Kiến thức: - Trình bày cấu trúc và chức năng của khung xương tế bào, màng sinh chất.. Thái độ hành vi: Hiểu được : Cấu trúc phù hợp với chức năng của khung xương TB, màng TB.. ĐỒ DÙNG V
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 10
Bài 9: TẾ BÀO NHÂN THỰC ( Tiếp theo)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài này, học sinh cần phải:
1 Kiến thức:
- Trình bày cấu trúc và chức năng của khung xương tế bào, màng sinh chất
2 Kỹ năng:
Phân tích hình vẽ, tư duy so sánh - phân tích - tổng hợp, hoạt động độc lập của học sinh
3 Thái độ hành vi:
Hiểu được : Cấu trúc phù hợp với chức năng của khung xương TB, màng TB
II ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Đồ dùng: Tranh vẽ trong SGK phóng to: khung xương tế bào và màng sinh chất ( Mô hình khảm động), máy vi tính, máy chiếu.
- Phiếu học tập: PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Tìm hiểu cấu trúc phù hợp với chức năng của màng TB
1 lipit
- Lớp kép phôtpholipit
- cholesterôn
2 Prôtêin
- xuyên màng
- Bám màng
- Glicôproteein
- Lipôproteein
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Hãy chú thích chức năng của màng tế bào trong các hình sau:
Trang 2(1) (2) (3) (4) (5)
Phương pháp: trực quan, nêu vấn đề, nghiên cứu thông tin SGK, TLNN.
Trọng tâm: Cấu trúc phù hợp với chức năng của màng TB.
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
1 Ổn định: (1')
2 Kiểm tra: (8')
Nêu các điểm khác biệt giữa cấu trúc TB nhân sơ và TB nhân thực
3 Bài mới: (1')
NVĐ: TB động vật không có thành Tb vậy làm thế nào để chúng giữ được hình dạng ổn định?
Màng sinh chất có cấu trúc và chức năng như thế nào?
Bài 10 TẾ BÀO NHÂN THỰC ( Tiếp theo)
HĐ của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
NVĐ: Các bào quan
trong TB có thể di
chuyển thay đổi vị trí
trong TB không?
=> Khung xương tế bào
có cấu trúc và chức
năng gì ?
- GV: hướng dẫn HS
quan sát, khai thác tranh
h 10.2 trình bày cấu
trúc phù hợp với chức
Quan sát tranh vẽ, kết hợp với nghiên cứu SGK trình bày cấu trúc và chức năng của khung xương TB
Học sinh đọc SGK, quan sát hình 10.2, thảo luận nhóm theo
VIII Bộ khung xương tế bào.
- Cấu tạo: Là một hệ thống gồm các vi ống,
vi sợi và sơi trung gian
- Chức năng: Giúp cho TB ĐVcó hình dạng nhất định,
nơi neo đậu các bào quan
IX Màng sinh chất (Màng tế bào)
1) Cấu trúc màng sinh chất:
Màng sinh chất có cấu trúc khảm, động cấu tạo từ 2 thành phần chính: Phốtpholipit và prôtêin
Trang 3năng của màng TB.
GV: các loại TB khác
nhau được cấu tạo từ
lớp kép L khác nhau,
các loại Pr khác nhau
GV: Tại sao khi ghép
mô, cq từ người này
sang người khác thì cơ
thể nhận lại, nhưng có
thể nhận ra cơ thể lạ và
đào thải các cq ghép này
?
-> Prôtêin thụ thể
- GV: Học sinh trả lời
lệnh SGK
bảng để nêu được thành phần và chức năng Hoàn thành phiếu HT số 1
TGian 5' Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận
Các nhóm khác bổ sung kiến thức
HS thực hiện lệnh 2
1 - Ghép nối
2 - Thụ thể
3 - Nhận biết TB
4, 5 - Vận chuyển chất
- Phốtpholipit gồm 2 lớp quay đuôi kị nước vào nhau (dễ dàng di chuyển - cấu trúc động), đầu ưa nước ra ngoài > Rào chắn bảo vệ TB
Cholesterôn ở TB ĐV làm tăng tính ổn định cho màng
- Các prôtêin xuyên màng, bám màng xen
kẽ lớp kép phốtpholipit (Cấu trúc khảm) có tác dụng như những kênh vận chuyển các chất ra vào tế bào
Các glicôprôtêin, lipôprotêin: Giác quan tiếp nhận thông tin từ ngoài thụ thể, giá
đỡ, dấu chuẩn để nhận biết các TB cùng loại
2) Chức năng của màng sinh chất:
- Màng sinh chất có tính chất bán thấm > TĐC với mt có tính chọn lọc:
+ Lớp phốtpholipít chỉ cho những phân tử nhỏ tan trong dầu mỡ
(không phân cực) đi qua Các chất phân cực và tích điện đều phải đi qua các kênh
Pr thích hợp
- Màng sinh chất còn có các Pr thụ thể thu nhận thông tin cho tế bào
- Glicôprôtêin đặc trưng cho từng loại tế bào, nên các tế bào của cùng 1 cơ thể nhận
ra nhau và nhận biết các tế bào cơ thể khác
HĐ của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
- Ngoài màng sinh chất
có những thành phần
nào?
Quan sát tranh vẽ h10.3, kết hợp với nghiên cứu SGK
X Các cấu trúc nằm ngoài màng sinh chất.
Trang 4- Cấu trúc và chức năng
của các cấu trúc ngoài
TB?
=> Thành TB TV, Nấm
khác thành TB VK ở
điểm nào ?
- Chất nền ngoại bào có
chức năng gì ?
trình bày cấu trúc và chức năng của khung xương TB
1 Thành tế bào:
- Thành tế bào có ở thực vật và nấm
- Thành TB ở TV Xenlulôzơ, ở nấm là kitin
- Chức năng: Quy định hình dạng TB và bảo vệ TB, kết nối các TB với nhau
2 Chất nền ngoại bào:
- Ở bên ngoài tế bào người và động vật
- Cấu tạo chủ yếu sợ glicôprôtêin kết hợp với hợp chất hữu cơ khác
- Chức năng: Giúp các tế bào liên kết với nhau tạo nên các mô và giúp tế bào thu nhận thông tin
Mẫu phiếu chẩn phiếu học tập số 1
1 lipit
- Lớp kép
phôtpholipit
- cholesterôn
2 Prôtêin
- xuyên màng
- Bám màng
- Glicôproteein
- Lipôproteein
- 2 lớp quay đuôi kị nước vào nhau (dễ dàng di chuyển - cấu trúc động), đầu ưa nước ra ngoài
Cholesterôn ở TB ĐV xen kẽ trong lớp kép L
- Xuyên qua màng
- Nằm ở mặt trong màng
- Pr + các bohiđrat
- Pr + Lipít
Rào chắn bảo
vệ TB
Làm tăng tính
ổn định cho màng
Ghép nối, vận chuyển chất
Thụ thể, ghép nối, nhận biết
TB lạ
4 Củng cố: Câu hỏi cuối SGK
5 Bài tập về nhà: Nội dung kiến thức trong khung, câu hỏi cuối bài.
Chuẩn bị bài mới bài 11 PhiÕu häc tËp sè 1
Trang 5Phõn biệt các con đờng vận chuyển các chất qua màng theo cơ chế thụ động?
Các kiểu vận chuyển
qua màng
Các chất vận chuyển
đặc trng
đặc điểm
1 Khuyếch tán trực
tiếp qua lớp kép
phôtpholipit
2 Khuyếch tán qua
kênh prôtêin
Phiếu học tập số 2: Phõn biệt các hỡnh thức vận chuyển các chất qua màng theo cơ chế thụ
động, chủ động và cơ chế nhập bào, xuất bào theo mẫu:
Cỏc hỡnh
thức
Vận chuyển thụ động
Vận chuyển chủ động
Nhập bào và xuất bào
1 Khỏi niệm
2 Cơ chế vc
3 Điều kiện
vc
IV TỰ RÚT KINH NGHIỆM