- Nhận biết được một số thể đa bội bằng mắt thường qua tranh ảnh và có được các ý niệm sử dụng các đặc điểm của thể đa bội trong chọn giống.. 2 Kĩ năng : Kỹ năng nhận biết, kỹ năng khai
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 9 Bài 24: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ (TT)
A/ Mục tiêu bài học :
1) Kiến thức :
- Học sinh phân biệt được hiện tượng đa bội thể và thể đa bội
- Nhận biết được một số thể đa bội bằng mắt thường qua tranh ảnh và có được các ý niệm
sử dụng các đặc điểm của thể đa bội trong chọn giống
2) Kĩ năng : Kỹ năng nhận biết, kỹ năng khai thác thông tin
3) Thái độ: Sử dụng các đặc điểm của thể đa bội trong chọn giống.
B/ Chuẩn bị :
1 GV: Tranh phóng to hình 24.1 đến 24.4 SGK
- Phiếu học tập: tìm hiểu sự tương quan giữa mức bội thể và kích thước các cơ quan
2 HS: Đọc trước bài
C/ Tổ chức các hoạt động học tập :
1 Kiểm tra kiến thức cũ:
- Đột biến số lượng NST là gì? Sự biến đổi số lượng NST ở một cặp thường thấy ở những dạng nào? Nêu hậu quả và cho VD?
- Nêu cơ chế dẫn tới sự hình thành thể dị bội có số lượng NST là 2n + 1 và 2n -1
2 Giảng kiến thức mới :
III/ Hiện tượng đa bội thể
* Hoạt động 1: Tìm hiểu về hiện tượng đa bội thể
* Mục tiêu: Hình thành khái niệm về thể đa bội Nêu được đặc điểm điển hình của thể đa bội
và phương pháp sử dụng các đặc điểm đó trong chọn giống
* Cách tiến hành :
- Thế nào là thể lưỡng bội? - Thể đa bội là gì?
Trang 2HS vận dụng kiến thức đã học và nêu được:
+ Thể lưỡng bội: có bộ NST chứa các cặp tương đồng
- GV phân biệt cho HS khái niệm đa bội thể và thể đa bội
HS nghiên cứu thông tin SGK và trả lời, rút ra kết luận
- Yêu cầu HS quan sát H 24.1; 24.2; 24.3, thảo luận và trả
lời các câu hỏi:
- Sự tương quan giữa số lượng và kích thước của cơ quan
sinh dưỡng, cơ quan sinh sản của cây nói trên như thế
nào?
- Có thể nhận biết cây đa bội bằng mắt thường qua những
dấu hiệu nào?
- Nguyên nhân nào làm cho thể đa bội có các đặc điểm
trên ?
- Có thể khai thác những đặc điểm nào ở cây đa bội trong
chọn giống cây trồng?
- HS trao đổi nhóm, thống nhất câu trả lời, đại diện 1
nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
+ Tăng số lượng NST dẫn tới tăng kích thước tế bào, cơ
quan
+ Có thể, nhận biết qua dấu hiệu tăng kích thước các cơ
quan của cây
+ Lượng ADN tăng gấp bội làm tăng trao đổi chất, tăng sự
tổng hợp prôtêin nên tăng kích thước tế bào
- GV lấy một số VD hiện tượng đa bội thể: dưa hấu 3n,
chuối, nho , dâu tằm, rau muống, dương liễu
- Liên hệ đa bội ở động vật
- Lưu ý: Dự tăng kích thước của tế bào hoặc cơ quan chỉ
trong giới hạn mức bội thể nhất định Khi số lượng NST
tưng quá giới hạn thì kích thước của cơ thể lại nhỏ dần đi
- Cơ chế xác định giới tính bị rối loạn, ảnh hưởng đến quá
trình sinh sản nên ít gặp hiện tượng này ở ĐV
- Khái niệm : Hiện tượng
đa bội thể là hiện tượng cả
bộ NST trong tế bào sinh dưỡng tăng theo bội số của n
(lớn hơn 2n) - hình thành thể đa bội
+ Thể đa bội gồm đa bội chẵn:4n,6n…
+ Thể đa bội lẻ:3n,5n…
- Dấu hiệu nhận biết : Tế
bào đa bội có số lượng NST tăng lên gấp bội số lượng ADN cũng tăng tương ứng
vì thế quá trình tổng hợp các chất hữu cơ diễn ra mạnh
mẽ hơn kích thước tế bào của thể đa bội lớn, cơ quan sinh dưỡng to, sinh trưởng phát triển mạnh, chống chịu với ngoại cảnh tốt
- Ứng dụng :
+ Tăng kích thước thân cành để tăng sản lượng gỗ (dương liễu )
+ Tăng kích thước thân, lá,
củ để tăng sản lượng rau, hoa màu
+ Tạo giống có năng suất cao, chống chịu tốt với các
Trang 3- HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức.
GDMT: Tác nhân vật lí, hóa học là nguyên nhân chủ yếu
gây đột biến (ung thư ở người) Vì vậy cần sử dụng hợp lí
thuốc bảo vệ thực vật để bảo vệ nguồn nước, mt đất
điều kiện không thuận lợi của môi trường 3 Củng cố bài giảng: Bài tập trắc nghiệm Câu 1: Đột biến đa bội là dạng đột biến nào? a NST bị thay đổi về cấu trúc b Bộ NST bị thừa hoặc thiếu 1 vài NST c Bộ NST tăng theo bội số của n và lớn hơn 2n d Bộ NST tăng, giảm theo bội số của n Câu 2: Cây đa bội được tạo thành do tác động vào quá trình nào? bộ phận nào của cây? a Tác động vào quá trình nguyên phân, lúc hợp tử mới bắt đầu phân chia b Tác động vào quá trình giảm phân c Tác động vào đỉnh sinh trưởng của cây d a, b đúng. 4 Hướng dẫn học tập ở nhà: - Học bài và làm câu 3 vào vở bài tập - Sưu tầm tranh, ảnh sự biến đổi kiểu hình theo môi trường sống D Rút kinh nghiệm :
Trang 4