Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh MSHV:1541820155 I- TÊN ĐỀ TÀI: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG TẠI CÔNG TY ĐIỆN LỰC TÂN THUẬN II- NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG: Thứ nhất, trìn
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HCM
-LÊ THỊ THÚY ÁI
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ TẠI CN TỔNG CÔNG TY ĐIỆN LỰC TP.HCM –
CÔNG TY ĐIỆN LỰC TÂN THUẬN
LUẬN VĂN THẠC SỸChuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã ngành: 60 34 01 02
TP HỒ CHÍ MINH, tháng 3 năm 2017
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HCM
-LÊ THỊ THÚY ÁI
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ TẠI CN TỔNG CÔNG TY ĐIỆN LỰC TP.HCM –
CÔNG TY ĐIỆN LỰC TÂN THUẬN
LUẬN VĂN THẠC SỸChuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Trang 3CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.
Thành phần Hội đồng đánh giá Luận văn Thạc sĩ gồm:
(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ Luận văn Thạc
Trang 4TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP HCM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT
NAM VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
TP HCM, ngày … tháng… năm 2017
NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ
Họ tên học viên: LÊ THỊ THUÝ ÁI Giới tính: Nữ
Ngày, tháng, năm sinh: 01- 11 - 1993 Nơi sinh: Bến tre
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
MSHV:1541820155
I- TÊN ĐỀ TÀI: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ
KHÁCH HÀNG TẠI CÔNG TY ĐIỆN LỰC TÂN THUẬN
II- NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG:
Thứ nhất, trình bày cơ sở lý luận về chất lượng dịch vụ khách hàng cũng như
vai trò của công tác này trong doanh nghiệp Thông qua đó, tác giả đã xây dựng môhình chất lượng dịch vụ tại trung tâm làm cơ sở đó phân tích thực trạng và đưa ragiải pháp
Thứ hai, phân tích thực trạng chất lượng dịch vụ tại doanh nghiệp từ đó đưa
ra các điểm tốt cũng như điểm hạn chế đang tồn tại trong hoạt động này tại Công tyđiện lực Tân Thuận
Thứ ba, dựa trên thực trạng đang tồn tại tác giả đưa ra các giải pháp nâng cao
chất lượng dịch vụ tại doanh nghiệp
Thứ tư, bên cạnh các giải pháp đưa ra tác giả cũng nêu lên các kiến nghị góp
phần giúp doanh nghiệp phát triển bền vững
III- NGÀY GIAO NHIỆM VỤ:
IV- NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 31/03/2017
V- CÁN BỘ HƯỚNG DẪN: TS TRƯƠNG QUANG DŨNG
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN
NGÀNH
(Họ tên và chữ ký) (Họ tên và chữ ký)
Trang 5LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi về chất lượngdịch vụ khách hàng tại công ty điện lực Tân Thuận Nội dung của luận văn này chưatừng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đãđược cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc
Học viên thực hiện Luận văn
(Ký và ghi rõ họ tên)
Trang 6LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp, tôi đã nhận được nhiều sựgiúp đỡ của các thầy cô giáo, bạn bè và gia đình Xin được bày tỏ sự trân trọng vàlòng biết ơn sâu sắc đối với sự giúp đỡ này
Lời đầu tiên xin được cảm ơn thầy cô giáo của khoa Quản trị kinh doanhtrường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã nhiệt tình giảng dạy và giúp
đỡ cho tôi trong suốt khoá học Đặc biệt, xin trân trọng gửi lời cảm ơn đếnTS.Trương Quang Dũng, người đã tận tình hướng dẫn tôi thực hiện luận văn này
Tôi cũng xin gởi lời cảm ơn đến các bạn cùng khoá học và các anh chị khóatrước đã chia sẻ, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu
Tôi cũng chân thành cảm ơn các anh chị đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuậnlợi cung cấp các tài liệu quý báu để tôi hoàn thành luận văn và dành thời gian giúptôi thực hiện phiếu khảo sát
Cuối cùng, tôi xin được trân trọng cảm ơn gia đình đã luôn động viên, giúp
đỡ, là hậu phương vững chắc cho tôi trong những năm tháng học tập đã qua
Tp.HCM, tháng 03 năm 2017
Trang 73
Trang 81 GIỚI TH IỆU
TÓM TẮT
Căn cứ vào chỉ đạo và kế hoạch của Tổng công ty Điện lực TP.HCM, Công
ty Điện lực Tân Thuận đã đề ra chủ đề thực hiện “Kinh doanh và Dịch vụ kháchhàng” nhằm nỗ lực hoàn thành vượt mức tất cả các chỉ tiêu kế hoạch về cung cấpđiện và kinh doanh điện năng đảm bảo kịp thời đáp ứng nhu cầu ngày càng cao củakhách hàng
Dựa vào thực tế tại công ty có những mặt tích cực bên cạnh đó cũng tồn tạinhiều hạn chế Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là dựa trên những hạn chế đang tồntại trong công tác dịch vụ khách hàng tại Công ty Điện lực Tân Thuận để đưa racác giải pháp khắc phục từ đó giúp doanh nghiệp phát triển bền vững thích ứng vớitình hình mới
2 NỘI DU N G
Vấn đề cải tiến nâng cao chất lượng các dịch vụ phục vụ khách hàng mặc dùtrong thời gian qua tại công ty điện lực Tân Thuận có quan tâm nhưng hiệu quả
chưa đạt như mong muốn Đề tài nghiên cứu “Giải pháp nâng cao chất lượng dịch
vụ khách hàng tại công ty điện lực Tân Thuận” được thực hiện trong bối cảnh thị
trường phát triển và hội nhập Nếu muốn tồn tại và phát triển bền vững, ngoài việcđầu tư cơ sở vật chất, công ty phải đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng và làmhài lòng họ Trên tinh thần đó, tác giả đã nghiên cứu vấn đề chất lượng dịch vụkhách hàng tại công ty gồm ba vấn đề cốt lõi sau đây:
Thứ nhất, luận văn nêu lên các lý luận cơ bản về chất lượng dịch vụ kháchhàng Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng mô hình lý thuyết cho nghiên cứu của mình
Thứ hai, luận văn giới thiệu sơ lược về Tổng công ty điện lực Tp.HCM vàCông ty điện lực Tân Thuận, qua đó phân tích thực trạng về tình hình chất lượngdịch vụ khách hàng và rút ra những thành tựu cũng như các hạn chế đang tồn tại
Thứ ba, với tình hình thực tế đó, tác giả đã đề xuất các giải pháp để cải thiệntình hình chất lượng dịch vụ khách hàng tại Công ty điện lực Tân Thuận và nêu cáckiến nghị nhằm tạo điều kiện kinh doanh bền vững
3 KẾT Q UẢ V À T H ẢO LU Ậ N
1 Xác định được mô hình chất lượng dịch vụ khách hàng cho Công ty điện
Trang 9lực Tân Thuận với những nội dung: 1) Sự đảm bảo; 2) Độ tin cậy; 3) Phương tiện hữu hình; 4) Sự đáp ứng và 5) Sự đồng cảm.
2 Từ việc phân tích thực trạng, có thể thấy Công ty điện lực Tân Thuận đangrất quan tâm đến việc nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng Công ty đã đưa ranhiều biện pháp như: 1) Cải tiến công tác kinh doanh và dịch vụ khách hàng; 2)Thực hiện các chương trình hành động phối hợp với địa phương nhằm tuyên truyềncũng như giải đáp các thắc mắc của khách hàng; 3) Công tác lắp đặt và quản lý hệthống đo đếm điện năng đã có những bước nhảy vọt; 4) Quan tâm công tác quản lý
kỹ thuật, an toàn, mỹ quan hệ thống điện; 5) Đa dạng hóa các hình thức thu tiềnđiện Bên cạnh những thành tựu đạt được, tác giả đã nêu ra những tồn tại: 1) Côngtác phục vụ khách hàng còn thiếu chuyên nghiệp; 2) Công tác cung cấp điện phục
vụ khách hàng vẫn còn nhiều sai sót; 3) Thiết bị đo điếm chưa đúng tiêu chuẩn; 4)Phòng giao dịch khách hàng còn thiếu tiện nghi ; 5) Tình trạng đường dây điện mắcchằng chịt, chồng chéo lên nhau, cột điện đã xuống cấp gây nguy hiểm cho ngườidân và ảnh hưởng đến mỹ quan thành phố
3 Nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng tại Công ty điện lực TânThuận, tác giả đã đưa ra các giải pháp như: 1) Tăng cường quan tâm chăm sóckhách hàng; 2) Nâng cao hiệu quả về nguồn vốn và nguồn nhân lực; 3) Nâng cấp
lưới điện hiện hữu, giảm tổn thất điện năng; 4) Chú trọng các biện pháp làm giảm
sự cố và thời gian mất điện; 5) Hoàn thiện công tác lập và quản lý hoá đơn tiền
điện; 6) Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới, ứng dụng công nghệ thông tin
4 KẾT L UẬN
Giải pháp nâng cao dịch vụ khách hàng tại Công ty điện lực Tân Thuận làhết sức cần thiết nhất là trong tình hình Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới.Bằng phương pháp nghiên cứu khoa học, luận văn đã hệ thống cơ sở lý luận, phântích thực trạng đang diễn ra và đề ra các giải pháp thiết thực giúp doanh nghiệp cảithiện những hạn chế, những bất cập nhằm đáp ứng được các đòi hỏi của thực tiễntrong tình hình mới
Trang 111 INTROD UCTI ON
ABSTRACT
Base on steering and planning of hochiminh city power corporation, TânThuận power company proposed the implementation topics “Business andCustomer Service” to effort to exceed all targets of power supply and powerbusiness to ensure for higher and higher customer needs
Base on fact in centre, there are positive faces both limited faces Researchobjectives of this thesis base on the limited of customer services in company toshow some overcome solutions so that enterprise can develop sustainability andadapt with new situation
Firstly, thesis raises basis theoretical of customer service quality to buildtheoretical model for this research
Secondly, thesis introduce summary about Hochiminh city powercorporation and Tan Thuan Power company, analyse the current customer servicequality to find out the achievements and limit
Thirdly, with the current situation, author outputted some solutions in TanThuan Power company to improve so that centre can develop better
3.
FIND I NGS A ND D ISCUS S ION
1.Identify model quality of service in Center Of Information TechnologyAnd Communication with content: 1)assurance / 2)reliability / 3) tangibility / 4)empathy
Trang 122 From the analysis of the current situation, we can see Tan Thuan powerCompany is very interest in improving the quality of customer service Thecompany has launched many measures: 1) Improve business and customer service;2) Implementation of action plan coordinate with local to propagate as well as answering customer questions; 3) The installation and management of electricity metering system has leap; 4) Interest management techniques, safety, aesthetic power system; 5) Diversification of money power collection Besides these achievements, authors showed the existence: 1) Unprofessional customer service; 2)Power supply customer service still flawed; 3) Measuring devices whore is not standard; 4)Customer transactions room is uncomfortable; 5) Power linesn get interlaced, overlapping, power pole degraded to endanger people and affecting city landscape.
3 In order to improve the quality of customer service in Tan Thuan ElectricCompany, authors offer solutions such as: 1) To enhance customer care; 2) Improvethe efficiency of capital and human resources;3) Upgrading existing power grid,reduce power loss 4) Emphasis measures to reduce incidents and outage timepower; 5) Completing the formulation and management of electricity bills; 6)Accelerate the application of new technology, information technology applications
4.CON C LUSI O N
Solution to improve customer service in Tan Thuan Power Company is verynecessary in Vietnam deeper integration to the world Using scientific researchmethods, thesis formed rationale, analysis of the ongoing situation and devisepractical solutions, help enterprises improve the constraints to meet the practicaldemands in the new situation
Trang 13MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
ABSTRACT v
MỤC LỤC vii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ix
DANH MỤC CÁC BẢNG x
DANH MỤC CÁC HÌNH xi
MỞ ĐẦU .1
1 Sự cần thiết của đề tài 1
2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 2
3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
5 Bố cục của luận văn 3
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG VÀ TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ ĐIỆN 5
Trang 141.1 Tổng quan về nâng cao chất lượng dịch vụ 5
1.1.1 Chất lượng 5
1.2 Mô hình nghiên cứu: 30
1.2.1 Lý do chọn mô hình 30
1.2.2 Phương pháp nghiên cứu: 31
1.2.3 Thang đo 31
1.3 Tóm tắt chương 1 33
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG TẠI CÔNG TY ĐIỆN LỰC TÂN THUẬN 34
2.1 Tổng quan về EVNHCMC: 34
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Tổng Công ty Điện Lực Tp.HCM ` 34
2.2 Tổng quan về PC Tân Thuận 38
2.2.1 Thông tin chung 38
2.2.2 Đặc điểm hoạt động và phạm vi hoạt động 39
Trang 152.2.3 Sơ đồ tổ chức 402.2.4 Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công Ty Điện Lực TânThuận từ năm 2011 đến năm 2015 40
Trang 162.3 Thực trạng chất lượng dịch vụ khách hàng tại PC Tân Thuận: 42
2.3.1 Sự tin cậy 42
2.3.2 Sự đảm bảo 47
2.3.3 Cơ sở vật chất 52
2.3.4 Tính đáp ứng 54
2.3.5 Sự đồng cảm: 56
2.4 Đánh giá chất lượng dịch vụ khách hàng tại PC Tân Thuận 60
2.4.1 Những thành tựu đạt được 60
2.4.2 Những hạn chế cần giải quyết 61
2.5 Tóm tắt chương 2 62
CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ TẠI CHI NHÁNH EVNHCMC - CÔNG TY ĐIỆN LỰC TÂN THUẬN 64
3.1 Mục tiêu, quan điểm và căn cứ để đưa ra giải pháp 64
3.1.1 Mục tiêu đề xuất giải pháp 64
3.1.2 Căn cứ đề xuất giải pháp 64
3.2 Một số giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng tại PC Tân Thuận 65
3.2.1 Các giải pháp nhằm nâng cao độ tin cậy 65
3.2.2 Các giải pháp nhằm nâng cao tính đảm bảo 69
3.2.3 Các giải pháp nhằm nâng cao cơ sở vật chất 74
3.2.4 Các giải pháp nhằm nâng cao tính đáp ứng 75
3.2.5 Các giải pháp nhằm nâng cao sự đồng cảm 76
3.3 Các kiến nghị 81
3.3.1 Các kiến nghị đối với cơ quan quản lý của thành phố 81
3.3.2 Các kiến nghị đối với EVNHCMC 81
3.4 Tóm tắt chương 3 82
KẾT LUẬN 83
TÀI LIỆU THAM KHẢO 84
Trang 17DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CLDV : Chất lượng dịch vụ
EVN : Tập đoàn điện lực việt nam
EVNHCMC : Tổng công ty Điện lực TP.HCM
ISO : chTổ ứ c Tiêu c huẩn h oá Quốc tế
PC Tân Thuận: Công ty Điện lực Tân Thuận
SAIFI : số tần suất mất điện trung bình của hệ thống
SAIDI : Chỉ số thời gian mất điện trung bình của hệ thống
TP.HCM : Thành phố Hồ chí Minh
CBCNV : Cán bộ công nhân viên
Trang 18DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Phân loại dịch vụ điện 11
Bảng 1.2 : Các khác biệt trong Mô hình năm khoảng cách 22
Bảng 1.3: Các yếu tố trong Mô hình SERVQUAL 27
Bảng 1.4: Mối quan hệ giữa mô hình năm khoảng cách chất lượng của Parasuraman et al (1985) và Mô hình SERVQUAL 28
Bảng 1.5: Tiến trình nghiên cứu 31
Bảng 1.6: Thang đo SERVPERF dự thảo 32
Bảng 2.1 Hiệu quả hoạt động kinh doanh của công ty (2011-2015) 40
Bảng 2.2 Giá trị đầu tư xây dựng của Công ty (2012 – 2015) 42
Bảng 2.3 Giá trị thực hiện sửa chữa lớn của Công ty (2012 – 2015) 1
Bảng 2.4: Giá trị trung bình về mức độ tin cậy tại PC Tân Thuận 43
Bảng 2.5 : Tình trạng vi phạm an toàn lưới điện cao áp năm 2015 44
Bảng 2.6 Giá trị trung bình về mức độ đảm bảo tại PC Tân Thuận 48
Bảng 2.7: Giá trị trung bình về yếu tố cơ sở vật chất tại PC Tân Thuận 52
Bảng 2.8: Giá trị trung bình về tính đáp ứng tại PC Tân Thuận 54
Bảng 2.9: Giá trị trung bình về tính đồng cảm tại PC Tân Thuận 57
Bảng 3.1 :Một số chương trình đào tạo phát triển nhân lực 71
Bảng 3.2 : Cơ sở vật chất của Công ty Điện lực Tân Thuận 74
Bảng 3.3 : Mức thưởng đề xuất một số danh hiệu tiêu biểu năm 2017 77
Trang 19DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1: Chất lượng dịch vụ được nâng cao theo làn sóng phát triển kinh tế 10
Hình 1.2 : Mô hình chất lượng kỹ thuật/ chức năng 19
Hình 1.3: Mô hình chất lượng dịch vụ của Parasuraman và cộng sự (1985, 1988) 23
Hình 1.4: Mô hình Servqual mở rộng 25
Hình 1.5: Mô hình nghiên cứu chất lượng dịch vụ khách hàng 30
Hình 2.1: Sơ đồ tổ chức của EVNHCMC 38
Hình 2.2: Sơ đồ tổ chức của PC Tân Thuận 40
Hình 2.3 Chu trình quản lý hồ sơ tại PC Tân Thuận 56
Hình 2.4 Mô hình chương trình một cửa tại PC Tân Thuận 57
Trang 201
Trang 211 Sự cần thiết của đề tài
MỞ ĐẦU
Thực hiện chủ trương và kế hoạch Tổng công ty Điện lực TP.HCM(EVNHCMC), Công ty Điện lực Tân Thuận ( PC Tân Thuận) đã đề ra chủ đề thựchiện “Kinh doanh và Dịch vụ khách hàng” nhằm nỗ lực hoàn thành vượt mức tất cảcác chỉ tiêu kế hoạch về cung cấp điện và kinh doanh điện năng nhằm đảm bảo kịpthời đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng EVNHCMC chỉ đạo các Công
ty trực thuộc của mình trong đó có PC Tân Thuận tiến hành nâng cao năng lực quảntrị doanh nghiệp, tăng cao năng suất lao động theo chỉ tiêu của tập đoàn Điện lựcViệt nam (bình quân các năm gần đây tăng năng suất lao động là 16,5%/năm), tinhgọn bộ máy tổ chức quản lý nhưng vẫn đảm bảo kịp thời đáp ứng nhu cầu ngàycàng cao nhu cầu sử dụng điện của quí khách hàng Tổng công ty và các Công ty đãkhông ngừng nghiên cứu, đầu tư, ứng dụng công nghệ hiện đại và ứng dụng chúngvào trong hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt trong mảng kinh doanh dịch vụkhách hàng
Tuy nhiên, vấn đề đặt ra không chỉ là yêu cầu tăng cường năng lực nội tại,phát triển cơ sở hạ tầng và khả năng cạnh tranh mà còn là bài toán về chất lượngdịch vụ mà EVNHCMC cũng như của PC Tân Thuận cần giải quyết tốt Doanhnghiệp phải xác định được điều gì là quan trọng đối với khách hàng, thông báo vớikhách hàng là mình sẽ mang đến những gì quan trọng cho họ và thực hiện những gìmình hứa Nói cách khác, chìa khóa thành công của một tổ chức nói chung hay PCTân Thuận nói riêng là làm hài lòng khách hàng, cụ thể là cần phải xác định đượcngười tiêu dùng nhận thức chất lượng dịch vụ của họ bao gồm những yếu tố nào
Thực tế tại Công ty vẫn còn tình trạng lãnh đạo, nhân viên điện lực chưaquan tâm và coi trọng công tác dịch vụ khách hàng Công tác thu nộp và theo dõitiền điện còn bất cập, trong đó có vụ việc xảy ra thất thoát Hệ thống các phòng giaodịch khách hàng tại các đơn vị cũ và lạc hậu Thủ tục giải quyết yêu cầu của kháchhàng còn rườm rà, cơ chế một cửa chưa được áp dụng nhuần nhuyễn; những dịch vụkhác còn chậm đổi mới gây bức xúc cho khách hàng Đồng thời các chỉ tiêu về chỉ
số tần suất mất điện trung bình của hệ thống (SAIFI); Chỉ số thời gian mất điệntrung bình của hệ thống (SAIDI); Chỉ số tần suất mất điện thoáng qua trung bình
Trang 22của hệ thống (MAIFI)… còn cao so với quy định Chính vì thế một số khách hàng
vẫn chưa hài lòng Vì thực tế đó, tác giả đã chọn đề tài “ Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng tại công ty điện lực Tân Thuận” Với hy vọng thông
qua việc khảo sát thực tế để tìm hiểu những nhu cầu của khách hàng, tác giả sẽ cónhững giải pháp thiết thực nâng cao chất lượng dịch vụ tại công ty Điện Lực TânThuận như theo tinh thần chỉ đạo của Tổng công ty Điện lực TP.HCM(EVNHCMC)
2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Qua tìm hiểu trên các phương tiện truyền thông đại chúng và thư viện thìchưa có đề tài nghiên cứu về chất lượng dịch vụ khách hàng tại Công ty điện lựcTân Thuận Các nghiên cứu chỉ mới dừng lại tại Tổng công ty điện lực Tp.HCMhay Tập đoàn điện lực Việt Nam
Ngành điện nói chung và Công ty điện lực Tân Thuận nói riêng đang chịu tácđộng của nền kinh tế hội nhập Vì thế, doanh nghiệp đã ý thức được phải có nhữngthay đổi để có thể phát triển phù hợp với xu thế mới nhằm tăng sức cạnh tranh củamình Khi đó chính chất lượng phục vụ khách hàng được coi là yếu tố cốt lõi quyếtđịnh sự thành bại của mỗi doanh nghiệp Ý thức được điều này, cả ngành điện đangđưa ra các chính sách nhằm nâng cao sự hài lòng của khách hàng Đây là những tàiliệu quý báu giúp tác giả tìm hiểu sâu hơn về đề tài nghiên cứu Tuy nhiên, cácnghiên cứu này xuất phát từ phía nhà cung cấp dịch vụ mà chưa phải từ phía kháchhàng Với bài nghiên cứu của mình tác giả tiến hành khảo sát thực tế tìm hiểu tâm
tư nguyện vọng của người sử dụng dịch vụ nhằm có những giải pháp thiết thực
3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn có các mục tiêu nghiên cứu sau đây:
- Nghiên cứu các mô hình lý thuyết từ đó xác định các yếu tố chính của chấtlượng dịch vụ khách hàng tại PC Tân Thuận
- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác kinh doanh dịch vụ khách hàng tại
PC Tân Thuận từ năm 2011 đến 2015
- Xác định những yếu tố chủ yếu tác động đến sự hài lòng của khách hàngđối với chất lượng dịch vụ khách hàng tại PC Tân Thuận
Trang 23- Mức độ thỏa mãn của khách hàng đối với chất lượng dịch vụ dịch vụ kháchhàng tại PC Tân Thuận.
- Đề xuất những giải pháp để hoàn thiện chất lượng dịch vụ khách hàng tại
- Phạm vi nghiên cứu của luận văn sẽ tập trung vào lĩnh vực kinh doanh dịch
vụ khách hàng tại PC Tân Thuận Luận văn đã thực hiện khảo sát các khách hàng sửdụng dịch vụ cung cấp điện của công ty Dữ liệu sử dụng trong luận văn gồm dữliệu thứ cấp được tổng hợp trong giai đoạn 2011- 2015 và dữ liệu sơ cấp được thuthập trong năm 2016 Từ đó đề xuất giải pháp phù hợp nhằm nâng cao năng lựcquản trị doanh nghiệp, nâng cao năng suất lao động, đáp ứng thỏa mãn tốt nhất nhucầu của khách hàng với nguồn lực hiện có và định hướng phát triển tương thích, phùhợp trong thời gian tới
► Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng đồng thời cả hai phương pháp nghiên cứu định tính vàđịnh lượng
- Phương pháp định tính được thực hiện dựa vào phương pháp phân tíchthống kê các kết quả từ mảng kinh doanh dịch vụ khách hàng tại PC Tân Thuận; kếthợp với phương pháp logic biện chứng bằng việc vận dụng cách tiếp cận theo duyvật biện chứng và tư duy logic từ đó phân tích thực trạng, nhận định và đề xuất cácgiải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu kháchhàng tại PC Tân Thuận trong giai đoạn tới
- Phương pháp định lượng được sử dụng để khảo sát, điều tra và phân tích sốliệu nhằm kiểm định thực tiễn giúp đề tài có cơ sở thực tế và tính khả thi cao Tácgiả đã tiến hành điều tra khảo sát các khách hàng trên địa bàn Quận 4 và Quận 7
5 Bố cục của luận văn
Ngoài lời mở đầu, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành
ba chương sau:
Trang 25CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG VÀ TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ ĐIỆN
Trang 261.1 Tổng quan về nâng cao chất lượng dịch vụ
1.1.1 Chất lượng
Khái niệm về chất lượng
Ở mỗi khía cạnh, mục đích khác nhau thì quan điểm về chất lượng cũngđược nhìn nhận một cách khác nhau Tuy nhiên, có một định nghĩa về chất lượngđược thừa nhận ở phạm vi quốc tế, đó là định nghĩa của Tổ chức Tiêu chuẩn hoáQuốc tế (ISO) được định nghĩa theo điều 3.1.1 của tiêu chuẩn ISO 9000:2005 thìchất lượng là: “Mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp có đặc tính vốn có”
Chất lượng là một khái niệm đặc trưng cho khả năng thoả mãn nhu cầu củakhách hàng nên các sản phẩm hay dịch vụ nào không đáp ứng được nhu cầu củakhách hàng thì bị coi là kém chất lượng cho dù trình độ công nghệ sản xuất ra cóhiện đại đến đâu đi nữa Sản phẩm đấy phải đáp ứng thỏa mãn được nhu cầu tiêudùng của khách hàng, nhu cầu của người sử dụng theo một mục đích cụ thể của họthì được nhìn nhận, đánh giá chất lượng cao hay thấp
Đối với khách hàng, người sử dụng sản phẩm hay dịch vụ thường là: tốt, đẹp,bền, sử dụng lâu dài, thuận lợi, giá cả phù hợp sẽ được đánh giá tốt
Qúa trình hình thành chất lượng
Chất lượng của một sản phẩm bất kỳ nào cũng được hình thành qua nhiềuquá trình theo một trật tự nhất định Tuy nhiên quá trình hình thành chất lượng sảnphẩm xuất phát từ yêu cầu của thị trường, trong một chu trình khép kín, vòng saucủa chất lượng sẽ hoàn chỉnh hơn
Vòng tròn chất lượng hay chu trình hình thành chất lượng sản phẩm được chiathành 2 hướng: trong sản xuất và trong dịch vụ, trong sản xuất thì quá trình diễn raphức tạp hơn trong dịch vụ và thông thường nó được trải qua các bước:
1 Nghiên cứu thị trường: nghiên cứu nhu cầu về số lượng, yêu cầu về chấtlượng, mục tiêu cần đạt được
2 Nghiên cứu thiết kế, triển khai thiết kế, xây dựng quy định chất lượng sảnphẩm, xác định nguồn nguyên vật liệu, nơi tiêu thụ sản phẩm
3 Cung cấp vật tư kỹ thuật, xác định nguồn gốc, kiểm tra nguyên vật liệu
Trang 274 Kế hoạch triển khai: Thiết kế dây chuyền công nghệ, sản xuất thử, đầu tưxây dựng cơ bản, dự toán chi phí sản xuất, giá thành, giá bán.
5 Sản xuất, chế tạo sản phẩm hàng loạt
6 Thử nghiệm, kiểm tra chất lượng sản phẩm, tìm biện pháp đảm bảo chấtlượng quy định… chuẩn bị xuất xưởng
7 Đóng gói, bao bì, mẫu mã, dự trữ sản phẩm
Tầm quan trọng của chất lượng
Hiện tại, chính sách chất lượng về sản phẩm/dịch vụ của nước ta vẫn chưa rõràng và chưa đồng bộ Thiếu các chiến lược trung và dài hạn về chất lượng sảnphẩm/dịch vụ dẫn đến sự thiếu định hướng trong phát triển, nâng cao chất lượng sảnphẩm phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế nước ta khi hội nhập vào các nền kinh
tế trong khu vực và quốc tế Chính điều đó, buộc các doanh nghiệp trong nướcmuốn hội nhập, hoàn nhập vào cộng đồng cung ứng sản phẩm/dịch vụ hàng hóatrong nước và quốc tế buộc doanh nghiệp phải tăng cường đầu tư đổi mới thiết bịcông nghệ, lựa chọn mô hình quản lý chất lượng phù hợp nhằm nâng cao chấtlượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và ngoài nước vềsản phẩm lẫn dịch vụ
Do vậy, trong xu thế toàn cầu hoá, khu vực hoá việc nâng cao chất lượng sảnphẩm, khẳng định thương hiệu của mình là một việc làm tất yếu của các doanh
Trang 28nghiệp Việt Nam đó là phương cách duy nhất đảm bao cho sự tồn tại và phát triển của họ trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế trong nước và quốc tế.
Thật vậy, muốn đổi mới trước tiên hết, các doanh nghiệp Việt Nam phải tựđổi mới, tự nâng cấp chính bản thân mình thông qua nâng cao chất lượng sảnphẩm/dịch vụ là giải pháp hiệu quả nhất để có thể cạnh tranh thu hút khách hàng
Nó không chỉ có tầm quan trọng sống còn của một doanh nghiệp mà nó còn có tầmquan trọng to lớn đối với nền kinh tế của Việt Nam, bởi vì:
- Nâng cao chất lượng sản phẩm/dịch vụ, góp phần nâng cao uy tín của củaquốc gia, khẳng định thương hiệu Việt Nam trên trường quốc tế Không những lợiích kinh tế - văn hoá mà nó còn thúc đẩy nhanh tiến trình hội nhập, rút ngắn khoảngcách chêch lệch về phát triển kinh tế
- Đối với các doanh nghiệp, nó cho phép nâng cao uy tín, góp phần mở rộngthị trường trong nước, chiếm lĩnh thị trường thế giới, tăng thu nhập và tạo tích luỹđầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh, nâng cao đời sống vật chất tinh thần chongười lao động
- Đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao cho người tiêu dùng, tạo niềm tin đốivới khách hàng, thoả mãn ngày càng tốt hơn yêu cầu của họ, tiến tới thay thế hàngngoại bằng hàng nội
Khi chất lượng sản phẩm/dịch vụ được bảo đảm và nâng cao thì sảnphẩm/dịch vụ được sử dụng, tiêu thụ nhiều hơn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp,đầu tư chiếm lĩnh được thị trường, tăng doanh thu và lợi nhuận, thu hồi vốn nhanhnhờ đó doanh nghiệp ngày càng lớn mạnh và mang lại nhiều lợi ích cho mọi đốitượng trong nền kinh tế quốc dân
Trang 29Chất lượng dịch vụ do khách hàng quyết định Do vậy, chất lượng là phạmtrù mang tính chủ quan của người sử dụng dịch vụ, tùy thuộc vào nhu cầu, thị hiếu
và mong đợi của khách hàng mà chất lượng dịch vụ sẽ khác nhau
Cùng một mức chất lượng dịch vụ nhưng các khách hàng khác nhau sẽ cócảm nhận khác nhau về chất lượng dịch vụ và thậm chí cùng một khách hàng cũng
có cảm nhận khác nhau về dịch vụ ở từng thời điểm khác nhau
Đối với các ngành dịch vụ độc quyền tự nhiện như: điện, nước, gas,…, chấtlượng phụ thuộc nhiều vào thái độ, cách ứng xử nhân viên cung cấp dịch vụ làquyết định khi các điều kiện về kỹ thuật, sản phẩm và chất lượng sản phẩm đã ổnđịnh Mặt khác, chất lượng dịch vụ cũng chịu tác động và hưởng ảnh nhiều bởi cácyếu tố: Môi trường, phương tiện thiết bị hỗ trợ, thái độ phục vụ, thái độ của nhânviên trong quá trình tiếp nhận và giải quyết dịch vụ,…
Đặc điểm dịch vụ
Dịch vụ có các đặc trưng phân biệt so với hàng hoá thuần tuý Đó là các đặctrưng: tính vô hình, tính không tách rời giữa cung cấp và tiêu dùng dịch vụ tínhkhông đồng đều về chất lượng, tính không dự trữ được, tính không chuyển đổi sởhữu:
-Tính vô hình
Khách hàng khó hình dung ra dịch vụ; Khách hàng khó thử trước khi mua;Khách hàng khó đánh giá chất lượng; Có thể thông qua thương hiệu, giá cả để đánhgiá chất lượng dịch vụ; Tìm kiếm tư vấn của người quen, người bán hàng
- Tính không tách rời giữa cung cấp và sử dụng dịch vụ
Trong quá trình cung cấp dịch vụ và sử dụng dịch vụ xảy ra đồng thời.Người cung cấp dịch vụ và khách hàng phải tiếp xúc với nhau để cung cấp và sửdụng dịch vụ tại các địa điểm và thời gian phù hợp cho hai bên Đối với một số cácdịch vụ, khách hàng phải có mặt trong suốt quá trình cung cấp dịch vụ
- Tính không đồng đều về chất lượng
Dịch vụ không thể được cung cấp hàng loạt, tập trung như sản xuất hàng hoá
Do vậy, nhà cung cấp khó kiểm tra chất lượng theo một tiêu chuẩn thống nhất Mặtkhác, sự cảm nhận của khách hàng về chất lượng dịch vụ lại chịu tác động mạnh bởi
kỹ năng, thái độ của người cung cấp dịch vụ Sức khoẻ, sự nhiệt tình của nhân viên
Trang 30cung cấp dịch vụ vào buổi sáng và buổi chiều có thể khác nhau Do vậy, khó có thểđạt được sự đồng đều về chất lượng dịch vụ ngay trong một ngày Dịch vụ càngnhiều người phục vụ thì càng khó đảm bảo tính đồng đều về chất lượng.
Để khắc phục nhược điểm này, doanh nghiệp có thể thực hiện cơ giới hoá, tựđộng hoá trong khâu cung cấp dịch vụ, đồng thời có chính sách quản lý nhân sự đặcthù đối với các nhân viên cung cấp dịch vụ Tuy nhiên, việc tiếp xúc với nhân viêncung cấp dịch vụ lịch sự, niềm nở cũng là một yếu tố hấp dẫn khách hàng Mặtkhác, không phải bất kỳ dịch vụ nào cũng có thể tự động hoá quá trình cung cấpđược
- Tính không dự trữ được
Dịch vụ chỉ tồn tại vào thời gian mà nó được cung cấp Do vậy, dịch vụkhông thể sản xuất hàng loạt để cất vào kho dự trữ, khi có nhu cầu thị trường thìđem ra bán
- Tính không chuyển quyền sở hữu được
Khi mua một hàng hoá, khách hàng được chuyển quyền sở hữu và trở thànhchủ sở hữu hàng hoá mình đã mua Khi mua dịch vụ thì khách hàng chỉ được quyền
sử dụng dịch vụ, được hưởng lợi ích mà dịch vụ mang lại trong một thời gian nhấtđịnh mà thôi
1.1.3 Tổng quan về dịch vụ điện
Khái niệm về dịch vụ điện
Dịch vụ điện được hiểu là các hoạt động cung ứng điện do bên bán điện làđiện lực cung cấp cho khách hàng sản phẩm điện nhằm đáp ứng nhu cầu thắp sángsinh hoạt, sản xuất kinh doanh dịch vụ, công ích, kinh tế - xã hội… Qua đó, bên bánđiện là điện lực thu tiền điện sử dụng của khách hàng sử dụng sản phẩm dịch vụđiện này để nộp ngân sách Nhà Nước, tái đầu lưới điện, trả lương…
Sản phẩm dịch vụ điện
Sản phẩm dịch vụ điện được hiểu là các dịch vụ trước khi cung ứng điện chokhách hàng, các dịch vụ trong khi cung ứng điện cho khách hàng và các dịch vụ saukhi cung ứng điện cho khách hàng đó là các hoạt động duy trì việc cung cấp điệnliên tục cho khách hàng, dịch vụ thu tiền điện, dịch vụ sửa chữa điện, thay đổi mụcđích sử dụng điện… Trong xu hướng phát triển hiện nay, yêu cầu chất lượng dịch
Trang 31vụ ngày càng được nâng cao, cụ thể theo từng làn sóng phát triển kinh tế theo sơ đồsau:
Trang 32Dựa trên thông tin và
Công nghệ sinh học và
Nền kinh tế thông tin
Nguồn: Võ Thị Mai Thanh (2013)
Hình 1.1: Chất lượng dịch vụ được nâng cao theo làn sóng phát triển kinh tế
Làn sóng thứ I (1870 - 1914) với đặc trưng là sự di chuyển mạnh mẽ laođộng từ châu Âu sang các miền đất chưa được khai phá ở Mỹ La-tinh, Châu Á; lànsóng thứ II (1945 - 1980) với sự phát triển vận tải hàng không, cước vận tải biển hạthấp và mạng điện thoại quốc tế mở rộng, dòng vốn di chuyển nhanh hơn và rộnghơn đã tạo ra nhóm công ty chuyên chế tạo cùng chủng loại sản phẩm và kết nối vớinhau theo chiều dọc trên thế giới; làn sóng thứ III (từ 1980 đến nay) được đặc trưngbởi sự phát triển vũ bão của công nghệ thông tin và liên lạc viễn thông Dựa trênnền tảng quan trọng này, các nền kinh tế đã kết nối tạo thành thế giới liên thôngkhổng lồ, theo đó, lợi ích cũng như rủi ro luôn song hành
Theo xu thế tại sơ đồ trên việc nâng cao chất lượng dịch vụ điện hiện nayphù hợp với xu thế thời đại, là điều tất yếu ngành điện phải thực hiện Trong phạm
vi nghiên cứu của đề tài này sẽ phân tích những điểm cần hoàn thiện, những điểm
đã thực hiện tốt cần duy trì phát huy trong dịch vụ cung ứng điện tại Công ty Điệnlực Tân Thuận
Phân loại dịch vụ điện
Do tính chất đặc thù riêng nên dịch vụ về điện cũng được phân loại khácnhau:
Với mục tiêu thoả mãn nhu cầu, sự hài lòng của khách hàng, tìm kiếm lợi nhuận do dịch vụ mang đến sẽ có nhiều loại sản phẩm dịch vụ khác nhau để đáp
Trang 33ứng nhu cầu khách hàng, từ những dịch vụ truyền thống đến những dịch vụ hiệnđại… nó liên quan đến những hành động hữu hình, những hành động vô hình nhằmđáp ứng nhu cầu của con người thông qua bảng phân loại dịch vụ sau:
Bảng 1.1: Phân loại dịch vụ điện
Nguồn: Võ Thị Mai Thanh (2013)
Dịch vụ điện được thực hiện để cung ứng điện cho khách hàng gồm các loại:
- Theo đối tượng phục vụ: khách hàng chưa có điện cần lắp đặt nguồn điệnmới, khách hàng tách hộ sử dụng điện chung và thay đổi công suất sử dụng
- Theo mục đích sử dụng điện: gồm việc sử dụng điện cho sản xuất, kinhdoanh dịch vụ, thương mại, cho thắp sáng sinh hoạt, cơ quan hành chính sự nghiệp,bệnh viện, trường học, cho chiếu sáng công cộng, cho nông lâm ngư nghiệp…
- Theo cấp điện áp sử dụng: Dưới 6KV, Từ 6 KV đến dưới 22 KV, Từ 22
KV đến dưới 110 KV
Trang 34- Theo đối tượng giá sử dụng điện: Tuỳ thuộc vào mục đích sử dụng điện ápdụng các loại giá điện khác nhau cụ thể như giá: bán điện cho các ngành sản xuấtbình thường, giá bán điện sản xuất đặc thù (bơm nước, tưới tiêu), giá bán điện cơquan hành chính sự nghiệp, giá bán điện sinh hoạt, giá bán buôn, kinh doanh dịchvụ.
- Theo mã giờ: giờ bình thường, giờ cao điểm, giờ thấp điểm, không theothời gian
- Dịch vụ trong quá trình sử dụng điện: Là các hoạt động sử dụng điện nhưviệc hướng dẫn người dân sử dụng điện an toàn tránh tai nạn về sử dụng điện,hướng dẫn người dân sử dụng điện tiết kiệm hiệu quả tránh lãng phí, hướng dẫn xử
lý trong các trường hợp mất điện do sự cố, trả lời thắc mắc…
- Dịch vụ trọn gói: là dịch vụ đầu tư toàn bộ hệ thống điện, đo đếm điện đếnnhà khách hàng để sử dụng, thông thường dịch vụ này tương ứng với mục đích sửdụng sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt bình thường, áp dụng theo luật Điện lực
- Dịch vụ từng phần: là dịch vụ đầu tư dây dẫn hệ thống điện đến ranh giới nhàkhách hàng, trong trường hợp này khách hàng có thể tự đầu tư theo tiêu chuẩn vàbàn giao cho ngành điện quản lý thường áp dụng cho khách hàng sử dụng cấp điện
áp lớn, áp dụng theo luật Điện lực
Đặc điểm của dịch vụ điện
Dịch vụ điện có những đặc điểm và đặc thù riêng của ngành điện, nó khác xa
so với những hình thức dịch vụ khách hàng khác là do đặc thù của sản phẩm ngành,
cụ thể như sau:
Đặc điểm thứ nhất: (Sản phẩm điện) Điện năng là một loại hàng hóa đặc
biệt (nếu không sử dụng ngay thì sẽ mất đi), là động lực thúc đẩy phát triển sảnxuất, thương mai dịch vụ và phục vụ nhu cầu đời sống vật chất của xã hội, nhất làtrong giai đoạn đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất của nước tahiện nay Việc đầu tư nhà máy điện và lưới điện, sản xuất điện năng và đưa điệnnăng vào sử dụng trong sản xuất và đời sống được thông qua hoạt động điện lực;Điện là sản phẩm không thể lưu trữ được như những sản phẩm khác; Sản phẩm điện
nó có tính chất vô hình không nhìn thấy được, thông qua việc đo đếm để tính toánlượng điện năng tiêu thụ
Trang 35Đặc điểm thứ hai: hoạt động mua bán điện được gọi là hoạt động điện lực,
được quy định trong Luật điện lực và luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật điệnlực quy định tại Điều 1 và Điều 2 thì Luật điện lực điều chỉnh những vấn đề về quyhoạch và đầu tư phát triển điện lực; tiết kiệm điện; thị trường điện lực; quyền vànghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân hoạt động điện lực và sử dụng điện; bảo vệ trangthiết bị điện, công trình điện lực và an toàn điện Luật được áp dụng đối với tổ chức,
cá nhân hoạt động điện lực, sử dụng điện hoặc có các hoạt động khác liên quan đếnđiện lực tại Việt Nam Hoạt động điện lực được hiểu là hoạt động của tổ chức, cánhân trong lĩnh vực quy hoạch đầu tư phát triển điện lực, phát điện, truyền tải điện,phân phối điện, điều độ hệ thống điện, điều hành giao dịch thị trường điện lực, bánbuôn, bán lẻ điện, tư vấn chuyên ngành điện lực và các hoạt động khác có liên quan
Đặc điểm thứ ba: Là thị trường mang tính độc quyền đang chuyển dịch sang
cơ cấu thị trường hoá mang tính cạnh tranh hơn cụ thể: từ ngày thành lập điện lựccho đến nay, thị trường điện lực của chúng ta là thị trường độc quyền, người sảnxuất điện năng đồng thời là người truyền tải điện, phân phối điện và kinh doanhđiện năng; chưa xuất hiện quá trình cạnh tranh trong quan hệ mua bán điện; người
sử dụng điện chưa được lựa chọn người bán điện, giữa những người sản xuất điệnnăng cũng chưa có sự cạnh tranh với nhau trong khâu sản xuất và bán điện chongười mua, dịch vụ điện chưa được quan tâm cải tiến
Với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, việc cạnh tranh trong kinh doanh điệnnăng là xu thế của các quốc gia Tuy vậy hầu hết các nước, Chính phủ vẫn nắm giữkhâu truyền tải điện Các nhà kinh doanh điện năng phải thuê truyền tải điện từ cácnhà máy về đến khu vực tiêu thụ điện Hiện nay chúng ta đang từng bước hướngđến mô hình này
Đặc điểm thứ tư: Phụ thuộc loại hình dịch vụ điện, có hai loại hình về dịch
vụ điện:
Loại hình thứ nhất: chỉ là hoạt động đơn thuần phân phối điện từ nơi sản
xuất đến người sử dụng điện sao cho đảm bảo cung cấp điện liên tục, ổn định, antoàn với mức giá thấp nhất Thực hiện đầy đủ các chính sách Nhà nước và ngànhđiện chủ yếu thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về cung cấp điện cho các đốitượng sử dụng điện theo cơ chế bao cấp trước đây tức là người sử dụng chỉ được sử
Trang 36dụng theo một khối lượng điện năng nhất định, trường hợp dùng quá mức quy định
sẽ bị xử phạt theo các quy định Ở quan điểm này khái niệm về dịch vụ điện rất hạnchế, người sử dụng điện không được quyền sử dụng điện thoải mái mà phải tuân thủtheo một khuôn khổ nhất định và dịch vụ ở đây mang đặc tính là trách nhiệm củađơn vị cung ứng điện đối với xã hội và người tiêu dùng cũng phải thực hiện tráchnhiệm đối với ngành điện và đối với xã hội, đây là thời kỳ nước ta thiếu về nguồncung ứng điện, hệ thống lưới điện cũ và chưa đủ cung ứng cho xã hội, chất lượngvận hành hệ thống điện không ổn định thường xuyên xảy ra hiện tượng mất điện độtxuất… trong quan điểm này khái niệm dịch vụ điện ở đây là chưa rõ ràng, người sửdụng điện chưa nhận được quyền lợi của người tiêu dùng
Loại hình thứ hai: Đơn vị cung ứng điện thực hiện song song hai nhiệm vụ
đó là nhiệm vụ kinh tế, chính trị xã hội đảm bảo an sinh xã hội, cung ứng điện ởmức cao nhất trong khả năng để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh cho toàn xãhội… và nhiệm vụ thứ hai là kinh doanh điện năng đảm bảo phục vụ tốt nhất chongười tiêu dùng điện, mang lại hiệu quả kinh tế, nộp ngân sách Nhà nước, sử dụnghiệu quả nguồn vốn đầu tư cho hệ thống lưới điện, từng bước chuyển dần cơ chế xincho điện như trước đây sang cơ chế thị trường, ở quan điểm này người sử dụng điệnchính là người tiêu dùng, họ được tiêu dùng không giới hạn trên khả năng chi trả,
họ được hưởng các dịch vụ điện cụ thể như dịch vụ thu tiền điện sử dụng, kháchhành tùy theo điều kiện có thể trả tiền điện qua ngân hàng, thu trực tiếp tại nhà,đóng tiền điện tại các điểm thu tiền điện hoặc tại trụ sở đơn vị điện lực, hoặc thanhtoán qua thẻ ATM…, được thông báo trước những trường hợp xảy ra mất điện đểkịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất kinh doanh tránh những thiệt hại về vật chất
do mất điện đột xuất, được hưởng các chính sách xã hội về giá điện như giá điệnthấp dành cho công nhân, sinh viên người ngèo có thu nhập thấp …
Đề tài tiếp cận theo quan điểm thứ hai nghĩa là phân tích xem xét thực trạngcác hoạt động phục vụ khách hàng trong các lĩnh vực liên quan đến tiêu dùng và sửdụng điện tại địa bàn Quận 4 và Quận 7, tập trung phân tích, đánh giá đo lường sựhài lòng của khách hàng, qua đó kiến nghị các giải pháp nâng cao dịch vụ điện tạiCông ty Điện lực Tân Thuận bao gồm các hoạt động dịch vụ chủ yếu liên quan đếndịch vụ cung ứng điện nhằm khắc phục những nhược điểm cơ bản của thị trường
Trang 37điện lực độc quyền làm giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh không đáp ứng được yêucầu phát triển theo định hướng tiến tới thị trường điện cạnh tranh theo lộ trình củachính phủ phê duyệt đến năm 2015 sẽ xuất hiện thị trường bán buôn điện cạnh tranh
và đến năm 2021 thị trường bán lẻ điện cạnh tranh sẽ ra đời (Quyết định số6493/QĐ-BCT ngày 9/12/2010 của Bộ Công thương về việc phê duyệt “Quy hoạchphát triển điện lực thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn đến 2015 có xét đến 2020” vàQuyết định số 63/2013/QĐ-TTg ngày 8/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ quy định
về lộ trình, các điều kiện và cơ cấu ngành điện để hình thành và phát triển các cấp
độ thị trường điện lực tại Việt Nam)
1.1.4 Chất lượng dịch vụ
Khái niệm về chất lượng dịch
vụ
Từ nhận thức về dịch vụ, chúng ta thấy thật khó có thể định nghĩa trọn vẹnchất lượng của dịch vụ bởi vì chất lượng dịch vụ cũng mang tính vô hình Kháchhàng nhận được sản phẩm này thông qua các hoạt động giao tiếp, nhận thông tin vàcảm nhận Đặc điểm nổi bật là khách hàng chỉ có thể đánh giá được toàn bộ chấtlượng của dịch vụ sau khi đã mua và sử dụng chúng Khách hàng đánh giá chấtlượng dịch vụ dựa theo thái độ, chủ quan, và khả năng nhận biết
Như Zeithaml (1987) giải thích chất lượng dịch vụ là sự đánh giá của kháchhàng về tính siêu việt và sự tuyệt vời nói chung của một thực thể Đó là một dạngcủa thái độ và các hệ quả từ một sự so sánh giữa những gì được mong đợi và nhậnthức về những thứ ta nhận được
Lewis và Booms (1983) cho rằng dịch vụ là một sự đo lường mức độ dịch vụđược đưa đến khách hàng tương xứng với mong đợi của khách hàng tốt đến đâu.Việc tạo ra một dịch vụ chất lượng nghĩa là đáp ứng mong đợi của khách hàng mộtcách đồng nhất
Theo Parasurman, Zeithaml and Berry (1985, 1988) thì chất lượng dịch vụđược xem như khoảng cách giữa mong đợi về dịch vụ và nhận thức của khách hàngkhi sử dụng dịch vụ
Và TCVN ISO 9000:2000 xem chất lượng dịch vụ là mức độ của một tậphợp các đặc tính vốn có của dịch vụ thỏa mãn các nhu cầu, mong đợi của kháchhàng và các bên có liên quan (Tạ Thị Kiều An và cộng sự, 2010)
Trang 38Vì chất lượng dịch vụ liên quan đến những mong đợi của khách hàng cũngnhư nhận thức của họ về dịch vụ Do đó chất lượng dịch vụ rất khó đánh giá Thôngthường có ba mức đánh giá cơ bản về chất lượng dịch vụ:
- Chất lượng dịch vụ tốt khi khách hàng cảm nhận dịch vụ vượt quá sự trôngđợi của họ
- Chất lượng dịch vụ thoả mãn khi khách hàng cảm nhận phù hợp với mứctrông đợi của họ
- Chất lượng dịch vụ tồi là lúc khách hàng cảm nhận dưới mức trông đợi của
họ đối với dịch vụ
Do vậy để giữ chân khách hàng, các doanh nghiệp phải làm sao cho dịch vụcủa mình luôn đánh giá tốt Có như thế doanh nghiệp mới tồn tại và phát triển bềnvững
Đặc điểm của chất lượng dịch vụ
Chất lượng dịch vụ có các đặc điểm sau:
► Đặc điểm thứ nhất, theo giáo sư Noriaki Kano (1984), thuộc tính của mộtdịch vụ được phân chia thành ba cấp độ:
- Cấp 1 là những mong đợi cơ bản mà dịch vụ phải có Đây là những thuộctính mà khách hàng không đề cập nhưng họ cho rằng đương nhiên phải có Khôngđáp ứng những thuộc tính này, dịch vụ sẽ bị từ chối và bị loại khỏi thị trường dokhách hàng cảm thấy thất vọng
- Cấp 2 là những yêu cầu cụ thể hay còn gọi là thuộc tính một chiều Nhữngthuộc tính này thường được đề cập đến như một chức năng mà khách hàng mongmuốn Mức độ đáp ứng càng cao, khách hàng càng thấy thỏa mãn
- Cấp 3 chính là yếu tố hấp dẫn trong sản phẩm hay dịch vụ Đây là yếu tốtạo bất ngờ, tạo sự khác biệt so với các dịch vụ cùng loại của đối thủ Tuy nhiên,yếu tố này không bất biến, theo thời gian nó sẽ trở thành những mong đợi cơ bản
mà dịch vụ phải đáp ứng
Từ đó có thể thấy rằng muốn đáp ứng tốt nhu cầu khách hàng, tổ chức cầnxác định rõ các thuộc tính ở từng cấp độ nhằm giúp cho việc đầu tư hiệu quả hơn,các nguồn lực tập trung hơn và thỏa mãn nhu cầu khách hàng ngày càng tốt hơn
Trang 39Bên cạnh đó, khi hiểu rõ ba cấp độ thuộc tính nêu trên, tổ chức sẽ hạn chế việc diễn giải sai những kết quả điều tra nhu cầu của khách hàng.
► Đặc điểm thứ hai của chất lượng dịch vụ là điều kiện thị trường cụ thể.Bất cứ một quá trình kinh doanh nào, loại sản phẩm nào điều phải gắn liền với mộtthị trường xác định Một dịch vụ được đánh giá cao trong trường hợp nó đáp ứngđược các nhu cầu hiện có của thị trường cũng như yêu cầu của các bên liên quan
► Đặc điểm thứ ba cũng là một yếu tố then chốt của chất lượng dịch vụ đó
là đo lường sự thỏa mãn của khách hàng Chất lượng dịch vụ được đo lường bằng
sự thỏa mãn của khách hàng Do đó, điều quan trọng nhất của bất cứ quá trình kinhdoanh nào chính là lắng nghe tiếng nói của người sử dụng sản phẩm – VOC (voice
of Customer)
Hiểu rõ được các đặc điểm của chất lượng dịch vụ, sẽ giúp các tổ chức đápứng ngày càng tốt hơn nhu cầu khách hàng
Mô hình dịch vụ cốt lõi – Dịch vụ bao quanh
Về mặt cấu trúc, dịch vụ là một tập hợp các hoạt động bao gồm các nhân tốkhông hiện hữu, tạo ra chuỗi giá trị và mang lại lợi ích tổng thể Do đó, trong dịch
vụ người ta thường phân ra làm 2 mức:
- Dịch vụ cốt lõi (cơ bản): là các dịch vụ cơ bản, chủ yếu mà doanh nghiệpcung cấp cho thị trường Nó thỏa mãn một loại nhu cầu nhất định vì nó mang lạimột loại giá trị lợi ích cụ thể Dịch vụ cốt lõi quyết định bản chất của dịch vụ, nóquy định dịch vụ là loại này chứ không phải loại khác
- Dịch vụ bao quanh (bổ sung) : là những dịch vụ phụ, thứ sinh, chúng tạo ranhững giá trị phụ thêm vào cho khách hàng, giúp khách hàng có sự cảm nhận tốthơn về dịch vụ cốt lõi
Dịch vụ cốt lõi và dịch vụ bao quanh là những dịch vụ riêng biệt cùng trongmột hệ thống để tạo ra dịch vụ tổng thể Có thể coi chúng là những bộ phận khácnhau của một dịch vụ tổng thể nhưng có hệ thống cung cấp dịch vụ riêng
Dịch vụ cốt lõi có thể chiếm tới 70% chi phí song tác động để khách hàngnhận biết chỉ vào khoảng 30% Ngược lại dịch vụ bao quanh chiếm khoảng 30% chiphí song có thể gây tới 70% ảnh hưởng tác động tới khách hàng Càng nhiều dịch
vụ bao quanh hiểu theo nghĩa số lượng lẫn chất lượng, càng tăng thêm lợi ích cho
Trang 40khách hàng và càng giúp họ phân biệt rõ ràng dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp vớicác dịch vụ của đối thủ cạnh tranh Dịch vụ cốt lõi và dịch vụ bao quanh tạo ra dịch
vụ tổng thể, tạo ra đẳng cấp cao hay thấp khác nhau của dịch vụ, tức là đem lại mức
độ thỏa mãn không giống nhau cho khách hàng Sự phát triển của các thành phầndịch vụ, đặc biệt là các thành phần bổ sung gắn liền với sự hình thành và phát triển
“văn hóa lựa chọn” của khách hàng Ngày nay khi mà nền kinh tế thị trường, cunglớn hơn cầu nhiều lần thì các doanh nghiệp càng phải chú tâm nhiều hơn nữa đếncác dịch vụ bao quanh
Đo lường chất lượng dịch vụ
Mục đích cuối cùng mọi hoạt động của doanh nghiệp là làm thỏa mãn kháchhàng Theo thời gian, nhu cầu của con người ngày càng cao và dần dần có nhữngđòi hỏi cao hơn về chất lượng hàng hóa, dịch vụ Khi hệ thống các ngành dịch vụphát triển, người tiêu dùng ngày càng có nhiều cơ hội để lựa chọn nơi nào có thểthỏa mãn mình tốt nhất, và họ trở nên khó tính hơn thông qua việc đòi hỏi cao hơn
về cung cách phục vụ của nhân viên, việc phản hồi nhanh chóng của nhà cung cấpdịch vụ về các thắc mắc của họ cũng như các trang thiết bị phục vụ đi kèm
Do vậy, các doanh nghiệp muốn giữ được khách hàng cũ và thu hút thêmkhách hàng mới thì phải cung cấp dịch vụ có chất lượng làm thỏa mãn người tiêudùng Từ đó câu hỏi làm thế nào để đo lường chất lượng dịch vụ được rất nhiềungười quan tâm và nghiên cứu Tổng hợp các nghiên cứu về đo lường chất lượngdịch vụ, có hai mô hình thông dụng được dùng để đánh giá là mô hình chất lượngchức năng và kỹ thuật (Gronroos, 1984) cùng mô hình năm khoảng cách(Parasuraman 1985-1988) được nhiều tác giả quan tâm và kiểm định
Theo nghiên cứu tổng hợp của Nitin Seth và S.G.Deshmukh (2005), xem xétđến mười chín mô hình chất lượng dịch vụ trong giai đoạn từ năm 1984 đến năm
2003 Trong số đó có đến tám mô hình phát triển dựa trên nền mô hình năm khoảngcách, và sử dụng thang đo SERVQUAL để đo lường chất lượng dịch vụ (Brogowics
et al (1990), Cronin và Taylor (1992), Teas (1993), Sweeney et al (1997),Dabholkar et al (2000), Frost and Kumar (2000), Soteriou and Stavrinides (2000),Zhu et al (2002)) Như vậy, có thể nói Parasuraman đã khơi dòng nghiên cứu về