PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 6 11 TUỔI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN

HÀ NỘI, 2017BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI VÕ NGUYỄN MINH HOÀNG PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 6 - 11 TUỔI TRÊN ĐỊA BÀN T

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

VÕ NGUYỄN MINH HOÀNG

PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 6 - 11 TUỔI

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

VÕ NGUYỄN MINH HOÀNG

PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 6 - 11 TUỔI

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN

Chuyên ngành: Giáo dục và Phát triển Cộng đồng

Mã Số: Thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Hồng

HÀ NỘI, 2017

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian nghiên cứu đề tài “Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên”, đến nay luận văn đã hoàn thành Với tình cảm chân thành, tôi

xin cảm ơn các thầy giáo, cô giáo và Hội đồng khoa học Khoa Tâm lý - Giáodục Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tham gia giảng dạy, tư vấn, giúp đỡ,tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoànthành luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Hồng đã tận tình chỉ bảo, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình

nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ của Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnhPhú Yên, Tỉnh Đoàn Phú Yên, Sở Lao động, Thương binh & Xã hội tỉnh PhúYên, Trường Tiểu học Trưng Vương - Tp Tuy Hòa, Trường Tiểu học HòaHiệp Bắc - huyện Đông Hòa, Trường tiểu học Sông Hinh - huyện Sông Hinh

đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin bày tỏ tình cảm sâu sắc tới gia đình và người thân đã ủng hộ,động viên, tạo điều kiện để tôi học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận văn

Dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn không thể tránh khỏi nhữngthiếu sót Kính mong các quý thầy, cô giáo, bạn bè góp ý để luận văn đượchoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 6 năm 2017

Tác giả

Võ Nguyễn Minh Hoàng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn này là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi.Các số liệu và tài liệu được trích dẫn trong luận văn là trung thực Kết quảnghiên cứu này không trùng với bất cứ công trình nào đã được công bố trước đó

Tôi chịu trách nhiệm với lời cam đoan của mình

Hà Nội, tháng 6 năm 2017

Tác giả luận văn

Võ Nguyễn Minh Hoàng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 6 - 11 TUỔI 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Trên thế giới 7

1.1.2 Ở Việt Nam 8

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 10

1.2.1 Cộng đồng 10

1.2.2 Trẻ em 12

1.2.3 Xâm hại trẻ em 13

1.2.4 Xâm hại tình dục trẻ em 14

1.2.5 Phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 15

1.3 Vấn đề xâm hại tình dục trẻ em từ 6 - 11 tuổi 16

1.3.1 Đặc điểm của trẻ em 6 - 11 tuổi 16

1.3.2 Các mức độ xâm hại tình dục với trẻ em 19

1.3.3 Dấu hiệu trẻ bị xâm hại tình dục 21

1.3.4 Tác hại của việc bị xâm hại tình dục 21

1.4 Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình

dục trẻ 6 - 11 tuổi 23

1.4.1 Các lực lượng cộng đồng tham gia phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ 6 - 11 tuổi 23

1.4.2 Trách nhiệm của các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 26

1.4.3 Cơ chế phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 28

1.4.4 Nội dung phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ 6 - 11 tuổi 30

1.4.5 Các hình thức phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em từ 6- 11 tuổi 37

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi 41

1.5.1 Cơ chế chính sách của Nhà nước 41

1.5.2 Trình độ dân trí 42

1.5.3 Điều kiện kinh tế 42

1.5.4 Phong tục, văn hóa, tập quán 43

1.5.5 Các yếu tố của cộng đồng (ở địa phương) 44

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 47

Chương 2: THỰC TRẠNG PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 6 - 11 TUỔI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN 48

2.1 Địa bàn và khách thể khảo sát 48

2.1.1 Điều kiện tự nhiên tỉnh Phú Yên 48

2.1.2 Điều kiện kinh tế, xã hội ở tỉnh Phú Yên 48

2.1.3 Phương hướng phát triển kinh tế, xã hội ở tỉnh Phú Yên trong sự

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến năm 2020 49

2.2 Tổ chức và phương pháp khảo sát thực trạng 51

2.2.1 Mục đích khảo sát thực trạng 51

2.2.2 Nội dung khảo sát thực trạng 51

2.2.3 Đối tượng khảo sát 51

2.2.4 Phương pháp khảo sát 51

2.2.4.1 Phương pháp điều tra xã hội học 51

2.2.5 Thời gian khảo sát 52

2.2.6 Thang đo và tiêu chí đánh giá 52

2.3 Kết quả nghiên cứu thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên 52

2.3.1 Thực trạng nhận thức của cộng đồng về xâm hại tình dục trẻ 6 -11 tuổi 53

2.3.2 Thực trạng phối hợp giữa các lực lượng cộng đồng trong việc phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em từ 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên 54

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 75

Chương 3: BIỆN PHÁP PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ 6 - 11 TUỔI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN 76

3.1 Cơ sở đề xuất các biện pháp 76

3.1.1 Đảm bảo tính thực tiễn 76

3.1.2 Đảm bảo tính khả thi 76

3.1.3 Đảm bảo tính hiệu quả 76

3.1.4 Đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng cộng đồng 77

3.2 Biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm

hại tình dục trẻ em từ 6 - 11 tuổi 77

3.2.1 Biện pháp 1: Tổ chức tập huấn kiến thức về giáo dục giới tính và kỹ năng phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 77

3.2.2 Biện pháp 2: Tổ chức các hoạt động tuyên truyền về phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em với sự tham gia của các lực lượng cộng đồng 83

3.2.3 Biện pháp 3: Tổ chức các diễn đàn trao đổi trực tuyến về phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em giữa các lực lượng cộng đồng 84

3.2.4 Biện pháp 4: Thiết lập mạng lưới bảo vệ trẻ em và tố giác tội phạm với sự liên kết chặt chẽ giữa các lực lượng cộng đồng 87

3.2.5 Biện pháp 5: Xây dựng chính sách hỗ trợ cho hoạt động của lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 89

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 90

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em từ 6 - 11 tuổi 91

3.4.1 Quy trình khảo nghiệm 91

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm 92

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

PHỤ LỤC 106

DANH MỤC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1 Kết quả khảo sát thực trạng nhận thức của cộng đồng về xâm hạitình dục trẻ em 53Bảng 2.2 Thực trạng nhận thức về vai trò của cộng đồng trong việc phòngngừa xâm hại tình dục trẻ em 6- 11 tuổi 54Biểu đồ 2.1: Vai trò của cộng đồng trong việc phòng ngừa xâm hại tình dụctrẻ em trên địa bàn tỉnh Phú Yên 55Bảng 2.3 Thực trạng nhận thức về các nội dung phối hợp giữa các lực lượngcộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 56Bảng 2.4 Thực trạng hoạt động phối hợp của cộng đồng trong việc phòngngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi 60Bảng 2.5 Thực trạng hiệu quả hoạt động phối hợp của cộng đồng trong việcphòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi 64Bảng 2.6 Thực trạng đánh giá mức độ hiệu quả của các con đường phối hợpcủa các lực lượng cộng đồng trong việc phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em

từ 6 - 11 tuổi 67Bảng 2.7 Thực trạng những khó khăn gặp phải trong quá trình tham giaphòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em từ 6- 11 tuổi 70Bảng 2.8 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc phối hợp giữa các lựclượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi 72Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp đã đề xuất 93Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất 95

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, trẻ em bị xâm hại tình dục đang ngày cànggia tăng Xâm hại tình dục trẻ em xảy ra ở mọi quốc gia trên thế giới Cộngđồng của chúng ta cũng không miễn nhiễm với nạn xâm hại tình dục trẻ em.Thủ phạm xâm hại tình dục trẻ em thường là thành viên trong cộng đồng hay

ai đó mà trẻ tin cậy Không ít trường hợp xâm hại tình dục gây chấn động dưluận vì kẻ gây tội ác lại chính là những người thân thiết trong gia đình và đôikhi việc xâm hại này lại diễn ra trong một thời gian dài, thậm chí kéo dàinhiều năm

Theo thống kê của Bộ Công an, từ năm 2011-2015, cả nước phát hiệntrên 8.200 vụ xâm hại trẻ em với gần 10.000 nạn nhân, tăng 258 nạn nhân so

với 5 năm trước đó Số vụ bị xâm hại tình dục chiếm tới 5.300 vụ (khoảng

65%) và gia tăng xâm hại tình dục nam Trong năm 2011, lực lượng chức

năng bắt hơn 1.000 đối tượng, đến năm 2015 số đối tượng tăng lên hơn 1.400.Đáng lo ngại là khả năng các em quen biết kẻ xâm hại là 93% và có 47% kẻxâm hại ở trong gia đình hoặc họ hàng [16] Các chuyên gia nghiên cứu tronglĩnh vực này đều khẳng định tình trạng xâm hại tình dục trẻ em trên thực tếluôn cao hơn nhiều so với các số liệu thống kê chính thức Các số liệu đượccác cơ quan chức năng công bố chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”

Thực trạng trên cho thấy ý thức bảo vệ trẻ em trước sự xâm hại tình dụctrong cộng đồng còn rất kém, trẻ không biết cách tự bảo vệ bản thân, thường

bị động khi rơi vào tình huống có nguy cơ bị xâm hại tình dục

Với đặc thù văn hóa Á Đông, người Việt Nam thường ngại đề cập trựctiếp những vấn đề liên quan đến tình dục và hoạt động chăm sóc sức khỏesinh sản nói chung, sức khỏe tình dục nói riêng Hầu hết cha mẹ đều né tránh

và làm nghiêm trọng hóa vấn đề Điều đó dẫn đến kết quả lợi bất cập hại hoặctrẻ trở nên lo lắng quá mức, có thể cự tuyệt việc tiếp cận mọi thông tin có liênquan đến vấn đề tính dục hoặc làm trẻ tò mò muốn khám phá bằng mọi cáchnhư một phương thức phản kháng và chống đối lại sự áp đặt của người lớn.Tất cả xu hướng trên đều là cơ sở dẫn đến khả năng trẻ dễ bị xâm hại tình dụcmột cách chủ động hoặc thụ động.

Trong cả nước, nông thôn cũng như thành thị, còn thiếu nơi trông giữtrẻ an toàn, chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường Trongkhi đó, trước sự đòi hỏi ngày càng cao của xã hội, nhiều người mãi mê vớiviệc kiếm sống, nên không chăm sóc, không quan tâm đến con cái, trẻ phải tựmình vui chơi tại nhà, hoặc phải gửi ở những nhà trẻ tư, những nhóm trẻ giađình và thậm chí gửi nhầm cho hàng xóm “yêu râu xanh” Đây chính là môitrường nảy sinh nguy cơ trẻ em bị xâm hại tình dục

Bên cạnh đó, việc phối kết hợp các lực lượng cộng đồng trong phòngngừa xâm hại tình dục trẻ em còn nhiều hạn chế, chưa được chú trọng Nhậnthức, trách nhiệm và năng lực bảo vệ, chăm sóc trẻ em của các cấp chínhquyền còn thiếu hụt; lực lượng cán bộ làm công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ emkhông ổn định, yếu chuyên môn nghiệp vụ, thiếu kinh nghiệm

Theo Trung tâm Công tác xã hội trẻ em tỉnh Phú Yên, số trẻ bị xâm hạitình dục nhiều nhưng vì hiểu biết của gia đình chưa đúng về mức độ xâm hạitình dục - Theo họ, chỉ khi nào có quan hệ tình dục thì mới xem là xâm hạitình dục nên không phòng ngừa cũng như báo cáo các cơ quan chức năng tưvấn, hỗ trợ Nhiều trường hợp trẻ bị xâm hại nhưng vì tâm lý e ngại, xấu hổnên gia đình không tố cáo mà tự thỏa thuận với kẻ xâm hại, hoặc im lặng vì bị

đe dọa

Trẻ em là những người phát triển chưa đầy đủ về mặt thể chất và trí tuệnên rất dễ bị tổn thương và ảnh hưởng đến quá trình trưởng thành nếu bị xâm

hại tình dục Vì vậy, công tác phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em có ý nghĩaquan trọng nhằm xây dựng một thế hệ tương lai khỏe mạnh cả về thể lực vàtâm lực.

Qua khảo sát từ Phòng Bảo vệ, Chăm sóc trẻ em, Bình đẳng giới thuộc

Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh Phú Yên, số trẻ bị xâm hại tình dục

ở lứa tuổi Tiểu học (6 - 11 tuổi) chiếm 60% số trẻ em bị xâm hại Đồng thời,

đây cũng là lứa tuổi chưa được giáo dục về giới tính ở chương trình chính

khóa bậc tiểu học Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài “Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa

bàn tỉnh Phú Yên” là công việc hết sức cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực

tiễn cao trong tình hình hiện nay ở Phú Yên

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng về việc phối hợp các lựclượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em, đề tài đề xuất cácbiện pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em lứa tuổi tiểu học trên địa bàntỉnh Phú Yên dựa vào sự phối kết hợp các lực lượng trong cộng đồng, qua đógóp phần giảm thiểu những ca trẻ em bị xâm hại trên địa bàn tỉnh, tạo điềukiện tốt nhất để trẻ em phát triển và hoàn thiện nhân cách

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Các biện pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâmhại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên

4 Giả thuyết khoa học

Hiện nay, hiện tượng trẻ em bị xâm hại tình dục đang ngày càng giatăng trên cả nước nói chung, tại địa bàn tỉnh Phú Yên nói riêng Một trong

những nguyên nhân của hiện tượng đó là do thiếu sự quan tâm, giám sát củacộng đồng trong việc giáo dục và phòng ngừa cho trẻ Nếu đề xuất được cácbiện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tìnhdục trẻ em một cách chặt chẽ, đồng bộ thì sẽ phòng tránh được các nguy cơ bịxâm hại tình dục cho trẻ, góp phần tạo điều kiện cho trẻ có một cuộc sốnglành mạnh, đảm bảo cho sự phát triển nhân cách một cách toàn diện.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lí luận liên quan đến việc phối hợp các lực lượngcộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em

- Khảo sát và đánh giá thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng trongphòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên

- Đề xuất biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòngngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên và khảonghiệm tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Đề tài tập trung vào nghiên cứu việc phối hợp các lực

lượng cộng đồng là gia đình, nhà trường và Hội phụ nữ, Đoàn thanh niêntrong việc phòng ngừa xâm hại tình dục cho trẻ em 6 - 11 tuổi

- Về thời gian: Đề tài tiến hành trong học kì II năm học 2016 - 2017

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Phân tích, tổng hợp, khái quát các tài liệu liên quan đến việc phối hợpcác lực lượng cộng đồng trong việc phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 -

11 tuổi, từ đó xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này dùng để nghiên cứu về thực trạng phối hợp cáclực lượng cộng đồng trong việc phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên

7.2.1 Phương pháp điều tra giáo dục

Xây dựng và sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến để thu thập ý kiến của cán

bộ quản lí, giáo viên, thành viên Hội liên hiệp phụ nữ, Đoàn thanh niên, phụhuynh trẻ về thực trạng phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi trênđịa bàn tỉnh Phú Yên

7.2.2 Phương pháp đàm thoại

Đàm thoại với giáo viên, phụ huynh, học sinh và các cán bộ làm côngtác phụ nữ, Đoàn thanh niên những nhận thức về phòng ngừa xâm hại tìnhdục trẻ em từ đó xây dựng các biện pháp phù hợp phòng ngừa xâm hại tìnhdục trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên

7.2.3 Phương pháp chuyên gia

Thu thập những ý kiến nhận xét, đánh giá của các chuyên gia trong quátrình nghiên cứu thực trạng xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi, xây dựng cácbiện pháp và khảo nghiệm các biện pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em

6 - 11 tuổi tại một số trường tiểu học trên địa bàn tỉnh Phú Yên

7.2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

Dựa vào kinh nghiệm giáo dục đã có, kế thừa, phát huy những phươngpháp giáo dục hiệu quả, khắc phục những phương pháp giáo dục chưa phù hợp,

từ đó xây dựng phương pháp mới trong giáo dục giới tính và những kỹ năngphòng ngừa xâm hại tình dục cho trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên

7.3 Nhóm phương pháp hỗ trợ

Sử dụng các phương pháp nghiên cứu hỗ trợ nhằm xử lí những số liệuthu được từ thực trạng xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnhPhú Yên Trên cơ sở đó, đưa ra những nhận xét, đánh giá, lí giải nguyên nhân,đồng thời đề xuất các biện pháp nâng cao công tác phối hợp các lực lượngcộng đồng trong việc phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, kết luận và khuyến nghị, Luận văn gồm 3 chươngnhư sau:

Chương 1 Cơ sở lý luận về phối hợp các lực lượng cộng đồng trong

phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi

Chương 2 Thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng

ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên

Chương 3 Biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng

ngừa xâm hại tình dục trẻ em 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 6 - 11 TUỔI 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Tác giả Finkelhor khi nghiên cứu vấn đề này vào năm 2009 đã đưa ranhìn nhận rằng, xâm hại tình dục trẻ em bao gồm toàn bộ hành vi phạm tội vềtình dục mà trẻ em dưới 17 tuổi là nạn nhân Theo tiếp cận này, người phạmtội hoặc người có hành vi xâm hại tình dục trẻ em có thể là người lớn, quenbiết hoặc không quen biết với trẻ em, thanh niên hoặc trẻ em khác Bên cạnhnhững hành vi phạm tội xâm hại tình dục có giao cấu, định nghĩa này baohàm cả những hành vi phạm tội mà người gây tội và nạn nhân thậm chí không

có tiếp xúc với nhau về mặt thể xác như bắt trẻ em nhìn các hành vi tình dục,

sử dụng trẻ em để sản xuất các ấn phẩm khiêu dâm, tán tỉnh, gạ gẫm… [32]

Trong khi đó, Luật Bảo vệ và Hỗ trợ trẻ em bị bạo hành của Mỹ(CAPTA) đã có những nhìn nhận về xâm hại tình dục trẻ em bao gồm những

hành vi sau: “sử dụng, thuyết phục, lôi kéo, hoặc sử dụng áp lực để bắt trẻ

em tham gia vào hoặc hỗ trợ người khác tham gia vào thực hiện hành vi xâm hại tình dục hoặc gợi tình vì mục đích có hành vi xâm hại tình dục hoặc hiếp dâm, và trong trường hợp những người chăm sóc hoặc người thân trong gia đình gạ gẫm, mại dâm, hoặc những hình thức bóc lột tình dục trẻ em hoặc

Theo khía cạnh pháp lý, xâm hại tình dục trẻ em là một thuật ngữ rộngbao gồm những hành vi vi phạm về mặt dân sự và hình sự trong đó người lớnthực hiện hành vi xâm hại tình dục với trẻ em hoặc khai thác trẻ em vì mục

đích tình dục Hiệp hội sức khỏe tâm thần Hoa Kỳ (APA) cho rằng: “trẻ em

không thể đồng tình để thực hiện hành vi tình dục với người lớn” và kết tội

hành vi này vào người lớn “Mọi người lớn thực hiện hành vi tình dục với trẻ

em là đang phạm tội hình sự và là hành vi phi đạo đức mà xã hội không thể chấp nhận được và không thể coi là bình thường.” [33]

Một số nghiên cứu khác lại cho rằng xâm hại tình dục trẻ em xảy ra khingười lớn hoặc một người nhiều tuổi hơn hoặc một người có quyền lực hơngiao tiếp với trẻ em về tình dục (Danya Glaser and Stephen Frosh, 1993; S N.Madu 2001) [33]

Điểm qua một vài nghiên cứu về vấn đề này chúng ta nhận thấy, cácquan niệm về xâm hại trẻ em có thể khác nhau giữa các nhà nghiên cứu hoặccác nền văn hóa, nhưng nhìn chung đều đã đề cập đến những hành vi và mức

độ xâm hại cụ thể Sự bí mật, sử dụng quyền lực không đúng chỗ, và việc làmméo mó mối quan hệ giữa trẻ em và người lớn là những yếu tố quan trọng khixem xét vấn đề xâm hại tình dục trẻ em Những nhân tố khác sẽ được cânnhắc và xem xét khi người có hành vi xâm hại tình dục trẻ em là phụ nữ, trẻ

em hoặc thanh thiếu nhi

1.1.2 Ở Việt Nam

Từ khi phát triển nền kinh tế thị trường, đất nước ta đã đạt được nhiềuthành tích nổi bật như kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần củangười dân ngày càng được nâng cao Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế thịtrường gây không ít khó khăn cho đất nước ta như sự phân hóa giàu nghèo vàphân tầng xã hội một cách nhanh chóng, mạnh mẽ; nạn thất nghiệp một bộphận dân cư; sự biến đổi các giá trị xã hội; sự suy thoái về đạo đức, lối sống

của một bộ phận dân cư; sự tác động của thông tin, truyền thông, văn hoáphẩm đồi trụy, khiêu dâm; những áp lực về tâm lý và kinh tế trong đời sốnggia đình, xã hội làm gia tăng nạn xâm hại tình dục trẻ em

Hiện nay, tình trạng xâm hại tình dục đang trở thành vấn đề “nóng”

của toàn xã hội Các vụ xâm hại tình dục trẻ em ở nước ta đang có xu hướnggia tăng (khoảng 20%/năm) Trung bình cứ 8 giờ lại có một trẻ bị xâm hạitình dục, con số này trên thực tế có thể còn nhiều hơn khi có những vụ việcngười bị hại chọn cách im lặng hoặc là thỏa hiệp thay vì lên tiếng Bên cạnh

đó, công tác phát hiện và điều tra các vụ việc liên quan đến xâm hại tình dụctrẻ em hiện đang gặp nhiều khó khăn Có 40% các vụ việc tòa án phải trả hồ

sơ vì không đủ bằng chứng hoặc chứng cứ pháp y [18]

Theo số liệu thống kê của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội chothấy, xâm hại tình dục trẻ em ngày càng có tính chất phức tạp và độ tuổi bịxâm hại ngày càng thấp Số trẻ em bị xâm hại tình dục chủ yếu là bị hiếp dâm

(chiếm 65,9%), đối tượng phạm tội phần lớn là người gần gũi với nạn nhân (chiếm 56,1%) Tình trạng loạn luân như cha đẻ xâm hại tình dục với con gái (chiếm 0,6%), cha dượng xâm hại tình dục với con riêng của vợ (chiếm 1%).

Trẻ em ở nhà một mình, đi một mình nơi vắng vẻ… là nguyên nhân trực tiếp

dẫn đến việc trẻ bị xâm hại tình dục (chiếm 51,4% số vụ trẻ bị xâm hại) Một

số nguyên nhân dẫn đến hành vi xâm hại tình dục trẻ em là do đối tượng uống

rượu say (17,7%); bị kích thích trực tiếp từ băng ảnh, văn hóa phẩm đồi trụy

(8,8%)… [17]

Tình trạng trẻ em bị xâm hại tình dục đang là hồi chuông cảnh báo cho

sự suy đồi đạo đức xã hội, gây bức xúc trong dư luận Vì vậy, đã có rất nhiều

công trình nghiên cứu, nhiều bài viết về vấn đề này như: “Điều tra các vụ án

về xâm hại tình dục trẻ em trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh: Thực trạng

Nguyệt Quỳnh (năm 2008); Luận văn “Các tội phạm xâm hại tình dục trong

Luật hình sự Việt Nam” của Phan Thị Phương Hiền; Luận văn “Phòng ngừa tội phạm giao cấu với trẻ em trên địa bàn tỉnh Cà Mau” của Lê Thị Kim

Oanh; Luận văn “Hoạt động phòng ngừa tội hiếp dâm trẻ em của Tòa án

nhân dân trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp” của Châu Văn Bình; báo cáo nghiên

cứu “Tổng quan nghiên cứu về tình trạng xâm hại tình dục trẻ em ở Việt Nam

trong những năm gần đây” của Viện Gia đình và Giới …

Từ thực tế và việc khái quát những nghiên cứu trên chúng ta thấy,nghiên cứu về phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em đã được các tác giả trong

và ngoài nước quan tâm, tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu về phốihợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em từ 6 -

11 tuổi, trong khi đây là giai đoạn trẻ cần có cần có sự quan tâm, chăm sóc vàgiáo dục một cách đồng bộ của các các lực lượng cộng đồng Bởi vậy, việcnghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em từ 6 -

11 tuổi dựa vào các lực lượng cộng đồng là có ý nghĩa và tính cấp thiết cao

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Cộng đồng

Cộng đồng (community) được khái niệm chung nhất là: “một cơ thể

sống/cơ quan/tổ chức nơi sinh sống và tương tác giữa cái này với cái khác”.

Theo quan điểm Mác - xít, cộng đồng là mối quan hệ qua lại giữa các

cá nhân, được quyết định bởi sự cộng đồng hóa lợi ích giống nhau của cácthành viên về các điều kiện tồn tại và hoạt động của những người hợp thànhcộng đồng đó, bao gồm các hoạt động sản xuất vật chất và các hoạt động kháccủa họ, sự gần gũi các cá nhân về tư tưởng, tín ngưỡng, hệ giá trị chuẩn mựccũng như các quan niệm chủ quan của họ về các mục tiêu và phương tiện hoạtđộng [26]

Xuất phát từ tiếng La - tinh, “cộng đồng” - communis có nghĩa là

“chung/công cộng/được chia sẻ với mọi người hoặc nhiều người” Nhưng đặcđiểm/dấu hiệu chung của cộng đồng này chính là đặc điểm để phân biệt nóvới cộng đồng khác Dấu hiệu/đặc điểm để phân biệt cộng đồng này với cộngđồng khác có thể là bất cứ cái gì thuộc về con người và xã hội loài người:màu da, đức tin, tôn giáo, lứa tuổi, ngôn ngữ, nhu cầu, sở thích, nghề nghiệp nhưng cũng có thể là vị trí địa lý của khu vực (địa vực), nơi sinh sống củanhóm người đó như làng, xã, quận, huyện, quốc gia, châu lục Những dấuhiệu này chính là những ranh giới để phân chia cộng đồng Về số lượng củathành viên cộng đồng có thể là vài chục người, trăm người, cũng có thể làtriệu người, thậm chí cả tỷ người

Cộng đồng những người dân sống trong cùng một thôn, xóm, làng xã,quốc gia có thể là toàn thế giới Tức là họ cùng chia sẻ mảnh đất sinh sốngvới nhau gọi là cộng đồng thể Có nhiều người, nhiều cộng đồng khác, tuykhông cùng sống chung một địa vực nào đó nhưng họ lại có chung những đặcđiểm, sở thích, nhu cầu chung, riêng biệt nào đó thì loại cộng đồng đó đượccoi là cộng đồng tính

Vì mỗi người cùng một lúc có nhiều đặc điểm nên một người như cáckhái niệm ở trên có thể cùng một lúc thuộc nhiều cộng đồng khác nhau: tôivừa là thành viên của cộng đồng phường, xã, cộng đồng người Việt Nam

(sống trên đất Việt Nam) đồng thời là thành viên của cộng đồng những người

da màu, cộng đồng yêu chuộng hòa bình, đấu tranh vì hòa bình

Theo cuốn từ điển của Đại học Oxford, “Cộng đồng là tập thể ngườisống trong cùng một khu vực, một tỉnh hoặc một quốc gia và được xem làmột khối thống nhất”; “Cộng đồng là một nhóm người có cùng tín ngưỡng,chủng tộc, loại hình nghề nghiệp, hoặc cùng mối quan tâm”; “Cộng đồng là

một tập thể cùng chia sẻ, hoặc có tài nguyên chung, hoặc có tình trạng tương

tự nhau về một số khía cạnh nào đó” [21]

Có thể phân ra thành hai loại cộng đồng: Cộng đồng địa lý và Cộngđồng chức năng

Cộng đồng địa lý bao gồm những người dân cư trú trong cùng một địa

bàn có thể có chung các đặc điểm văn hóa xã hội và có thể có mối quan hệràng buộc với nhau Họ cùng được áp dụng chính sách chung

Cộng đồng chức năng gồm những người có thể cư trú gần nhau hoặc

không gần nhau nhưng có lợi ích chung Họ liên kết với nhau trên cơ sở nghềnghiệp, sở thích, hợp tác hay hiệp hội có tổ chức

Trên cơ sở phân tích một số quan niệm của các tác giả khác nhau, theo

chúng tôi, cộng đồng là nhóm người sống trong cùng một địa bàn nhất định;

là một tập thể có tổ chức, có chung một đặc tính xã hội, có chung các mối quan hệ nhất định, hoặc sinh học nào đó và cùng chịu ảnh hưởng bởi một số yếu tố tác động.

1.2.2 Trẻ em

Việc đưa ra khái niệm trẻ em là rất cần thiết nhằm áp dụng đúng các vănbản pháp luật về trẻ em, thực hiện đầy đủ các quyền dân sự, kinh tế, văn hóa,

xã hội, bảo vệ cuộc sống và sự phát triển toàn diện của trẻ

Hiện tại, quan niệm về trẻ em ở các nước không giống nhau, chẳng hạnAustralia, Anh, Iceland là cùng quy định trẻ em là người dưới 18 tuổi, trongkhi đó Singapore quy định là dưới 14 tuổi… Sở dĩ có sự khác nhau này là do

sự khác biệt trong quan điểm của các nhà lãnh đạo, do điều kiện lịch sử, vănhóa, xã hội, và khả năng của nền kinh tế, bởi vì cùng với việc quy định baogiờ cũng là trách nhiệm đảm bảo các quyền của trẻ em, cũng như đảm bảoquyền của công dân, quyền của con người nói chung ở mỗi quốc gia

Công ước quốc tế về quyền trẻ em của Liên Hợp Quốc năm 1989 xác định

“trẻ em là người dưới 18 tuổi” Tuy nhiên, tính đến sự khác biệt giữa các

nước thành viên phê chuẩn văn kiện pháp lý quốc tế, Công ước cũng thừanhận pháp luật của quốc gia có thể quy định độ tuổi của trẻ em thấp hơn, tùythuộc vào điều kiện cụ thể của từng quốc gia

Ở Việt Nam, theo quy định của Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

thì “Trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi” Và, đến năm 2016, Luật Bảo

vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em được đổi thành Luật Trẻ em, phản ánh đầy đủhơn nội dung và phạm vi của Luật về đối tượng đặc thù như các luật đã đượcQuốc hội thông qua Luật này được xem là cơ bản nhất về quyền của trẻ emViệt Nam, do vậy các văn bản pháp luật khác cũng thống nhất cách hiểu khidùng thuật ngữ “trẻ em” Trong đó, khái niệm “trẻ em” trong pháp luật Việt

Nam được coi là “người chưa đủ 16 tuổi” Luận văn cũng lấy quy định này là

căn cứ để khảo sát và đề xuất các biện pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ

em từ 6 - 11 tuổi trên địa bàn tỉnh Phú Yên dựa vào các lực lượng cộng đồng

1.2.3 Xâm hại trẻ em

Theo Luật Trẻ em 2016, khái niệm về xâm hại trẻ em được hiểu như

sau: “Xâm hại trẻ em là hành vi gây tổn hại về thể chất, tình cảm, tâm lý,

danh dự, nhân phẩm của trẻ em dưới các hình thức bạo lực, bóc lột, xâm hại tình dục, mua bán, bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em và các hình thức gây tổn hại khác”

Các hành vi xâm hại trẻ theo quan niệm này, đó là:

Bạo lực trẻ em: là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân

thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi vàcác hành vi cố ý gây các tổn hại khác về thể chất, tinh thần của trẻ em

Bóc lột trẻ em: là hành vi bắt trẻ em lao động trái quy định của pháp

luật về lao động; trình diễn hoặc sản xuất sản phẩm khiêu dâm; tổ chức, hỗ trợ

cung cấp trẻ em để hoạt động mại dâm và các hành vi khác sử dụng trẻ em đểtrục lợi.

Xâm hại tình dục trẻ em: là việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, ép

buộc, lôi kéo, dụ dỗ trẻ em tham gia vào các hành vi liên quan đến tình dục,bao gồm hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô với trẻ em và sử dụng trẻ emvào mục đích mại dâm, khiêu dâm dưới mọi hình thức

Bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em: là hành vi của cha mẹ, người chăm sóc trẻ em

không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm của mìnhtrong việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em

1.2.4 Xâm hại tình dục trẻ em

Có nhiều định nghĩa về xâm hại tình dục trẻ em Tuy nhiên, trongkhuôn khổ luận văn có thể điểm qua một số khái niệm về xâm hại tình dục trẻ

em của các tổ chức, các điều luật như sau:

Tổ chức Y tế thế giới định nghĩa xâm hại tình dục trẻ em như sau:

“Xâm hại trẻ em là việc lôi kéo trẻ em tham gia vào các hoạt động tình dục

mà trẻ em đó không hiểu một cách đầy đủ, không có khả năng quyết định ưngthuận một cách có hiểu biết, hoặc hành động đó là trái pháp luật hoặc trái quytắc xã hội Xâm hại tình dục trẻ em là hành động diễn ra giữa một trẻ em vớimột người trưởng thành hoặc với một trẻ em khác mà do độ tuổi và mức độphát triển, người này có mối quan hệ trách nhiệm, tin tưởng hoặc quyền hànhvới trẻ, và hành động gây ra nhằm thỏa mãn nhu cầu của người đó.” [19]

Trong trường hợp, thủ phạm xâm hại tình dục trẻ em là một thành viêntrong gia đình hoặc có họ hàng với trẻ, thì việc xâm hại tình dục được xem làloạn luân Xâm hại tình dục trẻ em cũng có thể xảy ra dưới hình thức bóc lộtthông qua văn hóa phẩm khiêu dâm hoặc hoạt động mại dâm

Theo Luật trẻ em 2016: “ Xâm hại tình dục trẻ em là việc dùng vũ lực, đe

dọa dùng vũ lực, ép buộc, lôi kéo, dụ dỗ trẻ em tham gia vào các hành vi liên

quan đến tình dục, bao gồm hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô với trẻ em

và sử dụng trẻ em vào mục đích mại dâm, khiêu dâm dưới mọi hình thức”.

Hành vi xâm hại tình dục có thể thay đổi từ việc sờ mó bộ phận sinhdục của trẻ, thủ dâm, tiếp xúc miệng với bộ phận sinh dục, giao hợp bằngngón tay, giao hợp qua đường sinh dục hoặc hậu môn Xâm hại tình dục ở trẻ

em không chỉ giới hạn vào các tiếp xúc cơ thể mà còn bao gồm cả nhữnghành vi không tiếp xúc như khoe bộ phận sinh dục cho trẻ thấy, kể cho trẻnghe về tình dục, cho xem phim, truyện khiêu dâm, tìm cách hướng dẫn, kíchthích tình dục trẻ, rình xem trộm hoặc sử dụng hình ảnh khiêu dâm trẻ em

Từ việc phân tích các khái niệm trên, theo chúng tôi, “xâm hại tình dục

trẻ em là quá trình trong đó một người trưởng thành lợi dụng vị thế của mình nhằm dụ dỗ hay cưỡng ép trẻ em tham gia vào hoạt động tình dục”.

1.2.5 Phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em

Theo Luật Trẻ em 2016, bảo vệ trẻ em được thực hiện theo 3 cấp độ:phòng ngừa, hỗ trợ, can thiệp

Trong đó, “Phòng ngừa gồm các biện pháp bảo vệ được áp dụng đối

với cộng đồng, gia đình và mọi trẻ em nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức về bảo vệ trẻ em, xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em, giảm thiểu nguy cơ trẻ em bị xâm hại hoặc rơi vào hoàn cảnh đặc biệt” [23]

Các biện pháp bảo vệ trẻ em cấp độ phòng ngừa bao gồm:

“Tuyên truyền, phổ biến cho cộng đồng, gia đình, trẻ em về mối nguyhiểm và hậu quả của các yếu tố, hành vi gây tổn hại, xâm hại trẻ em; về tráchnhiệm phát hiện, thông báo trường hợp trẻ em bị xâm hại hoặc có nguy cơ bịbạo lực, bóc lột, bỏ rơi;

Cung cấp thông tin, trang bị kiến thức cho cha, mẹ, giáo viên, ngườichăm sóc trẻ em, người làm việc trong cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em

về trách nhiệm bảo vệ trẻ em, kỹ năng phòng ngừa, phát hiện các yếu tố, hành

vi gây tổn hại, xâm hại trẻ em;

Trang bị kiến thức, kỹ năng làm cha mẹ để bảo đảm trẻ em được antoàn; Giáo dục, tư vấn kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em; Xây dựng môitrường sống an toàn và phù hợp với trẻ em.” [23]

Theo Cục Bảo vệ, chăm sóc trẻ em, Bộ lao động, Thương binh và Xã

hội: “Phòng ngừa bao gồm những hành động loại bỏ các điều kiện xã hội,

kinh tế, tâm lý và các điều kiện khác gây ra hoặc góp phần tạo nên các vấn

đề của con người Để phòng ngừa hiệu quả, cần phải xác định được các yếu

tố và tình huống cụ thể góp phần vào sự phát triển của các vấn đề xã hội và sau đó chọn các hành động nhằm giảm thiểu hoặc loại bỏ tác động của chúng”.

Từ việc phân tích các khái niệm trên, theo chúng tôi, “phòng ngừa xâm hại

tình dục trẻ em là việc các lực lượng cộng đồng thực hiện các biện pháp đặc biệt nhằm bảo vệ, giúp đỡ trẻ tránh khỏi những nguy cơ bị xâm hại tình dục”.

Theo khái niệm này, có ba cấp độ phòng ngừa có thể được xác định, đó là:

Cấp độ 1 - Phòng ngừa ban đầu: Hành động nhằm ngăn chặn các vấn

đề từ khi mới phát triển

Cấp độ 2 - Phòng ngừa thứ cấp: Hành động nhằm phát hiện một vấn đề

đã xảy ra ở giai đoạn đầu và giải quyết nó trong khi nó vẫn còn tương đối dễthay đổi

Cấp độ 3 - Phòng ngừa khẩn cấp: Hành động nhằm giải quyết một vấn

đề đã trở nên nghiêm trọng bằng cách ngăn không cho nó phát triển tệ hơn,gây thêm thiệt hại, hoặc lây lan cho người khác

1.3 Vấn đề xâm hại tình dục trẻ em từ 6 - 11 tuổi

1.3.1 Đặc điểm của trẻ em 6 - 11 tuổi

1.3.1.1 Đặc điểm giới tính của trẻ em 6 - 11 tuổi

Nếu như từ 3 tuổi, trẻ bắt đầu quan tâm đến giới tính của mình, nhận ramình là con trai hay con gái, thì trẻ 6 - 11 tuổi đã ý thức rõ rệt mình là trai haygái đối lập với giới kia và không thể nào đảo ngược được Trẻ bắt đầu hiểuđược rằng nó luôn là trai hay gái khi lớn lên Trong gia đình trẻ bắt đầu đồngnhất mình với cha hoặc mẹ nó Chúng biết tự xếp mình vào giới này hay giớikia và bắt đầu có sự thống nhất trong việc tự ý thức và hành vi của mình saocho phù hợp với vai trò giới tính.

Trẻ 6 - 11 tuổi đã có nhiều điểm giống với người lớn, chúng tỏ ra cởi

mở với những người thuộc mọi lứa tuổi, yêu thương sâu sắc những người thân

và thậm chí còn trở nên lãng mạn đôi chút Trẻ thường bộc lộ tình cảm yêuthương bằng cách: chúng ôm lấy những người lớn chúng thích, chúng chú ýđến thân thể của mình và của người khác

Thực tiễn cho thấy, các em bắt đầu được lĩnh hội những kinh nghiệm

xã hội có tính hệ thống ngày càng chặt chẽ qua các môn học nhất định vàđược bổ sung qua các hoạt động giáo dục đa dạng Nhờ đó sự hiểu biết củacác em về tự nhiên, về xã hội, về con người dần dần được phong phú Đồngthời, về tâm lý, ở các em, tính chủ định phát triển rõ rệt, tư duy chủ yếu diễn

ra trên bình diện hành động - trực quan; thái độ học tập biến động từ chỗ khaokhát học tập đến chỗ hứng thú học tập

Bên cạnh đó, người ta còn nhận thấy, trẻ ở lứa tuổi này có khả nănglĩnh hội những chuẩn mực đạo đức, nhưng mới ở mức độ lĩnh hội những

chuẩn mực hành vi đạo đức khá cụ thể (biết cảm ơn, biết xin lỗi, giúp đỡ các

em nhỏ ) Tình bạn của các em thường dựa vào sự giống nhau về hoàn cảnh

bên ngoài và về những hứng thú ngẫu nhiên (cùng ngồi một bàn, cùng thích

chuyện khoa học viễn tưởng ) Đối với các em, uy tín của giáo viên là có tính

mặc nhiên [14]

Nhà lý luận nổi tiếng nhất trong lĩnh vực nghiên cứu về sự phát triểnnhận thức ở trẻ em là Jean Paiget Trong đó, “nhận thức” được định nghĩa baogồm tất cả những hoạt động trí lực có liên quan đến khả năng suy nghĩ và ghinhớ Paiget lập luận rằng trẻ em học cách tư duy và ghi nhớ những gì xảy ratrong cuộc sống của mình trong 4 giai đoạn Tại mỗi giai đoạn có một sự thayđổi bộc phát, rồi nó ổn định cho đến khi sự thay đổi tiếp theo diễn ra Trong

đó, lứa tuổi từ 6 - 11 tuổi được Paiget liệt kê vào Giai đoạn Thao tác cụ thể

Theo ông, khi 6 tuổi thì trẻ đã làm chủ được các kỹ năng tư duy “thao

tác” đối với mọi việc xung quanh Trẻ đã có thể tư duy và nhận thức được về

những sự việc cụ thể và cả những tư duy “bên trong” đối với thế giới xung

quanh Trẻ có thể bắt đầu tư duy hoặc suy nghĩ sâu hơn về ý nghĩa của những

sự việc cụ thể đã xảy ra cho mình Các em cũng bắt đầu liên hệ giữa các trảinghiệm và rút ra kết luận logic về trải nghiệm đó Trẻ cũng có được những kỹ

năng nhận thức để “tư duy” về những điều khác ngoài bản thân và cân nhắc

xem những người khác hiểu và phản ứng trước một sự việc như thế nào

Trong suốt giai đoạn này, nếu một đứa trẻ bị tổn hại, chúng đã có đủcác kỹ năng tư duy để hiểu và liên hệ đến các trải nghiệm khác Trẻ tại giaiđoạn này cũng đã có khả năng cân nhắc đến quan điểm của người khác Tuynhiên, khả năng này chỉ ở giai đoạn bắt đầu và không phải lúc nào cũng giúptrẻ có được kết luận logic chính xác

Nhiệm vụ ở lứa tuổi này là hình thành ý nghĩa của bản thân trong mối

quan hệ với thế giới bên ngoài, học hỏi các nguyên tắc Bentovim (1972) đã

nói cho tới tuổi lên 5, đứa trẻ cần nhiều thứ cần thiết cho cuộc sống của ngườilớn: sẵn sàng về mặt tình cảm để học tập; có suy nghĩ rõ ràng về bản thân làmột con người; có khả năng quan hệ với trẻ khác; có khả năng sử dụng sángkiến để có được sự thỏa mãn trong vui chơi và các hoạt động được xã hộichấp nhận

Trẻ ở lứa tuổi này cũng rất dễ bị tổn thương Đây là sự suy giảm trongkhả năng phản ứng linh hoạt của trẻ đối với môi trường nguy cơ đồng thờikhả năng đương đầu với những tác hại của trẻ cũng bị giảm theo Chính sựsuy giảm trong khả năng phản ứng linh hoạt và đối phó với xâm hại sẽ dẫnđến nhiều khả năng trẻ phải chịu những lần xâm hại tiếp theo

1.3.2 Các mức độ xâm hại tình dục với trẻ em

Qua nghiên cứu cấu thành, hành vi của các tội phạm cụ thể xâm hại vềtình dục trẻ em quy định trong Bộ Luật Hình sự Việt Nam năm 1999 gồm các

tội danh sau: Tội hiếp dâm trẻ em (Điều 112); Tội cưỡng dâm trẻ em (Điều

114); Tội giao cấu với người chưa thành niên (Điều 115); Tội dâm ô với trẻ

em (Điều 116) Trong đó:

Hành vi hiếp dâm trẻ em bao gồm: hành vi giao cấu với trẻ em chưa đủ 13

tuổi, không kể có hay không có sự đồng ý ở trẻ; hành vi dùng vũ lực, đe dọadùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của bạn nhân hoặcthủ đoạn khác để giao cấu trái ý muốn với trẻ từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi

Hành vi cưỡng dâm trẻ em là việc dùng mọi thủ đoạn khiến trẻ em từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi đang ở tình trạng lệ thuộc mình mà phải miễncưỡng giao cấu

Hành vi dâm ô với trẻ em, đây là hành vi không có quy định cụ thể bao

như: sờ mó bộ phận sinh dục trẻ, thủ dâm, tiếp xúc miệng với bộ phận sinhdục, giao hợp bằng ngón tay, khoe bộ phận sinh dục cho trẻ thấy, quay phim,chụp ảnh khiêu dâm.

Từ những phân tích trên, có thể thấy trẻ em bị xâm hại tình dục là trẻ

em bị lợi dụng hay bắt buộc phải thực hiện những hành vi tình dục với ngườikhác vì hoặc không vì mục đích thương mại

Nói về khái niệm của hành vi dâm ô với trẻ em, luật sư Nguyễn Quang

Tiến (Đoàn Luật sư Tp Hà Nội) cho biết, đó là hành vi của người đã thành

niên dùng mọi thủ đoạn có tính chất dâm dục với người dưới 16 tuổi nhằmthỏa mãn dục vọng của mình nhưng không có hành vi giao cấu với nạn nhân

Còn tội giao cấu với trẻ em là hành vi của người đã thành niên giao cấuthuận tình với trẻ em đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi Với tội cưỡng dâm trẻ em làhành vi dùng mọi thủ đoạn khiến trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi lệthuộc mình hoặc đang ở trong tình trạng quẫn bách phải miễn cưỡng giao cấu

Còn hiếp dâm trẻ em là hành vi của người dùng vũ lực, đe doạ dùng vũlực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạnkhác giao cấu với nạn nhân trái với ý muốn của họ Bên cạnh đó pháp luật

cũng quy định “mọi hành vi giao cấu với người trẻ em dưới 13 tuổi đều là

hành vi hiếp dâm trẻ em”.

Theo ông Đặng Quang Phương - nguyên Phó Chánh án Tòa án nhândân Tối cao, trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ Luậthình sự năm 2015, được bổ sung thêm 2 tội danh nữa nhằm bảo vệ trẻ emtrước các hành vi xâm hại tình dục Đó là Điều 145, Tội giao cấu hoặc thựchiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi

Cũng theo ông Phương, với quy định này, hành vi quan hệ tình dụckhông chỉ hiểu theo cách giữa bộ phận sinh dục với nhau mà các hành vi có

tính chất bệnh hoạn như dùng tay, chân quan hệ tình dục trái với chức năngcác bộ phận trên cơ thể cũng sẽ bị xử lý.

Tại Điều 147, Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm.Tội danh này có quy định: Người nào đủ 18 tuổi trở lên mà lôi kéo, dụ dỗ, épbuộc người dưới 16 tuổi trình diễn khiêu dâm hoặc trực tiếp chứng kiến việctrình diễn khiêu dâm dưới mọi hình thức, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 3 năm.Mức án cao nhất của tội danh này là 12 năm tù

1.3.3 Dấu hiệu trẻ bị xâm hại tình dục

Vì nhiều lý do, trẻ thường giữ im lặng về việc bị xâm hại Hãy quan sátcác dấu hiệu, đừng đợi trẻ nói ra Sau đây là những dấu hiệu cơ bản của việctrẻ bị xâm hại tình dục:

Những dấu hiệu thể chất về xâm hại tình dục có thể bao gồm: vết

thương, vết bầm khó giải thích ở miệng, vùng kín của trẻ; đau hoặc ngứa ởvùng sinh dục; trẻ đi tiêu, tiểu khó, ra máu; xuất hiện bệnh lây truyền quađường tình dục; có tiết dịch hay nhiễm trùng âm đạo; đau bụng; khó chịu khi

đi bộ hoặc ngồi xuống; với trẻ lớn hơn, nguy cơ có thai được phát hiện muộnkhông phải là hiếm gặp.…

Thay đổi hành vi cũng có thể là dấu hiệu của xâm hại tình dục như:

thay đổi hành vi đột ngột hoặc không giải thích được, ví dụ: hung hăng haylẫn tránh; sợ phải ở lại với một người hay một nhóm người; gặp ác mộng vàhay tè dầm; trẻ hay vẽ những hình vẽ liên quan đến hành vi tình dục; bỗnghiểu rõ bộ phận sinh dục, các hoạt động tình dục cũng như các từ ngữ liênquan; trốn khỏi nhà; có vấn đề về ăn uống như ăn quá nhiều hoặc chán ăn; trẻnói rằng chúng có những bí mật không thể nói cho ai biết; đột nhiên có tiền

mà không giải thích được…

1.3.4 Tác hại của việc bị xâm hại tình dục

Không chỉ là một hành động trái pháp luật, gây tổn thương thể chất vànhững hậu quả nhất thời mà hành vi xâm hại tình dục trẻ em còn có thể ảnhhưởng lâu dài Những hậu quả lâu dài biểu hiện từ nhẹ đến những rối loạn rấtnặng Những rối loạn này không chỉ liên quan đến sức khỏe sinh sản mà cònliên quan đến khả năng học tập, khả năng hòa nhập cũng như đối với sức khỏetâm thần của trẻ.

Trẻ em có thể có những biểu hiện rối loạn hành vi cũng như tâm thần từnhẹ đến nặng, ngắn hạn cũng như dài hạn Những biểu hiện thường gặp baogồm thơ ấu hóa, rối loạn giấc ngủ, chán ăn, xấu hổ, mặc cảm tội lỗi, rối loạn

về ứng xử cũng như khả năng học tập ở trường, tính cách dễ bùng nổ hoặc comình lại không tham gia vào các hoạt động đoàn thể hay xã hội… Tùy thuộcvào mức độ của xâm hại tình dục mà trẻ có thể biểu hiện sợ hãi và lo lắngtrước người khác giới hoặc trước những vấn đề liên quan đến tình dục và cóthể biểu hiện những hành vi tình dục không đúng mực

Về mức độ ảnh hưởng tâm lý lâu dài, trẻ em từng là nạn nhân của xâmhại tình dục, có nguy cơ tự tử, uống thuốc quá liều, bị rối loạn lo âu, trầm

cảm, mất ngủ, lệ thuộc các thuốc/ chất gây nghiện (rượu, thuốc lá, các chất

kích thích…), có các bệnh lý tâm thần cao hơn nhiều so với các trẻ khác Và

rất nhiều người gặp khó khăn trong đời sống tình dục sau này

Đặc biệt, khi bị chính người thân quen xâm hại, các em có thể trở nên

đa nghi, bất an và nhạy cảm hơn Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến lòng tin củacác em đối với những người quanh mình, thậm chí là người thân thuộc nhất

Khi ở độ tuổi lớn hơn, các em sẽ cảm thấy khó khăn trong việc tiếp xúcvới bạn khác giới và khó đùa nghịch, vui chơi bình thường như các bạn cùngtrang lứa Tính cách các em từng bị xâm hại có thể trở nên rụt rè, khép kínhơn bởi sự tổn thương có thể biến thành nỗi đau âm ỉ trong tâm hồn các em

Vì thế, các em dễ mang tâm lý căng thẳng, hoảng loạn khi có những động

chạm thông thường vào cơ thể, đặc biệt khi yêu ai đó Trầm cảm là điều dễxảy ra với các em bị rối loạn tâm lý và nhiều lần bị chấn động mạnh

Đến tuổi trưởng thành, các em có thể băn khoăn, trăn trở không biếttình yêu mình đang nhận được có thật không, hay đó cũng chỉ là người đanglợi dụng để xâm hại mình Các em cũng có thể sợ sệt chính người yêu củamình Thậm chí, khi đã kết hôn, người từng bị xâm hại vẫn có thể mang tâm

lý lo sợ nếu chồng, gia đình nhà chồng biết chuyện trong quá khứ của mình,băn khoăn không biết họ đối xử với mình như thế nào, không biết mình cócon bình thường được không

1.4 Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ 6 - 11 tuổi

1.4.1 Các lực lượng cộng đồng tham gia phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ 6 - 11 tuổi

Đề tài tập trung vào nghiên cứu việc phối hợp các lực lượng cộng đồng

là gia đình, nhà trường và Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên trong việc phòngngừa xâm hại tình dục cho trẻ em 6 - 11 tuổi

1.4.1.1 Gia đình

Gia đình là một thiết chế xã hội Gia đình vốn là nhóm tự nhiên, đượcxây dựng từ quan hệ hôn nhân và huyết thống, là môi trường giàu xúc cảmnhất Gia đình cũng là trường học đầu tiên và cha mẹ là thầy giáo đầu tiên chotrẻ Gia đình có thể tham gia giáo dục toàn diện cho trẻ về đạo đức, trí tuệ,sức khỏe, thẩm mỹ, lao động

Gia đình là một trong những yếu tố chính trong việc bảo vệ và chămsóc trẻ em trong bất kỳ xã hội nào Phần lớn trẻ em Việt Nam lớn lên và pháttriển trong một đơn vị gia đình Vì vậy, gia đình có một ảnh hưởng to lớn đốivới việc phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em

Định nghĩa “gia đình” có thể khác nhau giữa các xã hội và nền văn hóakhác nhau Thông thường định nghĩa “gia đình” bao gồm: sự hiện diện củatrẻ; sự hiện diện của cha mẹ ruột/ nuôi; sự hiện diện của những ràng buộc vàcam kết tình cảm giữa các thành viên trong gia đình; các thành viên sốngtrong cùng một mái nhà; có những kết nối họ hàng xa; tự coi bản thân họ làmột gia đình.

Mặc dù trẻ em, đặc biệt khi lớn lên, sẽ trải qua một quãng thời gian dàitrong các hệ thống xã hội như trường học và các nhóm người cùng tuổi nhưnggia đình vẫn giữ vai trò chủ yếu trong định hình bản chất và chất lượng củacông tác phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ vì: những năm tháng đầu đời trẻ em

ở cùng với gia đình; bản chất tình cảm, cảm xúc gắn kết chặt chẽ với gia đình;trẻ được giáo dục về sức khỏe, giới tính, cách giữ vệ sinh, rèn luyện thân thể;xây dựng tâm hồn, tình cảm, tính cách con người, đặc biệt là xây dựng niềmtin, thế giới quan, nhân sinh quan

1.4.1.2 Nhà trường

Nhà trường là nơi giữ vai trò chủ đạo trong giáo dục toàn diện (đạo

đức, tinh thần, trí tuệ, thẩm mỹ, sức khỏe, lao động kỹ thuật…) cho thế hệ trẻ,

đem lại tri thức, kỹ năng và thái độ để phát triển trẻ em về mọi mặt Nhàtrường đem lại cho trẻ tất cả những điều cơ bản, phổ thông, tối thiểu cần thiết

để thành người, để đi vào cuộc sống với nhiều phương hướng học tập, laođộng và phát triển

Nhà trường không chỉ là một thiết chế xã hội mà còn là một cơ sở giáodục thực hiện chức năng hình thành và phát triển nhân cách học sinh một cách

có tổ chức, có kế hoạch, có mục đích xác định Đó là hoạt động mang tính ýthức, tính tự giác, tiến hành việc truyền thụ hệ thống các khoa học tự nhiên,,

xã hội và con người, xây dựng cơ sở khoa học của niềm tin, thế giới quan,định hướng cho mọi bước đường phát triển nhân cách Giáo dục nhà trường

mang tính quyết định, đồng thời định hướng và tạo nên sự thống nhất giữanhà trường, gia đình và cộng đồng trong công tác giáo dục trẻ nói chung vàgiáo dục trẻ về phòng ngừa xâm hại tình dục nói riêng.

Mặt khác, hầu hết trẻ em ở lứa tuổi 6 - 11 tuổi đều được đến trường,đều có cơ hội để học tập, rèn luyện, chủ động phát huy tính tích cực tronghoạt động chủ đạo là học tập, lao động… để xác định nhân cách, tạo nên tiềmlực để lập thân, lập nghiệp Trong cuộc đời mỗi người, giáo dục nhà trường có

ý nghĩa cơ bản và lâu dài

Hội Liên hiệp phụ nữ có chức năng tham mưu các chế độ chính sáchliên quan đến phụ nữ, trẻ em; tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, lýtưởng cách mạng, phẩm chất đạo đức, lối sống, đường lối, chủ trương củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; vận động, hỗ trợ phụ nữ nâng caonăng lực, trình độ, xây dựng gia đình hạnh phúc; chăm lo cải thiện đời sốngvật chất, tinh thần của phụ nữ; xây dựng kế hoạch, hướng dẫn, kiểm tra và tổchức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực Hỗ trợ phụ nữphát triển kinh tế; Nâng cao năng lực cho phụ nữ; Xây dựng gia đình hạnhphúc; Giám sát và phản biện xã hội…

Vai trò làm chủ của người phụ nữ trong gia đình ngày càng được khẳngđịnh, từ đó càng nâng cao ảnh hưởng giáo dục của “người mẹ - người thầygiáo đầu tiên” trong “gia đình - nhà trường đầu tiên”, đặc biệt là trong việc

giáo dục giới tính cho trẻ, dạy trẻ cách vệ sinh thân thể cũng như các cáchphòng ngừa xâm hại tình dục cho trẻ.

1.4.1.4 Đoàn thanh niên

Đoàn thanh niên được đề cập ở đây gồm Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh và các tổ chức khác của thanh niên như Hội đồng Đội Thiếuniên Tiền phong Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên, Hội Liên hiệp Sinhviên… Trong đó, Hội đồng Đội các cấp đại diện cho tổ chức Đội Thiếu niênTiền phong Hồ Chí Minh, do Ban chấp hành Đoàn cùng cấp lập ra và giúpĐoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách Đội thiếu niên tiền phong

Hồ Chí Minh

Nhi đồng từ 6 đến 8 tuổi là lớp dự bị của Đội Thiếu niên Tiền phong

Hồ Chí Minh Đội Thiếu niên Tiền phong giúp đỡ nhi đồng thực hiện tốt 5điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng, xứng đáng con ngoan, trò giỏi, bạn tốt

và trở thành đội viên Đội thiếu niên tiền phong

Đội viên Đội Thiếu niên Tiền phong là thiếu niên Việt Nam từ 9 đến 15tuổi thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy, phấn đấu học tập, rèn luyện và tu dưỡng

để trở thành đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

Thông qua các hoạt động vui chơi giải trí, sinh hoạt câu lạc bộ, cácchiến dịch hè tình nguyện… do Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên tổ chức, việcgiáo dục giới tính, các kỹ năng phòng ngừa xâm hại tình dục cho trẻ sẽ dễdàng và thường xuyên dưới nhiều hình thức phong phú

1.4.2 Trách nhiệm của các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em

Để thực hiện tốt công tác phối hợp các lực lượng cộng đồng trongphòng ngừa xâm hại tình dục cho trẻ, chúng ta cần phân định rõ trách nhiệmcủa từng lực lượng cộng đồng trong việc giáo dục trẻ để từ đó có cơ sở xâydựng các nội dung, cách thức, con đường phối hợp thiết thực, đạt hiệu quả

1.4.2.1 Trách nhiệm của nhà trường

Nhà trường có trách nhiệm quản lý tổ chức giảng dạy và các hoạt độnggiáo dục khác theo mục tiêu, chương trình giáo dục nhằm rèn luyện và hìnhthành cho học sinh kỹ năng sống, kỹ năng thực hành, năng lực thực tiễn

Tăng cường các giải pháp quản lý, tư vấn, giáo dục học sinh như: Triểnkhai công tác tư vấn tâm lý cho học sinh trong nhà trường nhằm tư vấn, thamvấn kịp thời những trường hợp trẻ có nguy cơ bị xâm hại tình dục hoặc đã bịxâm hại tình dục; nâng cao trách nhiệm của giáo viên, đặc biệt là giáo viênchủ nhiệm trong việc nắm bắt diễn biến tâm lý của học sinh, phát hiện nhữngbiểu hiện trẻ bị xâm hại để kịp thời tư vấn, chia sẻ; phối hợp chặt chẽ với giađình trong công tác tư vấn, quản lý, giáo dục, và cần phải quan tâm nhiều đếnnhững học sinh có hoàn cảnh gia đình đặc biệt, những học sinh có nguy cơcao bị xâm hại tình dục.

Nâng cao vai trò, trách nhiệm của tổ chức Đoàn, Đội trong việc giáodục lý tưởng, đạo đức, lối sống, hoài bão, ước mơ cho học sinh Xây dựngnhà trường đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn và lành mạnh cho sự phát triểncủa trẻ

Phối hợp với các ban, ngành, cơ quan chức năng, các tổ chức đoàn thểtrên địa bàn tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật, nếp sống văn hóa, phòngchống tội phạm xâm hại tình dục, giáo dục giới tính, sức khoẻ sinh sản; tạođiều kiện cho học sinh tham gia vào các phong trào, hoạt động văn hóa, thểdục, thể thao, vui chơi, giải trí tại địa phương

Định kì báo cáo với cấp ủy, chính quyền địa phương về kết quả thựchiện nhiệm vụ giáo dục của đơn vị, trên cơ sở đó có những kiến nghị, đề xuất,tranh thủ sự lãnh, chỉ đạo của cấp ủy và chính quyền địa phương

1.4.2.2 Trách nhiệm của gia đình

Nuôi dưỡng, giáo dục và chăm sóc, tạo điều kiện cho con em được họctập, rèn luyện, tham gia các hoạt động của trường; quản lý, giám sát lịch trìnhhọc tập, vui chơi, giải trí, sinh hoạt của con em mình ngoài nhà trường; nắm

vững diễn biến tâm lý của con em (các dấu hiệu nhận biết trẻ bị xâm hại tình

dục), chủ động thông báo cho nhà trường và giáo viên chủ nhiệm những vấn

đề không bình thường của con em mình để thống nhất biện pháp phối hợpđộng viên, tư vấn, giáo dục trẻ.

Tham gia đầy đủ các cuộc họp và các hoạt động giáo dục học sinh khi

có yêu cầu của nhà trường;hỗ trợ về tài lực, vật lực cho sự nghiệp phát triểngiáo dục theo khả năng của mình; quan tâm nâng cao văn hóa gia đình; cha

mẹ phải là tấm gương cho con cái noi theo; người lớn phải là tấm gương tronggiao tiếp, ứng xử; loại bỏ xâm hại tình dục trong gia đình

1.4.2.3 Trách nhiệm của cộng đồng

Các cấp chính quyền tuyên truyền về chủ trương của Đảng, pháp luậtcủa Nhà nước, nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của người dân trongviệc chấp hành pháp luật, thực hiện lối sống văn hóa, ngăn chặn các hành vixâm hại tình dục trẻ em diễn ra trong cộng đồng; quản lý tốt các sản phẩmvăn hóa, dịch vụ văn hóa như các tụ điểm vui chơi, giải trí, dịch vụ internet,văn hóa phẩm; kiểm tra, giải tỏa các hàng quán xung quanh trường học, kýtúc xá nếu thấy có biểu hiện phức tạp về an ninh, trật tự; tạo điều kiện về cơ

sở vật chất, trang thiết bị để học sinh được vui chơi, giải trí, hoạt động thểdục, thể thao lành mạnh

Các đoàn thể, tổ chức xã hội vận động người dân tham gia xây dựngnếp sống văn hóa ở cộng đồng dân cư, tạo môi trường lành mạnh, an toàn,ngăn chặn những tác động có ảnh hưởng xấu đến trẻ; sẵn sàng đáp ứng khinhà trường có những yêu cầu, đề nghị về sự hỗ trợ, giúp đỡ trong công tácgiảng dạy, giáo dục học sinh về giới tính, các kỹ năng phòng ngừa xâm hạitình dục…

1.4.3 Cơ chế phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em

Nhà trường cần thiết lập và duy trì mối liên hệ chặt chẽ, thường xuyên

mẹ học sinh qua gặp gỡ trực tiếp, gọi điện thoại, sổ liên lạc truyền thống hoặcđiện tử, các buổi họp cha mẹ học sinh để thông báo kịp thời cho gia đình vềtình hình học tập, rèn luyện, những diễn biến tâm lý ở trường, những dấu hiệu

có nguy cơ trẻ bị xâm hại cần sự phối hợp của gia đình

Gia đình thường xuyên chủ động cung cấp thông tin về tình hình học

tập ở nhà, diễn biến tâm lý, tình cảm của con em mình cho nhà trường, thôngqua giáo viên, nhất là giáo viên chủ nhiệm bằng các kênh khác nhau như: quacác buổi họp cha mẹ học sinh, qua điện thoại, sổ liên lạc, gặp gỡ trực tiếp, cácdịp gặp gỡ khác theo yêu cầu của nhà trường Gia đình cần tạo điều kiệnthuận lợi nhất cho con em tham gia các hoạt động cộng đồng Các gia đìnhtrong địa bàn dân cư cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm giáo dục con em thôngqua mối liên hệ làng xóm, sinh hoạt câu lạc bộ, họp phụ huynh, quan hệ bạnbè… Để thiết lập, duy trì và tăng cường mối liên hệ giữa gia đình, nhà trường

và xã hội được tốt thì vai trò của gia đình là vô cùng quan trọng Các bậc cha

mẹ cần chủ động xây dựng mối liên hệ và thường xuyên duy trì liên lạc, tránhtình trạng khoán trắng việc giáo dục con em mình cho nhà trường thì việcphòng ngừa xâm hại tình dục con em mình mới đạt hiệu quả

Chính quyền, các đoàn thể, tổ chức xã hội ở địa phương, cần phải

thường xuyên nắm bắt tình hình học sinh bị xâm hại và có nguy cơ bị xâm hạitrên địa bàn để kịp thời hỗ trợ trong việc ngăn chặn, tham vấn cho trẻ và giađình trẻ Giữa nhà trường và công an địa phương cần có quy chế phối hợptrong giữ gìn an ninh, trật tự trong và ngoài nhà trường, ngăn chặn tệ nạn xãhội xâm nhập vào nhà trường, ngăn chặn xâm hại tình dục trẻ em trong trườnghọc; giữa nhà trường với các đoàn thể, tổ chức xã hội cùng kí quy chế phốihợp trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em trên địa bàn Định kì họp giaoban giữa nhà trường với chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã