- Nêu hoạt động của hệ thần kinh dạng ống bằng cách phân tích các phản xạ không điều kiện và có điều kiện.. - Quan sát - tìm tòi bộ phận IV.TRỌNG TÂM: - Cấu trúc hệ thần kinh dạng ống -
Trang 1Ngày soạn: 20/1/2013
Tuần: 24
Tiết: 28
Bài 27: CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (Tiếp Theo)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức: Qua bài này HS phải:
- Nêu được cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống
- Nêu hoạt động của hệ thần kinh dạng ống bằng cách phân tích các phản xạ không điều kiện và có điều kiện
2 Thái độ, hành vi:
- Giúp học sinh biết liên hệ với thực tiễn ví dụ cụ thể cho bài học
II PHƯƠNG TIỆN GIẢNG DẠY
- SGK, tranh 27.1 và 27.2 SHK, một số ví dụ thực tiễn
III PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
- Hỏi đáp - tìm tòi bộ phận
- Thuyết trình - giảng giải
- Quan sát - tìm tòi bộ phận
IV.TRỌNG TÂM:
- Cấu trúc hệ thần kinh dạng ống
- Hoạt động của hệ thần kinh dạng ống
- Phân biệt phản xạ có điều kiện và phản xạ không điều kiện
V TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Phản xạ là gì? Cung phản xạ gồm các bộ phận nào?
Câu 2: Động vật có TK dạng lưới có đặc điểm cơ thể như thế nào? Cấu tạo
và hoạt động của TK dạng lưới?
Câu 3: Động vật có TK dạng chuỗi hạch có đặc điểm cơ thể như thế nào? Cấu tạo và hoạt động của TK dạng chuỗi hạch?
3 Bài giảng:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV&
HS
GV yêu cầu HS nghiên cứu
SGK và trả lời câu hỏi :
- Hệ thần kinh dạng ống
gặp ở đối tượng động vật
Nêu một số ví dụ
về động vật có dạng
hệ thần kinh ống Mô
tả và giải thích
3 Cảm ứng ở ĐV có tổ chức thần kinh dạng ống.
a Cấu trúc của HTK
Trang 2nào?
- Tại sao HTK của người
lại gọi là HTK dạng ống?
HS chia nhóm thảo luận
nghiên cứu SGK và trả lời
câu hỏi:
Trả lời: 2 ý chính
GV nhận xét và kết
luận
- Não bộ hoàn thiện gồm
những thành phần nào?
→ Não bộ hoàn thiện gồm
có 5 bộ phận: Bán cầu đại
não, não trung gian, não
giữa, tiểu não và hành tuỷ
HS dựa theo sgk trả lời:
→ Não bộ hoàn thiện gồm
có 5 bộ phận: Bán cầu đại
não, não trung gian, não
giữa, tiểu não và hành tuỷ
GV nhận xét và kết
luận
Động vật càng tiến hoá thì
bán cầu đại não càng lớn và
càng có nhiều nếp nhăn
GV yêu cầu HS nghiên cứu
SGK và trả lời câu hỏi:
- Cấu trúc của HTK dạng
ống có số lượng tế bào thần
kinh như thế nào?
GV nhận xét và kết
luận
Yêu cầu HS nghiên cứu
SGK và trả lời câu hỏi:
- Hoạt động của HTK dạng
Hình ảnh minh họa cho các bộ phận não bộ và giáo viên hướng dẫn học sinh chỉ rõ trên hình minh họa cho từng bộ phận
số lượng tế bào thần kinh ngày càng tăng đảm bảo cho hoạt động thần kinh ngày càng phong phú, đa dạng, chính xác và hoàn thiện
dạng ống.
+ Đối tượng: Động vật
có xương sống như cá, lưỡng cư, bò sát, chim và thú
+ Cấu tạo: HTK dạng ống gồm có hai thành phần:
* TKTW: Não bộ và tuỷ sống
* TK ngoại biên
* Não bộ hoàn thiện gồm
có 5 bộ phận: Bán cầu đại não, não trung gian, não giữa, tiểu não và hành tuỷ
+ số lượng tế bào thần kinh ngày càng tăng đảm bảo cho hoạt động thần kinh ngày càng phong phú, đa dạng, chính xác
và hoàn thiện
b Hoạt động của Hệ thần kinh dạng ống
Hoạt động của ĐV có HTK dạng ống chia làm hai dạng:
+ Phản xạ không điều kiện: là những phản xạ mang tính bẩm sinh, đặc trưng cho loài, đơn giản
và chỉ do một số tế bào
Trang 3ống như thế nào?
- Có mấy loại phản xạ?
- Thế nào là phản xạ không
điều kiện
- Phân tích cung phản xạ tự
vệ ở người trong SGK?
Hs : Nghiên cứu sgk trả lời
- Tại sao khi kim nhọn đâm
vào ngón tay thì ngón tay co
lại ?
HS thảo luận dựa vào sgk
trả lời:
- Phản xạ các ngón tay là
phản xạ có diều kiện hay
không có điều kiện ? Vì
sao ?
→ Đó là phản xạ không
điều kiện
- Thế nào là phản xạ có điều
kiện
HS tổ chức nghiên cứu SGK
và thảo luận trả lời câu hỏi:
Giả sử bạn đang đi chơi,
bất ngờ gặp một con chó
chạy ngang trước mặt:
- Bạn sẽ có phản ứng như
thế nào ?
- Cho biết bộ phận tiếp nhận
=> Phản ứng của ĐV
có HTK dạng ống thực hiện theo nguyên tắc phản xạ
=> Chia làm hai loại:
Phản xạ có điều kiện
và phản xạ không điều kiện
Cung phản xạ ở người gồm gồm 5 bộ phận: Thụ quan đau ở da; sợi cảm giác của dây thần kinh tuỷ; tuỷ sống; sợi vận động của dây thần kinh tuỷ; các
cơ ở ngón tay
Giải thích thêm:
Đây là phản xạ có tính di truyền, sinh ra
đã có, đặc trưng cho loài, rất bền vững
→ Có thể sẽ bỏ chạy, đứng im, tìm gậy để đánh đuổi, nhặt gạch hoặc đá để ném
→ Bộ phận tiếp nhận kích thích là mắt, bộ phận xử kí thông tin và quyết định hành động
là não bộ, bộ phận thực hiện là cơ chân, tay
→ Các suy nghĩ có thể là: Làm thế nào bây giờ? Chó dại cắn sẽ bị nhiễm vi trùng dại? có thể chế - bỏ chạy hay đồi phó, nếu chạy thì
thần kinh tham gia (chủ yếu là các tế bào tuỷ sống)
*Ví dụ: Cung phản xạ tự
vệ ở người
+ Phản xạ có điều kiện: các phản xạ được hình thành trong quá trình phát triển cá thể, phản xạ
có điều kiện là phản xạ đặc trưng cho các nhóm động vật bậc cao
Trang 4kích thích và xử lí thông tin,
bộ phận quyết định hành
động, bộ phận thực hiện của
phản xạ tự vệ khi gặp chó
dại
- Ghi lại tất cả những suy
nghĩ diễn ra trong đầu bạn
khi đó ?
- Nêu một số phản xạ yêu
cầu hs trả lời là phản xạ có
ĐK hay không ĐK ?
GV nhận xét và kết
luận
chó sẽ đuổi theo?
→ Đó là phản xạ có
ĐK
4 Củng cố: GV phát cho học sinh bảng câu hỏi nhỏ để học sinh ghi câu trả lời củng cố bài học.
1 SO SÁNH PHẢN XẠ KHÔNG ĐIỀU KIỆN VÀ PHẢN XẠ CÓ ĐIỀU KIỆN
Đặc điểm Phản xạ không điều kiện Phản xạ có điều kiện
Di truyền Có, mang tính chất loài, Không, mang tính chất cá thể Đặc tính Bẩm sinh, bền vững Đúc rút kinh nghiệm, không bền
vững, có thẻ thay đổi
2 Hướng tiến hoá của hệ thần kinh?
- cấu tạo ngày càng phức tạp: chưa có → dạng lưới → dạng chuỗi hạch → dạng ống
- Tập trung hoá : rải rác → hạch → não bộ và tuỷ sống
- số lượng hạch: giảm dần
- Có hiện tượng đầu hoá
5 Dặn dò:
Trang 5- Học sinh học bài và làm bài tập cuối bài.
- Xem trước nội dung của bài.
V RÚT KINH NGHIỆM: Cần yêu cầu HS rút ra những đặc điểm ưu việt của hệ
thần kinh dạng ống:
- Phản ứng chính xác
- Bớt tiêu tốn năng lượng
- Số lượng phát triển ngày càng nhiều
= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =