốn phân theo thời gian giai đoạn

20110 - 2014 tại SeABank - CN Tây Hồ 65 Biểu đồ 3.3 Biến động nguồn vốn phân theo đơn vị tiền tệ giai đoạn

20110 - 2014 tại SeABank - CN Tây Hồ 66

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 3.1: Mô hình tổ chức của SeAbank - CN Tây Hồ 42

Sơ đồ 4.1 Nội dung giải pháp phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng

xuất nhập khẩu hàng hóa tại SeABank Chi nhánh Tây Hồ đến năm 2020 93

Sơ đồ 4.2 Quy trình tác nghiệp trong dịch vụ hỗ trợ khách hàng

xuất nhập khẩu hàng hóa đề xuất áp dụng tại SeABank Chi nhánh Tây Hồ 97

Sơ đồ 4.3 Ví dụ đề xuất triển khai ứng dựng SPDV hỗ trợ khách hàng

xuất nhập khẩu hàng hóa mới từ phía Trụ sở cho SeABank Chi nhánh Tây Hồ 102

Sơ đồ 4.4 Khung chương trình đào tạo nhân sự thực hiện tác nghiệp dịch

vụ hỗ trợ KH XNK hàng hóa đề xuất áp dụng tại SeABank Chi nhánh Tây Hồ 105

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các hoạt động kinh tế nói chung và hoạt độngxuất nhập khẩu nói riêng đang ngày càng được chú trọng nhằm nâng cao vị thế củaViệt Nam trên thị trường quốc tế Khi đó, sự cần thiết của các hoạt động tài chính vàcác hoạt động hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa được thể hiện rõ nét Đặcbiệt, đối với hệ thống các tổ chức tín dụng, trong đó có hệ thống Ngân hàng, việcphát triển các hoạt động hỗ trợ này càng quan trọng Để thực hiện thành côngnghiệp vụ xuất nhập khẩu, bên cạnh vấn đề chất lượng, khả năng cạnh tranh trongthị trường xuất nhập khẩu của sản phẩm, chúng ta cần quan tâm đến vấn đề tàichính phục vụ hoạt động này Sự phát triển ngày càng tăng trong hoạt động ngoạithương và số thành viên tham gia trong hoạt động này ngày càng lớn đã làmcho nhu cầu về hoạt động tài chính ngày càng trở nên cấp thiết Đặc biệt là nhucầu vay ngắn hạn để bổ sung vốn lưu động phục vụ sản xuất kinh doanh của cácđơn vị, cho vay để nhập khẩu nguyên vật liệu, vật tư máy móc thiết bị, để thu muachế biến hàng xuất khẩu

Các Ngân hàng đóng vai trò như người mở đầu, người điều chỉnh, người thamgia vào các quan hệ kinh tế Tiền tệ - Tín dụng - Thanh toán Để có thể hoà nhậpđược, các Ngân hàng phải nắm được hướng đi của các nhà kinh doanh, tạo điều kiệngiúp đỡ họ Thị trường hàng hoá và dịch vụ đòi hỏi cạnh tranh tích cực sẽ là nguyênnhân khiến cho nhà nhập khẩu tìm kiếm nguồn đầu tư Do đó các Ngân hàng cầnphải tìm hiểu nghiên cứu khách hàng để áp dụng phương thức cho vay trợ giúp nào

để tạo sự thành công trong hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu

Hiện nay tại Việt Nam, bên cạnh các ngân hàng quốc doanh lớn với kinhnghiệm lâu năm, các chi nhánh và văn phòng đại diện của Ngân hàng nước ngoài,công ty tài chính, v.v , các Ngân hàng thương mại cổ phần của Việt Nam đóngvai trò khá quan trọng trong việc tài trợ vốn cho các doanh nghiệp đặc biệt là cácdoanh nghiệp vừa và nhỏ Các Ngân hàng Thương mại cổ phần tập trung nhiều vào

thác nhu cầu vốn chủ yếu hiện nay của các doanh nghiệp và phát huy một cách hợp

lý nguồn vốn và khả năng tài trợ của các Ngân hàng TMCP

Trong hoạt động tài trợ XNK mặc dù còn tồn tại nhiều hạn chế nhưng cácNgân hàng thương mại cổ phần đang trong quá trình đi lên tìm tòi, học hỏi kinhnghiệm nâng cao hiệu quả hoạt động Hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu mà trong

đó hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu trong ngắn hạn chiếm phần lớn diễn ra thườngxuyên mà lượng khách hàng chính của các Ngân hàng Thương mại cổ phần là cácdoanh nghiệp vừa và nhỏ Phát triển hoạt động tín dụng, hoạt động tài trợ XNKtrong ngắn hạn chính là biện pháp nâng cao khả năng của các ngân hàng, tạo uytín trên thương trường và làm cho hệ thống Ngân hàng Thương mại Cổ phần ngàycàng trở thành trung tâm tài chính lớn và chủ yếu cho các doanh nghiệp vừa vànhỏ Hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu ngắn hạn của các Ngân hàng Thương mại

cổ phần của Việt Nam hiện nay tuy rất mới mẻ nhưng đã và đang không ngừnghoàn thiện và phát triển

Trong khi một số loại hình dịch vụ như huy động vốn, cho vay sản xuất kinhdoanh trong nước… là thế mạnh của Ngân hàng TMCP Đông Nam Á trên thịtrường Tài chính - Tiền tệ thì dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóalại chưa thực sự phát huy những lợi thế có được, nguyên nhân chủ yếu là do quytrình nghiệp vụ thanh toán quốc tế của Ngân hàng còn có nhiều phức tạp, chính sách

hỗ trợ cho khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa chưa đáp ứng kịp thời với nhữngbiến động của thị trường trong và ngoài nước… Nhận thức được tầm quan trọng củavấn đề đối với hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Đông Nam Á nóichung, và Ngân hàng TMCP Đông Nam Á Chi nhánh Tây Hồ nói riêng, với mongmuốn nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện, từ đó tìm ra các giải pháp nhằmphát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa, tôi đã lựa chọn đề

tài: “Phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa ở Ngân hàng TMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ” làm luận văn thạc sĩ.

2 Mục tiêu nghiên cứu

* Mục tiêu chung

Mục đích cơ bản của đề tài này là Nghiên cứu lý luận chung về hoạt động

cho vay vốn tài trợ xuất nhập khẩu của các Ngân hàngThương mại cổ phần củaViệt Nam, đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay vốn tàitrợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại cổ phần Đông Nam Á SeABank- chinhánh Tây Hồ nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu phát triển kinh tế của đấtnước, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, qua đó góp phần hỗ trợ các doanhnghiệp trong hoạt động kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh của chính Ngânhàng trong lĩnh vực kinh tế quốc tế.

Với mục đích trên, đề tài sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các nhàkinh doanh XNK, nâng cao hiệu quả phục vụ khách hàng, qua đó góp phần nâng caohiệu quả kinh tế đối ngoại của các doanh nghiệp Việt Nam trong xu thế hiện nay

và nguyên nhân trong dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa

- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuấtnhập khẩu ở NHTMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ đến năm 2020

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu dịch vụ hỗ trợ khách hàngxuất nhập khẩu hàng hóa của Ngân hàng thương mại

* Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhậpkhẩu hàng hóa ở NHTMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ giai đoạn từ năm

2010 đến năm 2014 và đề xuất phương hướng, giải pháp đến năm 2020

- Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu về hoạt động hỗ trợ khách

hàng xuất nhập khẩu hàng hóa tại ngân hàng thương mại cổ phần Đông Nam Á- chi

5nhánh Tây Hồ và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phục vụ khách hàngtrong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa.

- Phạm vi về không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng dịch vụ

hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa tại NHTMCP Đông Nam Á - Chinhánh Tây Hồ

- Phạm vi về thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng dịch vụ hỗ trợ

khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa ở NHTMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Tây

Hồ từ năm 2010 đến 2014 và kiến nghị giải pháp đến năm 2020

4 Đóng góp mới của luận văn

Thứ nhất: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hỗ trợ hàng hóa xuất nhập khẩu

tại các Ngân hàng Thương mại

Thứ hai: Đánh giá đúng thực trạng và đưa ra các giải pháp hỗ trợ khách

hàng xuất nhập khẩu hàng hóa tại NHTMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ

Thứ ba: Luận văn góp phần là tài liệu tham khảo cho các Ngân hàng thương

mại nói chung cũng như bổ sung cho các tổ chức tín dụng nói riêng trong quá trình

hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa tại doanh nghiệp mình

Thứ tư: Đề tài góp phần định hướng cho chính sách hỗ trợ xuất nhập khẩu

hàng hóa của các ngân hàng thương mại nói chung và SeABank nói riêng

Thứ năm: Qua nghiên cứu thực tiễn tại SeABank đề tài đã nêu ra được các

điểm còn tồn tại trong hệ thống các ngân hàng thương mại trong lĩnh vực hỗ trợkhách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm

4 chương

Chương 1: Tổng quan về dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa

tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu.

Chương 3: Thực trạng dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa

tại NHTMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ giai đoạn 2010-2014

Chương 4: Phương hướng và giải pháp phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng

xuất nhập khẩu hàng hóa ở NHTMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Tây Hồ

Trước tiên, đề tài tìm hiểu và hệ thống hóa lại các khái niệm liên quan đến dịch

vụ hỗ trợ khách hàng hàng xuất nhập khẩu hàng hóa của Ngân hàng thương mại

Hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa là hoạt động mua, bán hàng hóa củadoanh nghiệp Việt Nam với doanh nghiệp nước ngoài theo các hợp đồng mua bánhàng hóa bao gồm cả hoạt động tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập và chuyển khẩuhàng hóa

Về đặc điểm của hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, có thể tóm lược trongnhững nội dung dưới đây:

- Thời gian lưu chuyển hàng hóa trong hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩubao giờ cũng dài hơn so với thời gian lưu chuyển hàng hóa trong hoạt động kinhdoanh nội địa do phải thực hiện hai giai đoạn mua hàng và 2 giai đoạn bán hàng Đểxác định kết quả hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, người ta chỉ xác định khihàng hóa đã luân chuyển được một vòng hay khi đã thực hiện xong 1 thương vụngoại thương, có thể bao gồm cả hoạt động nhập khẩu và hoạt động xuất khẩu

- Hàng hóa trong kinh doanh xuất nhập khẩu bao gồm nhiều loại trong đóxuất khẩu chủ yếu những mặt hàng có thế mạnh trong nước (rau quả tươi, hàng mâyđan, thủ công mỹ nghệ ), còn nhập khẩu chủ yếu những mặt hàng mà trong nướckhông có, chưa sản xuất được hoặc sản xuất chưa đáp ứng được nhu cầu cả về sốlượng, chất lượng, thị hiếu (hàng tư liệu sản xuất, hàng tiêu dùng )

- Trong hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, phương thức thanh toán chủyếu được sử dụng là phương thức thanh toán bằng thư tín dụng

kinh doanh khác nhau, do vậy phải tuân thủ luật kinh doanh cũng như tập quán kinh

9doanh của từng nước và luật thương mại quốc tế.

* Khái niệm dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa của Ngân hàng thương mại

Có ba nhóm loại hình dịch vụ cơ bản cung ứng cho khách hàng xuất nhậpkhẩu hàng hóa của NHTM, bao gồm: Dịch vụ thanh toán quốc tế; Dịch vụ tíndụng hỗ trợ xuất nhập khẩu và Dịch vụ khác cung ứng cho khách hàng xuất nhậpkhẩu hàng hóa Trên cơ sở hai chức năng trung gian tín dụng và trung gian thanhtoán, NHTM cung cấp các dịch vụ hỗ trợ khách hàng XNK hàng hóa

a Dịch vụ thanh toán quốc tế

Theo giáo trình “Thanh toán quốc tế” của TS Trần Thị Xuân Hương, xuất bảnnăm 2007, Nhà xuất bản Lao động - Xã hội, thanh toán quốc tế được hiểu là:

“Thanh toán quốc tế là quá trình thực hiện các khoản thu chi tiền tệ quốc tế thông qua hệ thống Ngân hàng trên thế giới nhằm phục vụ cho các mối quan hệ trao đổi quốc tế phát sinh giữa các nước với nhau”.

Theo giáo trình “Thanh toán quốc tế của GS Đinh Xuân Trình - PGS ĐặngThị Nhàn từ Đại Học Ngoại thương, xuất bản năm 2011, Nhà xuất bản Khoa học Xãhội, khái niệm thanh toán quốc tế được hiểu như sau:

“Thanh toán quốc tế là việc thanh toán các nghiã vụ tiền tệ phát sinh có liên quan tới các quan hệ kinh tế, thương mại và các mối quan hệ khác giữa các tổ chức, các công ty và các chủ thể khác nhau của các nước”.

Từ hai định nghĩa trên đây, chúng ta có thể thấy một số đặc điểm của thanhtoán quốc tế Trước hết, thanh toán quốc tế diễn ra trên phạm vi toàn cầu, phục vụcác giao dịch thương mại, đầu tư, hợp tác quốc tế thông qua mạng lưới Ngân hàng thếgiới

Như vậy, có thể hiểu một cách khái quát, nghiệp vụ thanh toán quốc tế lànghiệp vụ mà Ngân hàng đứng ra làm trung gian thanh toán giữa người xuất khẩu

và người nhập khẩu, giúp người bán thu tiền hàng hóa từ người mua hoặc ngườimua thanh toán tiền hàng hóa cho người bán

b Dịch vụ tín dụng hỗ trợ xuất nhập khẩu

Có thể nói sự ra đời của tín dụng hỗ trợ xuất nhập khẩu là một yêu cầu tấtyếu khách quan, gắn liền với các quan hệ mua bán ngoại thương giữa các nước vớinhau

phát triển của ngoại thương cũng như sự phát triển kinh tế của đất nước Cùng với sựphát triển của ngoại thương và hệ thống Ngân hàng, hoạt động hỗ trợ xuất nhập khẩucủa Ngân hàng phát triển ngày càng đa dạng và phong phú

Tín dụng hỗ trợ xuất khẩu: Là việc cung cấp cho vay để giúp doanh nghiệpthực hiện việc sản xuất, kinh doanh, chế biến hàng xuất khẩu

Dịch vụ tín dụng hỗ trợ xuất khẩu là một nghiệp vụ trong đó Ngân hàngcấp cho nhà xuất khẩu một khoản tín dụng để thực hiện quá trình xuất khẩuhoặc đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh được tiến hànhmột cách liên tục

Mục đích của tín dụng hỗ trợ xuất khẩu là đẩy mạnh sản xuất trong nước,khuyến khích xuất khẩu Đây còn là một kênh tái tạo ngoại tệ để phục vụ hoạt độngnhập khẩu của Ngân hàng

Tín dụng hỗ trợ xuất nhập khẩu: Là việc cung cấp các khoản vay (ngắn,trung, dài hạn) để giúp doanh nghiệp thực hiện việc nhập khẩu cần thiết phục vụsản xuất kinh doanh

Nghiệp vụ tín dụng hỗ trợ nhập khẩu là hình thức Ngân hàng tài trợ tín dụngcho nhà nhập khẩu hoặc đứng ra bảo lãnh cho nhà nhập khẩu để họ có quyền sở hữuhàng hoá nhập khẩu và bán chúng trước khi thanh toán tiền lại cho Ngân hàng

Mục đích của tín dụng hỗ trợ nhập khẩu là cho vay để giúp các doanh nghiệpnhập nguyên liệu, vật tư, hàng hoá, máy móc thiết bị, dây chuyền sản xuất…

1.1.2 Các dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa của Ngân hàng thương mại

1.1.2.1 Các dịch vụ thanh toán quốc tế và dịch vụ hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch

vụ thanh toán quốc tế

a Các dịch vụ thanh toán quốc tế

Về dịch vụ thanh toán quốc tế, các Ngân hàng Thương mại thường cung cấpdịch vụ chuyển tiền phục vụ hoạt động xuất - nhập khẩu, dịch vụ nhờ thu phục vụhoạt động xuất - nhập khẩu và thư tín dụng chứng từ

Thứ nhất là về dịch vụ chuyển tiền phục vụ hoạt động xuất - nhập khẩu

Đối với nhà xuất khẩu

Các Ngân hàng Thương mại thực hiện nhận tiền từ nước ngoài (còn gọi làdịch vụ chuyển tiền đến) để giúp các nhà xuất khẩu nhận thanh toán hàng hóa xuấtkhẩu từ đối tác nước ngoài

Để sử dụng được dịch vụ chuyển tiền đến, các doanh nghiệp xuất khẩukhông chỉ cần cung cấp cho đối tác thông tin về các Ngân hàng nước ngoài màNHTM đó có tài khoản

Đối với nhà nhập khẩu

Các NHTM cung cấp dịch vụ chuyển tiền để giúp các nhà nhập khẩu thanhtoán hàng hóa nhập khẩu Đối tượng sử dụng dịch vụ này là các doanh nghiệp nhậpkhẩu hàng hóa/dịch vụ thanh toán theo phương thức T/T

Để sử dụng được dịch vụ chuyển tiền thanh toán hàng hóa nhập khẩu, cácdoanh nghiệp nhập khẩu thông thường cần phải chuẩn bị đầy đủ:

- Hồ sơ chuyển tiền ra nước ngoài

- Hợp đồng ngoại thương (bản sao)

- Lệnh chi ngoại tệ: Cung cấp thông tin rõ ràng về người hưởng lợi (tên, địachỉ, số tài khoản) và Ngân hàng người hưởng lợi (tên, địa chỉ, mã Swift code)

- Đơn mua ngoại tệ: Trong trường hợp khách hàng không có sẵn ngoại tệtrong tài khoản hoặc vay tín dụng bằng loại tiền khác ngoại tệ chuyển đi

- Cam kết bổ sung chứng từ (trường hợp thanh toán trả trước)

- Tờ khai hải quan hàng nhập khẩu (bản gốc và bản sao y) cùng bản sao y bộchứng từ hàng hóa (trường hợp thanh toán trả sau)

Thứ hai là dịch vụ nhờ thu phục vụ hoạt động xuất - nhập khẩu

Nhờ thu bộ chứng từ xuất khẩu

Nhờ thu bộ chứng từ xuất khẩu là hình thức ủy quyền cho Ngân hàng đòi tiền

hộ từ doanh nghiệp nhập khẩu Để sử dụng được dịch vụ nhờ thu bộ chứng từ xuấtkhẩu, các doanh nghiệp xuất khẩu thông thường cần phải chuẩn bị đầy đủ:

- Phiếu xuất trình nhờ thu xuất khẩu: Cung cấp thông tin rõ ràng về ngườihưởng lợi (tên, địa chỉ, số tài khoản) và Ngân hàng người hưởng lợi (tên, địa chỉ,

mã Swiftcode) cùng bảng kê chi tiết các chứng từ nhờ thu

Khi nhận được bộ chứng từ nhờ thu từ Ngân hàng nước ngoài gửi đến,Ngân hàng sẽ kiểm tra lệnh nhờ thu của Ngân hàng nước ngoài và thông báo chonhà nhập khẩu.

Trường hợp nhờ thu trả ngay (D/P): Nhà nhập khẩu sẽ nhận được bộ chứng

từ ngay khi nộp đủ số tiền để thanh toán cho người hưởng và các khoản phí dịch vụliên quan

Trường hợp nhờ thu trả chậm (D/A) nhà nhập khẩu sẽ nhận được bộ chứng

từ khi đã ký chấp nhận thanh toán hối phiếu

Thứ ba là thư tín dụng chứng từ

Tín dụng chứng từ là phương thức thanh toán trong đó Ngân hàng phát hành,theo yêu cầu của người yêu cầu (nhà nhập khẩu) cam kết thanh toán một số tiềnnhất định cho người hưởng lợi (người xuất khẩu) hoặc chấp nhận hối phiếu dongười hưởng lợi kí phát khi nhận được bộ chứng từ xuất trình phù hợp với qui địnhcủa thư tín dụng (L/C)

Thư tín dụng xuất khẩu

Khi nhận được L/C hoặc sửa đổi L/C từ Ngân hàng nước ngoài, Ngân hàngxuất trình sẽ tiến hành kiểm tra tính chân thực, làm thông báo và gửi L/C gốc hoặcsửa đổi L/C cho nhà xuất khẩu

Nhà xuất khẩu kiểm tra, đối chiếu L/C hoặc sửa đổi L/C với hợp đồngngoại thương Trường hợp không thể thực hiện được đầy đủ và chính xác với yêucầu của L/C hoặc sửa đổi L/C thì nhà xuất khẩu cần đề nghị người mở L/C (nhà

nhập khẩu) tu chỉnh L/C tại Ngân hàng phát hành thư tín dụng Trường hợp nhàxuất khẩu chấp nhận các điều khoản của L/C thì phải giao hàng đúng thời hạn vàlấy được toàn bộ chứng từ phù hợp với yêu cầu của L/C, đồng thời xuất trìnhchứng từ tại Ngân hàng xuất trình.

Khi xuất trình bộ chứng từ gốc tại Ngân hàng xuất trình, nhà xuất khẩu cầnxuất trình kèm theo bản gốc L/C và các sửa đổi L/C, Ngân hàng xuất trình sẽ gửi bộchứng từ sang Ngân hàng phát hành

Thư tín dụng nhập khẩu

Nếu doanh nghiệp nhập khẩu yêu cầu mở L/C lần đầu tại NHTM (gọi làNgân hàng phát hành) cần phải cung cấp đầy đủ hồ sơ theo yêu cầu của Ngânhàng phát hành (ví dụ: Quyết định thành lập doanh nghiệp, giấy phép kinhdoanh và mã số thuế XNK, quyết định bổ nhiệm Giám đốc, kế toán trưởng…)

Ở những lần tiếp theo, mỗi lần mở thư tín dụng có thời hạn trả ngay (at sightL/C) doanh nghiệp chỉ cần hoàn thiện đơn xin mở thư tín dụng, hợp đồng ngoạithương, phương án kinh doanh…, đối với thư tín dụng nhập hàng trả chậm (usanceL/C), ngoài việc phải đáp ứng các khoản của at sight L/C, doanh nghiệp cần thêmmột số thủ tục theo yêu cầu của Ngân hàng phát hành

Khi thanh toán L/C, Ngân hàng phát hành sẽ trích tiền từ tài khoản đã đượcchỉ định của nhà nhập khẩu để thanh toán cho Ngân hàng nước ngoài theo quy địnhcủa L/C khi nhận được bộ chứng từ hoàn toàn phù hợp với các điều khoản của L/C

b Các dịch vụ hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tế

Có hai dịch vụ chủ yếu hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tế

đó là: Dịch vụ liên kết Khách hàng - Ngân hàng - Bảo hiểm; Dịch vụ tư vấn chokhách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tế

Một là, dịch vụ liên kết Khách hàng - Ngân hàng - Bảo hiểm là dịch vụ liênkết giữa Ngân hàng và một công ty bảo hiểm nhất định để đạt được lợi ích cho cả babên gồm Khách hàng, Ngân hàng và Công ty bảo hiểm Khi khách hàng đến giaodịch thanh toán quốc tế, với những đơn hàng hoặc hợp đồng yêu cầu doanh nghiệpphải mua bảo hiểm cho hàng hóa, Ngân hàng với tư cách là trung gian sẽ là cầu nối

giữa khách hàng và công ty bảo hiểm (thường là một công ty đã ký thỏa thuận hợptác từ trước với Ngân hàng) Trong mối quan hệ này, Ngân hàng ngoài nguồn lợithu được từ phí giao dịch thanh toán quốc tế sẽ được hưởng hoa hồng từ phía công

ty bảo hiểm, khách hàng sẽ mua được bảo hiểm cho hàng hóa với chi phí thấp hơn

so với các công ty bảo hiểm khác, còn công ty bảo hiểm sẽ bán được bảo hiểm

Hai là, dịch vụ tư vấn cho khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tếCác vấn đề thương mại quốc tế thực sự là một thách thức đối với các doanhnghiệp xuất nhập khẩu Đặc biệt là thủ tục thông quan đối với hàng hóa xuất nhậpkhẩu rất khó khăn vì không phải quốc gia nào cũng áp dụng các tiêu chuẩn và thông

lệ như nhau Nếu không chuẩn bị kỹ các tài liệu theo đúng nguyên tắc, bất kỳ sailệch nào cũng có thể gây ra chậm trễ, phát sinh phí và/hoặc thậm chí là bị phạt.Xuất phát từ nhu cầu của khách hàng, với đội ngũ chuyên viên tư vấn có trình độcao và nhiều kinh nghiệm, Ngân hàng cung cấp dịch vụ tư vấn cho khách hàngthanh toán quốc tế, cung cấp cho doanh nghiệp thông tin đáng tin cậy về thị trường,

về đối tác và đàm phán ký kết hợp đồng ngoại thương

Dịch vụ tư vấn cho khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tế là dịch vụ

mà trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng ngoại thương, khách hàng sẽ được nhânviên Ngân hàng tư vấn về các vấn đề liên quan như đàm phán ký kết hợp đồng thếnào thì có lợi cho doanh nghiệp, thuê nhà vận tải nào để được giá rẻ, các thủ tục cầnlàm khi nhận hàng … Hình thức tư vấn có thể là tư vấn trực tiếp, tư vấn qua điệnthoại hoặc tư vấn qua Email… Nhờ có dịch vụ hỗ trợ tư vấn nghiệp vụ cho kháchhàng xuất nhập khẩu hàng hóa mà khách hàng giảm thiểu được các rủi ro khi thamgia vào thương mại quốc tế, tạo điều kiện thúc đẩy cho quá trình kinh doanh đượcthuận lợi và hiệu quả

Hiện nay, các NHTM áp dụng các nghiệp vụ tài trợ xuất khẩu như: tài trợtrước khi XK, cho vay bộ chứng từ đòi tiền trả theo L/C, chiết khấu hối phiếu, tíndụng bao thanh toán,…

Tài trợ trước khi xuất khẩu là hình thức Ngân hàng tài trợ vốn lưu động đểdoanh nghiệp có điều kiện tài chính tiến hành thu mua, chế biến, sản xuất hàng xuấtkhẩu theo đúng L/C quy định, hợp đồng ngoại thương đã ký kết, hay đơn đặt hàng.Thông thường, hình thức này được áp dụng trong trường hợp Ngân hàng tài trợ vừa

là Ngân hàng thông báo cho L/C xuất, nhà xuất khẩu xuất trình bộ chứng từ và đượcthanh toán tại Ngân hàng Để giám sát và kiểm soát chặt chẽ tình hình sử dụng vốnvay đúng mục đích, Ngân hàng thường thực hiện tài trợ như sau:

Khi cung cấp các sản phẩm tín dụng, Ngân hàng thường yêu cầu nhà xuấtkhẩu phải có một số vốn nhất định cộng thêm với số tiền vay Ngân hàng, để thumua hàng hoá, chế biến, sản xuất hàng xuất khẩu Hàng hoá sẽ được dùng làm tàisản đảm bảo và được nhập tại kho Ngân hàng, hoặc nhập kho mà trước đó Ngânhàng và nhà xuất khẩu thoả thuận và đồng ý, dưới sự giám sát của Ngân hàng, muốnxuất hàng ra khỏi kho phải có sự đồng ý của Ngân hàng, thông thường Ngân hàngchỉ tài trợ khoảng 70% giá trị lô hàng xuất

Sau khi giao hàng xong, nhà xuất khẩu lập bộ chứng từ phù hợp với nhữngđiều kiện quy định trong L/C nộp vào Ngân hàng để xin thanh toán tiền Trên hốiphiếu đòi nợ thì Ngân hàng sẽ là người hưởng lợi trực tiếp trên hối phiếu Ngân hàngkiểm tra bộ chứng từ hợp lệ chuyển ra nước ngoài đòi nợ Ngân hàng mở L/C Khinhận được điện chuyển tiền từ phía Ngân hàng mở L/C, Ngân hàng thông báo L/Cghi “có” trên tài khoản cho vay để thu nợ Trong trường hợp Ngân hàng mở và Ngânhàng thông báo L/C là đại lý có mở tài khoản tiền gửi cho nhau thì việc thực hiệnthanh toán bộ chứng từ để thu nợ được tiến hành nhanh chóng thuận tiện dễ dàng nênNgân hàng có thể tài trợ mức lãi suất ưu đãi thấp hơn mức lãi suất bình thường

Khi Ngân hàng tài trợ không phải là Ngân hàng thông báo cũng không phải

là Ngân hàng thanh toán, rủi ro có thể xảy ra nếu như sau khi được tài trợ, doanhnghiệp không xuất được hàng hoặc xuất được hàng nhưng lại gặp rủi ro trong giaonhận hàng hay thanh toán hoặc khách hàng không dùng số tiền trên vào mục đích

xuất hàng như đã cam kết khi vay với Ngân hàng

Từ lúc nhà xuất khẩu giao hàng, nộp bộ chứng từ vào Ngân hàng thông báoL/C cho đến khi được ghi “có” trên tài khoản phải trải qua một khoảng thời gian nhấtđịnh để xử lý và luân chuyển chứng từ, do vậy Nhà xuất khẩu cần tiền thì có thểthương lượng bộ chứng từ để chiết khấu hoặc ứng trước tiền tại Ngân hàng đã chỉ định

rõ trong L/C hoặc ở bất kỳ Ngân hàng nào Hình thức tài trợ này được gọi là cho vay

bộ chứng từ đòi tiền trả theo L/C được tiến hành sau khi giao hàng, thể hiện qua cáchình thức sau:

Thứ nhất là chiết khấu chứng từ hàng xuất khẩu

Khi chiết khấu, bộ chứng từ phải hoàn hảo và xuất trình đúng thời gian quyđịnh Ngân hàng mở L/C phải có uy tín trên thị trường quốc tế và có quan hệ giaodịch thường xuyên với Ngân hàng chiết khấu, số tiền chiết khấu phải nằm trong hạnmức tín dụng

Sau khi tiếp nhận hồ sơ từ phía khách hàng, Ngân hàng kiểm tra bộ chứng từmột cách cẩn thận và hợp lý, vì nếu bộ chứng từ không hợp lệ có thể bị từ chốithanh toán, Ngân hàng khó thu hồi nợ Ngân hàng kiểm tra sự phù hợp trên bề mặtchứng từ so với các điều kiện điều khoản đã ghi trên L/C Tùy trường hợp cụ thể,từng đối tượng khách hàng mà Ngân hàng xem xét quyết định tỷ lệ chiết khấu phùhợp, mức chiết khấu đang được áp dụng hiện nay là khoảng 90% trị giá L/C xuất

Có hai hình thức chiết khấu: (1) Chiết khấu truy đòi: Là hình thức chiết khấu mà

Ngân hàng sau khi thanh toán tiền cho nhà xuất khẩu có quyền truy đòi tiền đơn vịchiết khấu nếu bộ chứng từ không được thanh toán Đây là hình thức hiện nay được

khá nhiều Ngân hàng sử dụng; (2) Chiết khấu miễn truy đòi: Là hình thức chiết

khấu mà Ngân hàng sau khi thanh toán tiền cho nhà xuất khẩu không có quyền truyđòi tiền người chiết khấu nếu bộ chứng từ không được thanh toán

Thứ hai là ứng trước tiền thanh toán tiền hàng xuất khẩu

Trường hợp bộ chứng từ chưa hội đủ điều kiện chiết khấu do có những saisót, Ngân hàng không đồng ý chiết khấu thì nhà xuất khẩu có thể yêu cầu Ngânhàng ứng trước tiền hàng thông thường tỷ lệ khoảng 50-60% giá trị hàng xuất Ngânhàng thực hiện thu nợ bằng cách gởi bộ chứng từ ra nước ngoài để đòi nợ Khi đượcthanh toán từ Ngân hàng nước ngoài, sẽ khấu trừ trực tiếp vào khoản tiền vay cùng

các chi phí có liên quan.

Chiết khấu hối phiếu là nghiệp vụ tín dụng ngắn hạn được thực hiện dướihình thức khách hàng chuyển quyền sở hữu thương phiếu chưa đáo hạn choNgân hàng để nhận một số tiền bằng mệnh giá của thương phiếu trừ đi lãi chiếtkhấu và hoa hồng phí chiết khấu Thực chất hình thức này là Ngân hàng tiếnhành mua lại các hối phiếu thương mại đang trong thời kỳ chưa đến hạn thanhtoán Thông qua loại hình tín dụng này, Ngân hàng cung ứng 01 khoản vốn chocác nhà xuất khẩu để họ có điều kiện tiếp tục quá trình tái sản xuất Đây chính làkhoản vốn mà nhà sản xuất cần bù đắp, vì trước đó họ đã cung ứng khoản tíndụng thương mại (bán chịu hàng hoá) cho nhà nhập khẩu

Tín dụng bao thanh toán là hình thức tài trợ đặc biệt dành cho nhà xuấtkhẩu Ngân hàng hay các tổ chức tài chính mua lại các chứng từ thanh toán, cáckhoản nợ chưa đến hạn thanh toán để trở thành chủ nợ trực tiếp đứng ra đòi nợnhà nhập khẩu ở nước ngoài Bao thanh toán là việc mua bán các khoản “có” phảiđòi chưa tới hạn thanh toán phát sinh từ hoạt động cung ứng hàng hoá và dịch vụnhưng không được phép truy hoàn những chủ cũ của các khoản “có” này Thôngthường, người ta gọi người bán khoản “có” phải đòi này là người nhượng và người mua khoản “có” phải đòi này là người bao thanh toán

Trong hoạt động bao toàn bộ thanh toán, người nhập khẩu đề nghị Ngân hàngphục vụ mình ký phát một hối phiếu tự nhận nợ (promissory notes) và chuyển hốiphiếu cho nhà xuất khẩu Hoặc cũng có thể lựa chọn phương thức bảo lãnh hối phiếu

do nhà xuất khẩu ký phát đòi nợ nhà nhập khẩu và được nhà nhập khẩu ký chấpnhận

Trên cơ sở hợp đồng bao toàn bộ thanh toán giữa nhà xuất khẩu và ngườimua các khoản “có” phải đòi, người xuất khẩu sẽ chuyển giao hối phiếu cho ngườimua khoản có phải đòi này Hợp đồng bao thanh toán có thể có một ý nghĩa đặcbiệt, nó là một cơ sở pháp lý được phép áp dụng cho khoản có phải đòi đã đượcnhượng bán, chỉ như vậy mới có thể giải quyết được những vướng mắc về luật nướcngoài và những tranh chấp có thể phát sinh theo luật quốc gia Hối phiếu tự nhận nợphù hợp một cách đặc biệt đối với hình thức bao toàn bộ thanh toán

19Tuỳ theo tính chất hoàn hảo của chứng từ, tình hình tài chính và khả năng

thanh toán của người mắc nợ mà Ngân hàng quyết định tỷ lệ mua nợ cao hay thấpđối với nhà xuất khẩu.

Đối với nhà nhập khẩu, khi hàng vừa cập bến thì phải nộp tiền cho Ngânhàng, để thanh toán tiền hàng cho nhà xuất khẩu, sau đó mới nhận được bộ chứng từ

để nhận hàng, đem hàng đi bán và thu hồi vốn Trong nhiều trường hợp, nhà nhậpkhẩu cần có khoản tài trợ từ Ngân hàng để thanh toán cho nhà xuất khẩu Ngânhàng sẽ tiến hành thẩm định tính toán hiệu quả của phương án kinh doanh, khả năngtài chính, khả năng trả nợ, tài sản đảm bảo… để quyết định có cung cấp tín dụngthanh toán hàng nhập hay không và lãi suất vay là bao nhiêu

Thứ hai phát hành L/C trả chậm theo yêu cầu của nhà nhập khẩu

Các nhà nhập khẩu khi ký hợp đồng nhập khẩu hàng hoá theo phương thứcthanh toán trả chậm, đều phải được một Ngân hàng có uy tín trong nước đứng rabảo lãnh bằng một thư tín dụng trả chậm Thực chất là Ngân hàng tài trợ cho nhànhập khẩu, nhờ đó, nhà nhập khẩu có thể nhập cảng hàng hoá từ nước ngoài

Theo thư tín dụng trả chậm, nhà xuất khẩu sẽ giao hàng cho nhà nhập khẩuvới điều khoản thanh toán trả chậm, cho phép nhà nhập khẩu thực hiện việc trả tiềnhàng hoá dịch vụ dần dần trong một khoảng thời gian xác định Nếu nhà nhập khẩukhông thực hiện việc thanh toán, thì Ngân hàng phát hành L/C trả chậm phải đứng rathực hiện việc trả tiền cho nhà xuất khẩu nước ngoài

b Các dịch vụ hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụ tín dụng hỗ trợ xuất nhập khẩu

21Ngoài loại hình dịch vụ tương tự dịch vụ hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụthanh toán quốc tế đó là: Dịch vụ liên kết Khách hàng - Ngân hàng - Bảo hiểm; dịch

vụ hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụ tín dụng hỗ trợ xuất nhập khẩu còn có thêmdịch vụ tư vấn cho khách hàng sử dụng dịch vụ tín dụng hỗ trợ xuất nhập khẩu vàdịch vụ hỗ trợ về lãi suất cho vay

Thứ nhất, là dịch vụ tư vấn cho khách hàng sử dụng dịch vụ tín dụng hỗ trợxuất nhập khẩu: Ngoài việc tư vấn cho khách hàng tương tự như dịch vụ tư vấn chokhách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tế, dịch vụ tư vấn cho khách hàng sửdụng dịch vụ tín dụng hỗ trợ xuất nhập khẩu còn tư vấn thêm cho khách hàng cácvấn đề khác như tư vấn các điều kiện về giao hàng và thanh toán trong hợp đồngngoại thương, vừa hỗ trợ cho doanh nghiệp được thế chấp hàng hóa hình thành từvốn vay, vừa giảm bớt rủi ro cho Ngân hàng trong việc quản lý hàng hóa thế chấp…

Thứ hai, là dịch vụ hỗ trợ về lãi suất cho vay

Để được hỗ trợ về lãi suất cho vay nhằm giảm chi phí sản xuất kinh doanh,tăng lợi nhuận cho mình thì đòi hỏi khách hàng sử dụng dịch vụ tín dụng hỗ trợ xuấtnhập khẩu phải đáp ứng được một số điều kiện mà Ngân hàng đưa ra, ví dụ nhưdoanh nghiệp thường xuyên giao dịch thanh toán quốc tế với doanh số lớn, đượcđánh giá là uy tín theo các tiêu chí đánh giá của Ngân hàng, giá trị khoản vay tốithiểu theo mức Ngân hàng đưa ra…

1.1.2.3 Các dịch vụ khác cung ứng cho khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa

và dịch vụ hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụ khác cung ứng cho khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa

a Các dịch vụ khác cung ứng cho khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa

Thứ nhất là bảo lãnh thuế xuất nhập khẩu:

Là dịch vụ SeABank phát hành thư bảo lãnh, đảm bảo cho các nghĩa vụ thanhtoán thuế nhập khẩu hàng hóa của khách hàng, giúp khách hàng giải phóng nhanhhàng hoá để đưa vào sản xuất, lưu thông và tiết giảm chi phí kho bãi Tiện ích củadịch vụ bảo lãnh thuế xuất nhập khẩu bao gồm: (1) Thời hạn giải quyết hồ sơ nhanhchóng; (2) Tận dụng tiền thuế phải nộp trong thời hạn bảo lãnh thuế để bổ sung nhu

cầu vốn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh; (3) Giảm thiểu chi phí sử dụngvốn, chi phí kho bãi và giải phóng nhanh hàng hóa tại cảng để đưa vào kinh doanh.

Thứ hai là thu Ngân sách nhà nước

Là dịch vụ liên kết giữa SeABank - Tổng cục Hải quan - Kho bạc nhà nướcnhằm hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ nộp thuế xuất nhập khẩu, phí, lệ phíHải quan và các khoản phải nộp khác cho Ngân sách Nhà nước (NSNN) Dịch vụgiúp doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ với NSNN nhanh chóng, an toàn, chính xác,

từ đó giảm thiểu thời gian thông quan hàng hóa, doanh nghiệp nắm bắt được thời cơkinh doanh, tiết kiệm chi phí lưu kho bãi Tiện ích của dịch vụ thu ngân sách Nhànước dành cho khách hàng có thể kể đến là: (1) Khách hàng có thể nộp thuế, phí, lệphí, các khoản phải nộp khác bằng phương thức chuyển khoản hoặc nộp tiền mặt tạitất cả các Chi nhánh, Phòng giao dịch của SeABank trên toàn lãnh thổ Việt Nam;(2) Thủ tục đơn giản, thuận tiện, nhanh chóng, tiết kiệm thời gian giao dịch củakhách hàng; (3) Thông tin các khoản nộp thuế XNK, phí, lệ phí … của khách hàngđược truyền chính xác và ngay lập tức đến Tổng cục Hải quan ngay sau khi kháchhàng hoàn thành nghĩa vụ tại SeABank Từ đó giúp khách hàng thông quan hànghóa nhanh chóng, thuận tiện; (4) SeABank cung cấp dịch vụ thu hộ NSNN miễnphí, khách hàng chỉ phải thanh toán phí chuyển tiền theo quy định chung của Ngânhàng Nhà nước

b Các dịch vụ hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụ khác cung ứng cho khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa

Dịch vụ liên kết Khách hàng - Ngân hàng - Hải quan: Là dịch vụ liên kếtgiữa khách hàng, Ngân hàng và cơ quan hải quan trong bảo lãnh thanh toán thuế

và nộp thuế vào ngân sách nhà nước Trong mối quan hệ này, Ngân hàng thuđược tiền phí từ bảo lãnh thanh toán thuế và phí nộp thuế vào ngân sách nhànước, doanh nghiệp được Ngân hàng bảo lãnh để được chậm nộp thuế và các thủtục nộp thuế vào ngân sách nhà nước cũng được thực hiện nhanh chóng hơn, còn

cơ quan hải quan thì thu được tiền thuế từ doanh nghiệp, và được Ngân hàngđảm bảo việc thanh toán thuế khi doanh nghiệp chậm nộp thuế

1.1.3 Vai trò của dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa của

Ngân hàng thương mại

1.1.3.1 Đối với Ngân hàng thương mại

Dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hoá mang lại nhiều lợi ích choNgân hàng thương mại, giúp Ngân hàng thương mại gia tăng doanh số và lợi nhuận

Hoạt động tài trợ của Ngân hàng thương mại trong lĩnh vực xuất nhập khẩu

là hình thức tín dụng mang lại hiệu quả cao, an toàn, đảm bảo sử dụng vốn đúngmục đích và thời gian thu hồi vốn nhanh (phù hợp với kỳ hạn huy động vốn củaNgân hàng, giúp Ngân hàng giảm rủi ro thanh khoản) vì:

Một là thời gian tài trợ thường ngắn hạn do gắn liền với thời gian thựchiện thương vụ Đối với nhà xuất khẩu, thời gian thực hiện thương vụ tính kể từ lúcgom hàng, xuất đi cho đến lúc nhận được tiền thanh toán của người mua Đối vớingười nhập khẩu, thời gian này kể từ lúc nhận hàng tại cảng cho đến khi bán hết hàng

và thu tiền về

Hai là tài trợ xuất nhập khẩu đảm bảo sử dụng vốn đúng mục đích Đồng vốntài trợ gắn liền với thương vụ Trong nhiều trường hợp, vốn tài trợ được thanh toánthẳng cho bên thứ ba, mà không qua bên xin tài trợ như: thanh toán tiền hàng nhậpkhẩu, thanh toán tiền nguyên vật liệu cho các đại lý gom hàng,…, tránh được tìnhtrạng người xin tài trợ sử dụng vốn sai mục đích, hạn chế được rủi ro tín dụng

Ba là tài trợ xuất nhập khẩu nâng cao tính an toàn cho Ngân hàng thông quaviệc quản lý thu các nguồn thanh toán

Thứ nhất đối với nhà xuất khẩu khi Ngân hàng chuyển bộ chứng từ giaohàng để đòi tiền nhà nhập khẩu nước ngoài đã được chỉ định việc thanh toán tiềnhàng phải thông qua tài khoản của nhà xuất khẩu mở tại Ngân hàng

Thứ hai đối với nhà nhập khẩu, trong trường hợp có tài trợ, Ngân hàng sẽbuộc nhà nhập khẩu tập trung tiền bán hàng vào tài khoản, mở tại Ngân hàng Dovậy, nguồn thu để trả các khoản tài trợ được Ngân hàng quản lý hết sức chặt chẽ,tránh xảy ra rủi ro

Thông qua dịch vụ thanh toán quốc tế các doanh nghiệp xuất nhập khẩu,Ngân hàng thu được các khoản lệ phí thực hiện chuyển tiền, nhờ thu, mở L/C, chiếtkhấu, mua bán ngoại tệ, tăng nguồn cung ứng ngoại tệ…

Phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hoá còn giúp Ngânhàng thương mại phát triển mạng lưới khách hàng, mở rộng được mối quan hệ vớicác doanh nghiệp trong nước và với các Ngân hàng nước ngoài, nâng cao uy tínNgân hàng trong nước và trên trường quốc tế.

1.1.3.2 Đối với doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa

Sử dụng dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hoá của Ngân hàng

thương mại giúp doanh nghiệp thuận lợi hóa những thương vụ mua bán quốc tế của mình

Trong quá trình đàm phán, thương lượng, ký kết hợp đồng ngoại thương, nếudoanh nghiệp trước đó đã thông qua Ngân hàng về việc thanh toán quốc tế (đã xácđịnh được năng lực thực hiện hợp đồng), có nghĩa là doanh nghiệp đã xác định đơn

vị phục vụ mình, thì sẽ có ý nghĩa quan trọng mang đến lợi thế cho doanh nghiệptrong quá trình thương lượng hợp đồng này

Vai trò của tài trợ xuất nhập khẩu đối với doanh nghiệp kinh doanh xuấtnhập khẩu hàng hóa thể hiện ở những nội dung dưới đây:

Thứ nhất, tài trợ xuất nhập khẩu giúp doanh nghiệp thực hiện được nhữngthương vụ lớn Trong ngoại thương, có những thương vụ đòi hỏi nguồn vốn rất lớn

để thanh toán tiền hàng Do đặc điểm của vận chuyển hàng hải, nhằm tiết kiệm chiphí vận chuyển, một số mặt hàng thiết yếu như phân bón, sắt thép, gạo, bột mì…thường hai bên mua bán với số lượng nguyên tàu hàng (vài chục ngàn tấn) Trongtrường hợp này, vốn lưu động của doanh nghiệp không đủ để chuẩn bị hàng xuấthoặc thanh toán tiền hàng nhập Tài trợ Ngân hàng cho hoạt động xuất nhập khẩu làgiải pháp giúp doanh nghiệp thực hiện những hợp đồng loại này

Thứ hai, tài trợ của Ngân hàng giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín trên thịtrường quốc tế Thông qua tài trợ của Ngân hàng, doanh nghiệp thực hiện đượcnhững thương vụ lớn trôi chảy, quan hệ được với khách hàng tầm cỡ thế giới, từ đónâng cao uy tín của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế

1.1.3.3 Đối với nền kinh tế quốc gia

Dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hoá của Ngân hàng thương

25mại tạo điều kiện cho hàng hoá xuất nhập khẩu lưu thông dễ dàng, hàng hóa xuất

nhập theo yêu cầu của thị trường được thực hiện thường xuyên, liên tục góp phầntăng tính năng động của nền kinh tế, ổn định thị trường.

Tài trợ xuất nhập khẩu của Ngân hàng tạo điều kiện cho doanh nghiệp cảitiến dây chuyền công nghệ, tăng năng suất lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh,

hạ giá thành sản phẩm, làm động cơ thúc đẩy nền kinh tế phát triển

Dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu hàng hóa phát triển làm tiền đề để phát triểnhoạt động ngoại thương, mang lại lợi ích kinh tế cho các quốc gia tham gia và chotoàn thế giới (theo lý thuyết lợi thế tương đối của David Ricardo) Hoạt độngthương mại quốc tế phát triển góp phần vào việc nâng cao hiệu quả kinh doanh,thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa của đất nước

1.1.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa của Ngân hàng thương mại

1.1.4.1 Chính sách quản lý Nhà nước đối với hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa

Chính sách của nhà nước đối với hoạt động xuất nhập khẩu có ảnh hưởng trựctiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu của quốc gia, do đó ảnh hưởng đến dịch vụ hỗ trợkhách hàng xuất nhập khẩu hàng hóa của Ngân hàng thương mại

Một quốc gia theo đuổi chiến lược “Công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu” sẽbảo hộ những ngành công nghiệp trong nước bằng cách dựng lên các hàng rào mậudịch, thuế quan, trợ cấp cho nhà sản xuất trong nước nhằm cạnh tranh với hàngnhập khẩu, sản xuất ra các sản phẩm thay thế hàng nhập khẩu

Rõ ràng là, ở quốc gia này, hoạt động xuất khẩu cũng không thể phát triểnđược do sản xuất chỉ đáp ứng được nhu cầu của thị trường nội địa, hơn nữa, cácquốc gia bị hàng rào thuế quan khi muốn xuất sản phẩm sang quốc gia này cũng “trảđũa” bằng cách không sẵn sàng nhập khẩu hàng hóa xuất xứ từ quốc gia này

Kết quả là, quốc gia không thể tận dụng được những lợi ích từ lợi thế so sánhmang lại từ hoạt động thương mai quốc tế, sản xuất trong nước kém hiệu quả do đượcnhà nước bảo hộ Rõ ràng, ở quốc gia này, do nhu cầu sử dụng không cao nên dịch

vụ hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu hàng hoá của Ngân hàng thương mại kém pháttriển