LUẬN văn THẠC sĩ quản lý hoạt động dạy học môn tin học ở các trường trung học phổ thông quận hà đông, thành phố hà nội

Ngày nay, với tốc độ phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ, đòi hỏi giáo dục phổ thông phải có những bước tiến mới mạnh mẽ nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nghị quyết số 29NQTƯ chỉ rõ mục tiêu giáo dục phổ thông đó là: “Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIN

1.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Tin học ở trường

1.3 Các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động dạy học môn Tin

2.1 Khái quát về quận Hà Đông, thành phố Hà nội và các trường

trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 432.2 Thực trạng hoạt động dạy học môn Tin học ở các Trường

Trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 462.3 Thực trạng và nguyên nhân của thực trạng quản lý hoạt động

dạy học môn Tin học ở các trường trung học phổ thông quận

3.1 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tin học ở các trường

trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 703.2 Khảo nghiệm sự cần thiết và khả thi của các biện pháp 91

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, với tốc độ phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ,đòi hỏi giáo dục phổ thông phải có những bước tiến mới mạnh mẽ nhằm giúphọc sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹnăng cơ bản, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa,chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, thamgia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nghị quyết số 29/NQ/TƯ chỉ rõ mục tiêugiáo dục phổ thông đó là: “Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thànhphẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, địnhhướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện,chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tinhọc, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Pháttriển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời” Mục tiêu trênchỉ rõ vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong đó có giáo dục Tinhọc là nội dung cần được quan tâm chú trọng trong thời kỳ mới

Tin học thực sự đã và đang là một trong những chìa khóa quan trọng

mở rộng cánh cửa kho tàng tri thức của nhân loại Môn Tin học đã trở thànhmôn học bắt buộc đối với học sinh cấp THPT, là môn học có những đặc thùriêng, liên quan chặt chẽ với sử dụng máy tính, kiến thức lý thuyết đi đôi vớithực hành Tin học ngày càng có sức hấp dẫn lớn đối với lứa tuổi học sinh,nhất là những học sinh ở khu vực thành thị, có điều kiện tốt về máy móc,phương tiện tiếp cận với Tin học, thì hứng thú tìm hiểu về Tin học cũng tăngtheo Môn Tin học giữ vai trò chủ đạo trong việc chuẩn bị cho học sinh khảnăng tìm kiếm, tiếp nhận, mở rộng tri thức và sáng tạo trong thời đại thôngtin, kết nối và toàn cầu hóa; hỗ trợ đắc lực học sinh tự học và tự nghiên cứu;tạo cơ sở vững chắc cho việc ứng dụng công nghệ kỹ thuật số, phục vụ pháttriển nội dung kiến thức mới, triển khai phương thức giáo dục mới và hiện đạicho tất cả các môn học

Thời gian qua, HĐDH Tin học và quản lý HĐDH Tin học ở các trườngTHPT nói chung, ở các trường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội nóiriêng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng: mục tiêu dạy học tin học đã từngbước được chuẩn hóa; nội dung chương trình, hình thức, phương pháp dạy học

cơ bản thích ứng với đối tượng đào tạo; đội ngũ giáo viên giảng dạy tin họcbước đầu được chuẩn hóa cơ bản đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng; hệthống cơ sở vật chất, phòng học chuyên dùng, máy móc, các phần mềm học tập,trang thiết bị kỹ thuật đã được được đầu tư cơ bản, chuyển giao công nghệ chocác trường; việc quản lý hoạt động dạy, hoạt động học môn Tin học được cáctrường THPT quan tâm, chú trọng Tuy nhiên, từ thực tiễn tổ chức HĐDH Tinhọc ở các trường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội còn những hạn chếnhư: nhận thức và trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo ở một số trường có nộidung chưa toàn diện, kịp thời; quản lý việc thực hiện nội dung, chương trìnhgiảng dạy Tin học còn mang tính hình thức; quản lý việc soạn bài, lên lớp, kiểmtra và đánh giá giờ dạy của giáo viên Tin học chưa được thường xuyên, công tácchỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên Tin học

có trường thực hiện chưa kiên quyết, tính hiệu quả chưa cao; quản lý máy móc,trang thiết bị dạy học ở một số trường còn có biểu hiện đơn giản

Thực trạng trên đòi hỏi phải có sự nghiên cứu để tìm ra những biệnpháp hữu hiệu để quản lý HĐDH môn Tin học một cách chặt chẽ, hiệu quả,góp phần nâng cao chất lượng dạy học của các trường

Với những lý do trên, chúng tôi lựa chọn vấn đề “Quản lý hoạt động

dạy học môn Tin học ở các trường trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội” làm luận văn tốt nghiệp của mình.

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Trên thế giới, quản lý trong nhà trường phổ thông được đặt ra từ rấtsớm Các nhà nghiên cứu quản lý Xô viết nhận định rằng: kết quả toàn bộ

hoạt động dạy học của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúngđắn, hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên.

V.A.Xukhomlinxki, V.P.Xtrezicondin, Jaxapob đã nghiên cứu và đề ramột số vấn đề quản lý của Hiệu trưởng trường phổ thông như phân công nhiệm

vụ của Hiệu trưởng và phó Hiệu trưởng Riêng V.A.Xukhomlinxki đặc biệt coitrọng sự trao đổi giữa Hiệu trưởng và phó Hiệu trưởng để tìm ra cách quản lýhoạt động dạy học tốt nhất Tác giả cho rằng những cuộc trao đổi này như đònbẩy, nảy sinh ra những dự định mà sau này trong công tác quản lý được pháttriển trong lao động sáng tạo của tập thể sư phạm

Nhà sư phạm J.A Cômenxki (1592 - 1670) khi đặt nền móng cho hệthống các nhà trường cũng đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động dạy học củangười giáo viên Ông đã đưa ra quan điểm giáo dục phải thích ứng với tự nhiên.Theo ông quá trình dạy học để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sựvật, hiện tượng do học sinh tự quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết, không nêndùng uy quyền bắt buộc, gò ép người ta chấp nhận bất kỳ điều gì Ông cũng đãnêu ra một số nguyên tắc dạy học có giá trị lớn như: nguyên tắc trực quan;nguyên tắc phát huy tính tích cực, tự giác của học sinh; nguyên tắc hệ thống vàliên tục; nguyên tắc củng cố kiến thức; nguyên tắc dạy theo khả năng tiếp thucủa học sinh; dạy học phải thiết thực; dạy học theo nguyên tắc cá biệt…

Sách, giáo trình, tài liệu về quản lý giáo dục tiêu biểu có một số côngtrình của các tác giả như: Phạm Minh Hạc - Một số vấn đề về quản lý giáodục và Khoa học giáo dục, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội (1986); NguyễnNgọc Quang - Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý giáo dục, Trườngcán bộ, quản lý Trung ương I, Hà Nội (1989); Trần Kiểm - Khoa học quản

lý giáo dục, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội (2004); Bùi Minh Hiền, ĐặngQuốc Bảo, Vũ Ngọc Hải - Quản lý giáo dục, Nhà xuất bản ĐHSP, Hà Nội,(2006) Các công trình đã được các tác giả khai thác, tiếp cận dưới góc độ

quản lý giáo dục, đã được ứng dụng rộng rãi và mang lại một số hiệu ứngtích cực trong quản lý nói chung, quản lý giáo dục, quản lý trường học nóiriêng.

Ngoài những tài liệu dưới dạng sách, giáo trình, tài liệu như đã nêu,trước yêu cầu của thực tiễn ở các trường THPT là đổi mới công tác quản lýHĐDH ở tất cả các môn học, nhiều học viên cao học quản lý giáo dục đã đivào nghiên cứu thực trạng quản lý HĐDH ở các trường THPT và đề xuấtnhững biện pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quản trong công tác quản

lý HĐDH ở một số môn học cụ thể

Trong các nhà trường phổ thông, HĐDH là hoạt động trọng tâm Chính

vì vậy cũng có rất nhiều cán bộ quản lý trong cả nước tập trung nghiên cứu vềcác biện pháp quản lý nhà trường, trong đó có quản lý HĐDH, có thể kể đếnluận văn thạc sĩ của các tác giả sau:

Tác giả Lê Thị Bạch Tuyết với đề tài “Một số biện pháp phát triển độingũ cán bộ quản lý trường tiểu học ở Quận 5 Thành phố Hồ Chí Minh” đãgóp phần làm sáng tỏ một số khái niệm về quản lý giáo dục và đội ngũ cán bộquản lý giáo dục, chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học, đồngthời chỉ ra thực trạng và đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng cán bộquản lý của trường tiểu học Tuy nhiên, đề tài vẫn chưa đi sâu, phân tích cáchoạt động quản lý hoạt động học của các giáo viên ở trường tiểu học

Tác giả Trần Thị Hồng Sâm với luận văn "Một số biện pháp quản lýHĐDH ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng" đã làm

hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý HĐDH ở các trường tiểu học: Quản lý,quản lý giáo dục, quản lý nhà trường; HĐDH, quản lý HĐDH; chất lượngHĐDH; vấn đề quản lý HĐDH ở các trường tiểu học; sự cần thiết phải quản

lý nâng cao chất lượng HĐDH và những định hướng đổi mới giáo dục tiểuhọc và phát triển giáo dục của quận Hồng Bàng Trên cơ sở nghiên cứu lý

luận, khảo sát thực trạng quản lý HĐDH các trường tiểu học của quận HồngBàng, tác giả đã đề xuất 7 biện pháp nhằm quản lý tốt hơn HĐDH ở cáctrường tiểu học trên địa bàn Quận.

Với đề tài “Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Lộc Bình,tỉnh Lạng Sơn giai đoạn hiện nay”, tác giả Vi Văn Hạ đã chỉ ra thực trạng độingũ giáo viên và thực trạng các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giảng viêncủa các trường tiểu học huyện Lộc Bình Qua đó dự báo quy mô phát triển giáodục tiểu học và những điều kiện ảnh hưởng tới đội ngũ giảng viên tiểu học đãcho thấy những ưu điểm và hạn chế trong công tác quản lý, phát triển đội ngũgiảng viên như: công tác đào tạo, bồi dưỡng trình độ chuyên môn nghiệp vụ củagiáo viên Qua thực trạng, đề tài đã đề xuất ra một số biện pháp nhằm nâng caohiệu quả quản lý hoạt động cho giáo viên tiểu học

Trong luận văn "Quản lý HĐDH của hiệu trưởng tiểu học huyện YênLập - tỉnh Phú Thọ", tác giả Hoàng Thị Hoài Phương đã khái quát lịch sửnghiên cứu về quản lý HĐDH của hiệu trưởng; khái quát những vấn đề lýluận về công tác quản lý HĐDH của người hiệu trưởng

Tập trung nghiên cứu về công tác quản lý hoạt động dạy học ở các nhàtrường có các công trình khoa học như: Viên Thị Dung (2002), với luận văn thạc

sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục về "Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của

Hiệu trưởng trường tiểu học tại thành phố Thanh Hoá"; Nguyễn Tuấn Huy

(2005), với luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý giáo dục về “Biện pháp quản

lý hoạt động dạy học ở trường Tiểu học của Phòng Giáo dục huyện Yên Lạc tỉnh Vĩnh Phúc”; Nguyễn Thanh Tịnh (2006), với luận văn thạc sỹ chuyên ngành

-Quản lý giáo dục về “ Biện pháp quản lý hoạt động dạy học đối với trường Tiểu

học của Phòng Giáo dục quận 1- Thành phố Hồ Chí Minh”

Tác giả Trịnh Thị Thu Huyền với luận văn thạc sĩ "Quản lý HĐDH cáctrường tiểu học của Phòng Giáo dục quận Hải An, thành phố Hải Phòng trong

bối cảnh đổi mới" năm 2015 Trong luận văn của mình, tác giả Trịnh Thị ThuHuyền đã khái quát cơ sở lý luận có liên quan đến đề tài đặc biệt là nội dungquản lý HĐDH ở trường tiểu học của phòng giáo dục trong bối cảnh mới, việcquản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học ở các trường tiểu học và các yếu tốảnh hưởng đến công tác quản lý của Phòng Giáo dục đối với HĐDH tiểu họctrong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảosát và phân tích thực trạng về số lượng, chất lượng học sinh, thực trạng giáoviên, cán bộ quản lý; thực trạng cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ công tác dạyhọc; thực trạng HĐDH ở các trường tiểu học quận Hải An, tác giả đã đề xuất

5 biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học và công tác quản lý HĐDH ởcác trường tiểu học quận Hải An

Các đề tài luận văn đã đi sâu đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạyhọc ở các trường tiểu học, nêu cách thức khắc phục hạn chế yếu kém trongquản lý hoạt động dạy học, từ đó chỉ ra biện pháp thực hiện nhằm nâng caochất lượng quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học cho phù hợp vớitình hình thực tiễn đặt ra

Luận văn thạc sĩ “Quản lý hoạt động dạy học trong quá trình đào tạo

nghề ở trường trung cấp nghề cơ khí I Hà Nội”, của Đỗ Thanh Cường (2010)

đã nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý dạy học trong quá trình đào tạo nghề,khảo sát thực trạng quản lý dạy học trong quá trình đào tạo nghề ở trườngtrung cấp nghề cơ khí I Hà Nội và đưa ra 6 biện pháp quản lý dạy học trongquá trình đào tạo nghề ở trường trung cấp nghề cơ khí I Hà Nội

Luận văn thạc sĩ “Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy ở các

trường Trung học phổ thông thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu”

của tác giả Phan Ngọc Huỳnh (năm 2010); “Biện pháp quản lý dạy học môn

Vật Lý ở trường Trung học phổ thông Nguyễn Viết Xuân tỉnh Vĩnh Phúc” của

tác giả Tô Thế Long (2011), “Quản lý hoạt động dạy học môn Địa Lý ở các

trung tâm giáo dục thường xuyên ở thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả

Nguyễn Thị Minh Loan (2015)

Luận văn thạc sĩ “Quản lý dạy học Tiếng Anh ở các trường Trung học

phổ thông huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương trong bối cảnh hội nhập quốc tế”

của tác giả Dương Văn Trung (2012) đã luận giải vai trò của việc quản lý dạyhọc môn Tiếng Anh trong bối cảnh hội nhập quốc tế, làm rõ các khái niệm vềquản lý, quản lý dạy học, nhất là quản lý dạy học môn Tiếng Anh, chỉ ra cácnội dung quản lý và yếu tố tác động đến quản lý dạy học môn Tiếng Anh,phân tích thực trạng và đề xuất 5 giải pháp nâng cao chất lượng quản lý dạyhọc Tiếng Anh ở các trường THPT huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương trongbối cảnh hội nhập quốc tế

Luận văn thạc sĩ “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ Văn

ở các trường Trung học phổ thông có học sinh dân tộc thiểu số tại huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang” của tác giả Phạm Thị Hương (2012) đã luận giải

đặc điểm hoạt động dạy và học môn Ngữ văn ở trường THPT có học sinhngười dân tộc thiểu số, làm rõ các khái niệm về quản lý, quản lý dạy học, nhất

là quản lý HĐDH môn Ngữ Văn ở các trường Trung học phổ thông có họcsinh dân tộc thiểu số tại huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang, chỉ ra các nộidung quản lý và yếu tố tác động đến quản lý dạy học môn Ngữ Văn ở cáctrường Trung học phổ thông có học sinh dân tộc thiểu số tại huyện QuangBình, tỉnh Hà Giang, phân tích thực trạng và đề xuất 7 giải pháp nâng caochất lượng quản lý dạy học môn Ngữ Văn ở các trường Trung học phổ thông

có học sinh dân tộc thiểu số tại huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang

Luận văn thạc sĩ “Quản lý dạy học dạy học môn Tiếng Việt tại các

trường Tiểu học vùng dân tộc thiểu số huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai” của tác

giả Hà Bảo Trâm (2012) đã luận giải vai trò của việc quản lý dạy học mônTiếng việt trong bối cảnh hội nhập quốc tế, làm rõ các khái niệm về quản lý,quản lý dạy học, nhất là quản lý dạy học môn Tiếng việt tại các trường tiểu họcvùng dân tộc thiểu số huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai, chỉ ra các nội dung quản lý

và yếu tố tác động đến quản lý dạy học môn Tiếng Việt, phân tích thực trạng và

đề xuất 5 giải pháp nâng cao chất lượng quản lý dạy học Tiếng việt tại cáctrường Tiểu học vùng dân tộc thiểu số huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai

Luận văn thạc sĩ “Quản lý HĐDH ở trường Cao đẳng nghề Vinashin”

của Nguyễn Quang Vũ (2013) đã nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý dạy học

và khảo sát thực trạng quản lý dạy học trong quá trình đào tạo nghề ở trườngCao đẳng nghề Vinashin và đưa ra 8 biện pháp để nâng cao chất lượng HĐDHtrong từng giai đoạn thực tiễn của nhà trường sẽ góp phần nâng cao chấtlượng đào tạo

Luận văn thạc sĩ“Quản lý HĐDH môn Toán ở các trường Trung học phổ

thông huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội hiện nay” của Kiều Thị Lệ Thủy

(2014) đã nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý HĐDH và khảo sát thực tiễn vềquản lý hoạt động môn Toán trong trường THPT ở huyên Mê Linh, thành phố

Hà Nội, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượngdạy học môn Toán ở các trường THPT huyện Mê Linh trong giai đoạn hiện nay

Bên cạnh các đề tài luận văn còn có các bài viết của các nhà quản lýgiáo dục, các giáo viên tâm huyết với nghề trên báo giáo dục về vấn đề quản

lý hoạt động dạy học như: Thạc sĩ Hồ Đăng Quang (2015) “Biện pháp quản

lý hoạt động dạy học của giám đốc trung tâm ngoại ngữ trên địa bàn thành phố Huế” Bài báo đã đi sâu đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học và

đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của giám đốc các trungtâm ngoại ngữ ở địa bàn thành phố Huế, trong đó tập trung vào ba nhóm biện

pháp cơ bản là quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên, đào tạo, bồi dưỡngđội ngũ và quản lý quá trình học tập của học viên; Thạc sĩ Lê Ngộ, trưởngphòng Giáo dục tiểu học Sở Giáo dục và Đào tạo Thừa Thiên Huế (2012)

“Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà trường của hiệu trưởng trường tiểu học” Bài báo giới thiệu một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản

lý nhà trường của hiệu trưởng trường tiểu học như: chú trọng công tác xâydựng kế hoạch; thực hiện nghiêm túc, đúng quy trình đánh giá giáo viên tiểuhọc theo Chuẩn nghề nghiệp; tổ chức, quản lý hiệu quả việc tổ chức dạy học 2buổi/ngày; phân công giáo viên giảng dạy đi theo lớp trong một số năm học;hình thành văn hóa dự giờ trong hội đồng nhà trường

Kết quả chủ yếu trong những luận văn trên cho thấy HĐDH được tiếpcận nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau Khái quát được những vấn đề

cơ bản về lý luận quản lý HĐDH, làm sáng tỏ cấu trúc của HĐDH Các tàiliệu nghiên cứu xoay quanh quản lý HĐDH chỉ rõ những dấu hiệu cơ bản vềHĐDH, sự cần thiết phải tăng cường quản lý HĐDH Các tác giả đã chủ yếutập trung nghiên cứu các đề tài về biện pháp quản lý HĐDH nhưng lại có sựkhác nhau về cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu, về phạm vi nghiên cứu và vềđịa bàn nghiên cứu

Về dạy học môn tin học và quản lý dạy học môn Tin học, đã có một sốcông trình tiếp cận nghiên cứu, cụ thể như:

Tác giả Phạm Cao Chuyên với đề tài “Các biện pháp tăng cường

quản lý dạy học Tin học ở Trung tâm Bồi dưỡng Bách khoa thành phố Hải Phòng”, luận văn thạc sĩ Khoa học giáo dục, năm 2003 Tác giả Đỗ Kim Thành

nghiên cứu về: “Các biện pháp quản lý quá trình đào tạo ngành tin học - Hệ

trung cấp chuyên nghiệp tại trường trung cấp kỹ thuật nghiệp vụ Phú Lâm thành phố Hồ Chí Minh” (2006) Tác giả Trần Hưởng với đề tài “Một số giải

-pháp quản lý hoạt động giảng dạy Tin học ở trường Cao đẳng sư phạm Quảng Nam”, Luận văn thạc sĩ Giáo dục học, năm 2006,

Luận văn thạc sĩ “Phát triển đội ngũ giáo viên tin học trung học phổ

thông thành phố Hải Phòng theo quan điểm chuẩn hóa” của tác giả Nguyễn

Kim Hoằng (2013) đã luận giải các khái niệm về đội ngũ giáo viên THPT, chuẩnhóa đội ngũ giáo viên tin học THPT nhất là khái niệm phát triển đội ngũ giáoviên tin học trung học phổ thông thành phố Hải Phòng theo quan điểm chuẩnhóa, từ đó phân tích đặc điểm dạy học môn tin học, đặc điểm đội ngũ giáo viêngiảng dạy môn tin học, những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viêntin học trung học phổ thông thành phố Hải Phòng theo quan điểm chuẩn hóa,phân tích thực trạng đội ngũ giáo viên tin học và phát triển đội ngũ giáo viên tinhọc trường THPT thành phố Hải Phòng, đồng thời tác giả đề xuất 3 nhóm giảipháp phát triển đội ngũ giáo viên tin học THPT thành phố Hải Phòng

Hầu hết các đề tài trên đều tập trung luận giải những vấn đề lý luận vềquản lý, quản lý nhà trường, quản lý HĐDH, khảo sát, đánh giá thực trạngHĐDH và đề xuất các biện pháp quản lý HĐDH Tin học ở các trường, Trungtâm giáo dục và Cao đẳng, THPT ở một số địa phương

Như chúng ta đã biết, quản lý HĐDH được thực hiện ở nhiều cấp quản lý,nhiều bậc học chứ không phải riêng một cấp nào, bậc nào Thực tiễn qua một sốcông trình nghiên cứu cho thấy, chưa đề cập nhiều về việc quản lý HĐDH môn Tinhọc ở các trường THPT Đặc biệt là chưa có đề tài nào nghiên cứu các biện phápquản lý HĐDH Tin học ở các trường THPT trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố

Hà Nội Chính vì vậy, việc nghiên cứu quản lý HĐDH môn Tin học ở các trườngTHPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội thực sự cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở luận giải cơ sở lý luận , thực tiễn về HĐDH môn Tin học vàquản lý HĐDH môn Tin học ở các trường THPT, luận văn đề xuất các biệnpháp quản lý HĐDH môn Tin học ở các trường THPT quận Hà Đông, thànhphố Hà Nội hiện nay góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tin học,chất lượng GD&ĐT ở các trường THPT trên địa bàn

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận về HĐDH môn Tin học và quản lý HĐDH mônTin học ở các trường THPT

Khảo sát, đánh giá thực trạng HĐDH môn Tin học và quản lý HĐDHmôn Tin học ở các trường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

Đề xuất và khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của biện pháp quản

lý HĐDH môn Tin học ở các trường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý HĐDH ở các trường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý HĐDH môn Tin học ở các trường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

* Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề quản lý HĐDH môn Tin học ở 4trường THPT trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội (THPT chuyênNguyễn Huệ, THPT Hà Đông, THPT Quang Trung, THPT Lê Quý Đôn)

Các số liệu điều tra, khảo sát lấy từ năm 2013 đến nay

5 Giả thuyết khoa học

Môn Tin học ở các trường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội đãđược đưa vào dạy chính khóa bắt đầu từ năm học 2005 - 2006 Do đó quản

lý HĐDH môn Tin học ở các trường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà

Nội là vấn đề có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn đối với việcnâng cao chất lượng giáo dục học sinh phổ thông hiện nay Nếu trong quátrình tổ chức dạy học, các chủ thể quản lý thực hiện tốt các vấn đề như: Tổchức giáo dục nâng cao nhận thức của các lực lượng sư phạm; Chỉ đạo bồidưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên giảng dạy môn Tin học; đổimới công tác quản lý hoạt động giảng dạy bộ môn; xây dựng quy chuẩn chấtlượng dạy và học môn Tin học; ban hành hệ thống các văn bản quản lý dạyhọc; bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học môn Tinhọc, sẽ quản lý được HĐDH môn Tin học, góp phần nâng cao chất lượngdạy học môn học này nói riêng và chất lượng dạy học - giáo dục nói chung ởcác trường THPT trên địa bàn hiện nay.

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên quan điểm của của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản ViệtNam về giáo dục, đào tạo và quản lý giáo dục

-Vận dụng các phương pháp hệ thống - cấu trúc, lôgíc - lịch sử vàthực tiễn trong nghiên cứu khoa học để phân tích tổng hợp đánh giá cácvấn đề nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa họcchuyên ngành và liên ngành, bao gồm các phương pháp chủ yếu sau:

Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Trên cơ sở phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu

lý luận về dạy học - giáo dục, quản lý giáo dục, các công trình nghiên cứu vềvấn đề quản lý HĐDH - giáo dục của các tác giả trong và ngoài nước có liênquan để xây dựng cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu các chỉ thị, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam; các vănbản, chỉ thị, hướng dẫn của Bộ, Sở GD&ĐT Hà Nội về giáo dục, dạy học, quản

lý giáo dục, quản lý HĐDH môn Tin học ở các trường THPT; các sách chuyênkhảo, công trình, đề án, đề tài nghiên cứu khoa học, luận án, luận văn khoa họcquản lý giáo dục, các bài viết, bài báo có liên quan đến HĐDH môn Tin học ởcác trường THPT Qua đó rút ra nhận định trong đánh giá các kết luận và luậngiải các quan điểm, tư tưởng có liên quan đến luận văn

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp trưng cầu ý kiến

+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Dùng phiếu hỏi để trưng cầu ýkiến của 20 CBQL các trường, 5 tổ trưởng chuyên môn, 25 giáo viên Tin học,

200 học sinh ở các trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, THPT Hà Đông,THPT Quang Trung, THPT Lê Quý Đôn; khảo sát về thực trạng dạy học mônTin học, thực trạng các biện pháp quản lý dạy học môn Tin học và mức độcần thiết, mức độ khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất

+ Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp 3CBQL, 5 giáo viên dạy Tin học và 5 học sinh ở các trường THPT khảo sát vềcác biện pháp quản lý dạy học môn Tin học

- Phương pháp quan sát sư phạm: Quan sát các HĐDH Tin học ở cáctrường THPT chuyên Nguyễn Huệ, THPT Hà Đông, THPT Quang Trung, THPT

Lê Quý Đôn trên địa bàn nghiên cứu nhằm đưa ra những đánh giá về thực trạng

- Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến của một số lãnh đạo,chuyên viên Sở GD&ĐT Hà Nội, các nhà giáo có kinh nghiệm, có trình độtrong công tác quản lý, giảng dạy Tin học trên địa bàn quận để rút ra kết luậnhợp lý nhất cho vấn đề nghiên cứu đề tài

- Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm: Thông qua các đề án, báocáo sơ, tổng kết công tác giáo dục đào tạo và quản lý giáo dục của ngành giáo dục,các trường THPT quận Hà Đông thành phố Hà Nội nhằm khảo sát, đánh giá

HĐDH môn Tin học và xây dựng các biện pháp quản lý HĐDH môn Tin học.

Nhóm phương pháp bổ trợ

Sử dụng toán thống kê: Sử dụng toán học thống kê để xử lý các số liệu

của phiếu điều tra

7 Ý nghĩa của luận văn

Luận văn góp phần luận giải, làm rõ các cơ sở lý luận về HĐDH nóichung và HĐDH môn Tin học nói riêng hiện nay Chỉ ra một số vấn đề vềthực trạng HĐDH môn Tin học ở các trường THPT quận Hà Đông, từ đó xácđịnh các yêu cầu và các biện pháp quản lý có hiệu quả HĐDH môn Tin học ởcác trường THPT trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể cung cấp thêm những luận cứkhoa học giúp các nhà quản lý tham khảo đề xuất quản lý HĐDH môn Tinhọc ở các trường THPT hiện nay

Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu,nâng cao chất lượng giảng dạy môn tin học ở các nhà trường nói chung và cáctrường THPT nói riêng, đồng thời có thể vận dụng vào trong bồi dưỡngCBQL, giáo viên tin học các trường THPT hiện nay

8 Kết cầu của luận văn

Luận văn được kết cầu gồm: Mở đầu, 3 chương (8 tiết), kết luận, kiếnnghị, tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

MÔN TIN HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Môn Tin học ở trường trung học phổ thông

Tuy có nhiều định nghĩa khác nhau về Tin học nhưng sự khác nhau đóchỉ ở phạm vi các lĩnh vực được coi là Tin học, còn bản chất là thống nhất vềnội dung: “Tin học (informatic) là ngành khoa học có mục tiêu phát triển và

sử dụng máy tính điện tử để nghiên cứu cấu trúc, tính chất của thông tin,phương pháp thu thập, lưu trữ, tìm kiếm, biến đổi, truyền thông tin và ứngdụng vào các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội”

Giáo dục tin học có sứ mạng chuẩn bị cho học sinh khả năng chủ độngtìm kiếm, tiếp nhận, mở rộng tri thức và sáng tạo trong thời đại cách mạngcông nghiệp lần thứ tư, kết nối và toàn cầu hóa Tin học có ảnh hưởng đếncách sống, cách suy nghĩ và hành động của con người trong thời đại côngnghệ kĩ thuật số và sản xuất thông minh mang tính toàn cầu hóa, là công cụhiệu quả hỗ trợ biến việc học thành tự học suốt đời

Với cách tiếp cận trên, có thể quan niệm: Tin học là môn học nằm trong

nội dung, chương trình giáo dục cho người học trong các nhà trường nhằm trang bị cho người học những kiến thức lý thuyết và thực hành tin học cơ bản

giúp người học có thể tự học tập và thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của cách mạng công nghệ thông tin

Việc dạy và học môn Tin học ở các nhà trường có nhiều những đặc

điểm quan trọng đó là: Việc học lý thuyết luôn luôn gắn liền với khâu thực

hành; nhiều kiến thức bài học được diễn đạt thông qua các bước thực hành vàthao tác cụ thể trên máy tính; một số bài học được diễn đạt hoàn toàn thôngqua các thao tác cụ thể với phần mềm; kiến thức môn học gắn liền với côngnghệ, Tuy nhiên trên thực tế các nhà trường và giáo viên vẫn đang gặp cáckhó khăn phát sinh từ rất nhiều nguyên nhân: không có hoặc không đủ phòngthực hành, bất cập trong chương trình sách giáo khoa với thực tế, một số phầnmềm giảng không phù hợp với hệ điều hành đang cài đặt

Với những đặc điểm trên nếu một tiết học, học sinh không được thựchành, chỉ học lý thuyết suông thì điều này ảnh hưởng đến chất lượng cũng như

kỹ năng thực hành của các em Đó là những khó khăn chủ yếu trong dạy và họcmôn Tin học mà hầu như các nhà trường phổ thông đã và đang gặp phải đòi hỏicác lực lượng quản lý giáo dục phải có cách giải quyết phù hợp

Giáo dục THPT được thực hiện trong ba năm học, từ lớp 10 đến lớp 12,dành cho thanh thiếu niên có độ tuổi từ 15 tuổi trở lên; nhằm giúp học sinhcủng cố và phát triển những kết quả của giáo dục Trung học cơ sở, hoàn thiệnhọc vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướngnghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển,tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống laođộng [37, tr.20]

Như vậy, căn cứ vào mục tiêu đã được luật định, mục tiêu cụ thể củacấp THPT được xây dựng, thể hiện qua yêu cầu học sinh học xong bậc THPTphải đạt được ở các mặt giáo dục: tư tưởng, đạo đức lối sống; học vấn kiếnthức phổ thông, hiểu biết kỹ thuật hướng nghiệp; kỹ năng học tập và vận dụngkiến thức; về thể chất và xúc cảm thẩm mỹ Những yêu cầu này đảm bảo thựchiện mục tiêu chung của giáo dục là “Đào tạo con người Việt Nam phát triển

toàn diện” Song để đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng toàn diện thì ngoàinhững giá trị truyền thống, còn có những giá trị mới phải bồi dưỡng cho họcsinh như khả năng tư duy, phê phán, năng lực hợp tác và làm việc độc lập, kỹnăng sử dụng tin học, ngoại ngữ, năng lực quản lý… Do đó, mục tiêu cụ thểcủa giáo dục THPT còn có một số điểm mới như: Sống lành mạnh, tự tin, tựtôn dân tộc, có chí lập nghiệp, không cam chịu nghèo hèn; có khả năng sửdụng một ngoại ngữ trong giao tiếp thông thường, có khả năng ứng dụng một

số thành tựu của CNTT ở trình độ phổ thông trong giải quyết công việc; pháttriển và nâng cao các kỹ năng học tập chung, kỹ năng vận dụng kiến thức vàocác tình huống học tập mới, vào thực tiễn sản xuất và cuộc sống của mỗi cánhân, gia đình, cộng đồng

Từ sự luận giải trên chúng tôi quan niệm: Môn Tin học ở trường THPT

là môn học trang bị cho học sinh những kiến thức lý thuyết và thực hành tin học cơ bản giúp họ có kiến thức, những kỹ năng tự học tin học cơ bản, có thái

độ đúng với sự phát triển của khoa học tin học, giúp học sinh có thể tự học tập và thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của cách mạng công nghệ thông tin trong thời đại mới

Môn học bắt buộc là môn học chung cho mọi người học trong từngngành hay nhóm ngành đào tạo, nhằm đảm bảo cho sinh viên nắm được hệthống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo cần thiết Môn học bắt buộc có vị trí quantrọng trong chương trình đào tạo, đảm bảo mặt bằng giáo dục chung chongười học học các chuyên ngành khác nhau [37, tr.207]

Môn Tin học đã trở thành môn học bắt buộc đối với học sinh cấpTHPT Bộ môn Tin học phải cùng với các bộ môn khác tham gia thực hiệnmục tiêu của nhà trường phổ thông là đào tạo thế hệ trẻ thành những ngườilao động có học vấn vững chắc, có nhân cách hoàn thiện và có năng lực bảo

vệ, xây dựng đất nước phồn vinh Là một trong những môn thuộc lĩnh vựckhoa học tự nhiên, bộ môn Tin học phải cung cấp những tri thức cơ bản, làmnền tảng để học sinh có thể tiếp tục đi sâu vào tìm hiểu và xây dựng khoa học

Tin học hoặc tiếp thu những tri thức của các lĩnh vực kỹ thuật công nghệ tiêntiến, nhất là các lĩnh vực của công nghệ thông tin Vì vậy việc xác định mụctiêu dạy học môn Tin học phải xuất phát từ mục tiêu giáo dục Việt nam, từ đặcđiểm và vị trí môn Tin học trong nhà trường.

1.1.2 Hoạt động dạy học môn Tin học ở trường trung học phổ thông

Quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn gồm hoạt động dạy và hoạt độnghọc luôn luôn tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau Hoạt động dạy và hoạtđộng học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, thể hiện ở mối quan hệ tương tácgiữa các thành tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp của hoạt động dạy và hoạtđộng học Hoạt động học, trong đó có hoạt động nhận thức của học sinh cóvai trò quyết định kết quả dạy học Để hoạt động học có kết quả thì trước tiênchúng ta phải coi trọng vai trò người giáo viên, giáo viên phải xuất phát từlôgíc của khái niệm khoa học, xây dựng công nghệ dạy học, tổ chức tối ưuhoạt động cộng tác của dạy và học, thực hiện tốt các chức năng của dạy cũngnhư của học, đồng thời bảo đảm liên hệ nghịch thường xuyên, bền vững Vìvậy, muốn nâng cao mức độ khoa học của việc dạy học ở trường phổ thông thìphải đặc biệt chú ý hoàn thiện hoạt động dạy của giáo viên; chuẩn bị cho họ

có khả năng hình thành và phát triển ở học sinh các phương pháp, cách thứcphát hiện lại các thông tin học tập Đây là khâu cơ bản để tiếp tục hoàn thiện

tổ chức hoạt động học của học sinh Nếu xét quá trình dạy học như là một hệthống thì trong đó, quan hệ giữa hoạt động dạy của thầy với hoạt động họccủa trò thực chất là mối quan hệ điều khiển Với tác động sư phạm của mình,thầy tổ chức, điều khiển hoạt động của trò; thông qua hoạt động dạy của thầy

mà quản lý hoạt động học của trò

Tóm lại, dù thể hiện ở bất cứ hình thức nào, nhưng hoạt động dạy họcphải thể hiện được các khía cạnh sau:

Đối với hoạt động dạy của giáo viên: Đề ra mục đích, yêu cầu nhận

thức học tập Thiết kế được hoạt động dạy học của mình và dự trù được các hoạtđộng tương tác của người học Tổ chức thực hiện hoạt động dạy và hoạt động

nhận thức tương ứng của người học Trong quá trình đó giáo viên phải tạo sựhứng thú học tập của học sinh, phải hướng dẫn học sinh tự chiếm lĩnh kiến thứcbằng sự tự giác, tích cực, chủ động Theo dõi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tậpcủa học sinh, qua đó điều chỉnh những sai sót của học sinh cũng như trong quátrình dạy học của mình

Đối với hoạt động học của học sinh: Tiếp nhận nhiệm vụ học tập do

giáo viên đề ra với tinh thần chủ động, tích cực, sáng tạo, tự giác Tiến hànhthực hiện nhiệm vụ học tập theo yêu cầu của giáo viên Tự kiểm tra, đánh giáquá trình nhận thức của mình để có sự điều chỉnh phù hợp

Vì vậy, hoạt động dạy của giáo viên có vị trí đặc biệt quan trọng đểthực hiện mục tiêu dạy học - giáo dục mà nhà trường đã xác định, được diễn

ra trong môi trường hoạt động đa dạng, chịu sự tác động của nhiều yếu tố, vừathực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của người giáo viên, vừa là chủ thể củaHĐDH, tạo nên chất lượng giáo dục của nhà trường Từ đó, hoạt động dạyhọc - giáo dục của nhà trường muốn đạt hiệu quả cao, cần phải thực hiện tốthoạt động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh và phải được tổ chứchết sức chặt chẽ, thống nhất về mọi mặt, là điều hết sức cần thiết nhằm mụcđích thực hiện tốt mục tiêu, yêu cầu dạy học - giáo dục của nhà trường

Từ những vấn đề trên chúng tôi quan niệm: Hoạt động dạy học môn Tin

học ở trường THPT là những tác động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch của giáo viên tin học đến học sinh nhằm truyền thụ cho các em những kiến thức lý thuyết nền tảng, kỹ năng thực hành cơ bản về tin học, giáo dục thái độ, hành vi đúng đắn với vai trò, ý nghĩa của kiến thức tin học trong nhà trường và cuộc sống ở xã hội hiện đại

Hoạt động dạy học môn Tin học là tổng thể các hoạt động sư phạm củagiáo viên nhằm thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình giảng dạy, đổi mớiphương pháp hình thức giảng dạy và kiểm tra đánh giá kết quả giảng dạy:

Mục tiêu dạy học môn Tin học ở trường THPT

Chương trình môn Tin học ở THPT giúp học sinh củng cố và nâng cao

năng lực tin học đã được hình thành, phát triển ở giai đoạn giáo dục cơ bản,đồng thời cung cấp cho học sinh những tri thức mang tính định hướng nghềnghiệp thuộc lĩnh vực tin học hoặc ứng dụng tin học

Nội dung, chương trình dạy học môn Tin học ở trường THPT

Nội dung môn học là toàn bộ hệ thống khái niệm của môn học, cấu trúclôgíc của môn học, các phương pháp đặc trưng của môn học Nội dung,chương trình dạy học môn Tin học ở trường THPT bao gồm những vấn đề cơbản đó là: Máy tính và xã hội tri thức; Mạng máy tính và Internet; Tổ chứclưu trữ, tìm kiếm và trao đổi thông tin; Đạo đức, pháp luật và văn hoá trongmôi trường số hoá; Ứng dụng tin học; Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp củamáy tính; Hướng nghiệp với tin học

Nội dung, chương trình dạy học được thiết kế thành các chuyên đề họctập với nội dung: tin học ứng dụng (Thực hành làm việc với các tệp văn bản;thực hành sử dụng phần mềm trình chiếu; thực hành với phần mềm chỉnh sửaảnh ); Khoa học máy tính (Thực hành với các bộ phận của Rôbot, tìm hiểumột vài ứng dụng trên mô hình đồ thị, sử dụng phần mềm tạo Web )

Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Tin học

Áp dụng các phương pháp dạy học tích cực để hình thành kiến thức cốtlõi và các kỹ năng về CS, ICT và DL nhằm phát triển năng lực tin học cho họcsinh, vận dụng tốt các phương pháp trực quan, phát hiện và giải quyết vấn đề,thực hiện dạy học tích hợp, phân hóa Kết hợp một cách hợp lý các phươngpháp dạy học truyền thống với xu hướng dạy học không truyền thống Gắn nộidung bài giảng với các tình huống thực tiễn, các kiến thức liên môn; kết hợpcác hoạt động học tập trong giờ lên lớp với các hoạt động ngoài giờ lên lớp,khuyến khích dạy học theo dự án và tổ chức các hoạt động trải nghiệm

Khai thác phần cứng, phần mềm, nguồn tài liệu, học liệu có trênInternet và các thiết bị số để dạy học nhằm vừa hình thành, phát triển cho họcsinh năng lực ứng dụng ICT vừa làm học sinh hứng thú, yêu thích học mônTin học Ngoài ra cần khai thác các nội dung đọc thêm về lịch sử vấn đề, về

ứng dụng kiến thức bài học trong cuộc sống, trong học tập; về các thành tựumới của công nghệ kỹ thuật số trong cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhằmkhơi gợi hứng thú, thúc đẩy học sinh tự khám phá, tự học Một số chủ đề liênquan trực tiếp đến lập luận, suy diễn lôgic, tư duy thuật toán và giải quyết vấn

đề có thể được dạy học không nhất thiết phải có máy tính

1.1.3 Quản lý hoạt động dạy học môn Tin học ở trường trung học phổ thông

Quản lý HĐDH chính là tổng thể các biện pháp tác động của chủ thể quản

lý đến tập thể giáo viên và học sinh nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả cácnguồn lực vốn có, tạo động lực đẩy mạnh quá trình dạy học nhằm thực hiện mụctiêu giáo dục của nhà trường theo yêu cầu trong năm học

Quản lý HĐDH chính là sự tác động lên đội ngũ giáo viên, học sinhqua việc thực thi các chức năng quản lý kế hoạch, tổ chức chỉ đạo, kiểm tra,điều chỉnh nhằm thực hiện tốt nhất mục tiêu giáo dục Trong đó người thầyđóng vai trò hướng dẫn, dẫn dắt học sinh đi tìm chân lý Người học chủ độngtiếp cận chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng theo yêu cầu Đặc biệt vai trò ngườihọc trên cơ sở hướng dẫn của người giáo viên biết tự xây dựng kế hoạch, tựkiểm tra đánh giá để đạt chuẩn với yêu cầu trong giáo dục

Mục tiêu quản lý dạy học: Đảm bảo thực hiện đầy đủ các mục tiêu, kếhoạch đào tạo và nội dung, chương trình giảng dạy theo đúng tiến độ, thờigian quy định; đảm bảo HĐDH đạt chất lượng cao

Nội dung quản lý dạy học: Quản lý việc xây dựng và thực hiện mụctiêu dạy học (phát triển trí tuệ, giáo dục thái độ cho học sinh, việc chấp hànhnội quy, quy chế về đào tạo, như điều lệ, quy chế ) Quản lý chất lượng dạyhọc Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Quản lý hoạt động ngoài lớp,ngoài nhà trường và quản lý điều phối các hoạt động của các tổ chức sư phạmtrong nhà trường

Việc quản lý HĐDH phải tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc quản lý giáodục nói chung và áp dụng những nguyên tắc đó vào quá trình dạy học ở phạm

vi một nhà trường Quản lý HĐDH môn Tin học ở trường THPT là một nộidung quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, do đó nó được đặt trong hoạt độngquản lý giáo dục, quản lý nhà trường nói chung và trong sự tương quan vớiquản lý các môn học khác trong trường THPT Để quản lý HĐDH Tin học,trước hết cần hiểu rõ đặc điểm dạy học tin học THPT:

Đặc điểm môn tin học vừa có tính chất của khoa học cơ bản, vừa có tính chất công nghệ Xuất phát từ đặc thù này, giáo viên tin học là người vừa truyền

thụ cho học sinh các tri thức lý thuyết, vừa rèn luyện cho họ những kỹ năngthực hành; đồng thời có thể phải tham gia quản lý hệ thống máy tính trong nhàtrường Vì vậy, giáo viên tin học THPT vừa phải được đào tạo sâu về kiến thứcchuyên ngành, vừa phải được chuẩn bị để có năng lực hướng dẫn thực hànhcho học sinh, lại vừa có những kiến thức tối thiểu về quản lý Đặc điểm này đòihỏi đội ngũ giáo viên dạy tin học trường THPT phải vừa được đào tạo chuẩnhóa về nghề nghiệp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý thuyết, trừu tượng hóa vànăng lực phân tích và thiết kế hệ thống, vừa có kiến thức xã hội, luật pháp vàcác khoa học - công nghệ liên quan

Tin học là lĩnh vực khoa học - công nghệ có tốc độ phát triển như vũ bão

và khả năng vận dụng vào thực tiễn hết sức nhanh chóng Những thay đổi nhanh

chóng và thường xuyên của tri thức tin học đòi hỏi người giáo viên phải có khảnăng tiếp thu nhanh và thay đổi nhanh thích ứng Bên cạnh đó, việc tổ chức quátrình dạy học bộ môn tin học của người giáo viên cũng phải thay đổi linh hoạtnhằm lựa chọn, sắp xếp và truyền thụ những kiến thức, kỹ năng tin học cơ bảncho học sinh nhằm đáp ứng mục tiêu dạy học đặt ra Trước những biến đổi như

vũ bão của CNTT, giáo viên tin học THPT cần phải thường xuyên học hỏi, tiếpcận và nắm bắt thông tin để mở rộng tri thức, nâng cao năng lực nghề nghiệp,đồng thời còn có nghĩa vụ tham gia trực tiếp vào công tác nghiên cứu phát triểnCNTT, ứng dụng CNTT vào nhà trường và cuộc sống cộng đồng

Do đó, việc lựa chọn con đường truyền thụ kiến thức, rèn luyện kỹnăng tin học cho người học phải căn cứ trên cơ sở những đặc điểm đặc trưng

của tin học và vì vậy việc phát triển ĐNGV dạy tin học ở trường THPT cũngphải xét đến các đặc điểm này

Từ những luận giải trên, có thể quan niệm: Quản lý HĐDH môn Tin

học ở các trường THPT là toàn bộ những tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến toàn bộ HĐDH môn Tin học nhằm đảm bảo cho HĐDH môn học này ở các trường THPT được thống nhất, nhịp nhàng, hiệu quả, đạt được mục đích đã xác định

Quan niệm trên cho thấy, tính hướng đích của quản lý HDDH môn Tin

học là tập trung nâng cao nhận thức, thái độ, trách nhiệm, thực hiện tốt những

nội dung giảng dạy của giáo viên giảng dạy và học sinh học tập môn Tin học,

từ đó đạt được mục tiêu quản lý HĐDH đã xác định góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục học sinh, chất lượng giáo dục ở các trường THPT

Quản lý HĐDH môn Tin học ở các trường THPT là một bộ phận hữu cơtrong hệ thống quản lý giáo dục của nhà trường, gắn bó chặt chẽ với quá trình quản

lý giáo dục được thể hiện rất rõ trong kế hoạch quản lý dạy học ở các trường THPT

Chủ thể quản lý HĐDH môn Tin học ở các trường THPT là Chi uỷ, Ban

Giám hiệu nhà trường, đứng đầu là hiệu trưởng; chủ thể trực tiếp quan trọngnhất là các giáo viên bộ môn Tin học và chính bản thân học sinh trực tiếp họctập môn học Tin học

Nội dung quản lý HĐDH môn Tin học thực chất là quản lý việc thực hiện

tốt các thành tố của quá trình giảng dạy và học tập môn học của giáo viên và họcsinh ở các trường THPT, kết hợp với việc quản lý có hiệu quả cơ sở vật chất vànguồn lực tài chính phục vụ cho môn hoc Tin học ở các trường THPT

Phương pháp quản lý HĐDH môn Tin học phong phú, đa dạng,

trong đó, phương pháp quản lý hành chính quân sự, phương pháp tâm lý

- giáo dục, phương pháp kích thích là những phương pháp chủ đạo, được

sử dụng phổ biến

Công cụ quản lý HĐDH môn Tin học đã và đang sử dụng các công cụ

chủ yếu như: Luật Giáo dục; Điều lệ Trường phổ thông; Quy chế GD&ĐT; Kế

hoạch, chương trình giảng dạy các môn học của các trường THPT, thông quamệnh lệnh của CBQL; kết luận của hiệu trưởng, Ban Giám hiệu nhà trường vềthực hiện nhiệm vụ giảng dạy và học tập môn Tin học, các quy định về quản lýhành chính, công tác giáo vụ ở trường phổ thông.

Trong quản lý HĐDH môn Tin học cần có cái nhìn cụ thể trong tínhtoàn thể, yếu tố trong tính hệ thống, cái riêng trong cái chung Từ nhữngvấn đề ở trên cho thấy, HĐDH môn Tin học thực chất cũng là quá trìnhhoạt động trong đó diễn ra hai hoạt động cơ bản là dạy và học Đó là quátrình thống nhất của thầy và trò nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu dạyhọc Dưới sự tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn của thầy thì người học đượctrang bị những hiểu biết ban đầu về công nghệ thông tin, nhận biết đượcvai trò của máy tính trong xã hội hiện đại và những khái niệm cơ bản vềTin học là một ngành khoa học với những đặc thù riêng, các kiến thức về

hệ thống, về giải thuật và ngôn ngữ lập trình, về cơ sở dữ liệu và mục tiêucuối cùng là có thể sử dụng được máy tính, biết soạn thảo văn bản, khaithác được các phần mềm thông dụng, biết lập trình và khai thác hệ thống

dữ liệu Do đó, quản lý HĐDH môn Tin học là quản lý dạy học của giáoviên Tin học và các hoạt động chuyên môn hỗ trợ nhằm nâng cao chấtlượng dạy học Tin học trong nhà trường

1.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Tin học ở trường trung học phổ thông

1.2.1 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Tin học

ở các trường trung học phổ thông

Kế hoạch là khâu đầu tiên của chu trình quản lý Nội dung chủ yếu là:Xác định và hình thành mục tiêu đối với hoạt động giảng dạy của giáo viên,học tập của học sinh, lựa chọn các phương án, biện pháp tốt nhất phù hợp vớiđiều kiện thực tế để tiến hành hoạt động dạy học môn Tin học ở các trường

THPT đạt kết quả tốt Kế hoạch dạy học là việc làm rất quan trọng của nhàquản lý giáo dục ở các trường THPT nhằm đạt tới các mục tiêu của hoạt động

quản lý giáo dục nói chung và quản lý hoạt động dạy học môn học nói riêng.Đồng thời, còn là cơ sở cho tổ bộ môn kịp thời điều chỉnh thời lượng saugiảng dạy môn học, bài giảng Tin học cho học sinh, chống tình trạng quá tải,dồn ép chương trình dẫn đến hiệu quả dạy học không cao

Việc quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên dựa theo kế hoạch giảngdạy và quản lý hoạt động học tập môn Tin học của học sinh là thể hiện sự đề cao,tôn trọng tính chủ động của giáo viên và học sinh, thể hiện sự quản lý nghiêmtúc của cán bộ quản lý Tuy nhiên, trong bản kế hoạch cũng cần có sự điều chỉnhlinh hoạt khi hoàn cảnh thực tế thay đổi ảnh hưởng đến việc hoàn thành kếhoạch Trên cơ sở yêu cầu chung công tác giáo dục và yêu cầu riêng của bộ mônTin học, căn cứ vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của các cấp quản lý

và tình hình cụ thể của nhà trường, của tổ Tin học, của từng cá nhân để đề ra kếhoạch phù hợp, Hiệu trưởng phải là người hướng dẫn giáo viên quy trình xâydựng kế hoạch, giúp họ biết xác định mục tiêu đúng đắn và biết tìm ra các biệnpháp để thực hiện các mục tiêu đó

Quản lý việc xây dựng kế hoạch của các bộ phận cũng như của mỗi giáo

viên trong trường là việc làm đòi hỏi sự sâu sát của người Hiệu trưởng Hiệutrưởng là người hướng dẫn giáo viên quy trình kế hoạch, giúp họ biết xác địnhmục tiêu đúng đắn và biết tìm ra các biện pháp để thực hiện các mục tiêu đó

1.2.2 Quản lý hoạt động dạy của giáo viên môn Tin học

Hoạt động dạy của giáo viên là hoạt động chủ đạo trong quá trình dạyhọc, quản lý hoạt động dạy của giáo viên môn Tin học bao gồm: Quản lý việcthực hiện trương trình dạy học, quản lý việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp,quản lý giờ lên lớp của giáo viên, quản lý việc dự giờ và phân tích bài học sưphạm, quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh…

* Quản lý việc thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình giảng dạy.

Thực hiện trương trình dạy học là thực hiện kế hoạch đào tạo theo mụctiêu của nhà trường phổ thông, nó là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ GD&ĐTban hành Yêu cầu đặt ra là phải nắm vững chương trình, tổ chức cho giáo

viên tuân thủ một cách nghiêm túc, không được tuỳ tiện thay đổi, thêm bớtlàm sai lệch chương trình dạy học.

Việc quản lý thực hiện chương trình dạy học môn Tin học ở các trườngTHPT đòi hỏi các chủ thể quản lý phải nắm được khung chương trình, nộidung dạy học môn Tin học dành cho học sinh bậc THPT và phạm vi kiến thứcdạy học của từng chuyên đề môn học Nắm vững phương pháp dạy học củamôn học, các hình thức tổ chức dạy học cơ bản được sử dụng trong hoạt độnggiảng dạy môn tin học kiên quyết khắc phục việc cắt xén, dồn ép bài học,thêm bớt tiết học trong HĐDH môn Tin học

Để việc quản lý thực hiện chương trình dạy học tin học đạt kết quả,đảm bảo thời gian cho việc thực hiện chương trình dạy học phải chú ý sửdụng thời khoá biểu như là công cụ để theo dõi, điều khiển và kiểm soát tiến

bộ thực hiện chương trình dạy học, để thường xuyên, kịp thời điều chỉnhnhững lệch lạc trong quá trình thực hiện chương trình dạy học Tin học

* Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp của giáo viên môn Tin học

Soạn bài là khâu quan trọng nhất trong việc chuẩn bị của giáo viên cho giờlên lớp, tuy nó chưa dự kiến hết các tình huống trong qua trình lên lớp nhưng soạnbài thực sự là lao động sáng tạo của từng giáo viên, nó thể hiện sự suy nghĩ, lựachọn, quyết định của giáo viên về nội dung, phương pháp giảng dạy, hình thức lênlớp phù hợp với đối tượng học sinh và đúng với yêu cầu của chương trình

Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp phải đảm bảo những yêu cầucần thiết đó là: Đảm bảo tính tư tưởng, tính giáo dục của bài giảng Thực hiệnsoạn bài phải đúng quy chế, soạn bài chu đáo trước khi lên lớp, chống việcsoạn bài để đối phó với kiểm tra Đảm bảo nội dung, tri thức khoa học mangtính giáo dưỡng Đưa việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp vào nề nếp, nghiêm túc vàphải đảm bảo chất lượng Chỉ đạo không rập khuôn máy móc, đảm bảo vàkhuyến khích tính tích cực, tự giác và sáng tạo của giáo viên

Để soạn bài chuẩn bị lên lớp của giáo viên có thể thực hiện theo một kếhoạch đồng bộ và có hiệu quả, hiệu trưởng nhà trường cần phải phân công

trách nhiệm cụ thể cho cán bộ giáo viên trong nhà trường, tạo mọi điều kiện

để họ thực hiện tốt việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp, có kế hoạch thườngxuyên kiểm tra, theo dõi để khuyến khích kịp thời, đồng thời điều khiểnnhững sai lệch nhằm thực hiện đúng những quy định đề ra

* Quản lý giờ lên lớp của giáo viên môn Tin học

Hoạt động dạy và học trong nhà trường phổ thông hiện nay được thực hiệnchủ yếu bằng hình thức dạy và học trên lớp, với những giờ lên lớp và hệ thống bàihọc cụ thể Nói cách khác, giờ lên lớp là hình thức tổ chức cơ bản và chủ yếu nhấtcủa quá trình dạy học trong nhà trường để thực hiện mục tiêu cấp học

Chính vì vậy trong quá trình quản lý dạy và học môn Tin học các chủthể quản lý phải có những biện pháp tác động cụ thể, phong phú và linh hoạt

để nâng cao chất lượng giờ lên lớp của giáo viên, đó là những việc làm củahiệu trưởng, là trách nhiệm của người quản lý

Quản lý giờ lên lớp của giáo viên phải đảm bảo các yêu cầu chủyếu là: Xây dựng được “chuẩn” giờ lên lớp đối với môn Tin học để quản lý tốtgiờ lên lớp của giáo viên Phải xây dựng nề nếp giờ lên lớp cho thầy và trò nhằmđảm bảo tính nghiêm túc trong mọi hoạt động hết sức nhịp nhàng của nhàtrường, góp phần nâng cao chất lượng dạy học Phải tác động đến giờ lên lớpmột cách tích cực và càng trực tiếp càng tốt để mọi giờ lên lớp góp phần thựchiện mục tiêu Phải yêu cầu cụ thể từng đối tượng thực hiện đầy đủ, nghiêm túcnhững quy định của nhà trường, thực hiện nghiêm túc quy chế có liên quan đếngiờ lên lớp

Để đảm bảo được những yêu cầu quản lý giờ lên lớp các trường THPTcần quy định và rõ chế độ thực hiện và kiểm tra, sử dụng thời khóa biểu nhằmkiểm soát các giờ lên lớp, duy trì nề nếp dạy học nói chung và dạy học mônTin học nói riêng, điều khiển nhịp điệu dạy học và tạo nên bầu không khí sưphạm trong nhà trường

* Quản lý việc dự giờ và phân tích sư phạm bài học môn Tin học

Nét đặc thù cơ bản làm cho quản lý trường học khác với dạng quản lýkhác là trong quản lý trường học có hoạt động dự giờ và phân tích sư phạm bàihọc Đây chính là công việc quan trọng nhất của việc quản lý HĐDH môn Tinhọc ở các trường THPT đó là việc dự giờ giảng và giờ thực hành môn Tin học.

Để việc quản lý giờ và phân tích sư phạm bài học Tin học có hiệu quả,cần phải quán triệt đầy đủ những yêu cầu cơ bản sau đây: Phải nắm vữngđược lý luận dạy học và lý thuyết về bài học, nắm vững những quan điểmtrong phân tích sư phạm bài học Nắm vững các bước trong việc dự giờ vàphân tích sư phạm bài học để chỉ đạo tất cả giáo viên trong trường thực hiện

Tổ chức tốt việc dự giờ trong trường, có chế độ dự giờ rõ ràng, có kế hoạch

cụ thể, đặc biệt phải có chuẩn đánh giá phù hợp, có đầy đủ hồ sơ dự giờ và cóthái độ cầu thị khách quan để đánh giá đúng tình hình giờ lên lớp cũng nhưđánh giá đúng chất lượng giờ lên lớp, trên cơ sở đó, tìm ra những biện phápthích hợp cho công tác quản lý giờ lên lớp của mình

Để nâng cao chất lượng dự giờ, phân tích sư phạm bài học, cần tổ chứccác chuyên đề về giờ lên lớp, như trao đổi về nội dung và phương pháp giảngdạy, xây dựng giờ dạy mẫu, tổ chức dạy thử, tổ chức kiến tập, thao giảng vềmôn Tin học… nhằm giúp giáo viên nắm vững lý thuyết, rút kinh nghiệm vềphương pháp giảng dạy, về các bước trong dự giờ và phân tích sư phạm bàihọc… Trên cơ sở đó khuyến khích sự sáng tạo của giáo viên và đây cũngchính là hoạt động đặc trưng cho nghề nghiệp của giáo viên, các nhà trườngphổ thông cần phải tổ chức tốt để tạo điều kiện cho giáo viên phát huy khảnăng của mình nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Tin học

* Quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên môn Tin học

Hồ sơ chuyên môn của giáo viên là phương tiện phản ánh quá trình quản

lý có tính khách quan và cụ thể, giúp các chủ thể quản lý ở trường THPT nắmchắc hơn, cụ thể hơn tình hình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của giáo viên

Có thể nói hồ sơ chuyên môn của giáo viên là một trong những cơ sở pháp lý

để nói lên việc thực hiện nề nếp chuyên môn, việc chuẩn bị, đầu tư cho công

việc của giáo viên Nhưng hồ sơ chuyên môn của giáo viên không thể xemđồng nghĩa với năng lực giảng dạy của giáo viên trên lớp Nó chỉ là điều kiệncần chứ không phải đủ Hồ sơ của giáo viên phục vụ cho hoạt động dạy theoĐiều 25 của Điều lệ nhà trường Phổ thông bao gồm các loại hồ sơ sau:

Giáo án (bài soạn);

Các loại sổ: Sổ dự giờ, sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tácchủ nhiệm lớp), sổ công tác;

Các loại sách: Sách giáo khoa, sách hướng dẫn, phân phối chươngtrình, các tài liệu tham khảo

Trong quá trình quản lý, các trường THPT cần hướng dẫn cụ thể yêucầu của từng loại hồ sơ, cùng với đó đội ngũ hiệu trưởng, hiệu phó chuyênmôn và tổ trưởng chuyên môn thường xuyên kiểm tra bằng nhiều hình thứckhác nhau để kịp thời điều chỉnh những sai lệch trong hoạt động dạy và học

bộ môn Tin học của trường mình

* Quản lý việc sử dụng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên môn tin học

Quản lý việc sử dụng và bồi dưỡng giáo viên là một yêu cầu, một mụctiêu không thể thiếu được trong quá trình quản lý nhà trường, nó thể hiện cụthể ở hai nội dung sau:

Sử dụng đội ngũ giáo viên: Phân công hợp lý trong chuyên môn, phối

hợp với năng lực chuyên môn trên cơ sở có chú ý đến điều kiện của từng giáoviên trong trường

Bồi dưỡng đội ngũ: Bao gồm việc bồi dưỡng thường xuyên theo

chương trình của Bộ GD&ĐT theo hình thức bồi dưỡng tại trường hoặc thamgia các lớp bồi dưỡng do cấp trên mở, bồi dưỡng nâng cao trình độ nhằmchuẩn hoá đội ngũ giáo viên, bồi dưỡng nâng chuẩn…

Quản lý việc sử dụng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên có vai trò quantrọng, nó ảnh hưởng quyết định đến chất lượng giảng dạy và giáo dục của nhàtrường, vì vậy các nhà trường đặc biệt là người hiệu trưởng đứng đầu phải có

chương trình, kế hoạch, chủ động trong việc bồi dưỡng giáo viên, nhằm từngbước nâng cao trình độ và năng lực sư phạm cho giáo viên môn Tin học.

1.2.3 Quản lý hoạt động học tập môn Tin học của học sinh

Hoạt động học tập của học sinh là một hoạt động song song tồn tại cùngvới hoạt động dạy của giáo viên Vì vậy, quản lý hoạt động học tập của họcsinh cần phải đạt được những yêu cầu chủ yếu sau đây: Phải làm cho học sinh

có động cơ và thái độ đúng đắn trong học tập, rèn luyện, ham thích đến trườngđến lớp, ham học bộ môn Tin học Tự giác tìm tòi phát hiện vấn đề, chủ độnglĩnh hội kiến thức, biến quá trình giáo dục thành tự giáo dục Phải tổ chứchướng dẫn học sinh học tập, giúp học sinh học tập có phương pháp, nắm đượccác phương pháp học tập bộ môn Tin học Phải làm cho học sinh có nề nếp thóiquen học tập tốt, làm cho hoạt động học tập của nhà trường có kỷ luật, trật tự.Kết quả điểm kiểm tra, xếp loại phản ảnh được khả năng học tập của học sinh.Kết quả này phải giúp cho học sinh nhận ra mặt mạnh, mặt hạn chế để vươn lênđồng thời nó giáo dục cho học sinh tính trung thực trong học tập, trong cuộcsống Việc quản lý hoạt động học tập của học sinh phải được thực hiện đầy đủ,toàn diện và mang tính giáo dục cao Nội dung cơ bản của nó bao gồm:

* Quản lý phương pháp học tập môn Tin học của học sinh

Phương pháp học tập là vấn đề hết sức quan trọng trong việc nâng caochất lượng học tập của học sinh: Làm cho học sinh nắm được kỹ năng chungcủa hoạt động học tập ở nhà trường phổ thông; làm cho học sinh có kỹ nănghọc tập phù hợp với bộ môn Tin học; giúp học sinh có phương pháp học tập ởlớp; giúp cho học sinh có phương pháp học tập ở nhà

* Quản lý nề nếp, động cơ, thái độ học tập môn Tin học của học sinh

Nề nếp học tập, kỷ luật học tập của học sinh là những điều quy định cụthể về tinh thần, thái độ, hành vi ứng xử nhằm làm cho hoạt động học tậpđược hoạt động nhịp nhàng và có hiệu quả Nề nếp học tập sẽ quyết địnhnhiều đến hiệu quả học tập Theo đó, phải xây dựng cho học sinh có tinh thần,thái độ học tập tốt, chuyên cần, chăm chỉ, có nề nếp học bài và làm bài đầy

đủ; giúp học sinh có nề nếp tổ chức học tập ở trường cũng như ở nhà vànhững nơi sinh hoạt văn hoá…; nề nếp sử dụng, bảo quản và chuẩn bị đồdùng học tập môn Tin học; xây dựng được nề nếp về khen thưởng kỷ luật,chấp hành nề nếp nội quy học tập môn Tin học cho học sinh.

* Quản lý việc phân tích đánh giá kết quả học tập môn Tin học của học sinh

Phân tích, đánh giá kết quả học tập của học sinh là yêu cầu cần thiếttrong quản lý nhất là ở bậc học phổ thông Điểm số của học sinh phải được cậpnhật, các bài kiểm tra 15 phút, 1 tiết trở lên phải dược trả cho học sinh đúngthời gian quy định của ngành giáo dục và giáo viên chấm kỹ có nhận xét, pháthiện những lỗi học sinh thường mắc phải, chữa tại lớp để rút kinh nghiệm

Căn cứ vào sổ điểm, dự giờ thăm lớp, sổ đầu bài, hiệu trưởng hoặc hiệuphó, tổ trưởng, giáo viên bộ môn phân tích đánh giá kết quả học tập của họcsinh thường xuyên hàng tháng nhất là các kỳ thi kết thúc môn Tin học, nộidung cần tập trung vào những vấn đề chủ yếu là: Tình hình thực hiện nề nếphọc tập, tinh thần thái độ học tập, sự chuyên cần và kỷ luật học tập; chất lượnghọc tập của học sinh môn học, về điểm số, tình hình kiểm tra, nhận xét đánh giácủa giáo viên về tình hình học tập của học sinh; chất lượng học tập của họcsinh ở môn học, các yêu cầu, kỹ năng đạt được của học sinh qua môn học

1.2.4 Tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Tin học

Kiểm tra đánh giá là bộ phận hợp thành, không thể thiếu được trong quátrình giáo dục ở tất cả các môn học Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của họcsinh được tồn tại đồng thời với quá trình dạy học, đó là quá trình thu nhập và

xử lý thông tin về trình độ và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của họcsinh, trên cơ sở đó đề ra những biện pháp phù hợp giúp học sinh học tiến bộ.Chính vì qua việc tổ chức kiểm tra đánh giá học sinh của giáo viên, sẽ giúp chongười quản lý nắm bắt được chất lượng dạy học ở từng giáo viên một, nó vừa

là cơ sở để đánh giá quá trình và hiệu quả của người dạy lẫn người học, nhất làtrong giai đoạn hiện nay khi tình trạng học thêm, dạy thêm tràn lan, khi trình độ

chuyên môn của một số giáo viên còn hạn chế thì việc quản lý hoạt động kiểmtra kết quả học tập của học sinh là điều rất quan trọng

Việc kiểm tra đánh giá kết quả của học sinh, là việc làm hết sức cầnthiết của giáo viên nhằm tác động trực tiếp đến giáo viên thực hiện đầy đủ vàchính xác quá trình kiểm tra đánh giá, thúc đẩy quá trình nâng cao hiệu quảdạy học theo mục tiêu Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tậpmôn Tin học của học sinh phải đạt được những yêu cầu cơ bản sau đây:

Phải thực hiện nghiêm chỉnh quy chế chuyên môn trong nhà trường thôngqua điểm số, đánh giá chất lượng học của học sinh và giảng dạy của giáo viên, từ

đó rút ra được những vấn đề cần phải điều chỉnh, uốn nắn và bổ sung, giúp chongười quản lý chỉ đạo hoạt động này một cách đầy đủ, chặt chẽ hơn;

Phải thực hiện đầy đủ nghiêm túc các văn bản hướng dẫn về đánh giáxếp loại học sinh;

Phải đánh giá xếp loại học sinh một cách công bằng chính xác, tránhnhững biểu hiện không đúng trong việc đánh giá xếp loại học sinh

1.2.5 Bảo đảm kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn Tin học

Trong bất kỳ tổ chức đơn vị nào thì nguồn kinh phí đóng vai trò rấtquan trọng trong việc duy trì các hoạt động dạy và học trong nhà trường, nó lànguồn lực dùng để chi trả lương cho cán bộ, giáo viên, khen thưởng giáo viên,học sinh có thành tích trong dạy và học Trong lúc nguồn ngân sách nhà nướcchi cho trường học ít so với nhu cầu hoạt động giáo dục, kinh phí đó dành choviệc chi lương lên trên 90% trên tổng ngân sách được cấp thì việc đảm bảocác nguồn tài chính ở nhà trường là mối quan tâm chỉ đạo của các trườngTHPT Việc tạo nguồn kinh phí bằng nhiều cách: Kinh phí ngân sách, kinh phíđược trích qua nguồn học phí, qua việc dạy các lớp hai buổi, qua việc chothuê sử dụng mặt bằng trường lớp, qua sự hỗ trợ của phụ huynh học sinh, quahoạt động lao động sản xuất của trò…

Cơ sở vật chất là điều kiện tiên quyết cho nhà trường hình thành và đivào hoạt động, là điều kiện không thể thiếu được trong việc nâng cao chấtlượng đào tạo Cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ dạy và học của nhà trường là

hệ thống các phương tiện vật chất - kỹ thuật dạy và học của nhà trường

Quản lý cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ cho dạy và học đảm bảo được 3yêu cầu liên quan mật thiết với nhau đó là: Đảm bảo đầy đủ cơ sở vật chất - kỹthuật phục vụ dạy và học Sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất - kỹ thuật trong việcdạy và học và tổ chức quản lý tốt cơ sở vật chất - kỹ thuật trong nhà trường

Nội dung quản lý cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ dạy và học trongnhà trường bao gồm: Quản lý trường lớp, phòng học, bàn ghế, bảng, máy tính,máy chiếu; Quản lý các trang thiết bị phục vụ dạy học, hoạt động của cácphòng bộ môn, phòng chức năng; Quản lý thư viện trường học với các sáchbáo, tài liệu; Quản lý đồ dùng học tập của học sinh

Việc đổi mới phương pháp dạy học Tin học chỉ phát huy hiệu quả khi giáoviên có kiến thức chuyên môn vững vàng và được trang bị các phương tiện trợgiảng Trong nhà trường trung học thì cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ dạyTin học bao gồm: phòng máy tính được nối mạng, có khả năng truy cập Internet,thiết bị đa phương tiện, các thiết bị tin học khác và các phần mềm dạy học Vì vậy,

để quản lí cơ sở vật chất, thiết bị dạy Tin học cần chú ý đến các nội dung sau:

Xây dựng và bổ sung thường xuyên để hình thành một hệ thống hoànchỉnh cơ sở vật chất - thiết bị dạy học Có kế hoạch xây dựng và trang bị cácthiết bị kỹ thuật về công nghệ thông tin trước mặt và lâu dài theo yêu cầu dạyhọc môn Tin học; Sử dụng cơ sở vật chất - thiết bị dạy học phục vụ dạy bộmôn Tin học đúng mục tiêu dạy học Xây dựng các qui định, qui trình về sửdụng thiết bị phòng máy phục vụ cho việc thực hành Tin học có hiệu quả;Thực hiện việc bảo quản, bảo trì hệ thống thiết bị kĩ thuật công nghệ thông tintheo đúng qui trình bảo quản các hãng sản xuất thiết bị; Tăng cường phátđộng, khuyến khích giáo viên tự làm đồ dùng dạy học, phần mềm dạy họcphục vụ giảng dạy môn Tin học

Chỉ đạo các hoạt động trao đổi kinh nghiệm về sử dụng các phươngtiện dạy học trong giáo viên.

Lãnh đạo nhà trường cần có kế hoạch nhằm huy động các nguồn lực từngân sách và các lực lượng xã hội để đầu tư cơ sở vật chất về công nghệthông tin cho nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu dạy tin học và ứng dụng côngnghệ thông tin trong giảng dạy

1.3 Các yếu tố tác động đến q uản lý hoạt động dạy học môn Tin học ở các trường trung học phổ thông

Các yếu tố ảnh hướng tới việc quản lý HĐDH môn Tin học ở cáctrường THPT bao gồm: Tác động từ sự phát triển của khoa học công nghệ sốhóa; sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp trên, phong trào giáo dục của địaphương, sự phối hợp giữa phụ huynh học sinh và nhà trường; các điều kiện,phương tiện dạy học… trình độ, năng lực, phẩm chất của hiệu trưởng các nhàtrường; các tổ chức Đảng, Đoàn, công đoàn; đội ngũ giáo viên giảng dạy mônTin học và học sinh học tập môn Tin học

1.3.1 Tác động từ yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ

Giáo dục nước ta hiện nay phát triển trong bối cảnh thế giới có nhiều thayđổi nhanh chóng và phức tạp Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế về giáo dục đã trởthành xu thế tất yếu Cuộc cách mạng khoa học công nghệ và nền kinh tế tri thức,đặc biệt là cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã tác động trực tiếp đến sựphát triển giáo dục trên thế giới Do vậy đã và đang đặt ra những điều kiện, yêucầu mới cho phát triển giáo dục của các nước trong đó có Việt Nam

Quan điểm đổi mới GD&ĐT của Đảng đặt ra những khó khăn thách thứcđồng thời cũng là những yêu cầu có tính xuyên suốt là sợi chỉ đỏ cho đổi mới giáodục bậc học phổ thông mà các nhà trường có thể nhanh chóng nghiên cứu, đitrước đón đầu mạnh dạn đổi mới giáo dục toàn diện ở cơ sở giáo dục của mình từviệc đổi mới, hoàn thiện mục tiêu dạy học, giáo dục học sinh đến nội dung,chương trình các môn học, phương pháp dạy và học của giáo viên và học sinh gắn

kết chặt chẽ với công tác quản lý nghiêm túc, chặt chẽ có nền nếp, phù hợp vớiđặc điểm nhà trường, đặc thù mỗi môn học sẽ là căn cứ, cơ sở quan trọng đế từngbước nâng cao chất lượng giáo dục học sinh ở bậc học THPT.

Sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, nhất là cuộc cáchmạng công nghiệp lần thứ 4 ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống xã hộitrong đó có giáo dục phổ thông Đối với môn Tin học là môn mang tínhthực hành công nghệ rất cao Do đó nếu quá trình dạy học bộ môn này cácnhà trường phổ thông nhanh chóng nghiên cứu, nắm bắt kịp thời và làmchủ các thành tựu khoa học công nghệ, phần mềm số hóa đưa vào họcđường giảng dạy bộ môn Tin học sẽ cơ sở trực tiếp góp phần nâng cao chấtlượng giảng dạy môn Tin học và ngược lại nếu các nhà trường chậm thíchnghi, châm thích ứng cập nhật các phần mềm tin học mới thì việc dạy vàhọc Tin học sẽ ngày càng cổ điển, lạc hậu không theo kịp sự phát triển thựctiễn, điều này làm ảnh hưởng lớn đến khả năng thích ứng của học sinhtrong thực tiễn cuộc sống

1.3.2 Tác động từ năng lực, phẩm chất của người hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học phổ thông

Hiệu trưởng là người quản lý cao nhất ở các nhà trường, chịu tráchnhiệm về mọi mặt hoạt động của nhà trường trước pháp luật nhà nước,quản lý, điều hành của chính quyền địa phương Để có hiệu quả trongcông tác quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục, người hiệu trưởng phảihiểu rõ mục tiêu giáo dục, am hiểu sâu sắc nội dung giáo dục, nắm chắccác phương pháp giáo dục, các nguyên tắc giáo dục xã hội chủ nghĩa.Người hiệu trưởng phải là nhà giáo có kinh nghiệm, có năng lực, có uy tínchuyên môn, là cánh chim đầu đàn của tập thể giáo viên, biết cách tổ chứcHĐDH trong nhà trường một cách hiệu quả

Đối với công tác quản lý HĐDH môn Tin học là môn học có tínhđặc thù cao thì đòi hỏi người hiệu trưởng cần có cách thức quản lý mộtcách phù hợp Ở đây, nếu người hiệu trưởng phát huy được năng lực, trình

độ của người đứng đầu, phát huy được vai trò trách nhiệm chuyên môncủa tổ trưởng, tổ phó chuyên môn giảng dạy thì không những hiệu quảdạy học môn Tin học được nâng cao mà hiệu quả quản lý môn học, uy tíncủa nguời hiệu trưởng cũng được thể hiện rõ nét Điều đó cho thấy nếungười hiệu trưởng có phẩm chất mẫu mực, năng lực lãnh đạo, quản lý tốt

sẽ là yếu tố quyết định tới việc nâng cao chất lượng giáo dục ở nhà trườngnói chung và chất lượng, hiệu quả giáo dục ở từng môn học trong chươngtrình đào tạo phổ thông

1.3.3 Tác động từ chất lượng của đội ngũ giáo viên giảng dạy môn Tin học ở các trường trung học phổ thông

Xuyên suốt các văn kiện, kế hoạch, chiến lược phát triển GD&ĐT củaĐảng, chính phủ, nhà nước đều đề cập đến việc nâng cao chất lượng đội ngũnhà giáo trong các cơ sở giáo dục đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hìnhmới Trong nhà trường giáo viên là lực lượng nòng cốt để thực hiện các nhiệm

vụ đề ra Các trường THPT có bản kế hoạch tốt mà người thực hiện là giáoviên lại không đủ trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, thiếu phẩm chất đạo đứcthì hiệu quả giáo dục sẽ không cao

Đối với người giáo viên tin học, tính chất của tri thức tin học có nhữngtác động mang tính đặc thù Do tốc độ phát triển của tin học là rất cao nên cácthiết bị nhanh chóng trở thành lạc hậu; tốc độ hao mòn “vô hình“là rất cao.Chương trình nếu thiết kế không mang tính mở, không cập nhật thường xuyên

sẽ lạc hậu nhanh Hầu hết phần mềm và thông tin đều sử dụng tiếng Anh gây

ra một số trở ngại khi khả năng đọc các thông báo và giải trình bằng tiếngAnh của giáo viên Tin học còn rất hạn chế Do đó, để thực hiện tốt mục tiêu,nhiệm vụ giảng dạy môn Tin học đã xác định giáo viên phải thường xuyênđược biên chế đủ về số lượng, có chất lượng tốt; đạt chuẩn về trình độ họcvấn, có kinh nghiệm, tuổi đời, thâm niên giảng dạy tin học phù hợp với vị trí,nhiệm vụ, nhất là trình độ chuyên môn vững, nghiệp vụ sư phạm tốt và đặcbiệt là khả năng ngoại ngữ để có thể đọc và khai thác được các phần mềm ứng

dụng tin học chủ yếu được thiết kế, lập trình và ứng dụng bằng tiếng Anh.Nếu các trường THPT tuyển chọn và đào tạo, bồi dưỡng được đội ngũ giáoviên Tin học có phẩm chất, trình độ và năng lực tốt sẽ là đầu tàu nâng caochất lượng giảng dạy Tin học và quản lý tốt HĐDH môn Tin học trong cáctrường THPT hiện nay

1.3.4 Tác động từ động cơ, thái độ, trách nhiệm, phương pháp học tập của học sinh trung học phổ thông

Đối tượng học sinh THPT là những thiếu niên đang ở độ tuổi từ 15-18,ngưỡng của chuẩn bị bước vào đời, tâm lý, tích cách có nhiều biến động phứctạp; họ có sức khỏe, tuổi trẻ năng đông, thông minh, sáng tạo dễ tiếp thukiến thức các môn học, nhất là kiến thức về khoa học công nghệ đây làđiều kiện rất lớn để họ học tập tốt môn Tin học Tuy nhiên lứa tuổi họcsinh với tâm lý mải chơi, tư tưởng của một môn phụ nên nảy sinh tư tưởngchủ quan, thiếu tích cực, miệt mài trong học tập, đây là yếu tố tác động rất lớnđến HĐDH của giáo viên Tin học Từ đặc điểm trên để nâng cao chất lượnggiảng dạy và quản lý HĐDH môn Tin học phải quản lý tốt hơn hoạt động họctập thái độ, trách nhiệm cũng như phương pháp học tập của học sinh THPTnhất là nhất là động cơ, tinh thần, thái độ học tập đối với môn Tin học

1.3.5 Tác động từ mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học môn Tin học bậc học trung học phổ thông

Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến vấn đề quản lý HĐDH môn Tinhọc ở các nhà trường THPT hiện nay Nếu mục tiêu, nội dung, chương trìnhdạy học môn Tin học tuân thủ những quan điểm của chương trình giáo dụcphổ thông tổng thể và chú trọng đến các khía cạnh cụ thể gắn với môn Tin họcnhư: Kế thừa chương trình môn Tin học hiện hành, khai thác chương trình tinhọc phổ thông của các nước tiên tiến, đảm bảo tính cơ bản, khoa học và sưphạm Chương trình chọn lọc các nội dung cơ bản hoà quyện của ba mạch trithức CS, ICT và DL; quan tâm đúng mức đến nội dung về đạo đức, vănhoá, pháp luật và ảnh hưởng của tin học lên xã hội, đảm bảo nguyên lý

“vừa dạy chữ vừa dạy người”, đặc biệt trong thời đại có sự kết nối cao củathế giới thực và thế giới ảo Cách thức tiếp cận chương trình có tính mở,theo định hướng nghề nghiệp tin học trong cuộc cách mạng công nghiệplần thứ tư, khai thác môi trường giáo dục tin học đa dạng và phong phú,khai thác đặc tính của giáo dục định hướng STEM Với tư cách là côngnghệ nền tảng, tin học có vai trò trung tâm kết nối các môn học khác, qua

đó đẩy mạnh giáo dục STEM, phát huy sáng tạo của học sinh tạo rasản phẩm có hàm lượng ICT cao Chương trình khai thác ưu thế vềtích hợp liên môn bằng cách yêu cầu học sinh làm ra sản phẩm cá nhân

và nhóm học tập để thu hẹp khoảng cách giữa giáo dục hàn lâm vàthực tiễn thì hiệu quả dạy học Tin học ở trường THPT sẽ ngày mộtnâng cao và hiệu quả quản lý HĐDH môn Tin học sẽ được thể hiện rõnét và ngược lại nếu các nhà trường THPT xây dựng mục tiêu, nộidung, chương trình dạy và học môn Tin học thiếu cơ sở khoa học,thiếu tính đối tượng, thiếu tính cập nhật với sự phát triển của khoa họcthì trường đó sẽ không thể có kết quả dạy học Tin học tốt, khả năngthích ứng tin học của học sinh trường đó sẽ chậm và lạc hâu hơn sovới các trường khác

1.3.6 Tác động từ điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn Tin học ở các trường trung học phổ thông

Điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật dạy học ở Nhà trường làmột nhân tố góp phần vào việc nâng cao chất lượng dạy và học, đây được coi

là những công cụ, phương tiện lao động sư phạm của giáo viên và học sinh.Thực tế cho thấy nếu điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật hiện đại,phù hợp với tính chất đào tạo, được bảo đảm đầy đủ tốt nhất là một điều kiệncần thiết để nâng cao được chất lượng hoạt động và học của giáo viên và họcsinh ở các nhà trường và ngược lại

Điều kiện cơ sở vật chất phương tiện dạy học môn Tin học ở các trườngTHPT: là yếu tố rất quan trọng ảnh hưởng tới chất lượng dạy học Việc quản lý