Phát triển công chúng báo điện tử qua fanpage (khảo sát trên fanpage thanhnien vn và tuoitre vn từ 1 2017 đến 8 2017)

Nắm bắt được xu hướng này, nhiều tờ báo điện tử tại Việt Nam đã bắt đầu áp dụng việc ứng dụng Facebook vào hoạt động bằng cách lập Fanpage chính thức và cập nhật dẫn tin tức từ tờ báo củ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

TRỊNH MỸ HƯỜNG

PHÁT TRIỂN CÔNG CHÚNG BÁO ĐIỆN TỬ QUA FANPAGE

(Khảo sát trên Fanpage Thanhnien.vn và Tuoitre.vn từ 1/2017 đến 8/2017)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ

Hà Nội – 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

TRỊNH MỸ HƯỜNG

PHÁT TRIỂN CÔNG CHÚNG BÁO ĐIỆN TỬ QUA FANPAGE

(Khảo sát trên Fanpage Thanhnien.vn và Tuoitre.vn từ 1/2017 đến 8/2017)

Mã số : 60320101

Chuyên ngành: Báo chí học

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ

Người hướng dẫn khoa học: TS LÊ THỊ NHÃ

Hà Nội – 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi dưới

sự hướng dẫn của TS Lê Thị Nhã và chưa từng được công bố trong bất kỳ công jtrình nào khác

Hà Nội, ngày 27 tháng 11 năm 2017

Tác giả luận văn

Trịnh Mỹ Hường

Xin chân thành cảm ơn lớp Cao học báo chí K18 - Khoa Báo chí Truyền thông, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội, bạn Lê Tuấn Dung, chị Trần Thị Tuyết, bạn Cao Lệ Quyên…cùng các thành viên trong lớp ; đồng gửi lời

cảm ơn đến anh Lê Việt – Phóng viên báo Tiền Phong đã giúp tôi rất nhiều trong quá trình khảo sát thực nghiệm phục vụ nghiên cứu luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè đã chia sẻ khó khăn, động viên và tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành luận văn

Tác giả luận văn

Trịnh Mỹ Hường

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN CÔNG CHÚNG BÁO ĐIỆN TỬ QUA FANPAGE 13

1.1 Khái niệm Báo điện tử, Facebook, Fanpage 13

1.1.1 Khái niệm báo điện tử và đặc điểm báo điện tử 13

1.1.2 Khái niệm Facebook và đặc điểm của Facebook 16

1.1.3 Khái niệm Fanpage và đặc điểm của Fanpage 20

1.2 Sự phát triển của Facebook tại Việt Nam và quy định của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam về mạng xã hội 21

1.2.1 Sự phát triển của Facebook tại Việt Nam 21

1.2.2 Nhân tố ảnh hưởng đến thói quen đọc tin tức trên Facebook của công chúng 23

1.2.3 Quy định của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam về quyền và nghĩa vụ khi sử dụng mạng xã hội của tổ chức và cá nhân 32

1.3 Công chúng truyền thông hiện đại, công chúng báo điện tử và công chúng trên mạng xã hội 35

1.3.1 Công chúng truyền thông hiện đại 35

1.3.2 Công chúng báo điện tử và vai trò phát triển công chúng báo điện tử 37

1.3.3 Công chúng trên mạng xã hội 43

1.3.4 Vai trò của việc sử dụng mạng xã hội Facebook trong việc phát triển công chúng của báo điện tử 44

Tiểu kết chương 1 49

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG CHÚNG BÁO ĐIỆN TỬ QUA FANPAGE THANHNIEN.VN VÀ TUOITRE.VN 50

2.1 Giới thiệu báo Thanhnien.vn, Tuoitre.vn 50

2.1.1 Giới thiệu Thanhnien.vn 50

2.1.2 Giới thiệu Tuoitre.vn 51

2.2 Thực trạng sử dụng hình thức và nội dung trên Fanpage để tiếp cận công chúng của Thanhnien.vn và Tuoitre.vn 53

2.2.1 Cách thức phát triển về hình thức trên Fanpage để tiếp cận công chúng của

Thanhnien.vn và Tuoitre.vn 53

2.2.2 Cách thức phát triển về nội dung trên Fanpage để tiếp cận công chúng của Fanpage Thanhnien.vn và Tuoitre.vn 65

2.3 Hiệu quả của phát triển công chúng qua Fanpage của Thanhnien.vn và Tuoitre.vn 76

2.3.1 Đưa Facebook trở thành một kênh thông tin mới của toà soạn đến với công chúng 76

2.3.2 Tăng số lượng công chúng (Fans) trên Fanpage 77

2.3.3 Tương tác của công chúng trên Fanpage Thanhnien.vn và Tuoitre.vn 79

2.3.4 Tăng lượt truy cập cho 2 tờ báo điện tử Thanhnien.vn và Tuoitre.vn 81

2.3.5 Tăng doanh thu cho toà soạn 87

2.4 Đánh giá chung thực trạng sử dụng Fanpage Facebook của Thanhnien.vn và Tuoitre.vn để phát triển công chúng 88

Tiểu kết chương 2 90

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN CÔNG CHÚNG QUA FANPAGE CHO BÁO ĐIỆN TỬ VIỆT NAM HIỆN NAY 91

3.1 Những vấn đề đặt ra khi phát triển công chúng qua Fanpage 91

3.1.1 Duy trì hoạt động Fanpage và lượng công chúng đã tiếp cận được 91

3.1.2 Quản lý công chúng trên Fanpage – Bài toán khó 92

3.1.3 Các cơ báo báo điện tử chưa xây dựng được đội ngũ chuyên trách chuyên nghiệp 95

3.1.4 Thách thức với sự phát triển của Facebook 96

3.2 Giải pháp trong vấn đề phát triển công chúng qua Fanpage báo điện tử cho báo điện tử tại Việt Nam hiện nay 97

3.2.1 Xây dựng một đội ngũ biên tập viên chuyên nghiệp và am hiểu về Facebook trong toà soạn báo 97

3.2.2 Thường xuyên cử các chuyên trách tham gia các lớp kỹ năng đào tạo của Facebook 98

3.2.3 Đánh giá, phân tích hiệu quả phát triển công chúng trên Fanpage định kỳ để có những chiến lược mới 99

3.2.4 Luôn nâng cao chất lượng hình thức, nội dung trên Fanpge 102

3.2.5 Đăng bài đúng thời điểm và nâng cao chất lượng đường truyền kỹ thuật 104

3.2.6 Đầu tư kinh phí cho quảng cáo trên Facebook 105

3.2.7 Phải có chiến lược thử nghiệm cho các tính năng mới của Facebook 107

3.2.8 Tăng cường công tác quản lý và kết hợp cùng Facebook để đưa ra những giải pháp hiệu quả trong việc quản lý công chúng 109

Tiểu kết chương 3 111

KẾT LUẬN 112

TÀI LIỆU THAM KHẢO 114

PHẦN PHỤ LỤC 119

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH VÀ BIỂU ĐỒ

Hình 1.1: Thống kê người dùng mạng xã hội của hãng nghiên cứu Statista (7/2017) 17

Hình 1.2: Thống kê và dự báo số lượng người dùng Facebook tại Việt Nam 21

Hình 1.3: Thống kê số lượng người dùng trên Facebook qua trang https://www.facebook.com/ads/audience-insights của Facebook được sử dụng cho những tài khoản quảng cáo trên Facebook 22

Hình 1.4: Thống kê số người sử dụng Facebook bằng điện thoại di động 23

Biểu đồ 1.5: Kết quả khảo sát thiết bị được người dung truy cập Facebook nhiều nhất 24

Biểu đồ 1.6: Thống kê khảo sát tần suất số lần sử dụng Facebook của độc giả 25

Biểu đồ 1.7: Thống kê khảo sát thời điểm sử dụng Facebook của độc giả 25

Biểu đồ 1.8: Thống kê khảo sát tần suất đọc các link tin tức báo chí thông qua Facebook 26 Biểu đồ 1.9: Thống kê khảo sát hình thức tiếp nhận và chia sẻ tin tức của độc giả 26 Hình 2.1: Fanpage Thanhnien.vn đã được Facebook chứng thực 54

Hình 2.2: Fanpage Tuoitre.vn đã được Facebook chứng thực 54

Hình 2.4: Hình dại diện Fanpage thanhnien.vn năm 2010 và 2015 56

Hình 2.5: Hình đại diện Fanpage Tuoitre.vn năm 2011 và 2017 56

Hình 2.6: Ảnh bìa Thanhnien.vn 57

Hình 2.7: Ảnh bìa của Tuoitre.vn đang dùng là video 57

Hình 2.8: Ảnh bìa của Thanhnien.vn quảng cáo cho Pepsi (12/2016) 58

Hình 2.9: Ảnh bìa của Tuoitre.vn quảng bá cho sự kiện 10.000 bước chân kết hợp cùng đơn vị tài trợ Vinamilk 59

Hình 2.10: Thống kê số lượng post và hình thức post trên Fanpage Thanhnien.vn từ tháng 1/1017 đến tháng 8/2017 60

Hình 2.11: Thống kê số lượng post và hình thức post trên Fanpage Tuoitre.vntừ tháng 1/1017 đến tháng 8/2017 60

Hình 2.12: Hình thức Video và video live tream trên Fanpage Thanhnien.vn 62

Hình 2.13: Các tin tức được đăng tải bằng hình thức hình ảnh trên Tuoitre.vn 63

Hình 2.14: Thống kê thời gian post bài theo khung giờ của Thanhnien.vn theo Fanpagekamar 64

Biểu đồ 2.15: Thống kê khảo sát về tin tức mà độc giả quan tâm trên Fanpage 66

Hình 2.16: Hình ảnh nội dung dẫn dắt khi hiển thị trên điện thoại di động của Fanpage Thanhnien.vn và Tuoitre.vn 69

Hình 2.17: Hashtag sử dụng trên Fanpage Thanhnien.vn và Tuoitre.vn 73

Biểu đồ 2.18: Thống kê khảo sát của độc giả khi lựa chọn Fanpage để đọc tin tức trên Facebook 77

Hình 2.19: Số lượng Fans (công chúng) tăng trên Fanpage Thanhnien.vn từ tháng 1 - 8/2017 78

Hình 2.20: Số lượng Fans (công chúng) tăng trên Fanpage Tuoitre.vn từ tháng 1 - 8/2017 78

Hình 2.21 Thống kê tương tác của công chúng trên Thanhnien.vn từ tháng 1 – 8/2017 79

Hình 2.22: Thống kê tương tác của công chúng trên Tuoitre.vn từ tháng 1 – 8/2017 80

Biểu đồ 2.23 Số lượng truy cập vào website Thanhnien.vn 82

Biểu đồ 2.24: Nguồn đem lại truy cập đế website Thanhnien.vn 82

Hình 2.25: Nguồn truy cập đến từ các site liên kết của Thanhnien.vn 83

Biểu đồ 2.26: Nguồn truy cập đến từ mạng xã hội của Thanhnien.vn 83

Biểu đồ 2.27: Số lượng truy cập vào website Tuoitre.vn 84

Biểu đồ 2.28: Nguồn đem lại truy cập đến website Tuoitre.vn 84

Hình 2.29 Nguồn truy cập đến từ site liên kết Tuoitre.vn 85

Biểu đồ 2.30 Nguồn truy cập đến từ mạng xã hội Tuoitre.vn 85

Hình 3.1 Một số quy định của Thanhnien.vn dành cho độc giả trên Fanpage 94

Hình 3.2 Các báo điện tử hoàn toàn có thể nhắm đến công chúng của các tờ báo khác 106

Biểu đồ 3.3 Thống kê việc sử dụng links và Instant Articles của một số hãng thông tấn trên thế giới 108

Hình 3.4: Một trong những kêu gọi trên trang Facebook Việt Nam về vấn đề ngăn chặn phát tán tin giả sau đó được Tuoitre.vn đưa lại lên Fanpage 110

đó, theo thống kê của Facebook công bố tháng 7 năm 2017, Việt Nam hiện có khoảng 40 - 45 triệu người dùng Facebook, trung bình mỗi ngày, người dùng bỏ ra khoảng 2,5 giờ để truy cập mạng xã hội này Đó là một con số không hề nhỏ và tỷ lệ thuận với con số đó là sự lan truyền theo cấp số nhân của các thông tin trên mạng xã hội Facebook

Sự phát triển như vũ bão và sức lan tỏa kỳ diệu của mạng xã hội Facebook

đã tạo ra những thay đổi lớn trong cách công chúng tiếp cận và trao đổi thông tin

Có nhiều tiện ích mà Facebook mang lại cho người dùng: Thông tin nhanh, khối lượng thông tin phong phú, được cập nhật liên tục, có nhiều tiện ích về giải trí…Bên cạnh đó, một khía cạnh quan trọng làm thay đổi hình thức giao tiếp giữa các cá nhân, giữa các nhóm công chúng với nhau đó là khả năng kết nối, tạo liên kết

dễ dàng, thuận tiện, cập nhật nhanh và không bị giới hạn bởi chiều không gian Chính vì vậy, trong thời đại được gọi là “Thế giới phẳng” này, không thể phủ nhận rằng, các hình thức giao tiếp của báo chí đặc biệt là báo điện tử với công chúng cũng đang bị tác động và thay đổi mạnh mẽ

Trong những năm qua, Facebook không chỉ là kênh giải trí và kết nối thông tin cá nhân mà còn là nơi phản ánh quan điểm của dư luận trước những vấn đề nóng của xã hội hiện nay liên quan đến chính trị, kinh tế, y tế, giáo dục, pháp luật…từ đó trở thành một diễn đàn phản ánh dư luận xã hội và trong nhiều trường hợp, sự lan tỏa của Facebook ban đầu là ảo song cuối cùng lại tác động đến báo chí truyền thông chính thống, khiến các cơ quan phải lưu tâm và tham khảo Chính vì vậy, để tồn tại và phát triển, báo chí phải tự thích nghi với môi trường mới và cập nhật các

2

phương tiện truyền thông mới để tối ưu hóa việc tiếp nhận thông tin của mình tới công chúng Trên thế giới, các tập đoàn truyền thông lớn như AP, Thời báo NewYork, BBC, CNN đang cố gắng kết nối với các mạng xã hội để giúp người sử dụng có thể chia sẻ, trao đổi, bình luận một cách dễ dàng hơn với bạn bè Hãng tin tức CNN cũng đã kết nối chuyên mục chính trị “The Forum” với Facebook cho phép mọi người trao đổi ý kiến về các cuộc tranh luận tổng thống và giúp họ xem được các bình luận của bạn bè Ông KC Estenson, giám đốc điều hành CNN.com nói: “Việc kết nối giúp đưa CNN.com tới nơi công chúng tụ tập và chia sẻ suy nghĩ với nhau” Nếu biết dùng đúng cách, mạng xã hội Facebook sẽ trở thành một công

cụ vô cùng hữu hiệu để báo chí nâng cao hiệu quả khai thác công chúng

Ngoài ra, tính đến năm 2017 tại Việt Nam với 112 báo điện tử, 23 tạp chí điện tử và 258 trang thông tin điện tử tổng hợp của các cơ quan báo chí nên việc để công chúng tiếp cận thông tin đến tờ báo của mình là một điều hết sức khó khăn Trong khi đó sự phát triển của Facebook trong việc chia sẻ trực tiếp các thông tin đăng tải, công chúng sẽ có xu hướng đọc trực tiếp trên đó thay vì vào trực tiếp một trang báo điện tử nào đó để đọc và tìm kiếm thông tin làm cho thói quen đọc bảo của công chúng đang có sự thay đổi

Nắm bắt được xu hướng này, nhiều tờ báo điện tử tại Việt Nam đã bắt đầu áp dụng việc ứng dụng Facebook vào hoạt động bằng cách lập Fanpage chính thức và cập nhật dẫn tin tức từ tờ báo của mình trực tiếp lên Fanpage như: Tuổi trẻ online, Thanh niên online, Dân trí, VnExpress, Tiền phong online, Vietnamnet… Trong đó một số tờ báo điện tử đã áp dụng rất thành công trong việc ứng dụng Fanpage Facebook để nâng cao hiệu quả tiếp nhận thông tin đến với công chúng như Fanpage Thanhnien.vn với hơn 1,3 triệu người sử dụng, Tuổi trẻ online với hơn 2 triệu người sử dụng, VnExpress với hơn 2,7 triệu người sử dụng

Tuy nhiên, mạng xã hội Facebook mang nhiều điểm lợi cho người dùng song cũng như “con dao hai lưỡi”, nếu không biết cách sẽ gây phản tác dụng Bên cạnh

đó, không phải tờ báo điện tử nào cũng đánh giá đúng vai trò và sức mạnh của việc ứng dụng Facebook và không phải tờ báo điện tử nào lập Fanpage cũng thu hút

3

được công chúng Câu hỏi đặt ra là Fanpage Facebook hiện nay đang được báo điện

tử ứng dụng như thế nào? Mỗi cá nhân ở xã hội dường như đã quen với việc chia sẻ

và kết nối trên Facebook, các trang thông tin điện tử cũng đang dành nhiều đầu tư cho việc đẩy mạnh Facebook để tăng lượng truy cập cho website của họ, vậy các tờ báo điện tử đã và đang làm gì để tận dụng khối cộng đồng to lớn trên mạng xã hội phổ biến nhất ở Việt Nam này cho mục đích phát triển công chúng của mình? Liệu thực sự đây có phải là một kênh tiếp cận công chúng hiệu quả và ưu việt đến đối tượng đích so với các kênh khác? Và các tờ báo điện tử Việt Nam hiện nay nên làm

gì để có thể thu hút được công chúng của mình qua Fanpage một cách tốt nhất?

Chính vì thế, để sử dụng có hiệu quả hình thức tiếp cận mới này nhằm thu hút và phát riển công chúng của mình, các tờ báo điện tử phải có những nghiên cứu định hướng một cách rõ ràng Đây cũng là lý do tác giả lựa chọn đề tài “Phát triển công chúng báo điện tử qua Fanpage” làm luận văn thạc sỹ nhằm đưa ra cái nhìn tổng quát nhất về hình thức thu hút và phát riển công chúng mới của báo điện tử hiện nay Đồng thời, thông qua đó, tác giả đưa ra một số khuyến nghị và giải pháp

để nâng cao hiệu việc phát triển công chúng qua Fanpage của các tờ báo điện tử, phù hợp với xu hướng cũng như đem lại hiệu quả tối ưu Đây là đề tài mang tính ứng dụng thực tiễn rất cao trong thời điểm hiện tại và thực sự cần thiết trong việc ứng dụng các phương thức tiếp cận công chúng mới và nâng cao hiệu quả đưa thông tin đến với công chúng của báo điện tử Việt Nam hiện nay

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới

Ngày nay Facebook nói riêng và mạng xã hội nói chung đang làm mưa, làm gió trong các hoạt động truyền thông và truyền tải tin tức với các dịch vụ, ứng dụng được thực thiện nhanh chóng, nhấn mạnh vào sự kết nối và hợp tác Mạng xã hội đã

và đang thay đổi phương thức kết nối và tương tác công chúng theo một cách rất riêng, đồng thời tạo nên một sức hút kỳ diệu đối với các nhà nghiên cứu Qua thống

kê của tác giả, có khá nhiều công trình trên thế giới nghiên cứu về vấn đề này:

4

Cuốn sách của tác giả David KirkPatrick (2011), Mark Zuckerberf CEO của

năm 2010 – Hiệu hứng Facebook và cuộc Cách mạng toàn cầu của Mạng xã hội,

Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội là câu chuyện lịch sử ra đời và phát triển đầy lôi cuốn của Facebook David KirkPatrick là biên tập viên cao cấp chuyên viết về mảng công nghệ, máy tính và những tác động của Internet đối với xã hội của tạp chí Fortune Cuốn sách mang đến những cái nhìn rõ nét về Facebook thông qua việc mô

tả chân thực và chi tiết những sóng gió mà Facebook phải vượt qua, từ đó đưa ra những phân tích sâu sắc về sự ảnh hưởng của mạng xã hội với nhân loại

Ra mắt động giả vào giữa năm 2013, cuốn sách của tác giả Dave Kerpen

(2013), Likeable Social Media (Truyền thông xã hội), Nhà xuất bản Alpha Books,

Hà Nội khẳng định mạng xã hội đang trở thành một xu thế tất yếu trong ngành tiếp thị trực tuyến Với việc truyền thông mạng xã hội, dường như khoảng cách về thời gian, không gian dường như không giới hạn, tính tương tác hai chiều cao Cuốn sách hé lộ những bí mật thú vị của Dave Kerpen trong việc xây dựng một thương hiệu thông qua 18 chiến lược ngắn gọn giúp tạo nên một phương thức tương tác người dùng có sức hấp dẫn thông qua tuyền thông xã hội trực tuyến

Hai tác giả Kipp Bodnar & Jeffrey L.Cohen cùng cuốn sách Cẩm nang

truyền thông xã hội B2B, Nhà sách Việt, Hà Nội sẽ trao cho những người làm

marketing những chiến thuật trong truyền thông xã hội, sự hiểu biết để viết ra nội dung sâu sắc, cách phân tích dữ liệu và các phương pháp báo cáo; tất cả sẽ đưa bạn lên trình độ đỉnh cao về marketing B2B Đây là cuốn sách nghiêng về thực hành, với các bước chỉ dẫn chi tiết, bài bản

Ngoài ra còn rất nhiều nghiên cứu của các tác giả khác trên thế giới như:

- Holly Korda & Zena Itani (2013), Harnessing social media for health

promotion and behavior change (Sử dụng mạng xã hội trong các chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi và nâng cao sức khỏe), SASE journals

- Gary Vaynerchuk (2010) Đam mê khám phá – Kiến tạo thành công từ sức

mạnh của truyền thông Mạng xã hội, NXB Lao động xã hội

5

Có thể thấy mạng xã hội đang trở thành một đề tài thu hút nhiều sự quan tâm nghiên cứu của các học giả trên thế giới Tuy nhiên chủ yếu nội dung về mạng xã hội được tìm thấy trong các cuốn sách đều hướng tới nội dung thương mại nhằm xây dựng các chiến lược và cách thức đểt tiếp thị và quảng cáo hiệu quả trên mạng

xã hội

2.2 Lịch sử nghiên cứu tại Việt Nam

Tại Việt Nam, nghiên cứu về ứng dụng mạng xã hội trong công tác truyền thông và hoạt động báo chí từ khoảng 10 năm trở lại đây đã trở thành mối quan tâm của rất nhiều học giả Có thể tìm thấy rất nhiều công trình nghiên cứu, luận văn, khóa luận, bài báo khoa học, tham luận hội nghị…tập trung vào các vấn đề liên quan đến việc ứng dụng mạng xã hội trong các hoạt động truyền thông và báo chí Một số tác phẩm như “Truyền thông Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa” của

TS Lưu Hồng Minh, “Báo chí truyền thông hiện đại” của PGS.TS Nguyễn Văn Dũng, “Mạng xã hội với giới trẻ thành phố Hồ Chí Minh” của TS Nguyễn Thị Hậu,

và dặc biệt cuốn “Báo chí và mạng xã hội” do TS Đỗ Chí Nghĩa chủ biên đã cung cấp cơ sở thực tiễn về truyền thông và báo chí trong bối cảnh hiện đại, trong đó bao gồm việc đề cập đến các hình thức truyền thông mới như mạng xã hội

Trong cuốn “Mạng xã hội với giới trẻ thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn Thị Hậu đã đưa ra những lý thuyết về mạng xã hội sát với thực tiễn hiện nay Làm rõ khái niệm về mạng xã hội, đặc điểm, quá trình hình thành, phát triển của mạng xã hội ở Việt Nam nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng Tác giả đã đưa ra những câu hỏi thảo luận khá lý thú nhưng cũng khá phức tạp về việc quản lý các mạng xã hội ảo như thế nào và làm sao để phát huy được mặt tích cực của loại hình tổ chức “ảo” phục vụ cho xã hội “thực” Từ việc phân tích thực tiễn tình hình sử dụng mạng xã hội ở giới trẻ thành phố Hồ Chí Minh, tác giả đã đưa ra những ưu nhược điểm của hình thức giao tiếp này và khẳng định rằng giá trị của mạng xã hội phụ thuộc vào người sử dụng nó bởi xét cho cùng mạng xã hội là một công cụ để con người giao tiếp và chia sẻ thông tin trong bối cảnh công nghệ cao và thế giới phẳng

6

Còn cuốn sách “Báo chí và mạng xã hội” do TS Đỗ Chí Nghĩa chủ biên lại đưa

ra những nhận định và đánh giá về sự tác động qua lại giữa mạng xã hội và báo chí chính thống trên cơ sở phân tích bản chất của mạng xã hội và những đặc thù của mạng xã hội ở Việt Nam

Bên cạnh đó, nhiều đề tài luận văn, khóa luận tốt nghiệp trong nước nghiên cứu

về Facebook và mạng xã hội trong mối liên hệ với truyền thông, báo chí như:

- Hoàng Thị Hải Yến (2012), Trao đổi thông tin trên mạng xã hội của giới trẻ

Việt Nam từ 2010 đến năm 2011 – Thực trạng và giải pháp (Khảo sát mạng Facebook, zingme và Go.vn), Luận văn Thạc sĩ, Khoa báo chí & truyền

thông – ĐHKHXH&NV, ĐH Quốc gia Hà Nội Ngoài việc làm rõ những vấn

đề lý thuyết chung về mạng xã hội, luận văn đã chỉ ra những mặt tích cực và tiêu cực khi giới trẻ tham gia vào mạng xã hội Đồng thời luận văn cũng đưa

ra các kinh nghiệm, giải pháp và mô hình trong vấn đề quản lý giới trẻ Việt Nam sử dụng mạng xã hội

- Lê Minh Thanh (2010), Truyền thông cá nhân trong xu thế bùng nổ thông tin

hiện nay, Luận văn Thạc sĩ, Khoa báo chí & truyền thông – ĐHKHXH&NV,

ĐH Quốc gia Hà Nội Nội dung của luận văn tập trung nghiên cứu về mặt nội dung và hình thức thông tin trên blog và mạng xã hội chủ yếu ở Việt Nam

- Trần Thị Oanh (2013), Báo chí trực tuyến với việc sử dụng thông tin trên

mạng xã hội, Khóa luận tốt nghiệp, Khoa báo chí & truyền thông –

ĐHKHXH&NV, ĐH Quốc gia Hà Nội Khóa luận đã làm rõ các vấn đề, mối quan hệ, vai trò của mạng xã hội đối với báo chí và ngược lại trong việc sử dụng thông tin trên mạng xã hội Bên cạnh đó, khóa luận đưa ra được những giải pháp, phương thức để báo chí có thể tận dụng được những mặt tích cực của mạng xã hội

- Nguyễn Thị Minh Thu (2014), Sử dụng mạng xã hội Facbeook để quảng bá

hình ảnh cho báo trực tuyến, Khóa luận tốt nghiệp, Khoa báo chí & truyền

thông – ĐHKHXH&NV, ĐH Quốc gia Hà Nội Khóa luận bước đầu đã

7

nghiên cứu trực tiếp đến hoạt động Fanpage của báo trực tuyến ở góc độ quảng bá hình ảnh, đồng thời cũng đã đề cập đến một số vấn đề của việc sử dụng thông tin trên mạng xã hội hiện nay đối với báo trực tuyến

- Nguyễn Minh Hạnh (2013), Báo điện tử với việc khai thác và sử dụng thông

tin trên diễn đàn, mạng xã hội, Khóa luận tốt nghiệp, Học viện Báo chí và

Tuyên truyền Khóa luận đã có những khảo sát bước đầu về vấn đề báo điện

tử với việc khai thác và sử dụng thông tin trên diễn đàn, mạng xã hội

- Chu Thị Hoài Thương (2011), Chia sẻ thông tin trên mạng xã hội Việt Nam

ảnh hưởng của nó tới sự phát triển của báo điện tử Việt Nam, Khóa luận tốt

nghiệp, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Khóa luận đã nghiên cứu và đánh giá sự phát triển của mạng xã hội hiện nay và sức ảnh hưởng của nó tác động đến báo điện tử

- Nguyễn Thị Cẩm Nhung (2011), Tác động của mạng xã hội đối với báo điện

tử ở nước ta hiện nay, Luận văn Thạc sĩ, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Luận

văn tập trung phân tích tác động của mạng xã hội đến ở các khía cạnh thu thập thông tin, nội dung thông tin và xu hướng tương tác đối với báo điện tử

- Dương Nam Hoàng (2013), Tác động của mạng xã hội đến việc xử lý thông

tin của báo điện tử Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc sĩ, Học viện Báo chí

và Tuyên truyền Ngoài hệ thống lý thuyết chung, luận văn đã phân tích, làm

rõ những tác động tích cực và tiêu cực của mạng xã hội đối với việc xử lý thông tin của báo điện tử

Ngoài ra, còn một số những bài báo được đăng tải trên một số tạp chí như Sự

vận động và phát triển của báo chí hiện đại trong môi trường hội tụ truyền thông

của tác giả Nguyễn Thành Lợi đăng trên Tạp chí Người làm báo số tháng 10,11,

12/2013; Tác động của truyền thông xã hội đối với báo chí của tác giả Nguyễn Thị

Trường Giang, tạp chí Tuyên giáo số 6 năm 2014

Nhìn chung, các nghiên cứu và sách viết về mạng xã hội trong nước và trên thế giới khá đa dạng và phong phú Song chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu đi sâu đánh giá hiệu quả của việc phát triển công chúng qua Fanpage đối với báo mạng

8

điện tử Do đó, có thể khẳng định đề tài có tính mới, không trùng lặp và tính thực tiễn rất cao song đây cũng sẽ là thách thức cho tác giả Tác giả hi vọng rằng đề tài

“Phát triển công chúng báo điện tử qua Fanpage” sẽ mang lại những góc nhìn mới

về một công cụ tiếp cận công chúng mới trong thời đại công nghệ số

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ thực trạng phát triển công chúng của báo điện tử qua hoạt động của Fanpage các tờ báo điện tử Phân tích, đánh giá, nhận xét thực trạng thu hút công chúng trong cách thức tổ chức, hình thức, hiệu quả tiếp cận công chúng của các Fanpage để tìm ra những thành công và hạn chế trong việc phát triển công chúng

Từ đó luận văn sẽ đưa ra các khuyến nghị, giải pháp nhằm giúp nâng cao hiệu quả thu hút và phát triển công chúng qua Fanpage cho báo điển tử Việt Nam hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, luận văn có những nhiệm vụ cụ thể sau:

- Xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn về vấn đề ứng dụng mạng xã hội Facebook trong việc tiếp cận và phát triển công chúng của báo điện tử Việt Nam hiện nay Qua đó thấy được mạng xã hội là một hình thức mới hữu ích

và quan trọng giúp công chúng tiếp cận thông tin báo điện tử nhanh hơn và đạt hiệu quả tốt hơn, đồng thời cũng giúp báo điện tử tiếp cận được nguồn công chúng mới tiềm năng

- Đi sâu nghiên cứu thực trạng hoạt động thông qua số liệu trực tiếp trên Fanpage để thu hút và phát triển công chúng của các tờ báo điện tử thông qua các Fanpage chính thức của 2 trang báo điện tử Thanhnien.vn và Tuoitre.vn

để tìm ra được những thành công, hạn chế Đồng thời khảo sát xu hướng tiếp cận thông tin của công chúng qua mạng xã hội Facebook bằng việc khảo sát, phân tích, nhận xét, đánh giá số liệu hoạt động cụ thể của các Fanpage

- Tham khảo cách thức thu hút và phát triển công chúng của các Fanpage báo điện từ hiệu quả trong nước, có sự đối chiếu, so sánh về cách thức tổ chức, hình thức hoạt động của các Fanpage có số lượng người sử dụng tương

9

đương Đồng thời đưa ra một số kinh nghiệm trên Fanpage của một số hãng thông tấn lớn trên thế giới Qua đó, rút kinh nghiệm và đưa ra khuyến nghị, giải pháp để nâng cao hiệu quả việc ứng dụng Facebook trong việc tiếp cận

và phát triển của báo điện tử

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là cách thức tiếp cận, thu hút và phát triển công chúng của báo điện tử thông qua Fanpage, khảo sát trên Fanpage chính thức của 2 trang báo điện tử: Tuoitre.vn, Thanhnien.vn

4.2 Phạm vi nghiên cứu đề tài

Phạm vi nghiên cứu luận văn là Fanpage của Thanhnien.vn, Tuoitre.vn Đây

là 2 tờ báo điện tử ứng dụng Fanpage hoạt động có hiệu quả tốt hiện nay với lượng người sử dụng lớn và tương tác tốt

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài của luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp phân tích tài liệu: Sưu tầm, phân tích, tổng hợp, hệ thống và

khái quát hóa những lý thuyết cũng như các công trình đã được đăng tải trên sách báo, tạp chí và những công trình nghiên cứu thực tiễn các các tác giả có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Từ đó tạo cơ sở nền tảng cho hoạt động nghiên cứu của đề tài

- Phương pháp phân tích nội dung: Phân tích nội dung trong thông tin số liệu

Fanpage của 2 trang báo điện tử Thanhnien.vn và Tuoitre.vn để thấy được thành công, hạn chế trong việc phát triển công chúng báo điện tử qua Fanpage

- Điều tra bằng bảng hỏi: Đề tài sẽ sử dụng phương pháp khảo sát điều tra

bằng 305 bảng hỏi đối với công chúng sử dụng mạng xã hội Facebook trên chính các Fanpage được nghiên cứu trong việc tiếp nhận các thông tin từ Facebook, vấn đề tiếp cận các thông tin từ các Fanpage so với vào trực tiếp báo điện tử Bên cạnh đó ghiên cứu, đánh giá xem công chúng có thường

10

xuyên theo dõi và tương tác trên các Fanpage không? Công chúng thích những nhóm nội dung gì? Công chúng đánh giá chất lượng nội dung của

Fanpage như thế nào?

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Đề tài sẽ tiến hành phỏng vấn sâu 3 nhóm đối

tượng là đại diện Facebook tại Việt Nam, Admin phụ trách Fanpage, phóng viên báo điện tử Nội dung của phiếu câu hỏi phỏng vấn sâu về các thông tin liên quan đến việc phát triển Fanpage của các đối tượng về việc ứng dụng

Fanpage như một hình thức mới để tiếp cận công chúng

- So sánh đối chiếu: Tác giả sẽ tiến hành so sánh đối chiếu cách thức hoạt

động giữa các Fanpage có lượng người sử dụng tương đương để đánh giá Fanpage nào hoạt động có hiệu quả đối với công chúng để có thể đưa ra các

giải pháp hoạt động cụ thể cho các Fanpage báo điện tử

Trên cơ sở dữ liệu đã có sẽ phân tích, tổng hợp và khái quát trong quá trình thực hiện nghiên cứu để hình thành những kết luận liên quan đến đề tài

6 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn bước đầu đề cập đến những lý luận về mạng xã hội Facebook và ứng dụng Facebook đối với việc phát triển công chúng báo điện tử Việt Nam hiện nay Luận văn cũng là tài liệu tổng quan về việc ứng dụng mạng xã hội Facebook như một hình thức tiếp cận công chúng mới đối với báo chí Bên cạnh việc đưa ra lý thuyết đã được nghiên cứu và công bố về mạng xã hội, luận văn còn triển khai nghiên cứu, phát triển một cách bài bản các nội dung liên quan đến kinh nghiệm thực tiễn nâng cao hiệu quả phát triển công chúng của báo điện tử hiện nay, từ đó gợi ra hướng phát triển hiệu quả cho hoạt động của các Fanpage báo điện tử hiện nay trong việc tiếp cận, thu hút công chúng trên mạng xã hội

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Về mặt thực tiễn, đề tài của luận văn mang tính ứng dụng cao trong giai đoạn công nghệ số bùng nổ như hiện nay Thông qua khảo sát, phân tích, đánh giá cụ thể,

11

xây dựng tài liệu có hệ thống về một hình thức truyền tải thông tin mới đến với công chúng phù hợp với xu thế của thời đại Đồng thời, thông qua đó, đưa ra khuyến nghị và giải pháp phù hợp nâng cao hiệu quả của hình thức tiếp cận công chúng mới, phục vụ cho sự phát triển công chúng của báo chí thông qua mạng xã hội nói chung và mạng xã hội Facebook nói riêng

Bên cạnh đó, đề tài sẽ là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cho đội ngũ nhà báo, cơ quan quản lý báo chí quan tâm đến việc ứng dụng các phương tiện tiếp cận công chúng mới trong thông tin

đó tác giả nêu ra vai trò của mạng xã hội Facebook đối với báo điện tử và ngược lại, qua đó khẳng định mạng xã hội Facebook là một công cụ hữu ích và quan trọng của báo điện tử giúp công chúng tiếp cận báo điện tử nhanh hơn và đạt hiện quả tốt hơn

Chương 2: Thực trạng phát triển công chúng qua Fanpage Thanhnien.vn và Tuoitre.vn

Nội dung chủ yếu của chương 2 là các số liệu thống kê, các dẫn chứng và các khảo sát cụ thể của Fanpage báo điện tử Tuổi trẻ online, Thanh niên online Tác giả phân tích thực trạng phát triển công chúng Facebook của báo điện tử qua 2 Fanpage này thông qua nghiên cứu cách thức tổ chức nội dung, hình thức thông tin, có sự so sánh đối chiếu giữa các Fanpage với các trang báo điện tử và giữa các Fanpage với nhau Đồng thời có sự khảo sát điều tra xã hội học đối với công chúng và phỏng vấn đội ngũ quản trị, phóng viên để từ đó nêu ra được những thành công, hạn chế trong việc thu hút và phát triển công chúng qua Fanpage báo điện tử Việt Nam hiện nay

13

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN CÔNG CHÚNG

BÁO ĐIỆN TỬ QUA FANPAGE 1.1 Khái niệm Báo điện tử, Facebook, Fanpage

1.1.1 Khái niệm báo điện tử và đặc điểm báo điện tử

Với sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật và công nghệ, Internet thực sự đem lại cho con người một cuộc các mạng thông tin khi đã làm thay đổi hoàn toàn phương thức truyển tải, tiếp nhận và trao đổi Khoảng cách không gian và thời gian bị phá vỡ hoàn toàn Với khả năng kết nối mở, Internet trở thành mạng thông tin lớn nhất thế giới, xuất hiện và tham gia trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Các dịch vụ và ứng dụng chạy trên nền Internet cũng không ngừng phát triển, tạo ra một kỷ nguyên thương mại điện tử và kỹ thuật số

Trong bối cảnh phát triển của khoa học kỹ thuật và Internet, đối với lĩnh vực thông tin, báo điện tử được công chúng đón nhận và xem như địa chỉ tin cậy và nhanh chóng nhất để tiếp nhận tin tức mới nhất trong đời sống xã hội Năm1992, trang báo điện tử đầu tiên trên thế giới Chicago Tribune ra đời đầu và nhanh chóng trở thành một trong những trang báo điện tử lớn nhất của Hoa Kỳ và là nhật báo chính của miền Trung Tây nước này

Tại Việt Nam, năm 1997, tạp chí Quê hương đã cho ra đời tờ báo trực tuyến đầu tiên Đây là tờ tạp chí của Uỷ ban về người Việt Nam ở nước ngoài trực thuộc

Bộ ngoại giao, phát hành số đầu tiên vào ngày 6/2/1997, chính thức khai trương ngày 3/12/1997 Tiếp nối là sự ra đời của hàng loạt các tờ báo điện tử khác như Vietnamnet.vn, Thanhnien.vn, dantri.com…

Về khái niệm báo điện tử, tại Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật báo chí Việt Nam số 12/1999, QH10, ngày 12/6/1999 có quy định về Báo điện tử Trong

đó quy định báo in (bao gồm báo, tạp chí, bản tin thời sự, bản tin thông tấn), báo nói (các chương trình phát thanh), báo hình (các chương trình truyền hình, chương trình nghe – nhìn thời sự được thực hiện bằng các phương tiện kỹ thuật khác nhau), báo điện tử (thực hiện trên mạng thông tin máy tính) bằng tiếng Việt, tiếng các dân tộc

14

thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài Theo đó, các trang thông tin điện tử chỉ được gọi là báo điện tử khi đã được Bộ Thông tin & Truyền thông Việt Nam cấp “Giấy phép hoạt động báo điện tử” [1]

Trong cuốn “Báo chí và đào tạo báo chí” của PGS.TS Nguyễn Đức Dũng (Nhà xuất bản Thông tấn, Hà Nội, 2010) cũng đã đưa ra cách hiểu chung nhất của các nhà nghiên cứu lý thuyết về Báo điện tử Theo đó, Báo điện tử là một loại hình báo chí “Được sinh ra từ sự phát triển vượt bậc về khoa học công nghệ thông tin; hoạt động được nhờ các phương tiện kỹ thuật tiên tiến số hoá, các máy tính nối mạng và các server, các phần mềm ứng dụng…” [5, tr.220]

Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Đức Dũng cũng trích dẫn quan niệm của Tiến

sỹ Báo chí Mark Dueze về Báo điện tử “Báo điện tử là hình thức báo chí kế tiếp thứ

tư sau báo in, báo nói, báo hình nhưng lại có những đặc điểm khác hẳn so với các loại hình báo chí truyền thống Báo điện tử sử dụng công nghệ cao như một nhân tố quyết định Các phóng viên báo điện tử phải lựa chọn phương tiện nào tốt nhất để đăng một câu chuyện (tính đa phương tiên), phải đặt ra một không gian, đường dẫn

để tạo sự tương tác giữa tác phẩm và công chúng (tính tương tác cao), phải cân nhắc

để kết nối, đồng thời mở rộng những câu chuyện, đưa người đọc từ không gian khác (tính siêu văn bản) [5, tr.221]

Theo TS Nguyễn Thị Trường Giang trong cuốn Báo mạng điện tử - Đặc trưng và phương pháp sáng tạo “Báo mạng điện trử là một loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức một trang web, phát hành trên mạng internet, có ưu thế trong chuyển tải thông tin một cách nhanh chóng, tức thời, đa phương tiện và tương tác cao [11, tr 11]

Như vậy “Báo điện tử là loại hình báo chí/phương tiện truyền thông đại

chúng ra đời muộn hơn truyền hình, phát thanh và báo in, có khả năng cung cấp thông tin sống động bằng chữ viết, âm thanh, hình ảnh chỉ trong vài phút đến vài giây, với số trang không hạn chế Báo điện tử hội tụ những ưu thế của báo in, báo nói, báo hình; sử dụng yếu tố công nghệ cao như một nhân tố quyết định, quy trình sản xuất và truyền tải thông tin dựa trên nền tảng của mạng Internet toàn cầu”

15

Mặc dù sinh sau đẻ muộn so với các loại hình báo chí khác nhưng sự ra đời của báo điện tử đã mở ra một cuộc cách mạng thông tin mới cho nền báo chí hiện đại Tại Việt Nam, báo điện tử đã nhanh chóng phát triển về số lượng, chất lượng và ngày khẳng định được vị trí của mình trong đời sống báo chí, đời sống xã hội của đất nước, tạo nên một mạng thông tin sôi động Nhờ những đặc điểm thế mạnh của mình, báo điện tử đã có những bước bứt phá trong môi trường thông tin cạnh tranh sôi động như hiện nay:

Trước hết, đặc điểm của báo điện tử đó chính là tính thời sự, thông tin được cập nhật nhanh, nội dung phong phú và đa dạng Tất cả các thông tin nóng hổi nhất

sẽ được cập nhật một cách nhanh chóng nhất để đáp ứng nhu cầu độc giả Là loại hình báo chí phát triển song hành cùng với sự phát triển công nghệ, ngày nay, chỉ cần có kết nối Internet, người ta có thể đọc báo mạng điện tử trên nhiều thiết bị di động như máy tính, điện thoại di dộng, máy tính bảng… ở bất cứ nơi đâu và vào bất

kì thời điểm nào Bên cạnh đó, những thông tin được đăng tải trên báo điện tử được trải rộng trên mọi lĩnh vực từ kinh tế chính trị đến lĩnh vực văn hoá xã hội, công chúng có thể tìm được những thông tin họ muốn một cách đơn giản và dễ dàng bằng một cú click chuột

Thứ hai, báo điện tử có khả năng tích hợp đa phương tiện: văn bản, hình ảnh tĩnh, đồ hoạ, âm thanh, video, hình ảnh động, các chương trình tương tác…giúp tác phẩm báo chí trở nên đa dạng, hấp dẫn, thu hút công chúng hơn so với các loại hình truyền thống

Thứ ba, báo điện tử là một kho lưu trữ thông tin, dữ liệu khổng lồ, gần như là không giới hạn, tạo điều kiện cho người sử dụng tra cứu, tìm hiểu Nhờ đó, báo điện

tử mang đến cho bạn đọc sự chủ động về chọn cách tiếp nhận thông tin, nội dung thông tin, thời gian tiếp cận…chỉ bằng những thao tác đơn giản trên thiết bị

Thứ tư, báo điện tử có tính liên kết cao Có thể thấy, một bài viết trên báo điện tử có thể tạo các đường dẫn liên kết link với những bài báo khác, thông tin khác, tạo nên một hệ thống thông tin có tính xuyên suốt, dài kỳ, thuận tiện cho độc giả trong việc theo dõi thông tin hoặc tìm hiểu các tin tức liên quan đến vấn đề

16

Thứ năm, tính tương tác chính là một trong những lợi thế quan trọng giúp phân biệt Báo điện tử với các loại hình báo chí khác Khi yếu tố tương tác tích hợp vào báo chí trực tuyến, nó trở thành đặc trưng để gọi tên và phân biệt báo điện tử với các loại hình báo chí truyền thống Báo điện tử cho phép công chúng tham dự nhiều hơn và trở thành một phần quan trọng ngay khi họ click chuột vào một đường dẫn trên trang báo Tính tương tác của báo điện tử trao cho công chúng quyền kiểm soát dòng thông tin chảy xunh quanh mình Nó kết nạp công chúng thành một phần của diễn biến thông tin, làm tăng khả năng chủ động theo dõi hoặc tìm kiếm của họ với những nội dung mà họ muốn Tính tương tác tạo điều kiện cho công chúng tham gia sản xuất thông tin một cách phi tuyến tính với nhiều phương thức khác nhau Tính tương tác mang lại tiềm năng phát triển mối quan hệ bền chặt và tin cậy giữa báo điện tử và công chúng

Có thể thấy, những đặc điểm thế mạnh cơ bản trên đây chính là những lợi thế cạnh tranh cho báo điện tử trong cuộc chạy đua thông tin Tuy nhiên hiện nay, thực

tế cho thấy không phải tờ báo điện tử nào cũng phát huy được hết thế mạnh của mình Bên cạnh đó, sự ra đời của các kênh truyền thông xã hội, đặc biệt là mạng xã hội Facebook khiến cho cuộc đua cạnh tranh thông tin và tiếp cận công chúng càng trở nên gay cấn Vậy các trang báo điện tử cần làm gì để có thể tiếp tục phát triển và phát huy được những lợi thế của mình? Chỉ có tờ báo điện tử nào nhận thức được thế mạnh của báo điện tử cùng thời thế phát triển và phát huy nó một cách hiệu quả thì mới có thể cạnh tranh thắng lợi với các tờ báo khác mặc dù cùng loại hình hay khác loại hình

1.1.2 Khái niệm Facebook và đặc điểm của Facebook

Chúng ta đang sống trong một thế giới toàn cầu hoá, “một thế giới phẳng”, kỉ nguyên của kĩ thuật số, khoa học và công nghệ phát triển như vũ bão, con người nỗ lực không mệt mỏi để phát minh ra những sáng chế, những công cụ phục vụ, đáp ứng nhu cầu vô tận của nhân loại Trong đó, internet nói chung và các mạng xã hội nói riêng là những công cụ vô cùng tiện ích Facebook, một mạng xã hội tuy ra đời muộn hơn một số bậc tiền bối như: Myspace, Yahoo!Blog,…nhưng nó đã nhanh

17

chóng trở thành một mạng xã hội khổng lồ, số một thế giới, thu hút hàng tỉ người tham gia, lấn át các đối thủ Chỉ thế thôi đã có thể thấy ma lực của nó, sự tiện ích cũng như ảnh hưởng của nó tới xã hội

Có vẻ những tháng ngày tươi đẹp của Facebook vẫn đang tiếp tục Theo thống kê của hãng nghiên cứu Statista, Facebook đang thống trị các phương tiện truyền thông xã hội Trong 5 mạng xã hội có nhiều người sử dụng nhất thế giới hiện nay, ông lớn này chiếm tới 4 Facebook hiện đang có khoảng hơn 2 tỷ người dùng Sau đó đến WhatsApp với 1,3 tỷ, Messenger với 1,2 tỷ và cuối cùng là Instagram với 700 triệu Tất cả đều thuộc sở hữu của công ty mẹ Facebook

Hình 1.1: Thống kê người dùng mạng xã hội của hãng nghiên cứu Statista (7/2017)

Facebook là một trang mạng xã hội phổ biến nhất trên thế giới hiện nay với

số lượng người dùng trên 2 tỷ vào năm 2017 Mark Zuckerberg là người đã thành lập ra mạng xã hội Facebook khi còn đang ngồi trên ghế trường đại học Tiền thân của Facebook là trang Facemash Được hưởng ứng từ sinh viên Harvard, Mark vẫn

bị kỷ luật và buộc phải gỡ trang FaceMash Ngày 4/2/2004, anh tiếp tục tạo

trang TheFacebook.com, mạng xã hội lớn nhất hành tinh (khi đó chỉ xuất hiện trong

đại học Harvard) được ra đời

Từ phiên bản sơ khai, giờ đây sau 13 năm, Facebook đã trở thành mạng xã hội lớn nhất thế giới với hơn 2 tỷ người và có giá trị lên đến hơn 300 tỷ USD Bản thân Zuckerberg trong một bài phỏng vấn cũng thừa nhận rằng vào thời điểm xây dựng Facebook, anh cũng thể ngờ rằng mạng xã hội này có được thành công như ngày hôm nay

Với một lượng lớn người dùng như vậy, không thể phủ nhận sự phát triển của Facebook với những đặc điểm thế mạnh của mình:

Thứ nhất tính đa phương tiện: Tính đa phương tiện của Facebook thể hiện ở việc người dùng có thể tiếp nhận thông tin theo nhiều cách khác nhau: text, hình ảnh, video, đồ hoạ…Chỉ cần thiết lập hồ sơ cá nhân với việc tuỳ chỉnh các thông tin, người dùng có thể chia sẻ mọi vấn đề mình quan tâm và chia sẻ các trạng thái, hình ảnh, video do bản thân mình tự sản xuất Bên cạnh đó, được xây dụng trên nền tang web 2.0 nên Facebook còn sở hữu rất nhiều tiện ích như chia sẻ, chat inbox, chat voive, chat face, chia sẻ link, tập tin… Có thể thấy so với báo điện tử, tính đa phương tiện của Facebook không hề thua kém thậm chí có phần vượt trội

Thứ hai tính kết nối cộng đồng, Facebook mở rộng khả năng kết nối con người về cả không gian và thời gian Chỉ cần seach hay một cú click chuột bạn có thể kết bạn, theo dõi hoặc trở thành người hâm mộ của một cá nhân hay một nhóm

có cùng chung sở thích với nhau Đồng thời, mối quan hệ sẽ ngày càng được gắn kết hơn thông qua những trao đổi thông tin giữa các thành viên trong nhóm

Thứ ba tính tương tác, Facebook là trang mạng xã hội có khả năng tương tác cao, thông tin vừa truyền đi ngay lập tức đã nhận được phản hồi chỉ trong thời gian rất ngắn thậm chí chỉ vài giây và với một cú click chuột (sử dụng các biểu tượng

19

cảm xúc như like, yêu thích, ngạc nhiên, cười, phẫn nộ, share, comment…) Sự tương tác diễn ra theo nhiều hướng: giữa người đăng thông tin và người nhận thông tin, giữa những người cùng nhận thông tin, giữa người đăng và người bổ sung thêm thông tin, giữa người chia sẻ thông tin và người thấy thông tin chia sẻ Vấn đề không gian, thời gian không còn là rào cản của sự tương tác này

Thứ tư khả năg lưu giữ thông tin và lan toả thông tin, Cứ mỗi 60 giây trên Facebook sẽ có 510.000 comment được post lên, 293.000 status mới được update

và 136.000 bức ảnh được upload (Nguồn: The Social Skinny) Mỗi ngày, có hơn 4,75 tỷ mẫu nội dung mới được chia sẻ (Cập nhật vào tháng 5/2013), con số này tăng tới 94% so với tháng 8/2012 (Nguồn: Facebook) [46] Facebook khác với trang web thông thường ở cách truyền tải thông tin và tích hợp ứng dụng Với lượng thành viên đông đảo và phương thức truy cập cũng như đăng tải dễ dàng, Facebook nhanh chóng trở thành một kho thông tin khổng lồ do chính người dùng xây dựng nên Thông tin được một cá nhân đăng tải, sau đó các cá nhân khác tiếp tục bình luận và chia sẻ với bạn bè, người quen…bởi vậy đã trở thành dòng chảy thông tin liên tục và đầy ắp Mọi thành viên trong mạng xã hội Facebok cùng kết nối và mỗi người là một mắt xích để tạo nên một mạng lưới rộng lớn truyền tải thông tin trong

đó, chính vì vậy thông tin không chỉ nhiều mà còn có sức lan toản cả về mặt thông tin lẫn cảm xúc cho cộng đồng người dùng Facebook

Thứ năm chi phí thấp: Facebook hỗ trợ các tổ chức những công cụ dễ dàng hơn so với website tư nhân Đối với website tư nhân, người dùng thường phải chi phí nhiều hơn cho việc thuê hosting, domain và người quản trị Trong khi Facebook lại hỗ trợ sẵn những tiện ích giúp người dùng có thể sử dụng dễ dàng, mà không phải bỏ ra bất kỳ một chi phí nào

Với những đặc điểm thế mạnh của mình, Facebook thực sự phát triển ngày càng mạnh mẽ và nếu là một quốc gia, Facebook đã trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới với hơn 2 tỷ người dùng Và tại Việt Nam, Facebook đã trở thành mạng xã hội với lượng người dùng lớn nhất và đang không ngừng tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới

20

1.1.3 Khái niệm Fanpage và đặc điểm của Fanpage

Fanpage là một trang được lập ra từ Facebook của một cá nhân hoặc một công ty, doanh nghiệp, tổ chức nào đó, nó tạo ra một nhóm cộng đồng cùng có sở thích chung nào đó (cùng một lĩnh vực, cùng một sở thích, cùng sự quan tâm…) gắn kết lại với nhau giúp những người này có thể thương tác với nhau dễ hơn Với việc tương tác dễ dàng với các thành viên trong nhóm thì khi bạn đăng một bài viết, hoặc một hình hình ảnh hay chia sẻ link liên kết nào đó thì tất cả người dùng tương tác với Fanpage đều có thể nhìn thấy được Vì vậy việc có một Fanpage có một lượng Fans (người thích trang) lớn sẽ giúp cho việc thông tin về sản phẩm, dịch vụ hay tin tức của công ty hay tổ chức nào đó được lan truyền một cách có hiệu quả trên mạng

xã hội Facebook

Trang Fanpage Facebook có những đặc điểm nổi bật sau:

- Không giới hạn số người like trang

- Người sử dụng có thể like và comment giống như trang Profile

- Tích hợp khả năng thiết kế cho mỗi trang giúp thương hiệu sử dụng có thể thiết kế Fanpage theo phong cách riêng của thương hiệu

- Tính lan truyền (viral): không giới hạn mức độ lan truyền dưới sự hỗ trợ của công cụ quảng cáo

- Có tích hợp sẵn công cụ phân tích và thống kê: lượt like, comment, lượt view, reach, share, engagement…được thể hiện rõ ràng, cụ thể qua Facebook Page Insight (Facebook Page Insights cung cấp cho admin nguồn dữ liệu quan trọng về lượt like page, like post, tỷ lệ tương tác, bài viết được tiếp cần nhiều nhất, thời gian thành viên page online đông nhất, cung cấp dữ liệu về nhân khẩu học các thành viên page…)

- Fanpage cho phép tạo ứng dụng, qua đó xây dựng page có tính tương tác cao với khách hàng, nhằm mục đích chung là tăng hiệu quả truyền thông”

Lợi ích của Fanpage Facebook mang lại cho các doanh nghiệp, công ty nói chung và cơ quan báo chí, báo điện tử nói riêng là rất lớn nếu biết cách tạo lập duy trì và phát triển các thế mạnh của Facebook Đây chính là một trong những kênh

21

mạng xã hội quan trọng giúp các tờ báo điện tử tiếp cận công chúng tiềm năng của mình một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất

1.2 Sự phát triển của Facebook tại Việt Nam và quy định của nước Cộng hoà

xã hội chủ nghĩa Việt Nam về mạng xã hội

1.2.1 Sự phát triển của Facebook tại Việt Nam

Facebook, cái tên quá quen thuộc với cư dân mạng Việt Nam, mặc dù xuất hiện khá muộn ở quốc gia có hình chữ S thế nhưng với sự ủng hộ của tất cả người dùng, Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có tốc độ phát triển Facebook nhanh nhất trên toàn thế giới Hiện nay, Việt Nam đứng thứ 7 trong nhóm 10 quốc gia có số người dùng Facebook lớn nhất thế giới với 64 triệu người dùng Đây là thống kê mới nhất của trang tin The Next Web tính tới tháng 7/2017 với thời gian trung bình là 2,5 giờ mỗi ngày Và trong vài năm gần đây, với sự bùng nổ của thị trường điện thoại di động thông minh thì con số này gia tăng mạnh hơn nữa, người dùng Facebook truy cập mọi lúc, mọi nơi

Hình 1.2: Thống kê và dự báo số lượng người dùng Facebook tại Việt Nam

(Theo we are social 7/2017)

22

Trong toạ đàm về Công dân số và hưởng ứng ngày sử dụng an toàn Internet

2017 (Ngày 22/2/2017), Cục trưởng Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông) Nguyễn Thanh Hải cho biết, hiện nay Việt Nam có gần 50 triệu người sử dụng Internet, đạt tỷ lệ trên 53% dân số Cũng theo thống kê mới nhất từ trang Audience-insights của Facebook đến tháng 7/2017, số người sử dụng Facebook hàng tháng thường xuyên tại Việt Nam lên đến 40 – 45 triệu người, chiếm 80 – 90% số người sử dụng Internet tại Việt Nam Qua đó có thể thấy tốc độ phát triển của mạng xã hội Facebook tại Việt Nam ngày càng trở nên mạnh mẽ và bùng nổ

Hình 1.3: Thống kê số lượng người dùng trên Facebook qua trang

https://www.facebook.com/ads/audience-insights của Facebook được sử dụng cho

những tài khoản quảng cáo trên Facebook

Về độ tuổi sử dụng nhiều nhất, theo thống kê như Hình 1.3, người dùng ở độ tuổi từ 18 – 34 sử dụng Facebook nhiều nhất, tiếp đó là độ tuổi 35 – 44, độ tuổi 65+ xếp cuối cùng Có thể thấy rằng, người dùng Facebook đa phần thuộc tầng lớp trẻ,

23

đây là điều rất quan trọng khi nghiên cứu công chúng mạng xã hội Facebook Độ tuổi, giới tính, sở thích, ngành nghề… của người dùng là một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình nghiên cứu công chúng để biết được thị hiếu của công chúng và từ đó đưa ra các chiến lược thích hợp để phát triển công chúng đối tượng mục tiêu cho Fanpage của bất kỳ cơ quan báo chí nào

1.2.2 Nhân tố ảnh hưởng đến thói quen đọc tin tức trên Facebook của công chúng

Với sự phát triển của cuộc cách mạng điện thoại di động đặc biệt là điện thoại thông minh, thời gian chúng ta trên mạng, các việc chúng ta làm online, thời gian chúng ta dành cho các nền tảng trên mạng xã hội đã trở nên bùng nổ

Hình 1.4: Thống kê số người sử dụng Facebook bằng điện thoại di động

Cũng theo kết quả thống kê của We are social, đến tháng 1/2017 số người sử dụng Facebook là 46 triệu người trong đó 89% số người sử dụng điện thoại di động

để truy cập Facebook Chính sự thuận tiện của điện thoại di động rất phù hợp với những gì mà Facebook đem lại cho người dùng như việc cập nhật trạng thái, cập nhật tin tức từ bạn bè hay tìm kiếm tin tức xã hội mọi lúc mọi nơi đã khiến cho công chúng thay đổi thói quen đọc tin tức bằng mobile là chủ yếu

24

Biểu đồ 1.5: Kết quả khảo sát thiết bị được người dung truy cập Facebook nhiều nhất

Theo kết quả khảo sát của tác giả với 305 độc giả (Biểu đồ 2.3), thiết bị được độc giả truy cập Facebook nhiều nhất là điện thoại di động chiếm 79,1%, tiếp đó là máy tính xách tay chiếm 11%, máy tính để bàn chiếm 7%, cuối cùng là máy tính bảng chiếm 3%

Từ những số liệu thống kê và khảo sát trên có thể thấy sự phát triển bùng nổ của Facebook cùng xu hướng tiêu dùng điện thoại di động đặc biệt là điện thoại thông minh đã làm ảnh hưởng đến thói quen đọc tin tức của công chúng Từ đọc báo trên internet chủ yếu bằng điện thoại di động đến đọc báo trên điện thoại di động chủ yếu từ Facebook

Việt Nam hiện đang vượt Mỹ về tỷ lệ người dùng Facebook và con số này được dự kiến tiếp tục tăng trong những năm tới đây Nghiên cứu mới nhất của eMarketer tại thị trường Đông Nam Á cho thấy, khu vực này đang bắt đầu tăng mạnh về số người sử dụng mạng xã hội Facebook hay Twitter, và dự kiến đến năm

2016 sẽ vượt Mỹ eMarketer cũng chỉ ra rằng, thị trường Đông Nam Á đang trở thành mỏ vàng tiềm năng của các trang mạng xã hội cũng như các ứng dụng đi kèm

Tỷ lệ người dùng Facebook trên tổng số người dùng Internet hiện nay của các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam đang cao hơn so với Mỹ Và trong những năm tới, tỷ lệ này sẽ còn tiếp tục tăng

25

Theo kết quả khảo sát về thói quen tiếp nhận và chia sẻ tin tức báo chí thông qua Facebook do tác giả thực hiện trên 305 độc giả, đại đa số những người được

khảo sát thường xuyên tiếp nhận tin tức từ các Fanpage báo điện tử trên Facebook

Biểu đồ 1.6: Thống kê khảo sát tần suất số lần sử dụng Facebook của độc giả

Biểu đồ 1.7: Thống kê khảo sát thời điểm sử dụng Facebook của độc giả

Đại đa số những người được hỏi thường xuyên vào Facebook (Biểu đồ 2.4), trong đó 88,9 % số người được hỏi cho biết vào nhiều lần trong ngày Thậm chí trong câu hỏi khảo sát, ở mục câu trả lời khác, nhiều độc giả còn lựa chọn trả lời tần suất vào Facebook “thường xuyên”, “cả ngày”, “20h”, “liên tục” Tiếp đó, thời điểm truy cập vào Facebook hầu hết các khung giờ trừ giờ đêm 3 – 6h (Biểu đồ 2.5), trong đó thời điểm truy cập nhiều nhất là từ 20h – 11h (83,6%), tiếp sau đó từ 11h – 12h (63,8%), 9h đến 11h (62,2%), 22h đến 24h (49,7%)

26

Biểu đồ 1.8: Thống kê khảo sát tần suất đọc các link tin tức báo chí thông qua Facebook

Biểu đồ 1.9: Thống kê khảo sát hình thức tiếp nhận và chia sẻ tin tức của độc giả

Về thói quen tiếp nhận và chia sẻ tin tức báo chí thông qua Facebook (Biểu

đồ 2.6), 65,1% số người được hỏi cho biết thường xuyên đọc link tin tức của các tờ báo được chia sẻ thông qua bạn bè, 33,6% số độc giả khảo sát cho biết thỉnh thoảng đọc link tin tức trên Facebook, chỉ 1,3 % số người được hỏi chưa bao giờ đọc link tin tức được chia sẻ

Bên cạnh đó, có thể thấy thói quen đọc báo trực tiếp từ báo điện tử đang dần thay đổi (Biểu đồ 2.7) với hoạt động đọc và chia sẻ trên Facebook đã trở thành thói quen công chúng khi sử dụng mạng xã hội này với kết quả khảo sát 66,2 % số người được hỏi cho biết thường đọc tin tức từ cả trực tiếp website báo điện tử và Fanpage, 23,3% thường xuyên đọc tin tức trực tiếp từ Fanpage, chỉ 9,8% số người được hỏi vẫn trực tiếp đọc báo chỉ từ wesite Từ đó có thể thấy, nếu như trước đây công

27

chúng trực tiếp đọc tin tức từ các website thì hiện nay sự xuất hiện của Facebook đã dần làm công chúng thay đổi khi tiếp nhận cả các link tin tức từ Facebook và dần biến nó thành thói quen tiếp nhận mới

Cùng với số thống kê người sử dụng Facebook tại Việt Nam hiện nay và theo kết quả khảo sát của tác giả, có thể nói sự ra đời của Facebook đã tác động và làm thay đổi thói quen tiếp nhận và chia sẻ thông tin của công chúng Đặc biệt có thể thấy, Facebook đã trở thành mạng xã hội có số người sử dụng khổng lồ và không ngừng lớn mạnh, trong đó hoạt động chia sẻ và tiếp nhận tin tức báo chí của độc giả diễn ra sôi động từng giây từng phút không ngừng nghỉ

Truyền thông xã hội đang chi phối thời gian lướt mạng của mỗi người, trong

đó, riêng Facebook đã là 2,5 giờ một ngày Việc mất độc giả tay Facebook đã bắt đầu tăng lên với tốc độ chóng mặt Trong khi Facebook trở thành nguồn mang lại lượng truy cập lớn nhất cho nhiều website tin tức Sự thay đổi kinh hoàng về hành

vi công chúng đã dẫn đến một làn sóng tạo đột phá trong ngành truyền thông tin tức

và chiến lược chuyển đổi sang digital của các cơ quan báo chí Tờ The Guardian của Anh, một trong những tờ báo được cho là sáng tạo nhất và thành công nhất hiện nay trên thế giới, đã tích cực mở rộng ra toàn cầu trong vài năm gần đây với hy vọng rằng việc thu hút được nhiều độc giả hơn sẽ giúp họ kiếm được nhiều tiền hơn Tuy nhiên chiến lược này đã không thành công Cựu tổng biên tập Alan Rusbridger nói rằng những dự đoán của The Guardian không bao giờ trở thành hiện thực “vì bao nhiêu tiền đều chảy về Facebook.”

Các cơ quan báo chí, vốn đã bị suy yếu vì mất độc giả và doanh thu, nhận thấy tỷ lệ truy cập website tăng lên từ các nền tảng digital như Facebook, Google, Snapchat, Instagram, Apple News, và các ứng dụng trung gian khác Nhiều nhà xuất bản tin tức đã phải chấp nhận quan điểm rằng họ cần phải có “thỏa thuận với quỷ dữ,” từ bỏ một phần kiểm soát nội dung để đổi lấy việc phát hành rộng rãi hơn và một chút doanh thu nào đó từ các nền tảng này “Nếu không đánh bại được những

gã khổng lồ thì bắt tay với họ vậy.” Một số báo dường như đang có ý kiến như thế Nhiều cơ quan báo chí cho rằng tranh thủ Facebook để phát hành nội dung là điều

Sử dụng Facebook của báo điện tử - Xu hướng tất yếu

Nhìn tổng thế, Facebook và báo chí chính thống nói chung cùng báo điện tử nói riêng đang có một cuộc cạnh tranh khốc liệt trong việc “giành giật” công chúng truyền thông Và cuộc đua này có vẻ nghiêng về mạng xã hội Facebook khi lượng công chúng sử dụng ngày một tăng, trong khi lượng người đọc các báo chính thống (đặc biệt là báo in) sụt giảm Báo điện tử mặc dù cũng sử dụng các công nghệ hiện đại để đưa tin tức nhưng cũng đang phải chịu sức ép cạnh tranh từ Facebook trong cuộc chiến chiếm lấy công chúng của mình Điều đó cũng đồng nghĩa, doanh thu quảng cáo của các trang mạng xã hội tăng dần, và chiều hướng ngược lại đang diễn

ra với các tờ báo điện tử

Cơ hội thì đã rõ ràng, và hầu hết các cơ quan báo chí đều nhận ra xu hướng không thể đảo ngược là sự lên ngôi của truyền thông xã hội trong đời sống con người Thay vì coi nó như kẻ thù vào cái thuở ban đầu, báo chí sau đó đã nhìn nhận truyền thông xã hội là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển, và hiện nay thì đã dùng cụm từ “phần không thể tách rời.” Đôi khi báo chí quá lo ngại về những

độ lây lan của thông tin sẽ gấp nhiều lần

Trước sự phát triển mạnh của Facebook như vậy, việc tham gia và phối hợp với mạng xã hội này có thể giúp báo điện tử tiếp cận công chúng dễ dàng hơn Dưới

sự tác động của công nghệ thông tin và cạnh tranh thương mại, thách thức lớn nhất đối với các phương tiện báo chí thế giới trong xu thế hội tụ là làm thế nào để thu hút công chúng với những cách làm mới đa dạng và phong phú với sự tham gia của chính những khán giả, bạn đọc của mình” [28, tr.15]

Theo đó, sử dụng mạng xã hội chính là một trong những cách làm mới với sự tham gia của chính công chúng, độc giả vào quy trình làm báo Đặc biệt, trong trường hợp báo điện tử muốn nhắm vào một thị trường công chúng khổng lồ như giới trẻ thì các cơ quan báo điện tử bắt buôc phải chấp nhận thực tế sống chung với Facebook Báo điện tử phải biết khai thác thế mạnh của mạng xã hội ứng dụng vào công việc của mình để lôi kéo thành viên của Facebook trở thành công chúng đích của mình

Tính đến thời điểm tháng 7/2017, Facebook đã thu hút 2 tỷ người dùng và xu hướng độc giả đọc báo trên các trang Fanpage Facebook thay vì vào trực tiếp trang chủ của các báo Chính vì vậy, các tờ báo lớn hiện nay đang tìm cách tăng lượng view thông qua Facebook Bên cạnh đó, Fanpage Facebook giúp các cơ quan báo chí truyền thông phân chia các nhóm công chúng một cách chi tiết và rõ ràng hơn Điều đó khiến các hãng truyền thông lớn đều dựa vào từng mảng tin để tạo ra các

30

chuyên trang (Fanpage) khác nhau, mỗi chuyên trang này lại ứng với một “tài khoản” (ID), như CNN cũng Fanpage với nhiều ID như CNN Internationnal, CNN Money, CNN Travel, CNN iReport…BBC có Fanpage BBC News BBC Sport, BBC Travel…

Hiện nay, tại Việt Nam một số báo điện tử đã coi Fanpage Facebook là một môi trường tương tác chính với độc giả Một số tờ báo lập các trang Fanpage, chọn lọc chia sẻ các bài báo nổi bật nhất trong ngày để tăng kênh truyền tải thông tin, thí dụ:

Báo Vnexpress: https://www.facebook.com/congdongvnexpress/

Báo Vietnamnet: https://www.facebook.com/vietnamnet.vn/

Báo Thanh niên: https://www.facebook.com/thanhnien/

Báo Tuổi trẻ: https://www.facebook.com/baotuoitre/?ref=br_rs

Dân trí: https://www.facebook.com/baodantridientu/

Ngoài việc thu hút lượng độc giả, các báo cũng có thể lợi dụng truyền thông

xã hội để thực hiện sự tương tác tốt hơn với công chúng Sự tương tác này vừa thể hiện ở việc lắng nghe những lời bình luận của công chúng, đồng thời cũng thúc đẩy công chúng tham gia vào quá trình sản xuất, truyền phát thông tin Công chúng có thể đưa ra bình luận tức thời về tác phẩm báo chí, chỉ cần có thiết bị di động thông minh có kết nối Internet Trong nhiều trường hợp, những ý kiến quý báu của công chúng giúp nhà báo có thể mở rộng đề tài và góc nhìn, tổ chức những tuyến bài mới

có chiều sâu, tăng tính thuyết phục cho bài báo Fanpage là môi trường để báo chí điện tử tương tác hai chiều với bạn đọc, qua đó giữ bạn đọc lại trong dòng thông tin chính thống, góp phần giảm nhiễu với “biển” thông tin xô bồ trong thế giới mạng hiện nay

Với sự phát triển nhanh, mạnh của truyền thông xã hội, thông tin hiện nay không chỉ được truyền qua các phương tiện truyền thông truyền thống (báo in, phát thanh, truyền hình, báo điện tử) mà còn được truyền tải qua các phương tiện truyền thông mạng xã hội như Facebook Việc tương tác tốt với độc giả sẽ giúp cho các cơ quan báo chí có được doanh thu lớn từ quảng cáo cũng như một số nguồn thu khác

Nếu thông tin trên Facebook nhanh hơn, đương nhiên như đã nói trên đây, thì tin tức của báo chí là chính xác và chính thống Độc giả không chỉ đòi hỏi tin nhanh, tin nóng mà dứt khoát tin đó phải chính xác, được dẫn từ những nguồn chính thống, rõ ràng, tin cậy, đưa tin có mục đích Vì vậy, báo chí cần phải kiên định nguyên tắc là người đưa tin chính xác, khách quan, vì lợi ích xã hội Báo chí cần phải cung cấp cho độc giả những thứ mà Facebook không có, đó là: phóng sự, điều tra, bình luận Thông tin trên báo chí bây giờ không còn đơn giản với công thức 5WH (who, what, where, when, why, how), những thứ đó người đọc đã tìm thấy trên Facebook rồi Báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng lúc này cần phải cung cấp cho độc giả những thứ “hơn cả tin tức”, đó là: thái độ, quan điểm, giải pháp Facebook không phải là đối thủ cạnh tranh của báo chí, mà đã là công cụ để báo chí nối dài thông tin, để tương tác với độc giả, để phát hành báo, và khi số lượng người đọc cao thì tòa báo có thể thu tiền từ việc đặt quảng cáo ở trên Fanpage

và website Đó là chưa kể đến các tiện ích của Facebook - công cụ cho các phóng viên chuyển tin tức, hình ảnh và video về tòa soạn ngay từ hiện trường Một số tòa soạn báo điện tử ở Việt Nam hiện nay đã sử dụng Facebook để điều hành phóng viên, nhận tin bài, một cách nhanh chóng, thuận lợi và ít tốn kém Phóng viên dùng công cụ messenger của Facebook để khai thác thông tin, phỏng vấn nguồn tin, thăm

dò phản ứng dư luận Nhiều nhà báo lớn đã biến trang Facebook của mình trở thành

tờ báo có rất đông người đọc Vậy thì, mạng xã hội là đối thủ đáng sợ hay là cơ hội phát triển của báo chí? Câu trả lời nằm ở các tòa báo, chứ không phải là trên mạng

xã hội!