Trong quá trình dạy học, giáo viên phải huy động , khai thác tối đa năng lực tư duy cho học sinh, tạo cơ hội và động viên , khuyến khích học sinh bày tỏ quan điểm, ý kiến của mình về các
Trang 1
A PHẦN MỞ ĐẦU
Điều 28.2 Luật giáo dục xác định: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”([2])
Quán triệt những quy định của Luật giáo dục, nhà trường THPT cần cụ thể hoá định hướng đổi mới giáo dục đối với từng môn học
Môn Giáo dục công dân (GDCD) giữ vai trò quan trọng và trực tiếp trong việc giáo dục học sinh ý thức và hành vi người công dân, phát triển tâm lực và nhân cách con người toàn diện Vì vậy, môn GDCD ở THPT cần tích cực đổi mới nội dung, phương pháp dạy học để đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước, thực hiện CNH, HĐH đất nước và phát triển KTTT định hướng XHCN Đổi mới nội dung và đặc biệt là phương pháp và hình thức tổ chức dạy học môn GDCD phải nhằm góp phần tích cực vào việc đào tạo nguồn nhân lực và những công dân mới có tính năng động, sáng tạo hiêủ biết pháp luật , tuân thủ pháp luật và vận dụng pháp luật vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, thích ứng với cơ chế thị trường, có phẩm chất và năng lực để thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH ở nước ta hiện nay và phù hợp với xu thế phát triển chung của thời đại
Quá trình dạy học môn GDCD là quá trình học sinh được cuốn hút vào các hoạt động do giáo viên thiết kế, tổ chức và chỉ đạo, để thông qua đó, học sinh có thể tự khám phá và chiếm lĩnh tri thức Trong quá trình dạy học, giáo viên phải huy động , khai thác tối đa năng lực tư duy cho học sinh, tạo cơ hội và động viên , khuyến khích học sinh bày tỏ quan điểm, ý kiến của mình về các vấn đề đang học.Để làm được điều đó , ngoài các phương pháp như : Đàm thoại, vấn đáp, nêu vấn đề….thì phương pháp sử dụng tình huống pháp luật vào bài học là một phương pháp cần thiết Tuy nhiên, không phải bất
kì bài nào cũng có thể sử dụng phương pháp này , bởi lẽ khi sử dụng phương pháp này phải dựa trên nội dung bài học dã được đề cập dến những vấn đề liên quan đến
pháp luật ( các Bộ luật, Luật đã được giới thiệu trong phần Tư liệu tham khảo - Cụ thể
các Điều luật về Dân số, lao động, BVMT, Giáo dục, KH & CN, QP & AN ) Chọn phương pháp cho một tiết học là không khó nhưng làm sao để sử dụng phương pháp đó một cách có hiệu quả thì là cả một vấn đề cần bàn luận, nghiên cứu, đặc biệt khi giảng
Trang 2
dạy chương trình GDCD lớp 11, những kiến thức vừa có tính thực tiễn lại vừa có tính quan điểm, đường lối và các vấn đề liên quan đến pháp luật
Trong một số nội dung của bài học ở chương trình SGK GDCD lớp 11 có liên quan đến những vấn đề pháp luật nhưng chỉ dừng lại ở việc giới thiệu các Điều luật mà thôi Do vậy, tôi xin mạnh dạn trình bày đề tài này vào qúa trình giảng dạy Với khuôn khổ của đề tài , tôi xin trình bày một số nội dung cơ bản sau:
B PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY TÍCH HỢP PHÁP LUẬT BẰNG PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG PHÁP LUẬT TRONG
DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 11 Phương pháp dạy tích hợp pháp luật bằng phương pháp sử dụng tình huống pháp luật
về thực chất là tổ chức cho học sinh bàn bạc, trao đổi trong nhóm hoặc cả lớp Tình huống pháp luật được sử dụng nhằm giúp cho mỗi học sinh tham gia một cách chủ động vào quá trình học tập, tạo cho họ có cơ hội chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, ý kiến
để giải quyết một vấn đề liên quan đến nội dung bài học Phương pháp này sẽ làm giảm bớt tính chủ quan, phiến diện làm tăng tính khách quan khoa học cho học sinh Kiến thức sâu sắc , đúng đắn, bền vững , dễ nhớ và nhớ nhanh hơn, học sinh tự tin hơn trong việc trình bày ý kiến của mình, và biết lắng nghe , biết đúng - sai, biết được những hành
vi, việc làm đó là vi phạm pháp luật
Việc dưa các tình huống pháp luật vào bài học giúp học sinh có nhiều hứng thú và đưa ra cách ứng xử , giúp học sinh dễ bày tỏ được thái độ của mình trước những vấn đề của cuộc sống đặt ra Do vậy trong tình hình hiện nay, việc giáo dục pháp luật cho mọi thành viên trong xã hội dặc biệt với người chưa thành niên được đặt ra như là một tất yếu khách quan , là một bộ phận cấu thành trong chương trình giáo dục của chúng ta
Để đảm bảo tính đúng đắn , ổn định và bền vững trong hoạt động của tuổi trẻ cần phải nâng cao nhận thức, ý thức pháp luật và tinh thần tự giác, tuân thủ pháp luật và biến nó thành một nhu cầu , một thói quen trong sinh hoạt hàng ngày , thói quen chấp hành những quy phạm pháp luật, thói quen chấp hành những yêu cầu chung và mọi quy tắc xã hội khác , thói quen xử sự đúng đắn những vấn đề thuộc phạm trù đạo đức , luân
lý Như vậy, vấn đề được đặt ra ở đây là chuẩn bị cho các thế hệ công dân tương lai khi bước vào đời có ngay thói quen hành động phù hợp với yêu cầu chung của pháp luật , thói quen vận dụng tiêu chuẩn pháp luật vaò việc giải quyết các tình huống cụ thể của đời sống
Để nâng cao năng lực pháp luật cho các em, chúng ta cần có sự hướng dẫn cụ thể, bằng cách đưa ra các tình huống pháp luật thường xảy ra trong cuộc sống trên một số lĩnh vực trong chương trình các em đang được học một cách phù hợp , giúp các em làm quen dần với việc vận dụng kiến thức pháp luật để xử lý các tình huống đó Mặt khác giúp các em dần có một khả năng khái quát trong khi đánh giá những hành vi của mình , của người khác ,cần phải đưa ra những hành vi cụ thể và đánh giá những hành vi
đó dựa trên những khái niệm cơ bản của pháp luật , dần dần hình thành trong các em thói quen đối chiếu, so sánh giữa hành vi của mình với yêu cầu tuân thủ pháp luật của
Trang 3
Nhà nước , ý thức tự giác tham gia vào việc đấu tranh chống mọi biểu hiện tiêu cực và việc đấu tranh ngăn chặn những hành vi vi phạm pháp luật, bảo vệ những nhu cầu chính đáng và những quyền lợi hợp pháp của bản thân mình cũng như của mọi thành viên khác trong xã hội
1.1 Cách tiến hành:
Sử dụng các tình huống có thể tiến hành theo các bước sau:
- Giáo viên lựa chọn các tình huống pháp luật liên quan đến nội dung bài học , có thể chia nhóm, hoặc cả lớp cùng thảo luận giải quyết tình huống đặt ra
- Lớp hoặc Các nhóm tiến hành thảo luận giải quyết tình huống đó
- Đại diện các nhóm trình bày kết quả giải quyết tình huống của nhóm Cả lớp lắng nghe , trao đổi , bổ sung ý kiến để giải quyết tình huống
- Giáo viên chuẩn bị nội dung gợi ý trả lời cho các tình huống để học sinh hiểu rõ
1.2.Yêu cầu sư phạm:
- Có thể tiến hành giải quyết tình huống theo nhóm , hoặc cả lớp
- Nội dung tình huống được thảo luận của các nhóm giống nhau
- Giáo viên cần quy định rõ thời gian thảo luận và trình bày kết quả giải quyết tình huống đặt ra
- Kết quả thảo luận giải quyết tình huống có thể trình bày dưới nhiều hình thức: Bằng lời , đóng vai, viết trên giấy Ao…; có thể do một người thay thế nhóm trình bày, có thể nhiều người trình bày, mỗi người có một cách giải quyết tình huống khác nhau
- Giáo viên lắng nghe ý kiến của học sinh , giúp đỡ, gợi ý cho các em khi cần thiết
CHƯƠNG II THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY TÍCH HỢP PHÁP LUẬT BẰNG PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG PHÁP LUẬT TRONG
DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 11.
2.1 Nội dung:
Việc đầu tiên của người giáo viên khi sử dụng phương pháp dạy tích hợp pháp luật
bằng phương pháp sử dụng tình huống pháp luật là phải chọn được tình huống phù hợp với nội dung kiến thức bài học vì không phải bất kỳ nội dung nào trong bài học cũng tiến hành sử dụng được tình huống
Mặt khác, khi sử dụng phương pháp tình tình huống pháp luật trong trong giảng
dạy môn GDCD thì bài học sẽ đạt được mục đích về kiến thức , về thái độ , kỹ năng Xuất phát từ thực tiễn trên , khi sử dụng phương pháp này giáo viên cần khai thác, tìm kiếm các tình huống phù hợp với học sinh , để học sinh thảo luận và đưa ra kết luận đúng hoặc sai trong tình huống đó Tránh sự áp đặt của giáo viên đối với học sinh Các tình huống đưa ra phải phù hợp với thực tiễn cuộc sống và gần gũi với nhận thức, quan tâm , hiểu biết của học sinh
Các nội dung trong một số bài học của môn GDCD lớp 11 có thể sử dụng các tình huống pháp luật đó là:
+ Các vấn đề về kinh tế
+ Nhà nước quản lí xã hội bằng pháp luật, Nhà nước pháp quyền XHCN
+ Xây dựng nền Dân chủ XHCN ở Việt nam
Trang 4
+ Chính sách Dân số và giải quyết việc làm
+ Chính sách Tài nguyên và Bảo vệ môi trường
+ Chính sách GD & ĐT , KH & CN, Văn hóa
+ Chính sách QP & AN
+ Chính sách Đối ngoại
Ví dụ: Trong bài 13: Chính sách GD &ĐT, KH & CN , Văn hóa Ở nội dung GD
&ĐT có thể sử dụng tình huống sau để giúp cho các em thấy được quyền học tập ,
quyền bình dẳng giới ,các quy định của Nhà nước đã ban hành
Tình huống đặt ra:
Anh Sinh và chị Ánh sinh được 2 người con Con trai là Tuấn học lớp 8 con gái là Hân học lớp 4 Cả hai đều học giỏi Năm 2009, chị Ánh ốm nặng, gia đình gặp khó khăn nên hai vợ chồng quyết định cho con gái nghỉ học vì họ nghĩ rằng, con gái không cần học nhiều Hân rất muốn được đi học nhưng vì thương bố mẹ nên đành nghỉ học ở nhà
- Theo em, quyết định của anh Sinh và chị Ánh là đúng hay sai ? vì sao ?
- Em có thể giải thích như thế nào cho cha mẹ Hân hiểu để họ tiếp tục cho Hân được đi học lại
* Gợi ý giải quyết tình huống:
- Sai Cha mẹ không được phân biệt đối xử giữa các con Việc để Hân phải nghỉ học
là làm mất đi cơ hội phát triển toàn diện của trẻ em do đó hành vi này là sự phân biệt đối xử giữa con trai và con gái trong việc hưởng thụ sự chăm sóc của gia đình
Điều 16 – Luật Bảo vệ chăm sóc GĐ và trẻ em năm 2004 qui định: "Trẻ em học bậc tiểu học trong các cơ sở GD công lập không phải trả học phí " Điều này thể hiện trách nhiệm của nhà nước trong việc bảo đảm cơ hội và quyền học tập của mọi trẻ em, không phân biệt trẻ em gái hay trẻ em trai Việc cha mẹ Hân cho Hân nghỉ học để phụ giúp việc gia đình là hành vi cản trở quyền học tập của trẻ em, là hành vi bị nghiêm cấm theo qui định tại Khoản 8- Điều 7 – Luật Bảo vệ, chăm sóc GD và trẻ em năm 2004 và được hướng dẫn cụ thể tại Khoản 5- Điều 10 – nghị định số 36/2005/NĐ-CP ngày 17/3/2005 qui định tại chi tiết thi hành 1 số điều của Luật Bảo vệ, chăm sóc GĐ và trẻ em
- Cần phân tích trách nhiệm làm cha, làm mẹ chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con cái dựa trên các căn cứ pháp lí sau:
Khoản 1,2,3- Điều 14- Luật bình đẳng giới qui định về bình đẳng giới trong lĩnh vực
GD & ĐT:
1 Nam, nữ bình đẳng về độ tuổi đi học, đào tạo, bồi dưỡng
2 Nam, nữ bình đẳng trong việc lựa chọn ngành, nghề học tập đào tạo
3 Nam, nữ bình đẳng trong việc tiếp cận và hưởng thụ các chính sách về GD& ĐT, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ
Về quyền học tập của trẻ em Điều 11- Luật GD năm 2005 qui định: " GD Tiểu học
và THCS là cấp học phổ cập Mọi công dân trong độ tuổi qui định có nghĩa vụ học tập
để đạt trình độ GD phổ cập Gia đình có trách nhiệm tạo điều kiện cho các thành viên của gia đình trong độ tuổi được học tập để đạt trình độ phổ cập"
Dựa trên các căn cứ pháp lí nói trên, cần phân tích cho cha mẹ Hân nhận thức được vấn đề, trên cơ sở đó thuyết phục cha mẹ Hân khắc phục khó khăn để tạo điều kiện đảm bảo cơ hội và quyền học tập của Hân, đồng thời đề nghị cơ quan có thẩm quyền giúp đỡ Hân đến trường
Trang 5
Trong Bài 10: Nền Dân chủ Xã hội chủ nghĩa ( ở nội dung quyền Dân chủ trong
lĩnh vực chính trị - xã hội) có thể cho các em tham gia thảo luận để giải quyết tình huống sau:
Tình huống đặt ra:
Một cán bộ xã A nghi một học sinh lấy cắp xe đạp của con mình nên đã bắt em về trụ
sở xã, nhốt vào phòng làm việc cả ngày và mắng nhiếc, xoắn tai, dọa dẫm, ép em phải nhận tội Thực ra, chiếc xe đó đã bị 1 bạn khác trong lớp mượn mà không hỏi Cuối ngày, sau khi chiếc xe đạp được trả lại Ông cán bộ xã mới thả cho em học sinh đó về trong trạng thái tinh thần hoảng loạn Mẹ em học sinh đó do bị cán bộ xã khống chế, dọa nạt nên không dám nói năng gì
Em và các bạn có thể làm gì để giúp bạn học sinh và gia đình bạn đó trong trường hợp này và cũng đề phòng những việc tương tự có thể xảy ra đối với em và các bạn khác trong trường
* Gợi ý giải quyết tình huống:
Việc làm của người cán bộ xã là hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền bất khả xâm phạm thân thể, quyền được pháp luật bảo hộ về danh dự , nhân phẩm của công dân Điều 71_Hiến pháp 1992 qui định : "Công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể" và "Không ai bị bắt nếu không có quyết định của TAND, quyết định hoặc phê chuẩn của VKS ND, trừ trường hợp phạm tội quả tang"
Trong tình huống này, em học sinh không lấy cắp xe đạp, người cán bộ xã không bắt được quả tang người nào lấy xe của con mình mà chỉ dựa trên sự nghi ngờ và lạm dụng quyền của mình để bắt, nhốt, dọa dẫm em học sinh đó Trong trường hợp này, học sinh trong lớp cần có những hành động tích cực để giúp bạn mình và phòng ngừa những việc tương tự có thể xảy ra bằng cách:
+ Tự mình sử dụng quyền tố cáo của công dân để gởi đơn đến các cơ quan nhà nước ( CA, VKS, TA, UBND ) hoặc các cơ quan thông tin đại chúng ( Báo, Đài PT, Truyền hình ) và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lí nghiêm minh đối với người cán bộ đó
+ Có thể giải thích cho gia đình bạn học sinh đó hiểu về quyền và trách nhiệm của
họ trong việc khiếu nại, tố cáo hành vi VPPL của người cán bộ xã A, đòi bồi thường những thiệt hại về thể chất, tinh thần, danh dự cho người học sinh đó
Điều 72- Hiến pháp 1992: " Người bị bắt, bị giam giữ, bị truy tố, xét xử trái pháp luật
có quyền được bồi thường thiệt hại về vật chất và phục hồi danh dự Người làm trái pháp luật trong việc bắt, giam giữ, truy tố, xét xử gây hại cho người khác phải bị xử lí nghiêm minh"
+ Có thể đề nghị BGH nhà trường thực hiện quyền và trách nhệm của mình để yêu cầu các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét và xử lí hành vi xâm phạm quyền cơ bản của học sinh
Tương tự , Trong bài 10: Nền Dân chủ XHCN ( ở nôi dung quyền bình đẳng Nam
-Nữ trong lĩnh vực chính trị , xã hội ) Giáo viên có thể sử dụng tình huống sau:
Tình huống đặt ra:
Trang 6
Trong kỳ bầu cử Đại biểu HĐND vừa qua của xã X, chị B được trúng cử vào HĐND
Xã Anh K chồng chị B khi biết tin này đã ra sức ngăn cấm, hành hạ, đánh đập không cho chị tham gia hoạt động chính trị Mặc dù đã được chính quyền địa phương và các đoàn thể khuyên nhủ nhưng anh K vẫn cố tình vi phạm Sau lần bị chồng đánh và trói không cho ra ngoài, chị B đã làm dơn kiến nghị lên UBND Xã X nhờ can thiệp
- Anh K đã vi phạm những gì ?
- Hành vi của anh K sẽ bị xử lí như thế nào ?
* Gợi ý giải quyết tình huống:
+ Anh K đã vi phạm pháp luật về quyền con người, về bình đẳng giới, về bạo lực gia đình
Điều 63 - HP 1992 qui định: " Công dân nam, nữ có quyền ngang nhau về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình Nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối
xử với phụ nữ, xúc phạm nhân phẩm phụ nữ "
Điều 11- Luật Bình đẳng giới quy định về bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị: “ Nam, nữ bình đẳng trong tham gia quản lí Nhà nước, tham gia hoạt động xã hội;
Nam-nữ bình đẳng trong tham gia xây dựng và thực hiện hương ước, qui ước của cộng đồng hoặc quy định, quy chế của cơ quan, tổ chức; Nam- nữ bình đẳng trong việc tự ứng cử Đại biểu Quốc hội, Đại biểu HĐND; tự ứng cử và được giới thiệu ứng cử vào các cơ quan lãnh đạo của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội "
Điểm a, Khoản 1- Điều 2 – Luật phòng chống bạo lực gia đình năm 2007 qui định những hành vi như: " Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tính mạng" là hành vi bạo lực gia đình
Chủ tịch UBND Xã X ra quyết định xử phạt VPHC đối với anh K theo qui định tại điều 11- NĐ số 87/ 2001/ NĐ- CP ngày 21/ 11/2001 của chính phủ về xử phạt HC đối với hành vi ngược đãi, hành hạ thành viên trong gia đình hoặc người có công nuôi dưỡng mình, qui định phạt tiền từ 200.000đ- 500.000đ đối với hành vi ngược đãi, hành
hạ ông bà, cha mẹ, người có công nuôi mình, các thành viên khác trong gia đình những chưa gây hậu quả nghiêm trọng Và yêu cầu anh K phải cam kết chấm dứt các hành vi trái pháp luật và có trách nhiệm tạo điều kiện cho chị B tham gia hoạt động chính trị tùy theo khả năng và nguyện vọng của chị B
Nếu đã bị xử lí hành chính mà anh K tiếp tục vi phạm thì sẽ đề nghị Công an cấp huyện điều tra để xử lí hình sự đối với hành vi bạo lực gia đình của anh K theo qui định tại điều 130- BLHS năm 1999, qui định về tội xâm phạm quyền bình đẳng của phụ nữ, theo đó: " Người nào dùng vũ lực hoặc có hành vi nghiêm trọng khác cản trở phụ nữ tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, khoa học, văn hóa, xã hội thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm "
Trong bài 9: Nhà nước XHCN ( ở nội dung thực hiện các quyền tự do, dân chủ và lợi
ích hợp pháp của công dân ) giáo viên có thể giúp học sinh tham gia thảo luận tình huống sau:
Tình huống đặt ra:
Khi cần gửi các loại đơn dưới đây, em sẽ tìm đến cơ quan nào?
* Loại đơn:
Trang 7
a Khiếu nại về quyết định quyền sử dụng đất ở địa phương
b Khiếu nại về quyết định kỉ luật của thủ trưởng cơ quan
c Khiếu nại về quyết định chia tài sản trong quyết định ly hôn của TAND
d Tố cáo hành vi trốn thuế
e Tố cáo hành vi buôn lậu
g Tố cáo hành vi phạm tội hình sự
* Cơ quan giải quyết:
2 VKSND 5 Cơ quan điều tra
3 Cơ quan thuế 6 Thủ trưởng cơ quan
* Gợi ý giải quyết tình huống:
a- 4 d, e, g- 2, 5
b- 6 Riêng d- có thể gửi đến cơ quan thuế- 3 c-1
Trong bài 12: Chính sách Tài nguyên và Bảo vệ môi trường Giáo viên có thể đưa ra
tình huống sau:
Tình huống đặt ra:
Gia đình chị Thu lúc nào cũng nuôi khoảng 10 con lợn, nhưng không có công trình
xử lí chất thải nên gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng xấu đến cuộc sống của mọi người xung quanh Do đó, đã nhiều lần bà con trong xóm phàn nàn và dẫn đến một số lần họ to tiếng với nhau
- Chị Thu đã có vi phạm gì?
- Nếu là hàng xóm của chị Thu, em sẽ ứng xử như thế nào?
* Gợi ý giải quyết tình huống:
+ Chị Thu không tuân thủ qui định pháp luật trong hoạt động sản xuất- chăn nuôi ( không xử lí chất thải đúng qui trình kĩ thuật về BVMT )
+ Vi phạm pháp luật về BVMT, cụ thể:
Điều 7 Luật BVMT năm 2005: " Chất thải chưa qua xử lí ảnh hưởng đến môi trường sống "
Điều 29- Hiến pháp 1992: " Cơ quan Nhà nước, đơn vị vũ trang, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, mọi cá nhân phải thực hiện các qui định của Nhà nước về sử dụng hợp lí TNTN & BVMT Nghiêm cấm mọi hành động làm suy kiệt tài nguyên và hủy hoại môi trường "
+ Nhắc nhở chi Thu khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường sống xung quanh Tuân thủ qui định pháp luật về BVMT: xử lí chất thải trong hoạt động SX để BVMT đô thị, khu dân cư Thuyết phục chi Thu ứng dụng công nghệ Biogas: vừa làm lợi kinh tế vừa BVMT
Trong bài 14: Chính sách Quốc phòng và An ninh Giáo viên có thể đưa ra tình
huống sau:
Trang 8
Tình huống đặt ra:
Bình vừa tròn 17 tuổi thì nhận được giấy yêu cầu đến BCH Quân sự Huyện để đăng
ký Nghĩa vụ quân sự
Mẹ Bình không đồng ý cho Bình đi đăng ký NVQS , vì cho rằng : Bình chưa đủ 18 tuổi và con trai mình còn đang đi học nên chưa phải đăng ký NVQS
- Theo em , Mẹ Bình nói như vậy là đúng hay sai ? Vì sao ?
- Nếu là Bình em sẽ làm gì ?
* Gợi ý giải quyết tình huống:
+Sai Vì công dân Nam đủ 17 tuổi phải tham gia đăng ký NVQS theo quy định dù công dân đó đang theo học các trường hoặc học nghề
+ Cần giải thích cho mẹ Bình rõ về luật NVQS , trách nhiệm , nghĩa vụ của mọi công dân , cụ thể:
Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2000 :
Điều 7 : Công dân Nam giới từ đủ 17 tuổi đến hết 45 tuổi
Điều 9 : Những người sau được miễn đăng ký NVQS
Điều 11: Đăng ký NVQS : Công dân nam giới từ đủ 17 tuổi đến hết 27 tuổi chưa qua phục vụ tại ngũ trong lực lượng vũ trang nhân dân
Như vậy, qua việc tạo ra các tình huống để học sinh thảo luận có thể thấy sự hứng thú của học sinh trong việc tiếp thu kiến thức pháp luật từ các vấn đề thực tiễn cuộc sống,
là một phương pháp rất hiệu quả để sử dụng trong việc dạy học ở môn GDCD lớp 11-THPT
Khi giảng dạy các nội dung có liên quan đến pháp luật giáo viên không những chỉ đưa ra các tình huống mà có thể phân công cho học sinh tìm kiếm thêm các tình huống liên quan với các vấn đề đã được học khác
Ví dụ:
+ Nhóm 1: Chuẩn bị và trình bày một tình huống về bảo vệ tài nguyên và môi trường
+ Nhóm 2: Chuẩn bị một tình huống về Quyền dân chủ của công dân
+ Nhóm 3: Chuẩn bị một tình huống về Văn hóa
+ Nhóm 4: Chuẩn bị một tình huống về QP & AN
Bản thân tôi đã áp dụng phương pháp này khi giảng dạy ở các lớp11A1,11A2,11B10,
và kết quả là các nhóm đã đưa ra được các tình huống phù hợp nội dung đã được học Sau khi cho học sinh trình bày tình huống của nhóm mình ( có thể cho học sinh diễn thành kịch bản có sự phân vai giữa các nhân vật ).Và cuối cùng là cho 2 nhóm còn lại giải quyết 2 tình huống của 2 nhóm trên Qua đó học sinh nêu lên được trách nhiệm của bản thân với các vấn đề mà các em đang rất quan tâm
Đối với các nội dung trong sách giáo khoa học sinh liên hệ các vấn đề trên là rất tốt,
từ những suy nghĩ, việc làm tích cực hay tiêu cực như: ảnh hưởng đến Tài nguyên và Môi trường sống , vi phạm về kinh tế, vấn đề dân chủ, vấn đề dân số và giải quyết việc làm , vấn đề QP & AN trên địa bàn đều được các em mạnh dạn nhắc đến , thậm chí
có thái độ lên án kịch liệt
Trang 9
2.2.Cách thức tổ chức thực hiện:
Sự thành công của một tiết học phần lớn phụ thuộc vào phương pháp giảng dạy của giáo viên và việc tích cực tiếp thu bài học của học sinh Vậy khi sử dụng phương pháp này giáo viên phải chuẩn bị như thế nào ? Người giáo viên cần phải chuẩn bị đầy đủ kiến thức và các tài liệu( các văn bản QPPL, các Điều luật cần thiết ) , chính xác khi giải quyết các tình huống được đưa ra
+ Đưa học sinh vào các tình huống phản ánh vấn đề pháp luật cần tìm hiểu và giải quyết do giáo viên cung cấp
+ Tình huống pháp luật mà học sinh đã chuẩn bị trước
+ Học sinh tìm hiểu tình huống và giải quyết tình huống
+ Tìm giải pháp giải quyết tình huống:
- Suy nghĩ, đề xuất giải pháp
- Liệt kê các cách giải quyết
- Lựa chọn giải pháp
Giáo viên hướng dẫn học sinh lựa chọn , tìm giải pháp hợp lý, đúng đắn nhất
2.3 Kết quả:
Trong suốt quá trình học tập , việc sử dụng phương pháp dạy tích hợp pháp luật bằng phương pháp sử dụng các tình huống pháp luật trong dạy học đã nâng cao được chất lượng dạy học, đồng thời phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong việc tiếp thu kiến thức Học sinh tham gia thảo luận , giải quyết các tình huống đặt ra là rất tốt
Tổng
số học
sinh
Vận
dụng
tốt
Vận dụng khá tốt
Vận dụng chưa tốt
Chưa vận dụng được
SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%)
136 49 36,0% 58 42,6% 24 17,6% 5 3,7%
CHƯƠNG III MỘT SỐ KINH NGHIỆM KHI SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG PHÁP LUẬT
VÀO NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH GDCD LỚP 11.
Qua thực tiễn giảng dạy của bản thân cùng với những kinh nghiệm đúc rút được
trong qúa trình giảng dạy, mặc dù chỉ mới tực hiện ở năm học 2011- 2012
nhưng bản thân bước đầu thấy được điều đáng mừng từ việc áp dụng phương pháp này trong giảng dạy một số nội dung ở chương trình GDCD lớp 11, xin trình bày như sau: Một là : Chọn tình huống pháp luật phải phù hợp nội dung bài học gợi ra cho học sinh hướng suy nghĩ , hướng giải quyết
Hai là : Tình huống cụ thể thường gặp phải trong cuộc sống qua đó xác định cách giải quyết, xử lí tình huống sao cho phù hợp
Ba là : Các tình huống liên quan đến nội dung bài học để học sinh vận dụng rèn luyện kỹ năng, kiến thức pháp luật ở phần Tư liệu tham khảo (SGK ), kiến thức pháp luật từ thực tiễn cuộc sống để giúp các em giải quyết được các tình huống đó
Trang 10
C PHẦN KẾT LUẬN
Việc dưa các tình huống pháp luật vào bài học giúp học sinh có nhiều hứng thú , giúp học sinh dễ bày tỏ được thái độ của mình trước những vấn đề của cuộc sống đặt ra
Do vậy trong tình hình hiện nay, việc giáo dục pháp luật cho mọi thành viên trong xã hội dặc biệt với người chưa thành niên được đặt ra là cần thiết , một tất yếu khách quan , là một bộ phận cấu thành trong chương trình giáo dục của chúng ta
Rất mong nhận được sự góp ý của các đồng nghiệp giàu kinh nghiệm để hoàn thiện hơn đề tài này
Gia hội, ngày 10 tháng 02 năm 2013
Người viết
Trần văn Thiện
TÀI LIỆU THAM KHẢO
-1 Luật giáo dục Nxb giáo dục năm 2000
2 Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình sgk lớp 11 THPT Nxb
GD năm 2007
3 Pháp luật với công dân ( Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật Tỉnh Thừa thiên Huế - Sở Tư pháp )
ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI CỦA HĐKH TRƯỜNG THPT GIA HỘI
TP Huế, ngày 05 tháng 04 năm 2013
HIỆU TRƯỞNG
( CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG )