Kiến thức: -Nêu được các nguyên tố chính cấu tạo nên tế bào -Vai trò của các nguyên tố vi lượng đối với tế bào -Giải thích được cấu trúc hoá học của phân tử nước quyết định các đặc tính
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 10 BÀI 3: THÀNH PHẦN HOÁ HỌC CỦA TẾ BÀO
I MỤC TIÊU
Qua bài này học sinh phải:
1 Kiến thức:
-Nêu được các nguyên tố chính cấu tạo nên tế bào
-Vai trò của các nguyên tố vi lượng đối với tế bào
-Giải thích được cấu trúc hoá học của phân tử nước quyết định các đặc tính lí hoá của nước -Trình bày được vai trò của nước đối với tế bào, sự sống
2 Kĩ năng:
Quan sát, tư duy hình vẽ, so sánh, phân tích, tổng hợp
3 Thái độ
Thấy được vai trò của nước đối với tế bào -> biết quí trọng nguồn nước
II PHƯƠNG PHÁP
Giảng giải+ hỏi đáp
III PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
1 Chuẩn bị của GV :
Tranh vẽ phóng to H.3.2 SGK
2 Chuẩn bị của HS:
Xem bài trước ở nhà
IV KIỂM TRA BÀI CŨ (5 phút)
Câu hỏi:
1/ Giới là gì ?Hệ thống phân loại
2/ Đặc điểm chính của mỗi giới?
Đáp án:
1/ Giới :
-Là đơn vị phân loại lớn nhất gồm các ngành sinh vật có chung đặc điểm nhất định
Trang 2-Hệ thống phân loại 5 giới:
2/ Đặc điểm chính của mỗi giới:
-Giới nguyên sinh: nhân sơ, đơn bào, kích thước nhỏ, sinh sản nhanh…
-Giới nguyên sinh: nhân thực, đơn bào, dị dưỡng hoặc tự dưỡng
-Giới nấm: nhân thực đơn bào hoặc đa bào, sống tự dưỡng hoặc dị dưỡng
-Giới thực vật: nhân thực, tự dưỡng thành tế bào có vách xenlulo
-Giới động vật: nhân thực, có khả năng di chuyển, dị dưỡng
V TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
A MỞ BÀI
Ta đã biết sinh giới đa dạn, phong phú nhưng lại thống nhất Ở bài học hôm nay ta sẽ tìm hiểu một trong những đặc điểm thống nhất đó là các nguyên tố hoá học chính cấu tạo nên tế bào cũng như vai trò của nước đối với tế bào và sự sống
B PHÁT TRIỂN BÀI
Hoạt động 1 : CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC ( 15 phút )
*Mục tiêu: Nêu được các nguyên tố chính cấu tạo nên tế bào, vai trò của các nguyên tố đa
lượng, vi lượng
*Tiến hành:
GV yêu cầu HS cho biết các
nguyên tố hoá học mà các
em biết
GV đặt câu hỏi tiếp:
(?) Kể tên các nguyên tố
hoá học cấu tạo nên cơ thể
I Các nguyên tố hoá học
Trang 3(?) Còn các nguyên tố khác
thì sao?
(?) Nguyên tố nào chiếm tỉ
lệ nhiều nhất?
(?) Tại sao lại C,H,O,N là 4
nguyên tố chính cấu tạo nên
cơ thể sống mà không là
nguyên tố khác?
GV có thể giải thích thêm:
Các nhà khoa học cho rằng
trái đất & hệ mặt trời hình
thành cách đây 4,6 tỉ năm &
sự sống phát sinh theo con
đường hoá học Trong điều
kiện trái đất nguyên thuỷ
C,H,O,N vớiđặc tính hoá
học đặc biệt đã tương tác
với nhau -> chất hữu cơ đầu
tiên theo nước mưa xuống
biển Trong đó nhiều chất
tan được trong nước và đó
là sự sống được hình thành
và tiến hoá
HS đọc SGK và trả lời
TL: chiếm tỉ lệ nhỏ nhưng
có vai trò quan trọng
HS căn cứ vào bảng 3 SGK trả lời
HS thảo luận nhóm để tìm
ra câu trả lời
Có vài chục nguyên tố cần thiết cho sự sống.Trong đó
C, H, O, N chiếm 96% khối lượng cơ thể.Các nguyên tố khác (K,Ca, P,Mg…) chiếm
tỉ lệ ít nhưng có vai trò quan trọng
Trang 4GV có thể đặt câu hỏi :
(?) Trong cơ thể sống có
mấy loại nguyên tố? Là
những loại nào?
(?) Thế nào là nguyên tố đa
lượng?
(?) Thế nào là nguyên tố vi
lượng?
(?) Vai trò nguyên tố vi
lượng đối với sự sống? Cho
ví dụ
TL: Có 2 loại là : đa lượng
và vi lượng
HS đọc SGK và trả lời
HS đọc SGK trả lời
HS thảo luận nhóm rồi rút
ra nội dung
C là nguyên tố quan trọng tạo nên sự đa dạng của các đại phân tử hữu cơ
a Nguyên tố đa lượng:
Chiếm khối lượng lớn trong
tế bào (C,H,O,N) cấu tạo nên các đại phân tử hữu cơ:
prôtêin, lipít…
b Nguyên tố vi lượng
Chiếm tỉ lệ nhỏ hơn 0,01%
khối lượng cơ thể, tham gia cấu tạo enzym, vitamin…
Chiếm tỉ lệ nhỏ nhưng không thể thiếu
VD: Thiếu iot -> trí tuệ kém phát triển
Thiếu Molipđen (Mo) ->
cây khó phát triển.->chết
*Tiểu kết:
-Các nguyên tố chính cấu tạo nên tế bào: C,H,O,N C là nguyên tố quan trọng -> đại phân tử hữu cơ
Trang 5-Nguyên tố đa lượng
-Nguyên tố vi lượng
Hoạt động 2 : NƯỚC VÀ VAI TRÒ CỦA NƯỚC TRONG TẾ BÀO(20 phút)
* Mục tiêu :
-Nêu được cấu trúc và đặc tính lí hoá của nước
-Trình bày vai tró của nước đối với tế bào
*Tiến hành:
Yêu cầu HS quan sát H3.1
trả lời câu hỏi:
(?) Cấu trúc hoá học của
phân tử nước ?
(?) Đặc tính lí hoá của
nước?
HS quan sát h 3.1 trả lời câu hỏi
I.Nước & vai trò của nước trong tế bào
1 Cấu trúc & đặc tính hoá
lí của nước
-Được cấu tạo từ 1 nguyên
tử oxi với 2 nguyên tử hidrô bằng liên kết cộng hoá trị -Do 2 đầu tích điện trái dấu nên phân tử nước có tính phân cực nên sẽ hút phân tử nước kia hoặc các phân tử nước khác
-> Nước có vai trò đặc biệt đối với sự sống
Trang 6Yêu cầu HS quan sát H3.2
SGK và trả lời phần lệnh
GV nhận xét phần trả lời
của HS rồi hỏi tiếp:
(?) Vai trò của nước đối với
sự sống?
(?) Cơ thể sống có thể tồn
tại được không nếu không
có nước?
Mật độ phân tử nước ở trạng thái rắn thấp hơn trạng thái lỏng, ở thể rắn khoảng cách giữa các phân tử nước tăng lên Do đó khi đưa tế bào sống váo ngăn đá nước trong tế bào sẽ đóng băng làm tăng thể tích & các tinh thể nước đá phá vỡ tế bào
HS đọc SGK trả lời
2 Vai trò của nước đối với
tế bào:
-Là dung môi hoà tan nhiều chất cần thiết cho hoạt động sống
-Là thành phần chính cấu tạo nên tế bào, là môi trường cho các phản ứng sinh hoá
-Điều hoà nhiệt độ cơ thể sinh vật & nhiêt độ môi trường
-> Tóm lại, không có nước thì không thể duy trì sự sống
*Tiểu kết:
-Cấu trúc và đặc tính lí hoá của nước
-Vai trò của nước đối với tế bào
C CỦNG CỐ (4 phút)
Trang 7-Các nguyên tố chính cấu tạo nên tế bào
-Trả lời các câu hỏi SGK
VI DẶN DÒ (1 phút)
-Học bài
-Chuẩn bị bài mới
VII RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………