Tham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang (Luận văn thạc sĩ)

Tham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà GiangTham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà GiangTham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà GiangTham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà GiangTham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà GiangTham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà GiangTham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà GiangTham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà GiangTham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà GiangTham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà GiangTham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ em từ 11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

N U ỄN SON N ỌC

LỜI CAM ĐOANTôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quảnêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc

ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Song Ngọc

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

TRON IÁO DỤC TRẺ EM TỪ 11 TUỔI ĐẾN 14 TUỔI 11

1.1 CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH 111.2 QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC GIÁO DỤC GIA ĐÌNH 191.3 LÝ THUY ẾT CÔNG TÁC XÃ H ỘI ỨNG DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU 22Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ THAM VẤN CHO CHA MẸ TRON IÁO DỤC TRẺ EM TỪ 11 TUỔI ĐẾN 14 TUỔI TẠI HU ỆN VỊ

XUYÊN,TỈNH HÀ IAN 26

2.1ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 262.2 TH ỰC TRẠNG VỀ GIÁO DỤC TRẺ EM TỪ11TU ỔI ĐẾN 14TU ỔI TẠI HUYỆN VỊ

XUYÊN,T ỈNH HÀ GIANG 272.3 TH ỰC TRẠNG VỀ THAM VẤN CHO CHA MẸ TRONG GIÁO DỤC TRẺ EM TỪ11

ĐẾN 14TU ỔI TẠI HUYỆN VỊXUYÊN,T ỈNH HÀ GIANG 51Chương 3. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT

ĐỘNG THAM VẤN CHO CHA MẸ TRONG GIÁO DỤC TRẺ EM TỪ

11ĐẾN 14 TUỔI TẠI HUYỆN VỊ XUYÊN, TỈNH HÀ GIANG 67

3.1 VỀ CHỦ TRƯƠNG,CHÍNH SÁCH 673.2 VỀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG LĨNH VỰC GIA ĐÌNH 683.3 VỀ TRUYỀN THÔNG NÂNG CAO NHẬN THỨC 693.4 VỀ TĂNG CƯỜNG MỐI QUAN HỆ GIỮA GIA ĐÌNH,NHÀ TRƯỜNG VÀ XÃ HỘI71

KẾT LUẬN 75 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 78

PHỤLỤC 81

Bảng 2.3: Tỷ lệ cha mẹ dạy con nhận biết thủ đoạn lừa đảo, buôn bán và bắt cóc 44

Bảng 2.4: Tỷ lệ cha mẹ giáo dục, răn đe con tránh xa các tệ nạn xã hội, trò chơi game, quán internet 45

Bảng 2.5: Nguồn cung cấp thông tin, kiến thức về giáo dục gia đình 61

Biểu đồ 2.4: Hoạt động cung cấp tài liệu truyền thông của Hội phụ nữ (%) 58

Biểu đồ 2.5: Hoạt động hỗ trợ phụ nữ vay vốn của Hội phụ nữ (%) 60

Biểu đồ 2.6: Hoạt động “Hỏi chuyên gia tƣ vấn, tham vấn” phân theo trình độ học

vấn cha mẹ (%) 62

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Gia đình là chiếc nôi để hình thành, giáo dục, nuôi dưỡng nhân cách của mỗi con người Gia đình trong xã hội hiện đại ngày nay càng có vai trò quan trọng, từ định hướng, nuôi dưỡng nhân cách cũng như giáo dục con người từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành, trở thành những công dân có ích đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của xã hội

Trong bối cảnh xã hội phát triển và hội nhập, gia đình Việt Nam đang

có những biến đổi mạnh mẽ về cấu trúc, hình thái, quy mô và các mối quan hệ trong gia đình, trong đó có mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái Trẻ em ở lứa tuổi vị thành niên (từ 10 – 19 tuổi) là giai đoạn phát triển đặc biệt, là thời kỳchuyển tiếp và trưởng thành của “trẻ em” để trở thành “người lớn” Giai đoạn này diễn ra hàng loạt những thay đổi về cơ thể, thay đổi về tâm lý và cả vềcác mối quan hệ xã hội Cụ thể hơn, trẻ em từ 11 đến 14 tuổi là độ tuổi có nhiều sự xáo trộn trong tâm sinh lý và các mối quan hệ xung quanh Vì vậy,

trẻ ở độtuổi này rất cần sự quan tâm, giáo dục, định hướng của cha mẹ và các thành viên trong gia đình

Cho đến nay, việc tham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ vẫn chưa được quan tâm đúng mức Nhiều cha mẹ hiện đại rơi vào tình cảnh “hoang mang khi dạy con” - không biết dạy như thế nào cho phù hợp Những giá trị, chuẩn mực truyền thống đã và đang bị tác động, thay đổi, xen lẫn với những chuẩn mực, hành vi của xã hội mới Cha mẹ gặp phải những khó khăn, rào cản trong quá trình giao tiếp với trẻ, giáo dục, định hướng cho trẻ Cha mẹ không biết phải bắt đầu từ đâu, làm như thế nào và không tìm kiếm đến sự hỗ trợ của những nhà chuyên môn để giải quyết vấn đề của mình Cha mẹ thường tìm hiểu thông tin qua mạng, hoặc thông qua những cha mẹ khác có cùng vấn

đề và tự tạo ra cách thức can thiệp với con mình nhưng chưa đem lại những kết quả khả quan và phù hợp

Vị Xuyên là một huyện miền núi biên giới phía Bắc Việt Nam, nằm bao quanh thành phố Hà Giang Đời sống kinh tế - xã hội của người dân còn gặp nhiều khó khăn, trình độ học vấn thấp, nhận thức của dân cư về vấn đề giáo

dục, chăm sóc trẻ em còn nhiều hạn chế Nhiều cha mẹ bận rộn làm kinh tếchưa thực sự quan tâm, dành thời gian giáo dục con cái, đặc biệt là khi trẻbước vào độ tuổi từ 11 – 14 tuổi Đồng thời, cho đến nay còn ít các nghiên

cứu về chủ đề này đối với các bậc cha mẹ thuộc dân tộc thiểu số từ góc độcông tác xã hội

Với lý do đó, tôi chọn đề tài “Tham vấn cho cha mẹ trong giáo dục trẻ

em từ11 tuổi đến 14 tuổi tại huyện VịXuyên, tỉnh Hà Giang” đểnghiên cứu

2.Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Một số nghiên cứu về tham vấn

Ngay từ buổi sơ khai, khi cá nhân hay gia đình có vấn đề và không tự giải quyết được, họ thường tìm tới những người được xem là có uy tín, có kinh nghiệm Khi này sự trợ giúp thường là lời khuyên hay giải pháp cho vấn

đề của họ “Nhà tham vấn” ở đây có thể là người lớn tuổi hơn, người có kinh nghiệm, người đứng đầu nơi họ sinh sống… Cùng với sự phát triển của khoa học, sự trợ giúp có tính chuyên nghiệp dần được hình thành Thuật ngữ Counseling (tham vấn) được sử dụng lần đầu tiên bởi Jesse B.Davis, khi ông thiết lập trung tâm tham vấn hướng nghiệp giáo dục tại Detroit (Hoa Kỳ) năm 1898[15, tr.46]

Vào những năm cuối của thế kỷ XIX, qua quá trình trợ giúp những gia đình nghèo khổ, người ta nhận thấy sự giúp đỡ đơn thuần bằng vật chất đã không đem lại kết quả như mong muốn Việc sử dụng các cuộc thăm hỏi thân

thiện, tiếp cận trực tiếp và trao đổi trò chuyện nhằm tìm hiểu nhu cầu, hoàn

rộ của ngành hướng dẫn tư vấn nghề[15, tr.48].

Những năm cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỉ XX, Tham vấn phát triển mạnh mẽ Bên cạnh ba hướng tiếp cận chính là tiếp cận phân tâm học (Freud), tiếp cận trực tiếp (Williamson) và tiếp cận thân chủ trọng tâm (Rogers), thời

kỳ này có thêm sự ra đời của vô số các cách tiếp cận mới như của Albert Ellis (1957)về phép trị liệu hành vi cảm xúc (Rational Emotive Therapy) giới thiệu cách thức trợ giúp đối tượng xóa bỏ những niềm tin phi lý, hành vi tiêu cực; Frederick Perls với phép trị liệu Gestalt (Gestalt Therapy – 1969) tập trung vào kinh nghiệm hiện tại và việc nâng cao nhận thức của đối tượng Các hướng tiếp cận tham vấn này đã giúp ích cho sự phát triển rực rỡ của ngành tham vấn trong giai đoạn đó

Vào nửa giữa thế kỷ XX, ảnh hưởng của sự phát triển của các khoa học

xã hội khác nhau như xã hội học đã khiến cho người ta xem xét con người trong bối cảnh xã hội và với sự ảnh hưởng của nó Do vậy những hướng

nghiên cứu trong tham vấn cũng được thay đổi Khi này các nghiên cứu trong tham vấn đã quan tâm nhiều hơn tới việc trợ giúp cá nhân trong bối cảnh của

nhóm xã hội Cũng từ đây các lý thuyết tiếp cận trong tham vấn gia đình và tham vấn nhóm ra đời Các mô hình can thiệp cấu trúc gia đình, mô hình học tập xã hội, mô hình can thiệp tập trung vào giải pháp, mô hình can thiệp hệ thống gia đình hay cách tiếp cận năng động tâm lý và giao tiếp trong gia đình lần lượt được ra đời (C Kilpatrick & Thomas P Holland, 1993; Ackerman và Satir, M Bowen, 1959) [15, tr.51]

Tóm lại, hoạt động tham vấn mang tính chuyên nghiệp trên thế giới đã phát triển và được ứng dụng phổ biển nhằm đáp ứng nhu cầu về bảo vệ sức khỏe tâm thần và nâng cao chất lượng cuộc sống của các cá nhân, gia đình và cộng đồng xã hội

Ở Việt Nam hiện nay, tham vấn tâm lý đang là một ngành khoa học tương đối mới và chưa có nhiều nghiên cứu có giá trị ứng dụng cao Hoạt động tham vấn tâm lý thường được tích hợp vào trong các vai trò của các bác

sĩ, nhất là những bác sĩ tâm thần và bác sĩ nhi khoa Nhìn từ lịch sử ngành Công tác xã hội, trước năm 1945 tại một số bệnh viện ở phía Bắc như Bệnh viện Bạch Mai đã có mặt của một số cán sự xã hội và họ sử dụng kỹ năng công tác xã hội trong đó có tham vấn vào quá trình trợ giúp bệnh nhân chữa trị tại bệnh viện Ở phía Nam, trước những năm 1975, cùng với hoạt động công tác xã hội theo hướng chuyên nghiệp thì hoạt động tham vấn cho cá nhân, gia đình tại cộng đồng cũng đã được triển khai Nội dung đào tạo tham vấn cũng được đề cập tới trong chương trình đào tạo cán sự xã hội phía Nam vào thời gian này Các hoạt động công tác xã hội theo hướng chuyên nghiệp trong đó có tham vấn dường như chững lại sau năm 1975 Đến cuối những năm 80 và đầu 90 của thế kỷ XX, công tác xã hội chuyên nghiệp được phát triển trở lại[15, tr.53]

Các hình thức tư vấn/tham vấn tâm lý trên đài, điện thoại và báo chí cũng được áp dụng ở nước ta trong nhiều năm qua Các chuyên mục như chị Thanh Tâm, chị Hạnh Dung trong các báo Phụ nữ; Cửa sổ tình yêu trên Đài Tiếng nói Việt Nam; tư vấn qua điện thoại như Đường dây nóng 1088, đường dây nóng bảo vệ trẻ em 111 … cũng đã đem lại những thông tin, câu trả lời

chứa đựng nhiều ý nghĩa nhất định Đặc biệt với nhu cầu bức xúc về tư vấn tâm lý, kiến thức, kỹ năng giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, có khá nhiều trung tâm đã được thành lập và đi vào hoạt động như Trung tâm Tư vấn tâm lý, Trung tâm Giáo dục tình yêu hôn nhân – gia đình, Trung tâm Tư vấn Phụ nữ - Trẻ em và Gia đình của Hội phụ nữ quản lý ở các địa phương, tỉnh/thành trong cả nước

Có thể nói, các hình thức dịch vụ xã hội trên đã nhanh chóng đáp ứng phần nào nhu cầu cần thiết về tham vấn tâm lý, tham vấn kiến thức và kỹ năng, góp phần giải quyết các vấn đề tâm lý, mối quan hệ xã hội của cá nhân,

gia đình cũng như nhiều đối tượng khác trong xã hội

Nói tóm lại, nhu cầu tham vấn ngày một tăng và nhận được nhiều sự quan tâm ủng hộ Tuy nhiên, cũng cần phát triển hoạt động này theo hướng bài bản, chuyên môn, chuyên nghiệp, góp phần đáp ứng nhu cầu của một bộ phận trong xã hội nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho cá nhân, gia đình

và cộng đồng

2.2 Một số nghiên cứu về vai trò của cha mẹ trong giáo dục con

Trên thế giới đã có nhiều công trình, bài viết, nghiên cứu về vai trò của cha mẹ trong giáo dục con:

Trong các công trình "Giáo dục trong gia đình Mác" của Petrecnhicova (1977); "Giáo dục các con trong gia đình" của Ambacdian (1977); "Nói

chuyện về giáo dục gia đình" của A.Macarenco (1978)… khẳng định việc giáo dục con cái trong gia đình phải được bắt đầu ngay từ thời thơ ấu Nếu công tác giáo dục gia đình không được thực hiện sớm, việc “cải tạo” sẽ tốn hơn rất nhiều công sức không chỉ của gia đình, mà cả xã hội phải quan tâm

Trong "Dạy con yêu lao động" (1980) của I.A-Pesecnicova đã khẳng định: Muốn cho con cái của chúng ta lớn lên được mạnh khỏe, vui tươi, yêu đời và cống hiến được nhiều cho xã hội, thì lúc còn nhỏ phải được giáo dục về lao động (lao động học tập, lao động gia đình và lao động xã hội ) bởi phẩm chất đạo đức hình thành ở trẻ em, trước hết là trong quá trình lao động

Với xã hội phương Tây các nghiên cứu về gia đình với các quan điểm

Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full