LUẬN văn THẠC sĩ tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, sư đoàn 361, quân chủng phòng không không quân

Trong hoạt động chung của con người, tương hợp tâm lý được xem là chỉ số đo tình đoàn kết, tính gắn kết, sự hỗ trợ lẫn nhau, là điều kiện quan trọng để hình thành mối quan hệ qua lại và bầu không khí tâm lý tích cực, lành mạnh trong tập thể. Tương hợp tâm lý chính là tiền đề, điều kiện tiên quyết để dẫn đến sự phối hợp chặt chẽ giữa các cá nhân trong mọi hoạt động chung, hoạt động cùng nhau; khiến mỗi cá nhân trong tập thể làm việc một cách tự giác, chủ động, tích cực với tinh thần, thái độ và trách nhiệm cao.

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong hoạt động chung của con người, tương hợp tâm lý được xem làchỉ số đo tình đoàn kết, tính gắn kết, sự hỗ trợ lẫn nhau, là điều kiện quantrọng để hình thành mối quan hệ qua lại và bầu không khí tâm lý tích cực,lành mạnh trong tập thể Tương hợp tâm lý chính là tiền đề, điều kiện tiênquyết để dẫn đến sự phối hợp chặt chẽ giữa các cá nhân trong mọi hoạt độngchung, hoạt động cùng nhau; khiến mỗi cá nhân trong tập thể làm việc mộtcách tự giác, chủ động, tích cực với tinh thần, thái độ và trách nhiệm cao

Hiện nay, các trung đoàn tên lửa thuộc Sư đoàn 361, Quân chủngPhòng không - Không quân được đầu tư trang bị vũ khí, khí tài tên lửa hiệnđại và tương đối hiện đại Nhiệm vụ huấn luyện và đảm bảo cho đơn vị luônsẵn sàng chiến đấu trong mọi điều kiện, hoàn cảnh, tình huống yêu cầu ngàycàng cao; đòi hỏi phải có sự hiệp đồng, sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, thốngnhất giữa nhiều người, nhiều thành phần, bộ phận trong kíp chiến đấu đài điềukhiển tên lửa Trong kíp chiến đấu đó, đội ngũ sĩ quan và quân nhân chuyênnghiệp có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng Có thể khẳng định, đây là nhữngthành phần có ý nghĩa quyết định trực tiếp nhất đến quá trình tổ chức, thựchiện, hoàn thành nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị là huấn luyện và sẵnsàng chiến đấu Đơn vị có sẵn sàng chiến đấu thì đơn vị mới hoàn thànhnhiệm vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: Người trước, súng sau; vì vậyđiều kiện tiên quyết là phải phát huy trí tuệ, sức mạnh của con người trong sửdụng vũ khí, khí tài Và trí tuệ, sức mạnh thực sự chỉ được phát huy cao nhấtkhi sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp có sự tương hợp tâm lý với nhau

Trong giai đoạn hiện nay, do đặc điểm, tính chất hoạt động huấn luyện,sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu ở các trung đoàn tên lửa phòng không rất phứctạp, căng thẳng, quyết liệt; yêu cầu cao về thời gian, cường độ huấn luyện,nhiệm vụ trực ban và đảm bảo sẵn sàng chiến đấu; sự chênh lệch về tuổi quân,

tuổi đời; vấn đề trình độ, kinh nghiệm, vốn sống và thực tiễn hoạt động nghềnghiệp quân sự trong mối quan hệ với chức trách, nhiệm vụ; đã ảnh hưởngkhông nhỏ đến mối quan hệ qua lại giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp.

Từ đó, đã nảy sinh các va chạm, mâu thuẫn, xung đột tâm lý trong tập thể; làmhạn chế đến chất lượng, hiệu quả hoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu.Thực tiễn đó do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có nguyên nhân làkhông tương hợp tâm lý trong mối quan hệ giữa họ Vì thế có thể khẳng định,

sự tương hợp tâm lý giữa họ đã trở thành một trong những yếu tố cơ bản, lànguyên nhân, kết quả sự trưởng thành, chiến thắng của bộ đội Phòng không -Không quân nói chung và bộ đội Tên lửa Phòng không nói riêng với truyền

thống:“Chiến đấu hiệp đồng, lập công tập thể”

Trong thời gian qua, các công trình tâm lý học nghiên cứu về tươnghợp tâm lý còn chưa nhiều; do mục đích nghiên cứu và cách tiếp cận khácnhau, nên còn có các quan điểm, quan niệm khác nhau Chưa có những côngtrình nghiên cứu trực tiếp, chuyên sâu về tương hợp tâm lý giữa sĩ quan vàquân nhân chuyên nghiệp ở các đơn vị tên lửa phòng không Trong khi đây làmột hướng nghiên cứu có tính chất cơ sở, rất cần thiết đối với sự hình thành

và phát triển mối quan hệ giữa các quân nhân trong hoạt động quân sự, nhưnghiện nay vẫn còn thiếu và yếu

Từ những vấn đề có tính cấp thiết như vậy, tác giả lựa chọn đề tài:

“Tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân” làm

nội dung nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

* Các nghiên cứu về tương hợp tâm lý ở nước ngoài

Trên cơ sở phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và theonguyên tắc hoạt động, một số nhà tâm lý học xã hội như A.V Pêtrôvxki, A.G.Côvaliôv, G.M Anđrêeva đã cho rằng: Hoạt động chính là cơ sở cho sự hình

thành và phát triển tương hợp tâm lý và phải nghiên cứu tương hợp tâm lý trong

hoạt động Trên cơ sở đó, G.M Anđrêeva xây dựng: “Mô hình các quá trình

nhận thức trong hoạt động cùng nhau” và A.V Pêtrôvxki đưa ra lý thuyết:

“Xác định các mối liên hệ liên nhân cách bằng hoạt động” [Dẫn theo 21].

F.F Aunapu (1976) trong quá trình nghiên cứu, khi nói về vai trò của sựhòa hợp trong tập thể đã cho rằng, sự hòa hợp chính là căn cứ, điều kiện, cơ sởcho mọi thành tích của tập thể Để có sự hòa hợp và người lãnh đạo có thể đạtđược những quan hệ bình thường với tập thể, với cấp dưới, chỉ khi cấp dướihoàn toàn tin tưởng rằng người lãnh đạo thực sự quan tâm đến công việc riêngcủa họ, chân thành, cố gắng giúp đỡ họ; người lãnh đạo phải có đủ kiến thức,kinh nghiệm, khả năng tạo ra những quan hệ tốt với cấp dưới của mình [4]

Bên cạnh đó, một số nhà tâm lý học khác đã nêu lên quan điểm củamình khi nghiên cứu về tương hợp tâm lý, đó là: K.K Platonop nghiên cứutương hợp là sự liên kết giữa các cá nhân để tạo ra sự toàn vẹn và quá trình cốkết bên trong của nhóm; M Mos xem tương hợp là sự thỏa mãn nhu cầu vàcác hành vi của các cá nhân trong nhóm [Dẫn theo 14]

Trong mối quan hệ giữa người lãnh đạo, quản lý với cấp dưới, xuấtphát từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, xong trong các công trình nghiêncứu của mình, E.E Venđrop và V.G Aphanaxep (1979) đều khẳng định, sựtương hợp tâm lý giữa nhà lãnh đạo, quản lý và cấp dưới giữ vai trò to lớntrong giải quyết nhiệm vụ, có ảnh hưởng quyết định đến sự phát triển, trưởngthành của tập thể; quan hệ giữa họ càng có tính người bao nhiêu, càng nồnghậu, gần gũi bao nhiêu, thì hiệu quả lãnh đạo càng cao bấy nhiêu [3, tr 79]

A.L Svenhisinxki lại xem tương hợp dưới góc độ thích ứng lẫn nhaucủa các cá nhân trong quá trình hoạt động chung nhằm tạo ra sự phối hợptrong hành động N.N Opozov khi nghiên cứu về tương hợp tâm lý đã chorằng, đó chính là kết quả của sự kết hợp và tác động lẫn nhau giữa các cá thể,thể hiện sự hài lòng cao nhất giữa họ [Dẫn theo 21]

Mary Parker Follet (2007) đã xây dựng tư tưởng phối hợp và thốngnhất trong quản lý Theo bà, người lãnh đạo cần có tính kiên trì, năng lựcthuyết phục, sự khéo léo trong cư xử và trình độ hiểu biết cao Follet còn chorằng, người lãnh đạo không nên coi mình là một ông chủ, mà là người phốihợp, giáo dục đào tạo và phải quan tâm đến thái độ phối hợp của cấp dưới,chứ không phải thái độ phục tùng Khi nghiên cứu mâu thuẫn của nhóm, bàkhẳng định mâu thuẫn ở đây không phải sự tranh chấp, mà biểu hiện sự khácbiệt, khác biệt về ý kiến Theo Follet, có ba phương pháp chủ yếu để giảiquyết mâu thuẫn trong nhóm là áp chế, thỏa hiệp và thống nhất; trong đóphương pháp thống nhất là phương pháp tốt nhất, làm vừa lòng nhất để thốngnhất mâu thuẫn Thống nhất sẽ dẫn đến sáng tạo ra một cái gì đó mới mẻ, tốthơn là sự lựa chọn từ hai phía, là cách giải quyết mâu thuẫn triệt để nhất [14].

Những nghiên cứu của E.X Cuzơnin, K.K Platônôp, A.V Pêtơrôpxki(1978), B.V Sôrôkhôva (1979), G.M Anđrâyvêa (2002), tuy phạm vi nghiêncứu có khác nhau, nhưng đều thống nhất nhận định: Mối quan hệ qua lại là sựphản ánh đồng bộ các hiện tượng gắn liền với các quan hệ tương hỗ của cácthành viên trong nhóm Đưa ra các đặc điểm của hoạt động chung và trên cơ

sở đó phân tích được các đặc điểm của tương hợp tâm lý như: Sự đồng cảm,tin tưởng, quan tâm, yêu mến; sự nhất trí qua hiểu biết, trao đổi thông tin; sựphối hợp, thống nhất về mục đích, động cơ, ăn ý hành động; sự ảnh hưởng,nêu gương, đòi hỏi, học hỏi lẫn nhau [Dẫn theo 21]

Quá trình nghiên cứu, V.I Mikheép (1979) và V.M Sepen (1984) đãchỉ ra các phẩm chất người lãnh đạo trong quá trình quan hệ với người khác,như: Sự chu đáo, rộng rãi, luôn quý mến, tôn trọng, quan tâm đến người khác;điềm đạm, tự chủ, lễ độ, dân chủ cởi mở, công bằng và luôn mong những điềutốt đẹp cho mọi người Các ông còn cho rằng, hiệu quả hoạt động tùy thuộc ởmức độ đáng kể vào việc người lãnh đạo và cấp dưới tác động lẫn nhau nhưthế nào, cũng như mức độ liên kết giữa họ về mặt xã hội và tâm lý [38]

J.M Thibaut và G Kelli (1991) trong quá trình nghiên cứu quan hệtrong nhóm nhỏ đã cho rằng: Các hành vi ứng xử của con người trong quan hệđược thực hiện theo nguyên tắc trao đổi cả vật chất và tình cảm Thái độ ứng

xử của mỗi người, nhất là người lãnh đạo đóng vai trò rất quan trọng, phảiluôn công bằng, thiện chí, đúng mức và phải tôn trọng lẫn nhau Quan hệ giữacon người với con người khó có thể tồn tại nếu một bên nào đó chỉ cố giànhphần lợi cho mình [Dẫn theo 56]

James L Gibson (2011) thì cho rằng, việc nghiên cứu những điểm khácbiệt cá nhân như nhận thức, thái độ và khả năng của cá nhân giúp nhà quản lýgiải thích được sự khác biệt trong công việc và trong quan hệ của nhân viên.Ông cũng quan tâm nghiên cứu sự quan sát, phân tích của nhà quản lý đối vớihành vi của những người khác; thông qua hành vi đó để nhận ra sự khác biệt

cá nhân và tìm cách lý giải được sự khác biệt đó [30]

Tác giả G Moreno trong các công trình nghiên cứu thực nghiệm về vaitrò của sự tương hợp tâm lý đối với tăng năng suất lao động trong các ê kíplàm việc của công nhân, phát triển hướng nghiên cứu động thái nhóm, đãnhận thấy, nếu các công nhân làm việc trong cùng ê kíp có sự tương hợp tâm

lý thì sẽ tạo ra trường ổn định, tích cực và sẽ góp phần tăng đáng kể năng suấtlao động của các thành viên trong ê kíp đó [Dẫn theo 21]

Khi đi sâu nghiên cứu nguyên nhân thất bại của các nhà quản lý trướcđây, McCall và LomBardo (1995) đã phát hiện ra một số yếu tố cơ bản đó là:Thiếu nhạy cảm với người khác, phong cách chây ỳ, áp bức, dựa dẫm; lạnhlùng, kiêu căng, tách biệt; bội tín Trong đó nguyên nhân thường gặp nhất là

sự thiếu nhạy cảm đối với những người khác [45]

Nhiều công trình nghiên cứu tâm lý học đã chứng minh rằng, nếukhông có sự tương hợp tâm lý sẽ phát sinh các tình trạng xung đột khác nhau,gây tổn hại cho hoạt động cũng như bầu không khí của tập thể Nhà tâm lýhọc B.Ph Lomov và V.F Rubakin trong công trình nghiên cứu bầu không khí

tâm lý lao động cũng đã chỉ ra rằng, nguyên nhân thứ ba của mọi xung đột là

vấn đề không tương hợp tâm lý Điều đó đã bộc lộ hiệu quả của tương tác tâm

lý phụ thuộc mức độ phát triển của sự tương hợp tâm lý trong hoạt động.Trong tương tác tâm lý, nếu giữa các cá nhân đạt được sự tương hợp cả vềkhía cạnh tâm, sinh lý và tâm lý xã hội, nghĩa là trên cơ sở hiểu khí chất, tínhcách nhau, năng lực, khả năng, điều kiện của nhau để có thể hiểu đến mứcthấu hiểu nhau, thông cảm, đồng cảm sẽ tạo nên sự tương hợp tâm lý vớinhau cao, dẫn đến hiệu quả tương tác tâm lý càng tốt Sự tương hợp tâm lýnày là cơ sở giúp các cá nhân dễ dàng xây dựng, thiết lập được các quan hệtình cảm khăng khít, gắn bó giúp đỡ nhau, thông cảm và hiểu biết; kết quảcuối cùng là hoạt động tương tác đó sẽ nhịp nhàng, có sự thống nhất, nhất trí

để đạt hiệu quả cao trong hoạt động [Dẫn theo 21]

Tóm lại, qua nghiên cứu của các tác giả ở nước ngoài về tương hợp tâm

lý có thể thấy, họ đã xem xét, nghiên cứu tương hợp tâm lý thông qua hoạtđộng của con người, hoạt động chính là chìa khóa để đánh giá, tìm hiểu, hìnhthành, phát triển tâm lý, ý thức, sự tương hợp tâm lý giữa con người với conngười Các nghiên cứu còn tập trung tìm hiểu các phẩm chất của người lãnhđạo, nghệ thuật quản lý, vai trò của người lãnh đạo và mối quan hệ giữa họ vớicấp dưới của mình; nghiên cứu về vai trò của tương hợp tâm lý đối với tăngnăng suất lao động Tư tưởng chung là: Mối quan hệ giữa người lãnh đạo vàcấp dưới được coi là điều kiện trong quá trình tổ chức hoạt động quản lý Nhiềunhà tâm lý đã cố gắng khám phá, tìm tòi, phân tích đặc điểm tâm lý - xã hội củamối quan hệ giữa người lãnh đạo và cấp dưới trong điều kiện hoạt động chung

* Các nghiên cứu về tương hợp tâm lý ở Việt Nam

Theo tác giả Nguyễn Bá Dương (2003) trong cuốn: “Tâm lý học quản

lý dành cho người lãnh đạo” đã chỉ ra các yếu tố chi phối đến sự tương hợp

tâm lý, đó là: Môi trường tự nhiên tạo nên chỗ ở, chỗ làm việc, sự kết hợp vềmặt tâm lý giữa các thành viên trong tập thể Để tạo nên sự kết hợp về mặt

tâm lý giữa các thành viên, cần phải tạo ra sự hiểu biết lẫn nhau, sự gần gũilâu dài giữa mọi người trong nhóm, hạn chế những xung khắc trong tập thể vàphải xây dựng ý thức tập thể, ý thức cộng đồng Có một số yếu tố của sự thíchứng, hòa nhập, đó là:

- Sự thích ứng về mặt thể chất, sinh lý, về những điều kiện của hoạtđộng: trình độ chuyên môn, kỹ thuật; mức độ căng thẳng, thời gian làm việc

- Sự thích ứng với nhau về mặt tâm lý: Khí chất, tính cách, xu hướng,định hướng giá trị, hứng thú, quan niệm, thói quen… nhằm tạo ra không khítâm lý tốt trong tập thể

- Sự thích nghi (thích ứng) về mặt xã hội - tâm lý: Sự thích ứng giữa cánhân và tập thể, đồng nghiệp với lãnh đạo… giúp mọi người có nhận thức vàchấp nhận tự giác các quy tắc, các giá trị, tiêu chuẩn hành vi đã được quy địnhbởi tập thể và xã hội [16, tr 27]

Trong chương 7, Giáo trình tâm lý học quản lý, tác giả Vũ Dũng đãnghiên cứu về ê kíp lãnh đạo và cho rằng: Một trong hai thành tố cơ bản của êkíp lãnh đạo đó là tương hợp tâm lý Nói đến tương hợp tâm lý của nhóm là nóiđến quá trình bên trong của nhóm - quá trình các cá nhân hòa hợp, thích ứng

lẫn nhau để chuyển từ những “cái tôi” của mỗi cá nhân thành “cái chúng tôi”

của cả nhóm Tương hợp tâm lý của ê kíp lãnh đạo là sự hòa hợp, thích ứnglẫn nhau và sự phối hợp tối ưu các đặc điểm tâm lý cá nhân để tạo ra sự thốngnhất cao của ê kíp lãnh đạo Khi nói tới tương hợp tâm lý của ê kíp lãnh đạo lànói tới sự tương hợp ở hai khía cạnh: Tương hợp tâm, sinh lý và tương hợp tâm

lý xã hội Tương hợp tâm sinh lý trong ê kíp lãnh đạo là tương hợp về các đặcđiểm thần kinh, khí chất, tính cách giữa các thành viên trong ê kíp Sự tươnghợp tâm, sinh lý giữa các thành viên của ê kíp lãnh đạo là sự kết hợp một cáchhài hòa và có hiệu quả các đặc điểm của các khí chất và tính cách khác nhaucủa các cá nhân, nhằm tạo ra hiệu quả cao hoạt động chung của ê kíp Còntương hợp về tâm lý xã hội của các thành viên trong ê kíp lãnh đạo thể hiện ở

sự tương hợp về động cơ, mục đích, nhu cầu, lợi ích, định hướng giá trị, hứngthú, phong cách làm việc, các đặc điểm tâm lý lứa tuổi Sự tương hợp này làđiều kiện quyết định để tồn tại và phát triển của một ê kíp lãnh đạo Nói cáchkhác, sự tương hợp tâm lý này sẽ tạo ra mối liên hệ liên nhân cách, sự cố kếtgiữa các thành viên trong ê kíp Như vậy, sự tương hợp tâm lý giữa các thànhviên không chỉ là sự thống nhất, mà còn là sự thích ứng giữa các thành viêntrong ê kíp lãnh đạo để tạo nên sự cố kết, đồng cảm cao [14, tr 58]

Khi nghiên cứu về bầu không khí tâm lý trong tập thể học viên, TrầnĐức Long (2004) đã đề cập đến sự tương hợp tâm lý chính là một nhân tố chiphối đến quá trình hình thành bầu không khí tâm lý tích cực trong tập thể họcviên Tương hợp tâm lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các học viên trong tậpthể có sự phối hợp với nhau trong học tập, rèn luyện và qua đó nâng cao đượckết quả học tập cũng như rèn luyện [Dẫn theo 21]

Tác giả Trần Đoàn Hạnh khẳng định: Trong sự tương hợp thì sự tươnghợp về xu hướng và tính cách là quan trọng nhất Cùng chung thế giới quan,

lý tưởng, thái độ đối với lao động, với mọi người và với bản thân thì bao giờcũng dễ sống, dễ làm việc với nhau, tạo sự thoải mái, hiệu quả công việc cao

và có thể cộng tác lâu dài Về vai trò của tương hợp tâm lý, tác giả cho rằng:

- Tạo ra bầu không khí thoải mái, lành mạnh trong tập thể, do đó nângcao được năng suất lao động, tính tập thể trong thi đấu thể thao, thần kinhluôn thoải mái, lâu mệt mỏi…

- Tập thể gồm toàn những người tương hợp với nhau được gọi là tậpthể đồng tính - lúc đó hiệu quả công việc đạt cao nhất, lại tránh được xung độttrong tập thể [24, tr 114]

Tác giả Trần Trọng Thủy trong cuốn sách: “Tâm lý học quản lý” đã

phân tích làm rõ khái niệm và các biện pháp nhằm nâng cao sự tương hợp tâm

lý trong tập thể Ông cho rằng, muốn có bầu không khí tâm lý tích cực, lànhmạnh, cần ngăn ngừa các xung đột tâm lý trong tập thể [51, tr 37]

Đi sâu nghiên cứu về xung đột tâm lý, tác giả Nguyễn Văn Tuân trongLuận án Tiến sĩ của mình (2002) cho rằng, xung đột tâm lý trong tập thể quânnhân ở đơn vị cơ sở là một hiện tượng tâm lý - xã hội, là một phạm trù củatâm lý học xã hội, hình thành, phát triển trong quá trình giao tiếp và hoạt độngchung giữa các quân nhân Xung đột tâm lý là sự phá hủy mối quan hệ liênnhân cách ở mức độ cảm xúc hay hành vi Một trong những nguyên nhân gây

ra xung đột tâm lý là do giữa các quân nhân không có sự tương hợp về tâm lý

Để góp phần phòng ngừa xung đột tâm lý, khi sắp xếp các quân nhân trongtập thể cần phải tính tới sự tương hợp tâm lý giữa họ [53]

Tác giả Ngô Minh Tuấn trong Luận án Tiến sĩ của mình (2000) chorằng: Mối quan hệ qua lại trong tập thể quân sự quân đội ta dựa trên cơ sở hệ tưtưởng Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về tính nhân văn, nhân đạo trongcác quan hệ người - người; những chuẩn mực đạo đức cách mạng, đạo đứctruyền thống của dân tộc ta Mối quan hệ giữa các quân nhân nói lên bản chấtmối quan hệ qua lại trong tập thể quân đội; đó là quan hệ của những ngườicùng chí hướng, thể hiện sự trưởng thành về chính trị, tư tưởng, đạo đức củaquân nhân và tập thể quân nhân; thể hiện bộ mặt văn hóa, tinh thần của tập thể;nói lên bản chất mối quan hệ trong tập thể quân nhân, sự phụ thuộc có tính quyluật của các hiện tượng tâm lý - xã hội đối với những điều kiện kinh tế, chínhtrị nhất định Ông còn cho rằng: Tính chất hoạt động của tập thể quy định nộidung, hình thức biểu hiện và đặc điểm của từng mối quan hệ; từ trong các mốiquan hệ đó, mục đích của mọi thành viên trở nên thống nhất, tương đồng; sựhiểu biết lẫn nhau và khả năng phối hợp hành động trở nên chặt chẽ, hiệu quảhơn Dựa trên cơ sở các nhân tố tạo thành mối quan hệ qua lại, tác giả đề xuấtnhững biện pháp tâm lý - xã hội nâng cao hiệu quả hình thành, phát triển mốiquan hệ qua lại tích cực giữa cán bộ và chiến sĩ trên tàu Hải quân [55]

Tác giả Lê Minh Nguyệt trong công trình: “Tương tác giữa cha mẹ và

con với sự phát triển tâm lý trẻ em” (2012) cho rằng: Sự tương hợp tâm lý

trong quá trình tương tác giữa cha mẹ và các con ở tuổi thiếu niên gắn với đặcthù của lứa tuổi thiếu niên Tương hợp tâm lý là một thành tố quan trọng củatương tác tâm lý, được biểu hiện qua sự thống nhất giữa các cá nhân về hiểubiết, về thái độ và hành vi ứng xử; qua sự đồng cảm và qua sự chia sẻ, thôngcảm giữa các cá nhân [44].

Tóm lại, các công trình nghiên cứu ở trong nước đã luận giải phần lớn

những vấn đề có liên quan đến tương hợp tâm lý trong các lĩnh vực khác nhaucủa đời sống xã hội Nhiều công trình đã đi sâu nghiên cứu làm rõ nội hàm của

sự tương hợp tâm lý Nêu lên được vị trí, vai trò của tương hợp tâm lý đối vớihoạt động và đối với cuộc sống của con người Đây là những thành tựu lý luậnquan trọng để nghiên cứu sự tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhânchuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòngkhông - Không quân trong giai đoạn hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về tương hợp tâm lý giữa sĩ quan

và quân nhân chuyên nghiệp; trên cơ sở đó, đề xuất biện pháp tâm lý - xã hộinâng cao mức độ tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp;qua đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động huấn luyện, sẵnsàng chiến đấu ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòngkhông - Không quân hiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận về sự tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quânnhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quân chủngPhòng không - Không quân

- Phân tích, đánh giá thực trạng mức độ tương hợp tâm lý giữa sĩ quan

và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quânchủng Phòng không - Không quân hiện nay

- Đề xuất biện pháp tâm lý - xã hội nâng cao mức độ tương hợp tâm lýgiữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn

361, Quân chủng Phòng không - Không quân trong giai đoạn hiện nay

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn

361, Quân chủng Phòng không - Không quân

* Đối tượng nghiên cứu

Biểu hiện và mức độ tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyênnghiệp

* Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Tương hợp tâm lý là lĩnh vực rất đa dạng,phong phú, nhưng cũng rất phức tạp Trong khuôn khổ đề tài luận văn, tác giảchỉ tập trung nghiên cứu biểu hiện và mức độ tương hợp tâm lý giữa sĩ quan

và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quânchủng Phòng không - Không quân hiện nay, được biểu hiện thông qua sự hiểubiết lẫn nhau, sự đồng cảm lẫn nhau, sự phối hợp với nhau trong hoạt độnghuấn luyện và sẵn sàng chiến đấu

- Phạm vi về khách thể: Đề tài nghiên cứu 150 đồng chí sĩ quan và 200đồng chí quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361,Quân chủng Phòng không - Không quân

- Phạm vi về thời gian: Thời gian nghiên cứu và các số liệu khảo sát,tổng hợp được tính từ năm 2015 đến nay

5 Giả thuyết khoa học

Tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trungđoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân hiện naycòn hạn chế và biểu hiện ở mức độ trung bình, có nhiều yếu tố khách quan,chủ quan ảnh hưởng đến sự tương hợp tâm lý giữa họ Nếu làm rõ được thực

trạng mức độ tương hợp tâm lý, nguyên nhân của thực trạng, các yếu tố ảnhhưởng đến sự tương hợp tâm lý; đồng thời tiến hành đồng bộ những biện pháptâm lý - xã hội phù hợp, thì sẽ nâng cao được mức độ tương hợp tâm lý giữa

sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quảhoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn

361, Quân chủng Phòng không - Không quân trong giai đoạn hiện nay

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở lý luận và phương pháp luận chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sảnViệt Nam về vị trí, vai trò, những yêu cầu về phẩm chất, năng lực của ngườicán bộ sĩ quan, quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam; về mối quan

hệ giữa con người với con người, con người với vũ khí, trang bị kỹ thuật; vềảnh hưởng của môi trường kinh tế, chính trị, xã hội đến chuẩn mực các quan

hệ xã hội Luận văn cũng dựa trên các quan điểm, nguyên tắc phương phápluận của Tâm lý học mácxít như: Nguyên tắc quyết định luận duy vật các hiệntượng tâm lý; nguyên tắc thống nhất giữa tâm lý - ý thức và hoạt động;nguyên tắc phát triển tâm lý; nguyên tắc tiếp cận nhân cách

* Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu cơ bản được tác giả sử dụng trong quátrình xây dựng luận văn gồm:

Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Sử dụng các phương pháp phân

tích, tổng hợp, khái quát hóa, hệ thống hóa các nguồn tài liệu nhằm khai tháchiệu quả các nguồn thông tin thu được Các tài liệu được khai thác phục vụnghiên cứu gồm: Các tác phẩm kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh; các văn kiện, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam, Luật củaQuốc hội Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; các công trình nghiêncứu về tâm lý học; luận văn; luận án; giáo trình; các tác phẩm về tâm lý học

có liên quan đến đề tài.

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Dùng để đánh giá thực trạng tương

hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa,

Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân hiện nay, bao gồm:

Phương pháp quan sát; phương pháp trao đổi, trò chuyện, phỏng vấn; phươngpháp phân tích kết quả hoạt động; phương pháp chuyên gia; phương pháp điềutra xã hội học và phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

7 Ý nghĩa của luận văn

* Ý nghĩa về lý luận

Luận văn góp phần bổ sung và phát triển lý luận về tương hợp tâm lý giữa

sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không tronggiai đoạn hiện nay

Luận văn góp phần làm phong phú kiến thức tâm lý học xã hội, tâm lýhọc lãnh đạo - quản lý và tâm lý học quân sự ở nước ta hiện nay

* Ý nghĩa về thực tiễn

Các đơn vị cấp cơ sở bộ đội tên lửa nói riêng, trong Quân chủng Phòngkhông - Không quân nói chung có thể tham khảo, vận dụng linh hoạt, sáng tạomột số biện pháp, kết quả nghiên cứu trong luận văn, nhằm góp phần nângcao hơn nữa mức độ tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyênnghiệp, qua đó nâng cao kết quả, chất lượng, hiệu quả hoạt động huấn luyện

và sẵn sàng chiến đấu ở các đơn vị cơ sở hiện nay

8 Kết cấu của luận văn

Luận văn bao gồm: Phần mở đầu; 2 chương (5 tiết); kết luận và kiếnnghị; danh mục tài liệu tham khảo; phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TƯƠNG HỢP TÂM LÝ GIỮA SĨ QUAN

VÀ QUÂN NHÂN CHUYÊN NGHIỆP Ở CÁC TRUNG ĐOÀN TÊN LỬA,

SƯ ĐOÀN 361, QUÂN CHỦNG PHÒNG KHÔNG - KHÔNG QUÂN

1.1 Các khái niệm cơ bản

Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: Tương hợp là sự phối hợp tối

ưu các đặc điểm tâm lý cá nhân của các thành viên trong nhóm để có lợi nhấtcho việc thực hiện mục đích chung [57, tr 727]

Hoàng Phê chủ biên trong: “Từ điển tiếng Việt” (2005) định nghĩa

tương hợp là sự phù hợp với nhau [46]

Theo M Mos thì tương hợp là sự thỏa mãn nhu cầu và các hành vi củacác cá nhân trong nhóm [Dẫn theo 14]

A.L Svenhisinxki cho rằng tương hợp là sự thích ứng lẫn nhau của các

cá nhân trong quá trình hoạt động chung, nhằm tạo ra sự phối hợp hành động[Dẫn theo 21]

Theo K.K Platonop, tương hợp là sự liên kết giữa các cá nhân để tạo ra

sự toàn vẹn và quá trình cố kết bên trong của nhóm [Dẫn theo 14]

Tác giả Cao Thị Huyền Nga khi nghiên cứu về xung đột tâm lý trong cácmối quan hệ ở gia đình đã nhận thấy, sự tương hợp có nhiều mức độ và phươngdiện Quan hệ vợ chồng cũng là biểu hiện sự tương hợp; đó là sự tương hợpgiữa hai người thể hiện ở sự tương hợp về quan điểm, lối sống, tính cách, định

hướng giá trị và tương hợp cả về mặt sinh lý [Dẫn theo 21].

Qua nghiên cứu các quan điểm, quan niệm trên, tác giả có thể khái quát

Khi nghiên cứu về tương hợp tâm lý, hai tác giả N.N Opozov và A.N.Opozova đã chỉ ra ba cách tiếp cận đối với hiện tượng tương hợp tâm lý: Một làcấu trúc, đó là xem xét sự giống nhau hay khác biệt của đặc điểm tâm lý cá nhâncủa các thành viên; hai là chức năng, nghĩa là kết quả của sự thống nhất chứcnăng nội nhóm và vai trò của các thành viên; và ba là thích nghi N.N Opozovcòn cho rằng, tương hợp tâm lý chính là kết quả của sự kết hợp và tác động lẫnnhau giữa các cá thể, thể hiện sự hài lòng cao nhất giữa họ [Dẫn theo 21]

Lê Minh Nguyệt trong cuốn sách: “Tương tác giữa cha mẹ và con với

sự phát triển tâm lý của trẻ em” (2012) đã chỉ ra sự tương hợp tâm lý được

biểu hiện qua sự thống nhất giữa các thành viên trong gia đình về hiểu biết, thái

độ và hành vi ứng xử; là sự hòa hợp, sự hiểu nhau và phối hợp tối ưu các đặcđiểm tâm lý cá nhân để tạo sự thống nhất cao trong quan hệ tương tác [44]

Tác giả Trần Đức Long (2004) trong quá trình nghiên cứu về bầu khôngkhí tâm lý trong tập thể quân nhân đã nhận thấy: Tương hợp tâm lý là sự phối hợptối ưu những phẩm chất, nhân cách của các quân nhân, đảm bảo cho hoạt động

của tập thể quân nhân diễn ra một cách thống nhất, nhịp nhàng [Dẫn theo 21].

Khi nghiên cứu về ê kíp lãnh đạo trong Giáo trình Tâm lý học quản lý,tác giả Vũ Dũng đã cho rằng: Nói đến tương hợp tâm lý của nhóm là nói đếnquá trình bên trong của nhóm - quá trình các cá nhân hòa hợp, thích ứng lẫn

nhau để chuyển từ những “cái tôi” của mỗi cá nhân thành “cái chúng tôi”

của cả nhóm Tương hợp tâm lý của ê kíp lãnh đạo là sự hòa hợp, thích ứnglẫn nhau và sự phối hợp tối ưu các đặc điểm tâm lý cá nhân để tạo ra sự thốngnhất cao của ê kíp lãnh đạo Và tác giả Vũ Dũng còn cho rằng: Tương hợptâm lý là khả năng của con người tìm kiếm sự hiểu biết lẫn nhau, điều chỉnhcác liên hệ riêng, công việc và khả năng phối hợp [14, tr 58]

Cao Thị Nga trong Luận án Tiến sĩ Tâm lý học: “Tương tác tâm lý trên

lớp học giữa giảng viên và sinh viên ở trường đại học” (2016), khi nghiên

cứu về sự tương hợp tâm lý trong tương tác, đã nhận định và cho rằng: Trong

hoạt động chung của con người, tương hợp tâm lý được xem là chỉ số đo tính gắn kết, là điều kiện để hình thành bầu không khí tâm lý trong tương tác tính cực Tương hợp tâm lý là tiền đề, là điều kiện tiên quyết để dẫn đến sự phối hợp chặt chẽ giữa các cá nhân trong các hoạt động và trong tương tác; tương hợp tâm lý khiến mỗi cá nhân trong tập thể làm việc một cách tự giác, tích cực với tinh thần, trách nhiệm cao Tinh thần tự giác của các thành viên thể hiện ở chỗ mỗi người tự nỗ lực phấn đấu hết mình để hoàn thành nhiệm vụ được phân công Sự thống nhất về tính cách, khí chất, nhu cầu, động cơ, định hướng giá trị, lợi ích sẽ dẫn đến sự thống nhất, phối hợp hành động một cách chặt chẽ giữa các thành viên về khía cạnh tâm lý trên [42, tr 33].

Tác giả Trần Đoàn Hạnh cho rằng: Sự tương hợp tâm lý là sự kết hợpthuận lợi nhất các đặc điểm tâm lý cá nhân của các thành viên trong nhóm,đảm bảo cho công việc cũng như sự hài lòng của cá nhân đều đạt ở mức độcao Nếu thiếu một trong hai vế này thì không phải là sự tương hợp Sự kếthợp các đặc điểm tâm lý cá nhân có thể bù trừ cho nhau hoặc có sự tương

đương nhau Về các mặt tương hợp, theo tác giả có ba mặt tương hợp, đó là

- Tương hợp về thể chất: Gồm sự tương hợp về sức khỏe, một số chỉ sốsinh lý như cân nặng, chiều cao,… mặt này cần sự tương đương

- Tương hợp về tâm lý: Gồm sự tương hợp về tính khí, đặc biệt là khíchất; mặt này có thể bù trừ, có thể tương đương

- Tương hợp về năng lực như năng lực tư duy, quan sát, nhận thức…tùy theo từng trường hợp mà cần tương đương với nhau hoặc bổ sung, hỗ trợ

cho nhau Trong một “ê kíp” lãnh đạo toàn những người tài giỏi về chính trị

và chuyên môn là điều lý tưởng nhất Hoặc phải bố trí một ê kíp mà trong đó

có người giỏi chuyên môn, người thông thạo công tác chính trị, tổ chức, ngoạigiao… để bổ sung, hỗ trợ nhau về năng lực công tác [24, tr 114]

Như vậy, có thể thấy sự phong phú cũng như phức tạp của các quanniệm về tương hợp tâm lý, xong tựu chung lại có thể cho rằng, tương hợp tâm

lý là một cấu trúc tâm lý phức hợp, được biểu hiện trên ba mặt cụ thể là:

Nhận thức, thái độ và hành vi Cốt lõi của tương hợp tâm lý xoay quanh các

nội dung như: Sự hiểu biết, hòa hợp, phối hợp; sự thích ứng, thích nghi lẫnnhau; sự kết hợp, tác động qua lại thống nhất với nhau, nhưng phải thể hiện

sự đồng cảm, sự hài lòng cao nhất giữa con người và con người trong cáccông việc, hoạt động chung, hoạt động cùng nhau Về mặt nhận thức, đó là sựhiểu biết lẫn nhau một cách đầy đủ và sâu sắc Về mặt thái độ là thể hiện sựđồng cảm, tôn trọng lẫn nhau Về mặt hành vi là thể hiện sự phối hợp thốngnhất, hiệp đồng chặt chẽ với nhau trong quá trình giao tiếp và hoạt động cùngnhau

Từ sự phân tích trên, tác giả cho rằng:

Tương hợp tâm lý là sự hòa hợp các đặc điểm tâm lý cá nhân giữa con người với con người, biểu hiện qua sự hiểu biết, đồng cảm, phối hợp thống nhất với nhau trong hoạt động và giao tiếp, nhằm đạt hiệu quả cao nhất

trong thực hiện mục đích, hoạt động chung

Như vậy có thể nói, tương hợp tâm lý nảy sinh, hình thành, củng cố, pháttriển và được biểu hiện trong hoạt động và giao tiếp; là cơ sở, tiền đề, điều kiệnquan trọng góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc chung, hoạt độngchung và giao tiếp giữa các cá nhân với nhau Tương hợp tâm lý được biểuhiện qua sự hiểu biết đầy đủ, sâu sắc về nhau; sự đồng cảm, thông cảm, thậmchí chấp nhận lẫn nhau và biểu hiện thông qua kết quả, chất lượng, hiệu quả sựphối hợp hoạt động chung, hoạt động cùng nhau giữa người này với ngườikhác Tương hợp tâm lý làm cho mỗi cá nhân trong tập thể làm việc một cách

tự giác, tích cực, chủ động và có trách nhiệm cao hơn, giảm bớt sự bất đồng,mâu thuẫn, xung đột tâm lý, làm cho sự phối hợp hành động giữa các cá nhântrở nên đồng bộ, chặt chẽ, hiệu quả hơn

Tương hợp tâm lý chỉ có thể hình thành khi có cả sự hiểu biết, sự đồngcảm và sự phối hợp giữa các cá nhân trong quá trình cùng hoạt động Tươnghợp tâm lý là sự thấu hiểu, sự hòa hợp, thống nhất cao; thể hiện sự hài lòng,nhất trí cao giữa các cá nhân, nhằm đạt hiệu quả cao nhất khi các cá nhâncùng thực hiện một công việc chung hay một hoạt động chung Tương hợptâm lý làm tăng khả năng khắc phục, vượt qua những trở ngại, khó khăn; làmcho sự phối hợp hành động giữa các cá nhân trở nên chặt chẽ, đồng bộ, thốngnhất và hiệu quả hơn Con người dễ thông cảm, bỏ qua những bất đồng chínhkiến, chấp nhận, dung hòa sự khác biệt cá nhân, cùng hướng tới vì mục đíchhoàn thành nhiệm vụ, công việc và hoạt động chung

Mức độ tương hợp tâm lý càng cao, thì hiệu quả hoạt động cùng nhaucàng tốt Trong hoạt động chung đó, tương hợp tâm lý được xem là chỉ số đotình đoàn kết; là tiền đề, điều kiện dẫn đến sự phối hợp chặt chẽ giữa các cánhân trong hoạt động; đây là điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng một tậpthể đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau, hình thành, phát triển bầu khôngkhí tâm lý tích cực trong tập thể, hướng hoạt động của các thành viên vào việcthực hiện mục đích hoạt động chung Kết quả cuối cùng là làm cho hoạt động

đó nhịp nhàng, ăn khớp, có sự thống nhất, nhất trí cao, nâng cao chất lượng,hiệu quả hoạt động chung, hoạt động cùng nhau giữa các thành viên.

1.1.3 Tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không

* Quan niệm về sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không

- Sĩ quan: Tại Điều 1, Chương I, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của

Luật sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam số: 72/2014/QH13, ngày

27/11/2014 đã nêu rõ: “Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (sau đây gọi

chung là sĩ quan) là cán bộ của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hoạt động trong lĩnh vực quân sự, được Nhà nước phong quân hàm cấp Úy, cấp Tá, cấp Tướng Quân phục, cấp hiệu, phù hiệu, giấy chứng minh sĩ quan do Chính phủ quy định” [50, tr 1].

Như vậy, ta thấy sĩ quan là lực lượng nòng cốt của quân đội và là thànhphần chủ yếu trong đội ngũ cán bộ quân đội, đảm nhiệm các chức vụ lãnhđạo, chỉ huy, quản lý hoặc trực tiếp thực hiện một số nhiệm vụ khác, bảo đảmcho quân đội sẵn sàng chiến đấu và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao

Hoạt động của người sĩ quan ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361,Quân chủng Phòng không - Không quân có một số đặc điểm đặc thù như:

Là một loại hoạt động đặc biệt, là hoạt động gắn liền với sức mạnhchiến đấu của đơn vị, đảm bảo cho đơn vị luôn sẵn sàng chiến đấu, bảo vệvững chắc vùng trời, không để Tổ quốc bị bất ngờ trước các đòn tiến côngđường không của kẻ thù Chính vì vậy, nhiệm vụ đảm bảo cho con người và

vũ khí, khí tài tên lửa của đơn vị luôn sẵn sàng chiến đấu trở thành nhiệm vụchính trị trung tâm, trọng yếu, thường xuyên, có ý nghĩa quyết định đến hoànthành nhiệm vụ của đơn vị cũng như hoàn thành nhiệm vụ của mỗi sĩ quantrong đơn vị Hoạt động đó là một quá trình phức tạp bao gồm nhiều mặt: Tổchức thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện, giáo

dục, xây dựng chính quy, quản lý, rèn luyện kỷ luật… Và động cơ, mục đíchhoạt động của người sĩ quan phải gắn liền với việc tổ chức thực hiện thắng lợimọi nhiệm vụ của đơn vị mà mình quản lý Trong đó, động cơ, mục đích quantrọng nhất, xuyên suốt nhất trong hoạt động của họ là phải đảm bảo cho đơn

vị thuộc quyền có đủ điều kiện để hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ huấn luyện,sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu trong mọi điều kiện, hoàn cảnh, tình huống.Con người và vũ khí, khí tài tên lửa của đơn vị luôn đảm bảo sẵn sàng chiếnđấu, thì người sĩ quan mới hoàn thành được nhiệm vụ, chức trách của mình

Và ngược lại, nếu con người và vũ khí, khí tài của đơn vị không sẵn sàngchiến đấu, thì người sĩ quan đó không hoàn thành nhiệm vụ

Thực tiễn cho thấy, hiện nay số cán bộ sĩ quan là cấp úy chiếm đa sốtrong các đơn vị cơ sở, nhất là ở các phân đội tên lửa phòng không làm nhiệm

vụ trực tiếp huấn luyện, trực ban sẵn sàng chiến đấu Đây là lực lượng trẻ cả vềtuổi quân và tuổi đời Nhiều sĩ quan trưởng thành, phát triển lên cán bộ tiểuđoàn với quân hàm cấp úy Trong khi đó, đa số quân nhân chuyên nghiệp ở cácphân đội và trung đoàn tên lửa phòng không là các đồng chí có tuổi quân, tuổiđời khá cao Vì vậy, để hoàn thành nhiệm vụ đó, đòi hỏi đội ngũ sĩ quan phải

có phẩm chất trí tuệ tốt, trình độ nhận thức cao, trình độ chuyên môn nghiệp

vụ tốt, nắm vững tính năng kỹ, chiến thuật, sử dụng thành thạo vũ khí, khí tài,trang bị kỹ thuật của đơn vị; nắm vững và thành thạo các hoạt động huấnluyện, giáo dục, quản lý bộ đội; biết tác động hợp lý để hình thành, phát triển,hoàn thiện nhân cách cho quân nhân thuộc quyền; biết quản lý, duy trì kỷ luật,xây dựng nền nếp chính quy Đồng thời, người sĩ quan phải nêu cao tinh thầntrách nhiệm, gương mẫu, khả năng chỉ huy quyết đoán, chủ động, sáng tạo,dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, thực hiện lời nói đi đôi với việclàm; phải tích cực rèn luyện về phong cách, tác phong, lối sống, chuẩn mực đạođức, sâu sát, cụ thể, tỷ mỷ, đúng mực, luôn đoàn kết, gần gũi, hòa đồng trên cơ

sở tôn trọng cá tính cá nhân, nhân cách của từng quân nhân thuộc quyền; phải

hiểu rõ từng quân nhân trong đơn vị Quá trình tổ chức phân công nhiệm vụphải phù hợp với khả năng, trình độ, sở trưởng, sở đoản của mỗi quân nhân.

Mặt khác, phải có phương pháp thích hợp để phát huy vai trò tự giác,tích cực, kích thích sự nỗ lực, cố gắng của quân nhân thuộc quyền hướng vàothực hiện tốt nhất các mệnh lệnh, chỉ thị, yêu cầu, kế hoạch, nền nếp, chế độ,quy định của đơn vị Và đặc biệt, đội ngũ sĩ quan phải luôn quan tâm, sâu sát,động viên, phối hợp nhịp nhàng, nâng cao mức độ tương hợp tâm lý trong quátrình hoạt động cùng nhau với các quân nhân thuộc quyền, nhất là đội ngũquân nhân chuyên nghiệp trong đảm bảo con người, vũ khí, khí tài cho nhiệm

vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu trong mọi điều kiện, hoàn cảnh, tình huống

- Quân nhân chuyên nghiệp: Tại Điều 2, Chương I, Luật quân nhân

chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng số: 98/2015/QH13, đượcQuốc hội Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ

10 thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2015, có hiệu lực thi hành từ ngày 01

tháng 7 năm 2016, đã nêu rõ: “Quân nhân chuyên nghiệp là công dân Việt

Nam có trình độ chuyên môn kỹ thuật, nghiệp vụ phục vụ trong Quân đội nhân dân, được tuyển chọn, tuyển dụng theo chức danh và được phong quân hàm quân nhân chuyên nghiệp” [49, tr 1].

Như vậy, quân nhân chuyên nghiệp là những quân nhân tình nguyệnphục vụ lâu dài trong quân đội theo ngành nghề được đào tạo trước hoặctrong thời gian phục vụ Đây là những quân nhân có trình độ chuyên môn, kỹthuật cần thiết, là lực lượng nòng cốt của đội ngũ chuyên môn kỹ thuật,nghiệp vụ, bảo đảm cho công tác lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, thực hiện nhiệm

vụ sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu, phục vụ chiến đấu, xây dựng quân đội vàcác nhiệm vụ khác của quân đội

Ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Khôngquân, hoạt động của các quân nhân chuyên nghiệp có một số đặc điểm nổi bật là:

Do đặc điểm nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu ở

các trung đoàn tên lửa phòng không hiện nay là hoạt động căng thẳng, phứctạp và nguy hiểm, ngày càng đặt ra yêu cầu cao về thời gian và cường độ; vớichức trách, nhiệm vụ của mình là những người bảo đảm công tác kỹ thuật cho

vũ khí, khí tài tên lửa, đòi hỏi các quân nhân chuyên nghiệp phải luôn cẩnthận, tỷ mỷ, thận trọng, an toàn, độ chính xác cao, chấp hành nghiêm kỷ luậtchiến đấu, quy định, mệnh lệnh của người chỉ huy, của sĩ quan trong đơn vị.Xác định rõ chức trách, nhiệm vụ của mình trên cơ sở tôn trọng mệnh lệnh,chỉ thị, yêu cầu của người sĩ quan Tham mưu, đề xuất về công tác đảm bảo

kỹ thuật với đội ngũ sĩ quan và chịu trách nhiệm chính về sự sẵn sàng chiếnđấu của bộ phận kỹ thuật mà mình phụ trách

Thực tiễn hiện nay ở các trung đoàn tên lửa phòng không, đội ngũ quânnhân chuyên nghiệp phần đông có tuổi quân, tuổi đời cao hơn đội ngũ sĩ quantrong đơn vị Đây là những người có trình độ, kinh nghiệm, vốn sống và thựctiễn hoạt động nghề nghiệp quân sự phong phú, đã nhiều năm gắn bó với đơn

vị và vũ khí, khí tài tên lửa phòng không Song, với chức trách, nhiệm vụ đượcgiao, trong công việc, các quân nhân chuyên nghiệp thuộc quyền phải phụctùng nghiêm ngặt mọi mệnh lệnh, chỉ thị của người sĩ quan; chấp hành nghiêm

kỷ luật, quy định, trực tiếp thực hiện và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giaotrên cơ sở tôn trọng mệnh lệnh, chỉ thị, quyết định của người sĩ quan Các quânnhân chuyên nghiệp phải đề cao ý thức, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụtheo chức trách được phân công, tích cực tự học tập, nghiên cứu, trau dồi trình

độ nghiệp vụ, chuyên môn kỹ thuật của mình, làm chủ vũ khí, khí tài, trang bịđược phân công Làm tốt công tác tham mưu, đề xuất; mạnh dạn, thẳng thắnđóng góp ý kiến với sĩ quan về mọi mặt công tác, nhất là công tác đảm bảo kỹthuật của đơn vị, của bộ phận mình phụ trách Có tinh thần cầu thị, ham họchỏi, cầu tiến bộ; kiên trì, nhẫn nại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đảm bảotốt công tác kỹ thuật cho huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu của đơn vị

Trong cuộc sống đời thường, ngoài giờ hành chính, là mối quan hệ anh

em, bạn bè, đồng chí, đồng đội, yêu cầu và đòi hỏi người quân nhân chuyênnghiệp phải giải quyết tốt các mối quan hệ, nêu cầu tinh thần đoàn kết, gầngũi, gương mẫu trong lời nói và việc làm, làm tốt công tác tham mưu, đề xuất,tương trợ, giúp đỡ sĩ quan trong thực hiện mọi nhiệm vụ trên cơ sở tôn trọngnhân cách, cá tính người sĩ quan.

* Khái niệm tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp

ở các trung đoàn tên lửa phòng không

Từ sự phân tích ở trên về tương hợp, tương hợp tâm lý nói chung, được

biểu hiện cụ thể trên ba mặt: Nhận thức, thái độ và hành vi; từ quan niệm và

phân tích đặc điểm hoạt động đặc thù của sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp ởcác trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân

hiện nay, tác giả cho rằng:

Tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân là

sự hòa hợp các đặc điểm tâm lý cá nhân giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp, biểu hiện qua sự hiểu biết, đồng cảm, phối hợp thống nhất với nhau trong hoạt động và giao tiếp quân sự, nhằm đạt hiệu quả cao nhất trong thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc vùng trời của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp là quá trình

cả hai cùng điều hòa được mối quan hệ trên cơ sở của sự hiểu biết (Nhận thức)sâu sắc về mọi mặt, nhất là sự hiểu biết, hiểu thấu về đặc điểm thể chất, tâm lý,tính cách, khí chất, năng lực, sở trường, sở đoản của nhau; thể hiện sự tôntrọng, chia sẻ, đồng cảm (Thái độ), giúp đỡ lẫn nhau; trên cơ sở đó mà tácđộng ảnh hưởng tích cực, sâu sắc đến thế giới tinh thần, đến tâm tư, tình cảmcủa nhau; thể hiện sự hợp tác, phối hợp với nhau (Hành vi) trong hoạt độnghuấn luyện và sẵn sàng chiến đấu cùng nhau

Tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung

đoàn tên lửa phòng không lấy sự hiểu biết, sự đồng cảm, sự phối hợp giữa họvới nhau dựa trên Điều lệnh, Điều lệ, kỷ luật Quân đội, quy định của đơn vị,mệnh lệnh, chỉ thị của người chỉ huy, chức trách, nhiệm vụ của sĩ quan và quânnhân chuyên nghiệp làm cơ sở Vì thế, tương hợp tâm lý giữa họ không giốngnhư tương hợp giữa các thành viên trong một gia đình với bản chất là dựa trên

sự xúc cảm, tình cảm làm cơ sở chính Tương hợp tâm lý sẽ tạo điều kiện thuậnlợi để quan hệ giữa họ trở nên gắn bó hơn, có sự phối hợp với nhau tối ưutrong mọi sinh hoạt, hoạt động, nhất là hoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiếnđấu Đây là điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng tập thể đoàn kết, thương yêu,giúp đỡ lẫn nhau, hướng hoạt động của các sĩ quan và quân nhân chuyênnghiệp vào việc thực hiện mục đích, hoạt động chung của tập thể đơn vị

Trong hoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu cùng nhau giữa sĩquan và quân nhân chuyên nghiệp, tương hợp tâm lý được xem như một cơ

sở, điều kiện cần thiết để góp phần xây dựng bầu không khí tâm lý tích cực,lành mạnh ở các đơn vị cơ sở bộ đội tên lửa phòng không Hiệu quả hoạt độnghuấn luyện, sẵn sàng chiến đấu sẽ cao hơn nếu hai chủ thể sĩ quan và quânnhân chuyên nghiệp đạt được sự tương hợp tâm lý với nhau Thực tế cho thấy,trong hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, người sĩ quan và quân nhânchuyên nghiệp ngoài sự vững chắc về chuyên môn, sự tận tụy, trách nhiệmvới chức trách, nhiệm vụ, nghề nghiệp quân sự của mình; nếu tạo được sựtương hợp tâm lý với nhau thì mọi hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấunói riêng, các hoạt động cùng nhau giữa họ nói chung sẽ luôn nhịp nhàng,thống nhất và đạt đến hiệu quả, chất lượng hoạt động cao nhất có thể

Tương hợp tâm lý còn góp phần tạo nên tinh thần, ý thức tự giác, tíchcực, sự chủ động, hăng say trong công tác chuyên môn và trong mọi hoạtđộng chung của sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp Mọi người đều có sự nỗlực, quyết tâm cao, khắc phục mọi khó khăn, trở ngại, phát huy sáng kiến,kinh nghiệm, nỗ lực phấn đấu hết mình để hoàn thành tốt chức trách, nhiệm

vụ được giao, cùng hướng vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị trungtâm của đơn vị; góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động huấnluyện, sẵn sàng chiến đấu cùng nhau giữa họ Và ngược lại, nếu giữa họkhông có sự tương hợp tâm lý với nhau sẽ là trở ngại, sự cản trở rất lớn đếnchất lượng, hiệu quả các hoạt động chung giữa họ; thậm chí có thể dẫn đếnnhững bất đồng, xung đột tâm lý với nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến hoànthành nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị.

* Đặc điểm của tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không

Là sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp trong Quân đội nhân dân ViệtNam, do vậy sự tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ởcác trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quâncũng mang đầy đủ các đặc điểm của sự tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quânnhân chuyên nghiệp nói chung; song bên cạnh đó, còn mang những đặc điểmtương hợp tâm lý riêng do tính chất đặc thù trong hoạt động của bộ đội tên lửaphòng không, cụ thể như sau:

Một là: Tính thống nhất về mục tiêu, lý tưởng, yêu cầu, nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp

Tính thống nhất trong tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhânchuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòngkhông - Không quân lấy mục tiêu, lý tưởng, yêu cầu, nhiệm vụ chính trị trungtâm là hoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu làm nền tảng, xuất phátđiểm Đây là sự thống nhất về các đặc trưng tâm lý nhân cách, các giá trị xãhội như: Chính trị, tư tưởng, đạo đức, nhu cầu, động cơ, mục đích, tính cách,lợi ích… dẫn đến sự phối hợp trong hành động huấn luyện, sẵn sàng chiếnđấu giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp với nhau trở nên chặt chẽ; sựphối hợp này phụ thuộc rất lớn vào tính thống nhất về chính trị - tư tưởng, đạođức, nhu cầu, động cơ, mục đích, lợi ích và định hướng giá trị Cụ thể là:

Thống nhất về chính trị - tư tưởng và đạo đức giữa sĩ quan và quânnhân chuyên nghiệp là sự thống nhất về quan điểm, lý tưởng, nghĩa vụ, quyềnlợi, định hướng giá trị của họ trong hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu,bảo vệ vững chắc vùng trời của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Sự thốngnhất này là một trong những chỉ số đo tình đoàn kết, xác định mức độ phùhợp của các quan điểm, đánh giá của sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp đốivới mục đích hoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu; nó như một chấtkeo đặc biệt, góp phần quy tụ được sức mạnh riêng lẻ, đảm bảo cho sự phốihợp thống nhất chặt chẽ, tạo nên sức mạnh chung liên kết sĩ quan và quânnhân chuyên nghiệp với nhau trong hoạt động cùng huấn luyện và sẵn sàngchiến đấu ở các trung đoàn tên lửa phòng không hiện nay

Thống nhất về động cơ giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp đượcbiểu hiện khi giữa họ có sự thống nhất về động cơ chung; là cơ sở đi đếnthống nhất với nhau, đem lại hiệu quả cao nhất trong việc cùng tổ chức và tiếnhành hoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu Thực tế, nếu giữa sĩ quan

và quân nhân chuyên nghiệp trong quá trình cùng huấn luyện và sẵn sàngchiến đấu không thống nhất về động cơ, thì sẽ không có chung một động lựctrong quá trình cùng nhau hoạt động và dẫn đến khó có thể tiến hành hoạtđộng huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu đạt hiệu quả cao nhất được

Thống nhất về mục đích giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp là sựthống nhất giữa mục đích riêng của họ với mục đích chung của tập thể đơn vịtrong quá trình cùng tiến hành hoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu.Mục đích hoạt động của sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp là nhằm đảmbảo cho con người và vũ khí, khí tài tên lửa của đơn vị luôn sẵn sàng chiếnđấu trong mọi điều kiện, hoàn cảnh, tình huống, góp phần bảo vệ vững chắcvùng trời Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Trên cơ sở thống nhất về mụcđích giữa họ sẽ là động lực thúc đẩy hoạt động; họ sẽ tự giác, tích cực hoànthành chức trách, nhiệm vụ của mình, phối hợp hành động chặt chẽ với nhau

và như vậy sẽ có sự tương hợp tâm lý trong việc thực hiện mục đích hoạtđộng huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu chung đó.

Thống nhất về lợi ích giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp là sựphân chia công bằng, hợp lý về quyền lợi được hưởng giữa họ Đây là cơ sởtạo ra sự tôn trọng, tin cậy, đoàn kết giữa họ với nhau, làm cho mức độ tươnghợp tâm lý ngày càng được nâng cao và sâu sắc hơn, thúc đẩy hoạt động huấnluyện, sẵn sàng chiến đấu cùng nhau giữa họ đạt được chất lượng, kết quả vàhiệu quả cao nhất

Hai là: Tính hòa hợp trong đời sống tình cảm, về sinh hoạt, lối sống giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp

Tính hòa hợp trong tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyênnghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không là cơ sở, tiền đề, điều kiện đầutiên, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, dẫn đến sự phối, kết hợp chặt chẽ, cóhiệu quả giữa họ trong nhận thức và trong hoạt động cùng huấn luyện, sẵnsàng chiến đấu Đây là sự hòa hợp giữa những người cùng xu hướng nghềnghiệp quân sự trong đời sống tình cảm, về lối sống và sinh hoạt, về nhu cầu,động cơ, cảm xúc, tình cảm, tính cách, khí chất, lợi ích, định hướng giá trị…trên cơ sở Điều lệnh, Điều lệ, kỷ luật Quân đội, quy định của đơn vị, mệnhlệnh, chỉ thị của người chỉ huy và cấp trên

Sự hòa hợp giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp là sự kết hợp hàihòa và có hiệu quả đặc điểm tâm lý, ý thức của các kiểu loại khí chất, tínhcách và xúc cảm khác nhau của họ; nhằm nâng cao mức độ tương hợp tâm lý,tạo ra hiệu quả cao nhất trong hoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu.Hòa hợp trong tương hợp tâm lý làm cho sự phối hợp hành động giữa họ trởnên chặt chẽ, đồng bộ và hiệu quả hơn; đó là sự kết hợp hài hòa, hợp lý, bổsung cho nhau trên cơ sở điểm mạnh, điểm yếu của các kiểu loại tính cách vàkhí chất khác nhau Vấn đề đặt ra trong thực tiễn là, mỗi sĩ quan và quân nhânchuyên nghiệp có khí chất và tính cách không giống nhau; vì vậy họ phải nắm

chắc, hiểu rõ về nhau và cần phải kết hợp, phối hợp hài hòa, hợp lý, dung hòa

có hiệu quả các đặc điểm tâm lý, ý thức, điểm mạnh, điểm yếu của từngngười, thì mới dễ dàng tạo nên sự tương hợp tâm lý giữa họ với nhau, gópphần tạo nên hiệu quả hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu cao nhất

Ba là: Tính hiệu quả trong nâng cao kết quả hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu cùng nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp

Trong hoạt động chính trị trung tâm ở các trung đoàn tên lửa phòngkhông là huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu, nếu mức độ phát triển tương hợptâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp càng cao, thì hiệu quả hoạtđộng cùng nhau đó càng tốt Tương hợp tâm lý chính là điều kiện thuận lợi đểmối quan hệ giữa họ ngày càng gắn bó hơn, sự phối hợp với nhau trong hoạtđộng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu càng nhịp nhàng, ăn khớp hơn Đâychính là điều kiện, cơ sở, tiền đề để họ làm việc một cách chủ động, tích cực,

tự giác, có tinh thần, thái độ, trách nhiệm cao, luôn nỗ lực hết mình để hoànthành mọi nhiệm vụ, chức trách được giao

Trên cơ sở đó, xây dựng được các quan hệ tình cảm gắn bó, sẵn sàng sẻchia, thông cảm, giúp đỡ lẫn nhau, kết quả cuối cùng là hoạt động huấn luyện

và sẵn sàng chiến đấu sẽ nhịp nhàng, thống nhất và đạt được hiệu quả caonhất Không có sự tương hợp tâm lý giữa họ sẽ là một trong những trở ngại,nguyên nhân dẫn đến bất hòa, xung khắc, mất đoàn kết, ảnh hưởng đến trạngthái tinh thần của mỗi quân nhân; dễ gây nên xung đột tâm lý, gây tổn hại chobầu không khí tâm lý trong tập thể đơn vị cũng như ảnh hưởng trực tiếp tớichất lượng, kết quả, hiệu quả hoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu ởcác trung đoàn tên lửa phòng không

1.2 Biểu hiện và tiêu chí đánh giá tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không

1.2.1 Biểu hiện của sự tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân

chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không

Tương hợp tâm lý nói chung được biểu hiện thông qua ba mặt cụ thể là:

Nhận thức, thái độ và hành vi; theo đó các biểu hiện của sự tương hợp tâm lý

giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòngkhông dựa trên những biểu hiện của sự hiểu biết (nhận thức), đồng cảm (tháiđộ) và phối hợp (hành vi) với nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệplàm cơ sở Cụ thể như sau:

* Sự hiểu biết lẫn nhau (Nhận thức)

Vấn đề đặt ra đầu tiên khi tiến hành bất cứ hoạt động nào, để đạt đượchiệu quả cao, đòi hỏi con người phải có những hiểu biết nhất định về hoạtđộng đó Sự hiểu biết lẫn nhau là điểm khởi đầu của tương hợp tâm lý, là cơ

sở vững chắc để tạo sự đồng cảm và phối hợp với nhau

Hiểu biết lẫn nhau trong tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhânchuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không là yếu tố có ý nghĩaquan trọng trong giai đoạn đầu của sự hình thành tương hợp tâm lý giữa họvới nhau; là sự tìm hiểu, nhận xét, đánh giá về nhau giữa họ Chỉ có trên cơ sởhiểu biết một cách sâu sắc về nhau mới là tiền đề, điều kiện, nền tảng chotương hợp tâm lý với nhau ở mức độ cao nhất Hiểu biết lẫn nhau là một quátrình lâu dài và khó khăn, phức tạp, diễn ra hết sức phong phú, đa dạng theoquy luật nhận thức, trải qua tất cả các cấp độ phản ánh từ nhận thức cảm tínhđến nhận thức lý tính, từ cảm giác, tri giác đến trí nhớ, tưởng tượng, tư duy

Hiểu biết được hiểu bao gồm cả hai góc độ, đó là nhận biết và hiểu rõ,hiểu thấu Ở đây, nhận biết được coi là mức độ ban đầu, cảm tính, mới chỉnhìn thấy, nghe thấy và cảm nhận thấy sự vật, hiện tượng Còn hiểu rõ, hiểuthấu được coi như mức độ cao hơn, sâu sắc hơn, như là nhận thức lý tính,nghĩa là hiểu rõ được bản chất, quy luật, thực chất, cốt lõi của vấn đề, của sựvật, hiện tượng Do vậy, để tương hợp tâm lý đạt hiệu quả và mức độ cao, thìcần có sự hiểu biết ở góc độ hiểu rõ, hiểu thấu giữa sĩ quan và quân nhân

chuyên nghiệp với nhau Thông qua đó, là cơ sở để họ thông cảm, đồng cảm,

sẻ chia, phối hợp, chỉ ra và phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu, giúpnhau cùng hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ chung, hoạt động chung Để hiểu biếtsâu sắc được về nhau, thì điều quan trọng và cần thiết là, mỗi người cần phảiđặt mình vào đối tượng tương tác, vào vị trí, điều kiện, hoàn cảnh và nhập vàovai trò xã hội của người đó Chỉ khi đó, mới có thể hiểu được ý và nghĩa củacác phát ngôn, những cử chỉ, hành động của họ Hiểu biết lẫn nhau giữa sĩ

quan và quân nhân chuyên nghiệp được thể hiện trên ba nội dung đó là: Sự

tìm hiểu về nhau; trao đổi thông tin với nhau và nhận xét, đánh giá về nhau

Trước hết, sự hiểu biết lẫn nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên

nghiệp ở các trung đoàn tên lửa được thể hiện ở sự tìm hiểu về nhau Như

chúng ta thấy, mỗi sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp là một con người, mộtthành viên của xã hội; xuất thân và trưởng thành từ những gia đình, địaphương, vùng, miền khác nhau; do đó dấu ấn của những hoàn cảnh đó có ảnhhưởng trực tiếp đến sự phát triển nhân cách cũng như cách thức giao tiếp,quan hệ của họ Bên cạnh đó, mỗi sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp lại làmột cá nhân, một nhân cách, mang những nét đặc trưng tâm lý rất riêng biệt,

có những nét cá tính riêng, đặc thù, không ai hoàn toàn giống ai Vì vậy, chỉ

có trên cơ sở chủ động, tích cực tìm hiểu về nhau, mới là điều kiện thuận lợigiúp cho việc hiểu biết về nhau được đầy đủ và sâu sắc, trao đổi thông tin vớinhau được thuận lợi và qua đó tạo điều kiện để việc nhận xét, đánh giá vềnhau đúng đắn, chính xác hơn Sự tìm hiểu về nhau có thể biểu hiện trên một

số nội dung như: Hiểu về điều kiện, hoàn cảnh gia đình của nhau; hiểu vềnăng lực, trình độ, kinh nghiệm của nhau; hiểu về sở trường, sở đoản, sởthích, thói quen của nhau; hiểu về tính cách, khí chất, tâm trạng, cảm xúc, tìnhcảm, động cơ, thái độ, mong muốn, nhu cầu của nhau…

Sự hiểu biết lẫn nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các

trung đoàn tên lửa còn được biểu hiện qua việc trao đổi thông tin với nhau

giữa họ Đó là mỗi sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp phải luôn chủ động,cởi mở, tự bộc lộ thông tin về chính mình trước người khác và sẵn sàng lắngnghe, đón nhận những thông tin của người khác trao đổi, tâm sự, trò chuyệnvới mình; luôn sẵn sàng trao đổi những niềm vui, nỗi buồn, thuận lợi, khókhăn, mong muốn, nhu cầu, nguyện vọng chính đáng với nhau trong cuộcsống, sinh hoạt, hoạt động và công tác; qua đó giúp họ dễ dàng và nhanhchóng nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng cũng như những băn khoăn, vướngmắc của nhau Đó chính là điều kiện, cơ sở giúp cho việc hiểu biết, nắm bắt

về nhau được chính xác và thuận lợi, tạo điều kiện cho việc hoàn thành tốthơn mọi nhiệm vụ theo chức trách được phân công

Sự nhận xét, đánh giá về nhau cũng là một nội dung của sự hiểu biết

lẫn nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửaphòng không hiện nay Để nhận xét, đánh giá về nhau được thuận lợi, nhanhchóng và chính xác, thì phải dựa trên cơ sở kết quả sự tìm hiểu về nhau, traođổi thông tin với nhau Chất lượng, hiệu quả sự hiểu biết lẫn nhau thể hiện ởkết quả nhận xét, đánh giá về nhau cụ thể, chính xác, công bằng, khách quan

và toàn diện Đó còn là cơ sở định hướng cho sự phát triển của mối quan hệ,biểu hiện và bộc lộ thông qua thái độ và hành vi ứng xử với nhau giữa sĩ quan

và quân nhân chuyên nghiệp

Như vậy, hiểu biết lẫn nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp tạo

cơ sở cho sự thống nhất về nhận thức, thái độ, quan điểm, hành vi, hoạt độnggiữa họ Tuy vậy, khả năng nhận thức của một người về người khác có thuận lợihay không lại bị chi phối bởi vị thế xã hội, chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn, trithức, kinh nghiệm và phẩm chất cá nhân của họ Ở đây, với vị thế xã hội và chứctrách, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, rõ ràng người sĩ quan có điều kiện để hiểu

về các quân nhân chuyên nghiệp thuộc quyền của mình một cách dễ dàng vàthuận lợi hơn Và có thể khẳng định, sự hiểu biết lẫn nhau tốt chính là cơ sở,điều kiện, tiền đề, căn cứ đầu tiên, có ý nghĩa hết sức quan trọng để tạo nên

tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp, góp phần làm chotương hợp tâm lý đạt hiệu quả cao trong thực tiễn huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu

ở các trung đoàn tên lửa phòng không hiện nay

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở sự hiểu biết lẫn nhau, thì chưa thể tạo đượctương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp, mà đòi hỏi đặt ravới sự thôi thúc của yêu cầu hoạt động chung còn bởi một yếu tố khác, đó chính

độ của họ đối với nhau, thể hiện sự tôn trọng, thông cảm hay thậm chí chấpnhận lẫn nhau, nhằm tạo ra sự đồng nhất, thống nhất với nhau trong hoạt độngchung và giao tiếp quân sự, nhất là trong hoạt động huấn luyện và sẵn sàngchiến đấu ở các trung đoàn tên lửa phòng không hiện nay

Muốn có thái độ đúng, cả sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp đều cầnphải có suy nghĩ đúng về vị trí, vai trò của tương hợp tâm lý Họ phải coitương hợp tâm lý không chỉ là hình thức, mà chính là cách thức, phươngpháp, là con đường, biện pháp, là cơ sở trực tiếp, có ý nghĩa quan trọng đểgóp phần hoàn thành và thực hiện tốt hơn nhiệm vụ, chức trách cá nhân; mụctiêu, nhiệm vụ, hoạt động chung của tập thể cũng như của các thành viên kháctrong tập thể đó Có như vậy, họ mới luôn mong muốn, khao khát, tích cực vàchủ động để đạt được sự tương hợp tâm lý với nhau

Nói đến đồng cảm là nói đến khả năng dựa vào nhận thức của bản thân,hiểu và kiểm soát tốt về cảm xúc của mình, để thấu hiểu tình cảm, cảm xúccủa người khác Đồng cảm là luôn tạo ra được sự gần gũi, thân mật, mối liên

hệ gắn bó với nhau trong quá trình cùng giao tiếp và hoạt động chung Đồngcảm là khả năng nhạy cảm đối với trải nghiệm của người khác, là sự đồngnhất của nhân cách này với nhân cách khác, thể hiện ở việc người này thâmnhập vào tình cảm, biết đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu nguyệnvọng, tâm tư của người đó; từ đó có cách thức trong hoạt động, giao tiếp, ứng

xử phù hợp để đạt hiệu quả cao nhất Đồng cảm có tác dụng như một lực hútcon người lại với nhau khi họ có sự chia sẻ cảm xúc, tin tưởng, yêu thương

nhau Đồng cảm lẫn nhau thể hiện ở những nội dung như: Sự tin tưởng, tôn

trọng lẫn nhau; sự quan tâm lẫn nhau và sự thông cảm, chấp nhận lẫn nhau.

Trước hết, sự đồng cảm lẫn nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp phải được thể hiện trực tiếp, cụ thể thông qua sự tin tưởng, tôn trọng

lẫn nhau Tin tưởng lẫn nhau chính là sự gửi gắm tình cảm và đặt niềm tin

vào nhau trên cơ sở đã có sự chia sẻ cảm xúc cho nhau Niềm tin là chìa khóavàng của sự thành công Cuộc sống đã cho thấy, con người chỉ khao khát,mong muốn và tích cực thiết lập mối quan hệ khi dựa trên cơ sở của sự tintưởng lẫn nhau Sự tin tưởng lẫn nhau là tiền đề của mối quan hệ tốt đẹp,thậm chí họ có thể sẵn sàng hi sinh vì nhau, vì nhiệm vụ chung Sự tin tưởnglẫn nhau sẽ khích lệ và gây được sự tích cực, hứng thú trong mọi hoạt động,giúp sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp vượt qua mọi khó khăn, thử thách,hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ, chức trách được giao Còn sự tôn trọng lẫn nhauchính là nền tảng xây dựng mối quan hệ bền chặt, khăng khít, gắn bó với nhaugiữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp Chỉ có trên cơ sở tôn trọng lẫnnhau mới là tiền đề, điều kiện tạo ra sự bình đẳng trong quan hệ, tạo nên tìnhcảm tốt đẹp, sự tuân thủ triệt để mệnh lệnh, nhiệm vụ và sẵn sàng hoàn thànhtốt nhất các nhiệm vụ được giao Về phía người sĩ quan, sự tôn trọng thể hiện

ở thái độ thẳng thắn, công bằng và tôn trọng nhân cách quân nhân chuyênnghiệp; không xúc phạm nhân cách của họ Về phía quân nhân chuyênnghiệp, sự tôn trọng thể hiện việc tuân thủ và chấp hành nghiêm mọi mệnh

lệnh, yêu cầu, chỉ thị của người sĩ quan và quy định của đơn vị.

Bên cạnh đó, sự quan tâm lẫn nhau cũng là một nội dung biểu hiện của

sự đồng cảm lẫn nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung

đoàn tên lửa phòng không hiện nay Thể hiện ở việc họ luôn chú trọng đếnnhau, gần gũi, sẵn sàng giúp đỡ nhau mọi lúc, mọi nơi và trong mọi điều kiện,hoàn cảnh; trong hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu cũng như trongcuộc sống, sinh hoạt hàng ngày Mặt khác, sự quan tâm lẫn nhau còn đượcbiểu hiện ở tâm thế sẵn sàng chia sẻ các trạng thái cảm xúc, tình cảm đồngchí, đồng đội với nhau Nhờ vậy mà những lo âu, buồn chán, xung đột tâm lýgiữa họ giảm đi; niềm vui trong cuộc sống và hoạt động được nhân lên Ởđây, cũng cần phân biệt rõ sự quan tâm lẫn nhau dựa trên nền tảng tình cảm

chân thành, tình đồng chí, đồng đội với sự quan tâm kiểu “soi mói”, để ý,

“bới lông tìm vết”, tìm sơ hở, thiếu sót của nhau, với động cơ không tốt đẹp.

Đồng cảm lẫn nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các

trung đoàn tên lửa phòng không còn được thể hiện ở sự thông cảm, chấp

nhận lẫn nhau Đây là một nội dung khá quan trọng, bởi lẽ mỗi sĩ quan và

quân nhân chuyên nghiệp là một cá nhân, một nhân cách, có những nét đặcthù riêng, không ai giống ai, từ nhận thức, thái độ, cảm xúc, tình cảm đến nhucầu, động cơ, tính cách, năng lực, khí chất…; có cả những điểm mạnh và có

cả những điểm yếu Sự thông cảm, chấp nhận lẫn nhau là sẵn sàng giao tiếp,làm việc, hoạt động với sự khác biệt của các nhân cách khác nhau; chấp nhậncác sở trường, sở đoản, điểm mạnh cũng như điểm yếu của nhau

Trên cơ sở đã có sự hiểu biết và đồng cảm lẫn nhau, xong sự tương hợptâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửaphòng không thực sự chỉ được hình thành, phát triển và trở nên bền vững khigiữa họ có sự phối hợp với nhau

* Sự phối hợp với nhau (Hành vi)

Đây là nhân tố đóng vai trò quyết định trong nâng cao mức độ, hiệu

quả tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trungđoàn tên lửa phòng không hiện nay Bởi lẽ suy cho cùng, chất lượng, hiệu quảhoạt động huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu chính là thước đo sự thể hiệnmức độ tương hợp tâm lý giữa họ với nhau Và hoạt động huấn luyện, sẵnsàng chiến đấu chỉ có được chất lượng, hiệu quả cao nhất khi họ thực sự làmtốt việc phối hợp với nhau trong những hoạt động chung đó Phối hợp cónghĩa là làm việc với nhau một cách hòa hợp, thống nhất; trong đó các chủ thểtham gia làm việc đều thực hiện các hành động nhằm đạt mục tiêu chung đãxác định với sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các hành động đó Phối hợp chính làmột phương thức, một quy trình kết hợp hoạt động giữa họ để đảm bảo cho

hoạt động chung được thực hiện một cách thuận lợi, hiệu quả; là sự hợp tác,

chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau; là sự bổ sung, hỗ trợ cho nhau trong quá trình cùng thực hiện một nhiệm vụ, một hoạt động chung; thể hiện qua ý thức, thái

độ tích cực, tự giác, tinh thần trách nhiệm cao trong chuẩn bị và tiến hànhthực hiện hoạt động chung; từ đó tạo sự thống nhất, đồng bộ, góp phần đạthiệu quả cao nhất trong hoạt động chung đó Trong tương hợp tâm lý, nếu độingũ sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp mới chỉ có nhu cầu hiểu biết, đồngcảm với nhau không thôi, thì chưa đủ để tương hợp tâm lý đạt đến hiệu quả,

mà còn cần phải thể hiện thông qua hoạt động, các hành động cụ thể phối hợpvới nhau

Sự phối hợp với nhau còn thể hiện ở sự đồng bộ, ăn ý, ăn khớp trongthao tác, hành động; phối hợp một cách chặt chẽ, nhưng rất khoa học, phùhợp, nhịp nhàng, uyển chuyển, linh hoạt, sáng tạo trong quá trình hoạt độngcùng nhau Đó là sự thuần thục trong hành động, là tính sáng tạo của từng sĩquan, quân nhân chuyên nghiệp, nhưng không làm ảnh hưởng đến hoạt độngchung Đó còn là sự phân công công việc một cách khoa học, hợp lý dựa trênkhả năng, năng lực, sở trường, sở đoản, tính cách, khí chất của mỗi người, tùyviệc mà chọn người và tùy người mà phân công công việc cho phù hợp

Phối hợp trong tương hợp tâm lý còn là quá trình họ thể hiện sự nhanhchóng kết nối được với nhau, nêu cao tinh thần hợp tác, sử dụng và thực hiệncác kỹ năng trong tương hợp tâm lý với nhau một cách đồng bộ, ăn khớp, ăn

ý Biểu hiện ở kỹ năng biết lắng nghe nhau trong trao đổi, trò chuyện; kỹ năngnói, biết diễn đạt thông tin đến nhau rõ ràng, dễ hiểu; kỹ năng thiết lập, bắtđầu một mối quan hệ; kỹ năng tự chủ bản thân, tự chủ cảm xúc; biểu hiện quathái độ tôn trọng nhau, chủ động, nhiệt tình, sẵn sàng chia sẻ, hợp tác vớinhau trên tinh thần đồng chí, đồng đội; biết đặt cái tôi và thể hiện cái tôi củabản thân đúng lúc, đúng chỗ để có thể giúp nhau nắm bắt, hiểu thấu nhữngđiều muốn trao đổi, truyền đạt, chia sẻ một cách rõ ràng, nhằm đảm bảo quátrình hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu đạt hiệu quả cao nhất

Để phối hợp hoạt động tốt, đòi hỏi mỗi sĩ quan và quân nhân chuyênnghiệp trong hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu phải đồng bộ, ănkhớp, đồng nhận thức, đồng thái độ và đồng hành vi Phối hợp với nhau tồntại trong suốt quá trình hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, từ quá trìnhlàm công tác chuẩn bị, đến quá trình tổ chức thực hiện các hoạt động chung

đó Để có sự phối hợp lẫn nhau cao trong quá trình cùng huấn luyện, sẵn sàngchiến đấu, thì các sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp tham gia hoạt động đóphải dựa trên sự thấu hiểu về khả năng, năng lực, sở thích, thói quen, sởtrường, sở đoản, điều kiện, hoàn cảnh, tính cách, khí chất… của nhau; họ phảigiúp đỡ, hỗ trợ, thuyết phục, giải thích, bổ sung thiếu hụt cho nhau và bảo vệ

ý kiến của nhau khi đó là ý kiến đúng đắn, chính đáng và thiết thực; luôn ủng

hộ và tạo điều kiện tốt nhất giúp nhau phát triển ý tưởng, trình bày ý kiến,chính kiến của mình, giúp nhau cùng hoàn thành nhiệm vụ chung Mục đíchcuối cùng của sự phối hợp lẫn nhau trong hoạt động cùng huấn luyện, sẵnsàng chiến đấu chính là tạo được sự đồng thuận, ăn ý, thống nhất với nhaugiữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp, đảm bảo hoàn thành hoạt độngchung đó với chất lượng và hiệu quả cao nhất

Tóm lại, có thể nhận thấy, tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân

chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không được biểu hiện qua:

Hiểu biết lẫn nhau, đồng cảm lẫn nhau và phối hợp với nhau Các yếu tố này

có quan hệ chặt chẽ, biện chứng với nhau, vừa là điều kiện, tiền đề, vừa là kếtquả của nhau, tác động, chi phối, ảnh hưởng lẫn nhau trong quá trình hìnhthành tương hợp tâm lý, kết quả cuối cùng là góp phần nâng cao chất lượng,hiệu quả hoạt động chung, nhiệm vụ chung, nhất là hoạt động huấn luyện vàsẵn sàng chiến đấu ở các trung đoàn tên lửa phòng không hiện nay

1.2.2 Tiêu chí đánh giá và mức độ biểu hiện tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không

* Tiêu chí đánh giá tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp

Tương hợp tâm lý nói chung là một vấn đề phức tạp, là một đại lượngphức hợp, có tính đa diện Trong đó, tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quânnhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không lại là một vấn đềrất mới, cần có tiêu chí cụ thể để đánh giá tương hợp tâm lý cho phù hợp Tácgiả cho rằng, cần căn cứ vào ba phương diện biểu hiện của sự tương hợp tâm

lý là: Nhận thức, thái độ và hành vi ở trên để xây dựng tiêu chí đánh giá

tương hợp tâm lý Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng 3 nhóm tiêu chí cụ thể đểđánh giá biểu hiện và mức độ của sự tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quânnhân chuyên nghiệp ở các trung đoàn tên lửa phòng không hiện nay đó là:Nhận thức (Sự hiểu biết) về nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp;Thái độ (Sự đồng cảm) giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp với nhau;Hành vi (Sự phối hợp) giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp với nhau Đisâu vào từng nhóm tiêu chí, ta thấy

- Nhóm tiêu chí nhận thức (Sự hiểu biết) về nhau giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp, gồm có:

+ Hiểu về vị trí, vai trò, nhiệm vụ, chức trách của nhau.

+ Hiểu về hoàn cảnh, điều kiện gia đình và cá nhân của nhau

+ Hiểu về nhu cầu, xu hướng, động cơ, mục đích của nhau

+ Hiểu về cảm xúc, tình cảm, sở thích, thói quen của nhau

+ Hiểu về tính cách, khí chất của nhau

+ Hiểu về trình độ, năng lực, khả năng, sở trường, sở đoản của nhau.+ Sẵn sàng bộc lộ, trao đổi thông tin về mình với nhau

+ Sự quan tâm, thân thiện, gần gũi với nhau

+ Sự thông cảm, đồng cảm với nhau

+ Sẵn sàng chấp nhận sự khác biệt của nhau

+ Biết đặt mình vào vị trí, cương vị của người khác để hiểu rõ hơn về họ.+ Cùng chung quan điểm, suy nghĩ, cảm xúc, tình cảm với cùng một vấn đề.+ Sự bộc lộ, thể hiện trạng thái, thái độ giống nhau với cùng một vấn đề

- Nhóm tiêu chí hành vi (Sự phối hợp) giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp với nhau, gồm có:

+ Sẵn sàng hợp tác, phối hợp với nhau

+ Sự chia sẻ, hỗ trợ, giúp đỡ, bổ sung thiếu hụt cho nhau

+ Sự ủng hộ, tạo cơ hội, điều kiện phát triển ý tưởng của nhau

+ Cùng suy nghĩ, bàn bạc, thảo luận trước khi ra quyết định

+ Sự thoải mái, tự nhiên, chủ động trao đổi, phản hồi với nhau

+ Sự hòa hợp, thống nhất, đồng thuận, đồng bộ, ăn ý

+ Sự cố gắng giải thích cho nhau, thuyết phục lẫn nhau

+ Sẵn sàng biện hộ và bảo vệ ý kiến của nhau

+ Sự nỗ lực để phối hợp và phát huy được tối đa trí tuệ, sức mạnh củanhau.

+ Kết quả, hiệu quả của sự phối hợp hoạt động chung

Ngoài các nhóm tiêu chí trên, tác giả xem xét và nhìn nhận kết quả hoànthành nhiệm vụ của đơn vị là một tiêu chí phụ, nhằm đánh giá biểu hiện và mức

độ của sự tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp ở cáctrung đoàn tên lửa phòng không

* Các mức độ biểu hiện của sự tương hợp tâm lý giữa sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp

- Một là: Mức độ cấp 1 (Mức độ tương hợp tâm lý thấp)

+ Về nhận thức (Sự hiểu biết): Sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp hầunhư không hiểu nhau về mọi mặt, từ tính cách, khí chất đến năng lực, điều kiệnhoàn cảnh của nhau; chưa chủ động bộc lộ, trao đổi thông tin với nhau; khôngchú ý, quan tâm cũng như nhận biết được cảm xúc của nhau; mâu thuẫn nhau ởnhiều vấn đề, chưa có sự tương đồng nhau ở nhận thức; chưa có sự nhận xét,đánh giá về nhau; chưa thực sự muốn khám phá, tìm hiểu về nhau

+ Về thái độ (Sự đồng cảm): Chưa thực sự có sự tin cậy, tin tưởng lẫnnhau, thiếu sự tôn trọng và chưa quan tâm, chia sẻ được với nhau; chưa có sựthông cảm, đồng cảm với nhau, chấp nhận lẫn nhau; chưa đặt mình vào vị trí,cương vị của người khác; không cùng chung suy nghĩ, cảm xúc, tình cảm;không bộc lộ, thể hiện trạng thái, thái độ giống nhau với cùng một vấn đề,một sự kiện xẩy ra

+ Về hành vi (Sự phối hợp): Có sự phối hợp với nhau rất thấp, chưa sẵnsàng hợp tác, phối hợp với nhau; thậm chí không muốn phối hợp, hợp tác vànếu phối hợp, hợp tác với nhau thì luôn dè dặt, e dè, đề phòng; chưa có sự chia

sẻ, hỗ trợ, giúp đỡ, bổ sung cho nhau; chưa thực sự ủng hộ, tạo cơ hội, điềukiện giúp nhau phát triển ý tưởng của mỗi cá nhân; chưa thiết lập được mốiquan hệ; chưa thoải mái, tự nhiên, chủ động trao đổi, phản hồi với nhau; thiếu

sự hòa hợp, thống nhất, đồng thuận, đồng bộ, ăn ý; chưa giải thích, thuyếtphục, biện hộ và bảo vệ ý kiến của nhau; không phát huy được trí tuệ, sứcmạnh của nhau; đảm bảo chất lượng, hiệu quả hoạt động chung ở mức thấp.

- Hai là: Mức độ cấp 2 (Mức độ tương hợp tâm lý trung bình)

+ Về nhận thức (Sự hiểu biết): Sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp đã

có sự hiểu biết về nhau, nhận biết tính cách của nhau cũng như nhu cầu, nhậnthức, hành động của nhau, nhưng còn hời hợt, bề ngoài; bước đầu đã có sựbộc lộ, trao đổi thông tin với nhau; đã có sự nhận xét, đánh giá về nhau, tuynhiên vẫn còn chưa sâu sắc; đã có sự khám phá, tìm hiểu về nhau, tuy nhiên,mức độ chưa cao

+ Về thái độ (Sự đồng cảm): Đã có sự đồng cảm tương đối về một sốvấn đề; đã cảm nhận và phản ứng tương đồng nhau về một số nội dung thôngtin, tuy nhiên, chưa đến mức thấu hiểu hết những ẩn chứa bên trong của ngônngữ, cử chỉ, hành vi của nhau; chưa hoàn toàn tin tưởng, tin cậy nhau, chia sẻvới nhau trong mọi công việc; đã có sự tôn trọng lẫn nhau, quan tâm lẫn nhau;thông cảm với nhau, chấp nhận lẫn nhau nhất định; bước đầu đã biết đặt mìnhvào vị trí, cương vị của người khác để hiểu được cảm xúc, tình cảm của họ;

đã bộc lộ cùng chung suy nghĩ, cảm xúc, tình cảm, thể hiện trạng thái, thái độgiống nhau đối với cùng một vấn đề, một sự kiện, hiện tượng xẩy ra, tuynhiên còn chưa sâu sắc

+ Về hành vi (Sự phối hợp): Bước đầu đã thể hiện tinh thần sẵn sànghợp tác, phối hợp với nhau; đã có sự chia sẻ, hỗ trợ, giúp đỡ, bổ sung chonhau; ủng hộ, tạo cơ hội, điều kiện giúp nhau phát triển ý tưởng của mỗi cánhân; bước đầu đã thể hiện cùng suy nghĩ, bàn bạc, thảo luận với nhau trướckhi ra quyết định; đã có sự thoải mái, tự nhiên, chủ động trao đổi, phản hồivới nhau về một số vấn đề nhất định; bước đầu thể hiện sự hòa hợp, thốngnhất, đồng thuận; có sự giải thích, thuyết phục, biện hộ và bảo vệ ý kiến củanhau; phát huy được trí tuệ, sức mạnh của nhau và đảm bảo chất lượng, hiệu