PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ XÃ SÔNG CẦU, TỈNH PHÚ YÊN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG DẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI _____________________ NGUYỄN THANH TUẤN PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC C

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG DẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

_

NGUYỄN THANH TUẤN

PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THỊ XÃ SÔNG CẦU, TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG DẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

_

NGUYỄN THANH TUẤN

PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THỊ XÃ SÔNG CẦU, TỈNH PHÚ YÊN

Chuyên ngành: Giáo dục và Phát triển cộng đồng

Mã số: Thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Trần Quốc Thành

HÀ NỘI – 2017

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc, tác giả xin trân trọng cảm ơn sựdạy bảo tâm huyết của các thầy cô giáo trường Đại học sư phạm Hà Nội Xincảm ơn sự hợp tác, giúp đỡ của các cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh cáctrường THCS thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên

Tác giả xin chân thành cảm ơn lãnh đạo và các ban ngành đoàn thể thị

xã Sông Cầu, phòng giáo dục và đào tạo thị xã Sông Cầu đã giúp đỡ và cungcấp nguồn thông tin giúp tác giả trong quá trình nghiên cứu đề tài

Đặc biệt, tác giả xin được trân trọng cảm ơn GS.TS Trần Quốc Thành

đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tác giả đượchọc tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài,song những thiếu sót và hạn chế trong luận văn là không thể tránh khỏi Tác giảkính mong nhận được sự đóng góp ý kiến và chỉ dẫn của các thầy cô và đồngnghiệp để luận văn được hoàn chỉnh, ứng dụng hiệu quả trong thực tiễn

Hà Nội, ngày 10 tháng 6 năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thanh Tuấn

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Xin đọc là

GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

CBGV-NV Cán bộ giáo viên – nhân viên

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế giai đoạn 2010-2015 40

Bảng 2.2: Thống kê hạnh kiểm học sinh THCS (tổng kết năm học 2015-2016) 42

Bảng 2.3: Thống kê học lực học sinh THCS (tổng kết năm học 2015-2016).42 Bảng 2.4: Số vụ bạo lực học đường của các trường trong 3 năm học gần đây 43

Bảng 2.5: Thái độ của học sinh đối với các hành vi bạo lực học đường 44

Bảng 2.6: Tâm trạng của học sinh khi bị bạo hành 44

Bảng 2.7: Hành động của học sinh đối với hành vi bạo lực học đường 45

Bảng 2.8: Những dấu hiệu chứng tỏ học sinh có nguy cơ bạo lực học đường 46

Bảng 2.9: Đánh giá về nguyên nhân của hành vi bạo lực học đường 47

Bảng 2.10: Hành động của các nhà quản lý giáo dục và thầy cô giáo đối với hành vi bạo lực học đường 48

Bảng 2.11: Ảnh hưởng của các yếu tố cá nhân đến hành vi bạo lực học đường của học sinh 49

Bảng 2.12: Ảnh hưởng của các yếu tố giáo dục gia đình đến hành vi bạo lực học đường của học sinh 50

Bảng 2.13: Ảnh hưởng của bạo lực trong truyền hình, phim ảnh và game bạo lực đến hành vi bạo lực học đường của học sinh 51

Bảng 2.14: Ảnh hưởng của người bạn thân và nhóm bạn đến hành vi bạo lực học đường của học sinh 52

Bảng 2.15: Các hoạt động của nhà trường nhằm phòng ngừa 54

hành vi bạo lực học đường 54

Bảng 2.16: Các hoạt động cung cấp các kỹ năng cho học sinh nhằm phòng ngừa hành vi bạo lực học đường 56

Bảng 2.17 Hành động của bố mẹ và người thân của các em học sinh có hành vi bạo lực học đường 56

Bảng 2.18 Hành động của bố mẹ và người thân khi phát hiện con em mình bị bạo lực học đường 58

Bảng 2.19: Gia đình hướng dẫn các kỹ năng cần thiết cho con em mình để

ứng phó với hành vi bạo lực học đường 59

Bảng 2.20: Đánh giá về mức độ thực hiện biện pháp phối hợp với gia đình và các tổ chức xã hội 60

Bảng 2.21: Kết quả của các biện pháp phối hợp với gia đình 62

và các tổ chức xã hội 62

Bảng 3.1 Kết quả kiểm chứng về mức độ cần thiết của các biện pháp 94

Bảng 3.2 Kết quả kiểm chứng về tính khả thi của các biện pháp 96

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu: 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của Luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 7

1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Trên thế giới 7

1.1.2 Ở Việt Nam 10

1.2 Bạo lực và bạo lực học đường 12

1.2.1 Khái niệm bạo lực 12

1.2.2 Khái niệm bạo lực học đường 14

1.2.3 Phân loại bạo lực học đường 17

1.2.4 Địa điểm và hình thức bạo lực học đường 17

1.2.5 Hậu quả của bạo lực học đường 19

1.2.6 Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh có hành vi bạo lực học đường 21

1.3 Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở 22

1.3.1 Phối hợp giữa các lực lượng cộng đồng dưới góc độ xã hội học 22

1.3.2 Mục đích, ý nghĩa của sự tham gia các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường 25

1.3.3 Nội dung của sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở 27

1.3.4 Những đặc điểm và yêu cầu của sự phối hợp các lực lượng cộng đồng

trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở 29

1.3.5 Vai trò của các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 30

1.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở 34

1.4.1 Các yếu tố thuộc về nhà trường 34

1.4.2 Các yếu tố thuộc về cộng đồng 35

Tiểu kết chương 1 38

Chương 2: THỰC TRẠNG PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ XÃ SÔNG CẦU, TỈNH PHÚ YÊN 39

2.1 Đặc điểm địa lý, kinh tế, xã hội thị xã Sông Cầu tỉnh Phú Yên 39

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, dân cư 39

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội thị xã Sông Cầu 40

2.1.3 Khái quát hệ thống giáo dục và giáo dục thị xã Sông Cầu năm 2016 41

2.2 Thực trạng bạo lực học đường tại các trường THCS thị xã Sông Cầu 42

2.2.1 Những chủ trương lớn của thị xã Sông Cầu về phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 42

2.2.2 Thực trạng về bạo lực học đường tại các trường THCS thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên 43

2.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường 48

2.2.4 Thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở ở thị xã Sông Cầu 54

2.3 Đánh giá chung về kết quả phối hợp cộng đồng 64

2.3.1 Những ưu điểm và hạn chế 64

2.3.2 Nguyên nhân những ưu điểm và hạn chế 66

Kêt luận chương 2 68

Chương 3: BIỆN PHÁP PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC

TRƯỜNG THCS THỊ XÃ SÔNG CẦU, TỈNH PHÚ YÊN 69

3.1 Các nguyên tắc xây dựng biện pháp 69

3.1.1 Nguyên tắc tự nguyện 69

3.1.2 Nguyên tắc dân chủ, công khai 69

3.1.3 Nguyên tắc đúng luật pháp 70

3.1.4 Nguyên tắc phù hợp, thích ứng 70

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ và hệ thống 70

3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và sát thực tiễn 71

3.2 Các biện pháp cụ thể 71

3.2.1 Tuyên truyền nâng cao nhận thức cho các lực lượng trong và ngoài ngành giáo dục về tầm quan trọng của việc phòng ngừa bạo lực học đường 71

3.2.2 Phát huy vai trò chủ trì của nhà trường trong phòng ngừa bạo lực học đường 74

3.2.3 Nâng cao vai trò, trách nhiệm của gia đình trong việc phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở 76

3.2.4 Phối hợp đồng bộ các lực lượng giáo dục trong nhà trường, với gia đình và xã hội trong phòng ngừa hành vi bạo lực học đường 78

3.2.5 Xây dựng bản cam kết phối hợp giữa nhà trường với các đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội trong phòng ngừa hành vi bạo lực học đường 85

3.2.6 Huy động, sử dụng hợp lý các nguồn lực xã hội vào việc phòng ngừa bạo lực học đường 88

3.2.7 Tăng cường kiểm tra, đánh giá hoạt động của các lực lượng trong phòng ngừa bạo lực học đường 90

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 92

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 94

Kết luận chương 3 98

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 99

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

PHỤ LỤC 106

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục trở thành nhân tố quyết định đối với sự phát triển nhanh vàbền vững của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc và mỗi người cả cuộc sống riêng củamình Do đó, giáo dục phải là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân Chỉ có sựtham gia của toàn xã hội làm công tác giáo dục thì mới đảm bảo cho giáo dụcphát triển có chất lượng và hiệu quả cao Khẳng định vai trò và vị trí vô cùngquan trọng của Giáo dục & Đào tạo trong việc quyết định tương lai của dântộc Việt Nam, Hiến pháp nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã quyđịnh: Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng đầu Nghị quyết số 05/2005/NQ-

CP của Chính phủ nêu “Giáo dục cũng như các mặt công tác cách mạng khác,phải huy động bằng được sự tham gia của nhân dân…”

Trong những năm qua, sự tăng trưởng liên tục về kinh tế, sự phát triển

mở rộng giao lưu văn hóa, xã hội…đã tạo ra cục diện mới cho đất nước Cáchoạt động của cuộc sống ngày càng trở nên sôi động vì mục tiêu dân giàu,nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh Nhưng bên cạnh đó, một tháchthức hiện nay là sự bùng nỗ về tệ nạn xã hội, trong đó có bạo lực học đường

Phong trào thi đua xây dựng “Trường học thân thiện – học sinh tíchcực” do Bộ Giáo dục&Đào tạo phát động năm 2008 đã và đang tiếp tục nhậnđược sự đồng thuận cao của toàn xã hội, vì sự hướng đến giáo dục một nhâncách toàn diện cho những người chủ tương lai của đất nước Tuy nhiên, đểđạt được không ít những khó khăn trở ngại nhất là trong thời gian gần đây,một số tệ nạn xã hội vẫn tiếp tục xâm nhập vào học đường Trong đó đángbáo động là trình trạng bạo lực học đường có chiều hướng gia tăng ở lứa tuổi

vị thành niên

Ở Việt Nam những năm gần đây, vấn đề bạo lực trong học đường đượcbáo chí đề cập đến rất nhiều Vũ lực dường như là phương cách hữu hiệu và

phổ biến để giải quyết mọi chuyện, từ chuyện tình cảm đến chuyện học tập,đau lòng hơn khi một số giáo viên lại là nạn nhân của bạo lực học đường.Đáng nói hơn là không những bạo lực chỉ dành riêng cho phái nam mà cònđược phái nữ sử dụng những khi cần thiết Đặc biệt là trong thời gian gần đây,

xã hội không khỏi búc xúc trước các vụ nữ sinh đánh nhau Thực chất, bạolực học đường không là vấn đề mới nhưng càng ngày, mức độ và tính chấtcủa hành vi này càng nguy hiểm, phức tạp hơn Nó trở thành một vấn đềnóng bỏng, một vấn nạn nhức nhối khiến mọi người không khỏi kinh ngạc,bàng hoàng Bạo lực học đường không chỉ là hiện tượng cá biệt mà giờ đây

đã trở thành vấn nạn của toàn xã hội Trên tất cả các trường học đều xuấthiện bạo lực học đường, tuy mức độ có khác nhau, xảy ra ở cả thành thị vànông thôn, cả đồng bằng và miền núi thì các vụ liên quan đến bạo lực họcđường đều gia tăng

Phối hợp cộng đồng trong công tác phòng ngừa bạo lực học đườngkhông chỉ là trách nhiệm của nhà trường và phụ huynh mà cần phải biết phốihợp các lực lượng trong toàn xã hội để chung ta đẩy lùi hiện tượng này Hiệnnay, công tác phối hợp các lực lượng cộng đồng ở thị xã Sông Cầu chưa pháthuy được thế mạnh của nó, bởi vì còn nhiều thiếu sót trong nhận thức và thựchiện Vấn đề đặt ra là phải làm sâu sắc hơn về lý luận và thực tiễn ở từng địabàn dân cư để quản lý tốt hơn công tác giáo dục học sinh trung học cơ sởkhông tham gia vào các tệ nạn xã hội, nhất là vấn đề bạo lực học đường tạicác trường THCS

Thực tế phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lựchọc đường tại các trường THCS thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên vẫn tồn tạihai vấn đề cơ bản cần được xem xét và giải quyết như sau Một là, Côngtác phối hợp giữa các lực lượng còn rời rạc, chưa sâu Hai là, phối hợp cộngđồng tham gia phát triển giáo dục là vấn đề mới mẻ, nên nhận thức về nó

trong mỗi người dân nói chung và kể cả trong đội ngũ những người làmcông tác giáo dục cũng chưa thật đầy đủ.

Xuất phát từ những lý do nêu trên, việc lựa chọn nghiên cứu đề tài:

“Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học thị xã Sông cầu, tỉnh Phú Yên” là cần

thiết và có ý nghĩa

2 Mục tiêu nghiên cứu:

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn sử dụng các lực lượng cộng đồng trongphòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học thị xã Sông cầu,tonhrPhú Yên đề xuất các biện pháp Phối hợp các lực lượng cộng đồng trongphòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở thị xã Sông cầu,tỉnh Phú Yên

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Sự tham gia của cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại cáctrường trung học cơ sở

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lựchọc đường tại các trường trung học cơ sở thị xã Sông cầu, tỉnh Phú yên

4 Giả thuyết khoa học

Ngành giáo dục và đào tạo thị Sông Cầu đã quan trong phòng ngừa bạolực học đường bằng tất cả các biện pháp có thể có Tuy nhiên, do chưa có cácbiện pháp phù hợp nên chưa có sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trongphòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở thị xã Sông cầu,tỉnh Phú Yên Nếu xác rõ được cơ sở lý luận và làm rõ thực trạng các hạn chếcũng như nguyên nhân hạn chế trong phối hợp các lực lượng cộng đồng

phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở thị xã Sông cầu,tỉnh Phú Yên thì sẽ đề xuất được các biện pháp phối hợp giữa các lực lượngnhằm đẩy lùi tệ nạn bạo lực học đường tại các trường THCS thị xã Sông Cầu,tỉnh Phú yên.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Khái quát cơ sở lý luận về phối hợp các lực lượng cộng đồng trong

phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở;

5.2 Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động phối hợp các lực lượng cộng

đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS thị xã SôngCầu, tỉnh Phú Yên;

5.3 Đề xuất một số biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng trong

phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS thị xã Sông Cầu, tỉnhPhú Yên

6 Phạm vi nghiên cứu

Từ góc độ Giáo dục cộng đồng và góc độ phát triển cộng đồng, đề tàitập trung nghiên cứu các hoạt động phối hợp các lực lượng cộng đồng trongphòng ngừa bạo lực học đường giữa học sinh với học sinh tại các trườngTHCS thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên;

Các số liệu về sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừabạo lực học đường tại các trường THCS thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên được

sử dụng trong đề tài có thời hạn từ năm 2014 đến nay

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp như: phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, kháiquát hóa lý luận để xác định các khái niệm công cụ và xây dựng khung lýthuyết cho đề tài

7.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Xây dựng hệ thống câu hỏi để điều tra cán bộ quản lý và GV của cáctrường THCS, cán bộ các đoàn thể, tổ chức xã hội, chính quyền địa phương,học sinh, nhằm tìm hiểu:

- Thực trạng bạo lực học đường ở các trường THCS thị xã Sông Cầu,tỉnh Phú Yên;

- Thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạolực học đường tại các trường THCS thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên;

- Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng đến sự phối hợp giữa các lựclượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCSthị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên

7.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Tổng kết kinh nghiệm phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòngngừa bạo lực học đường tại các trường THCS thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên

7.4 Phương pháp chuyên gia

Trưng cầu ý kiến các chuyên gia về các nội dung như phòng ngừa bạolực học đường, kinh nghiệm phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòngngừa bạo lực học đường tại các trường THCS thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên

và thu thập các thông tin từ các chuyên gia về tính cấp thiết và khả thi của cácbiện pháp đề xuất

7.5 Phương pháp toán thống kê

Sử dụng thống kê toán học để xử lý và phân tích số liệu điều tra

8 Cấu trúc của Luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận - Khuyến nghị, phụ lục và tài liệu tham khảo,luận văn được chía thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trongphòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở;

Chương 2: Thực trạng sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trongphòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS thị xã Sông Cầu, tỉnhPhú Yên;

Chương 3: Các biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng trongphòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở thị xã SôngCầu, tỉnh Phú Yên;

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG

CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG

TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

Bạo lực học đường trong giai đoạn hiện nay được coi là vấn nạn chungcủa toàn cầu Vấn đề này ngày càng được chú ý và được coi là vấn đề xã hộinghiêm trọng ở các nước châu Âu (Clarke & Kiselica,1997; Hoover &Juul,1993) và Bắc Mỹ (Hoover & Olsen, 2001; Charach, Pepler & Ziegler, 1995)

Do vậy, đã có rất nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới tập trung nghiên cứu vấn

đề này Tổng quan tình hình nghiên cứu trên thế giới về bạo lực học đườngcho thấy, các nghiên cứu tập trung vào việc giải quyết các vấn đề lý luận cũngnhư thực tiễn về bạo lực học đường như: Thực trạng bạo lực học đường; hìnhthức bạo lực học đường; nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường và giảipháp ngăn chặn bạo lực học đường [2; tr16]

Trước hết phải kể đến nghiên cứu về thực trạng bạo lực học đường giữagiáo viên với học sinh Nghiên cứu vấn đề này đã được tiến hành tại nhiềunước trên thế giới Đại diện hướng nghiên cứu này gồm có: Thomas Gordon,Galand Benoit, Philippot Pierre, LecoCQ Catherin

Thomas Gordon đã nghiên cứu về thực trạng bạo lực học đường và cụthể là bạo lực học đường của giáo viên đối với học sinh trên thế giới Nghiêncứu của ông đã cho chúng ta thấy một bức tranh chung về thực trạng này tạicác quốc gia khác nhau Ví dụ như ở Trung Quốc, nếu giáo viên mất bình tĩnh

và dùng tay trừng phạt học sinh thì chính họ cũng tự phạt mình như thế ỞSingapore, chỉ cho phép hiệu trưởng hoặc giáo viên cao cấp dùng roi đánh

học sinh nam trên 10 tuổi nếu học sinh này phạm lỗi lớn, còn học sinh nữđược miễn Tại Nhật Bản, sau chiến tranh thế giới thứ hai, cũng cấm các hìnhphạt thân thể nhưng vẫn còn cân nhắc về tính khả thi của luật này Tại ThỗNhĩ Kỳ, người ta lại quan niệm rằng “Khi giáo viên đánh thì hoa hồng sẽ nở”.Nghiên cứu của ông cũng chỉ ra rằng, ở hầu hết các nước phát triển trên thếgiới đều bãi bỏ hình thức trừng phạt thân thể đối với học sinh Trong khi đó,những nước nằm dưới sự thống trị của Vương quốc Anh như Scotland, xứWales, Hoa Kỳ, Nam Phi, Úc, Canada, Bermuda vẫn cho phép trừng phạtthân thể ở trường học Tại Anh, năm 1986, đã ban hành lệnh bãi bỏ trừng phạtthân thể tại các trường học công lập, nhưng ở Mỹ, cho đến năm 1989, luật nàyvẫn chưa được ban hành trong tất cả các Bang Nghiên cứu của ông cũng chothấy, khi những chính sách trừng phạt học sinh của nhà trường không đi kèmvới việc lôi kéo sự hợp tác của người học, cũng như không nhằm phục vụ lợiích người học, thì chắc chắn các hình thức kỷ luật học sinh còn tồi tệ hơn vàđiều này sẽ dẫn đến tình trạng bạo lực học đường, hoặc chúng sẽ buộc họcsinh phải ngừng đi học, Thực tế việc giáo viên vẫn còn bị hành hung chứng

tỏ các kiểu trừng phạt học đường góp phần là nguyên nhân của gây hấn họcđường hơn là giải pháp ngăn chặn [2; tr18-20]

Các cuộc tổng điều tra trên thế giới về thực trạng bạo lực học đườnggiữa học sinh với giáo viên đã có những thống kê sau:

Úc: Bộ trưởng Bộ Giáo dục Tiểu bang Queensland cho biết rằng, trongtháng 7 năm 2009, mức tăng bạo lực trong trường học là “hoàn toàn khôngthể chấp nhận được” và thừa nhận rằng đã không làm đủ để khắc phục hiệntượng này Trên thực tế có tới 55.000 học sinh đã bị đình chỉ học trong năm

2008 Ở Nam Úc, cũng trong năm 2008 đã có 175 cuộc tấn công bạo lực đốivới học sinh và nhân viên nhà trường

Bỉ: Nghiên cứu của Galand, Lecocq và Philipott (2007) cho thấy, trảinghiệm của giáo viên về bạo lực học đường là một trong những nhân tố quantrọng đưa đến quyết định rời khỏi nghề dạy học.

Bungari: Với nhiều báo cáo về bạo lực học đường, vào năm 2009, Bộtrưởng Bộ Giáo dục đã đưa ra các quy định chặt chẽ hơn về hành vi của họcsinh, bao gồm cả trang phục phù hợp, say rượu, mang theo điện thoại di động

và giáo viên được quyền trừng phạt những học sinh gây rối

Pháp: Vào năm 2000, Bộ trưởng Giáo dục Pháp thừa nhận rằng, trong

số 75.000 trường công lập, có 39 trường vẫn còn có vấn đề bạo lực nghiêmtrọng và 300 trường có vấn đề bạo lực

Nhật Bản: Một cuộc khảo sát gần đây của Bộ Giáo dục năm 2008 chothấy, học sinh các trường công lập đã tham gia vào 52.756 trường hợp bạo lựchọc đường, tăng khoảng 8.000 trường hợp so với năm 2007, trong đó có 7.000trường hợp, giáo viên là mục tiêu bị tấn công…[2; tr20-21]

Như vậy, tỉ lệ bạo lực học đường xảy ra với giáo viên trên thế giới làkhá cao Tuy nhiên, các nghiên cứu trên thế giới lại chủ yếu tập trung vàoviệc đi sâu nghiên cứu bạo lực học đường với đối tượng chính là học sinh.Phân tích và tìm hiểu vấn đề này Phân tích và tìm hiểu vấn đề này, Tạp chíTâm lý học Anh đã nêu dẫn: “ Các nghiên cứu bạo lực học đường thường tậptrung vào học sinh mà hậu quả của bạo lực học đường với giáo viên ít đượcquan tâm”

Bên cạnh các nghiên cứu về thực trạng bạo lực học đường giữa giáoviên và học sinh, các nghiên cứu còn tập trung vào việc tìm hiểu giữa họcsinh với nhau

Khảo sát thực trạng bạo lực học đường giữa học sinh với học sinh gồmcác nhà nghiên cứu His-Sheng Wei và các cộng sự; Craid và Harel; Due

&Holstein, Huang, Zhou & Guo; Morita, Soeda & Taki; Yang, Kim, Shin &

Yoon; Centinkaya và cộng sự Các tác giả: Kristine A, Michel Nelson,Krischine Jolivette thuộc trường Đại học Kentucky đã tiến hành nghiên cứutổng quan về vấn đề “Ngăn chặn hành vi bạo lực và chống đối xã hội ở Thanhthiếu niên”.

Nghiên cứu của Lipsey MZ, Derzon J.H (Mỹ): đề xuất các chỉ báo vềbạo lực và sự không thích ứng ở thiếu niên và thiếu nhi – các yếu tố rủi ro và

sự can thiệp

Tại Châu Âu, vấn đề ngăn chặn bạo lực học đường được quan tâm từrất sớm Hiện tượng bắt nạt học đường xảy ra thường xuyên ở trường Tiểuhọc, liên quan tới khoảng 15% số học sinh Ở trường THCS , tỷ lệ học sinh bịbắt nạt là 3% - 10%, với mức độ cao đột biến ở độ tuổi 13-14, khi các em họcsinh bắt đầu tuổi dậy thì Đến cấp trung học phổ thông, nạn bạo lực họcđường có xu hướng giảm dần

Ở Mỹ, một nghiên cứu được thực hiện bởi Tonja Nansel và đồngnghiệp (2001), chỉ ra rằng trong số hơn 15.000 học sinh từ lớp 6 đến lớp 10 cókhoảng 17% học sinh cho biết họ thỉnh thoảng hoặc thường xuyên bị bắttrong gần cả năm học; gần 19% cho rằng họ “thỉnh thoảng” hoặc thườngxuyên bắt nạt các bạn khác và 6% người được hỏi nói rằng họ vừa bắt nạtngười khác vừa là nạn nhân của các vụ bắt nạt [2; tr23-29]

Tóm lại, trên thế giới đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về bạo lực

học đường giữa giáo viên với học sinh và giữa học sinh với nhau Trong đó,các nghiên cứu tập trung vào việc đi tìm câu trả lời cho các câu hỏi như: Thựctrạng bạo lực học đường; hình thức bạo lực học đường; nguyên nhân dẫn đếnbạo lực học đường; hậu quả bạo lực học đường và giải pháp ngăn chặn bạolực học đường

1.1.2 Ở Việt Nam

Đây là một trong những vấn đề dành được sự quan tâm nghiên cứu củacác nhà khoa học Trước hết, phải kể đến là những nghiên cứu lớn của các tổ

chức Phi Chính phủ và các nhà nghiên cứu Việt Nam như: UNICEF và TrầnVân Anh; UNICEF cùng với Ủy ban Dân số Giáo dục trẻ em, Quỹ Cứu trợTrẻ em Thụy Điển và Plan International; Tổ chức Cứu trợ Trẻ em Thụy Điển(SCS) & Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về giới - Gia đình -Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA), v.v [2; tr44-45].

Một cuộc khảo sát do khoa xã hội học, trường Đại học Khoa học Xãhội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện vào năm 2008 tại 2trường thuộc Quận Đống Đa (Hà Nội) về trình trạng bạo lực ở nữ sinh đã chothấy nhiều kết quả đáng lo ngại Cụ thể, có đến 96,7% số học sinh trong mẫuđược hỏi cho rằng, ở trường các em có xảy ra hiện tượng nữ sinh đánh nhau.Khảo sát cho thấy, có những lý do rất đơn giản nhưng cũng là cớ gây ra xungđột, như không ưa thì đánh (24%); bị khiêu khích thì đánh (16%); đánh vì lý

do tình cảm (13,3%) Về phương tiện sử dụng phương tiện đánh nhau, có 1/3không sử dụng phương tiện nào, các em có thể túm tóc, cào cấu, xé áo và lăngnhục… còn một số trường hợp lại sử dụng điện thoại di động để ghi hình vụhành hung, sau đó đưa lên mạng Internet như là cách để làm nhục nạn nhân

và thậm chí là để khoe thành tích của mình Khảo sát này cũng đặc biệt quantâm tới thái độ của cha mẹ khi con cái có hành vi bạo lực, bởi đièu này có ảnhhưởng quan trọng tới diễn biến tâm lý và việc đièu chỉnh hành vi của cácem…[2; tr48-49]

Trên cơ sở phân tích những nghiên cứu ở trong nước trong những nămqua cho thấy, bạo lực học đường ở Việt Nam đã xuất hiện từ rất lâu, và nó trởthành một trong những nguyên nhân chính gây tổn thương cho các nạn nhân,trong đó chủ yếu là các em học sinh ở tất cả các bậc học, từ học sinh mầmnon, học sinh tiểu học, học sinh trung học cơ sở, học sinh trung học phổthông Tuy nhiên, trong một thời gian dài chúng ta đã xem nhẹ những hành vibạo lực học đường và coi chúng là những điều tất yếu, là một phần tự nhiên

của quá trình phát triển tâm sinh lý của lứa tuổi học trò “nhất quỹ nhì ma thứ

ba học trò” nên những nghiên cứu về vấn đề này chỉ mới tập trung tìm hiểunhững hành vi bạo lực đối với trẻ em ở trong gia đình, ở ngoài xã hội, bạo lựchọc đường chỉ được nghiên cứu lồng ghép trong các công trình nghiên cứu vềbạo lực đối với trẻ em nói chung Thời gian gần đây, chúng ta đã có một vàinghiên cứu về bạo lực học đường ở các khía cạnh khác nhau như: bạo lực họcđường ở nữ sinh, thực trạng bạo lực học đường qua phân tích những dữ liệu

từ Internet [2; tr59] Tuy nhiên việc nghiên cứu vấn đề bạo lực học đường với

sự phối hợp của tất cả các lực lượng cộng đồng thì chưa có ở thị xã Sông Cầu,tỉnh Phú Yên nhằm phòng ngừa và ngăn chặn bạo lực học đường tại cáctrường Trung học cơ sở

1.2 Bạo lực và bạo lực học đường

1.2.1 Khái niệm bạo lực

Bạo lực (Violence), theo từ điển Xã hội học của G Endruweit và G.Trommsdorff: là các hành vi có khuynh hướng hủy diệt như một phương tiệntối hậu để thực thi quyền lực trên khuôn khổ quan hệ trên - dưới một chiềudựa trên ưu thế bên ngoài, không có sự thừa nhận của người yếu thế(violentia) (thường đối lập với sự ép buộc có tác động bên trong)

Như vậy, bên cạnh sự thống trị có thiết chế hợp pháp, nó là một hiệntượng ranh giới dưới hình thức tiêu biểu của quyền lực, ở mức hạn chế haylâu dài Vấn đề này có thể chú ý xem xét ở phạm vi liên cá nhân hoặc phạm vitoàn xã hội Ở phạm vi thứ hai có thể kể đến bạo lực hợp pháp(potestas/violentia) của nhà nước gồm cưỡng bức tâm lý định nghĩa của MaxWeber, như đặc điểm của hành động chính trị, không gian tự do và chính trịcủa Đội ngũ đứng đầu nhà nước đối với công việc quản lý (von Ferber) Bạolực hợp pháp của nhà chức trách cũng như phân chia bạo lực làm giảm đi sựchuyên quyền nhà nước Và đó là những hình thức đặc biệt của khái niệm bạo

lực (potestas) (Matz) Một khái niệm bạo lực có tính thể chế không chỉ ngắn

“việc gây tổn thất về thể xác và cuộc sống” mà cả những quan hệ có tínhquyền lực có tính lâu dài, được chế tài về pháp lý (Waldmann) Nó cầnphải vượt lên trên khái niệm bạo lực cấu trúc (Waldmann Matz,Zimemermann) coi việc ngăn cản một cách sống nào đó trong xã hội như làdấu hiệu của bạo lực Ở đó có thể là việc sử dụng bạo lực hợp lý, có tínhcông cụ và không hợp lý cũng như có tính giao tiếp Nó có thể được thựchiện theo cá nhân và tập thể tự phát, được tổ chức công khai và che dấutrực tiếp hay gián tiếp, có tác động về thể xác và tâm lý, được cảm nhận làhợp pháp, bình thường hoặc bệnh lý

Theo đại từ điển Tiếng Việt (1998), bạo lực được định nghĩa như sau:

“Bạo lực là sức mạnh dùng để trấn áp, chống lại lực lượng đối lập hay lật đổchính quyền”

Từ điển tiếng Việt (2003): “Bạo lực là sức mạnh để trấn áp, lật đổ”.Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): “Bạo lực là việc đe dọa hay dùngsức mạnh thể chất hay quyền lực đối với bản thân, người khác hoặc đối vớimột nhóm người hay cộng đồng người mà gây ra hay làm gia tăng khả nănggây ra tổn thương, tử vong, tổn hại về tâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển haygây ra sự mất mát”

Như vậy, có thể nhận thấy có hai xu hướng thể hiện bản chất của kháiniệm này Trước hết, những quan điểm về bạo lực theo nghĩa hẹp thuộcchuyên ngành chính trị học, các khái niệm bạo lực đi theo hướng này chorằng bạo lực là một phương thức vận động chính trị, là “sức mạnh dùng đểtrấn áp, lật đổ” Hướng thứ hai là những quan điểm cho rằng bạo lực như mộthiện tượng xã hội, là những hành động mang tính chất chiếm đoạt, làm tổnthương đến người khác và bị pháp luật trừng phạt Tuy nhiên, nếu chỉ hiểumột trong hai cách trên thì chưa nhìn nhận vấn đề bạo lực theo hướng đa

chiều, nhiều góc độ Hiểu một cách chung nhất thì bạo lực không chỉ là hànhđộng gây tổn thương về mặt thể chất mà còn là những hành động gây tổnthương về mặt tinh thần của người khác Bạo lực không chỉ được hiểu theonghĩa là “xâm hại” mà nó còn bao gồm tất cả những hành vi gây tổn thươngcho người khác, dưới bất cú hình thức, phương tiện mục đích nào.

Phân tích những khái niệm nêu trên về bạo lực chúng tôi đưa ra khái niệm

bạo lực làm cơ sở nghiên cứu của đề tài như sau: Tất cả các hành vi của cá nhân hay tập thể sử dụng sức mạnh, quyền lực, hay các hành động của mình để cưỡng bức, trấn áp, đe dọa, hành hung,…dẫn tới những tổn thương về tâm lý hoặc thể chất, thậm chí trừ diệt người hay một nhóm người [2; tr68 - 70].

1.2.2 Khái niệm bạo lực học đường

Bạo lực học đường là một hiện tượng đang tồn tại tới mức phổ biến và

có xu hướng ngày càng gia tăng trên thế giới cũng như ở Việt Nam Do vậy,vấn đề bạo lực học đường trong thời gian gần đây đã được nhiều nhà khoahọc đặc biệt quan tâm nghiên cứu, mỗi nhà khoa học ở mỗi lĩnh vực nghiêncứu khác nhau lại đưa ra các khái niệm khác nhau

Văn phòng điều tra Liêng bang Mỹ (The Federral Bureau ofInvestigation, viết tắt là FBI) định nghĩa: Bạo lực học đường như là một hành

vi xã hội không thể chấp nhận dao động từ gây hấn tới bạo lực mà có thể đedọa hoặc làm hại người khác (Hoang, 2001)

Theo định nghĩa của Trung tâm kiểm soát và phòng ngằn dịch bệnhHoa Kỳ (CDC2), thì khái niệm học đường được hiểu như sau: “Bạo lực họcđường là một dạng của bạo lực ở những thanh thiếu niên, và việc sử dụng cómục đích vũ lực hay quyền lực, chống lại người khác, nhóm khác và cộngđồng, và hành động có xu hướng gây ra tổn thương về thực thể và tâm lý Bạolực ở thanh thiếu niên thường xuất hiện ở lứa tuổi từ 10 đến 24, tuy vậy nó cóthể xuất hiện từ những năm đầu đời”

Batsche & Knoff3 đã đưa ra khái niệm bạo lực học đường như sau:

“Bạo lực học đường được hiểu một cách rộng rãi là: mọi điều kiện hoặc hànhđộng có thể tạo ra bầu không khí trong đó học sinh và giáo viên cảm thấy sợhãi hoặc có nguy cơ trở thành nạn nhân của sự cướp giật, xâm phạm đến thânthể, tinh thần” [2; tr70-73]

Từ góc độ khoa học giáo dục, khái niệm bạo lực học đường được BùiThị Hồng đưa ra như sau: “Bạo lực học đường là những hành vi sai lệch vừa

có tính chủ động vừa có tính thụ động của học sinh trong môi trường họcđường hoặc những hành vi của lứa tuổi học đường Nó bao gồm một loạt cáchành vi bạo lực giữa giáo viên với học sinh và ngược lại, giữa học sinh vớinhau gây tổn hại nghiêm trọng tới tính mạng, danh dự và nhân phẩm củangười bị hại” [3; tr345-374]

Từ góc độ khoa học tâm lý học, Phan Thị Mai Hương cho rằng: “Bạolực học đường là thuật ngữ để chỉ những hành vi bạo lực trong môi trườnghọc đường, hoặc những hành vi bạo lực của lứa tuổi học đường Bao gồmtrong thuật ngữ này là hàng loạt các hành vi bạo lực với các mức độ khácnhau, từ không lời, đến có lời, từ hành động đơn giản đến những hành độngthù địch, gây hấn, phá phách, gây tổn thương thậm chí tổn hại đến ngườikhác” [10; tr28-34]

Nguyễn Văn Lượt cho rằng: “Bạo lực học đường là một dạng hành vilệch chuẩn của học sinh” [22]

Như vậy, không có sự thống nhất giữa các nhà nghiên cứu ở các lĩnhvực khác nhau về định nghĩa “bạo lực học đường” Như đã mô tả ở trên, bạolực học đường có thể là những hình thức nhẹ (ví dụ hăm dọa, gọi biệt danhxấu) tới những hình thức bạo lực nghiêm trọng (ví dụ bạo lực tình dục, giếtngười bằng súng) Vì vậy, bạo lực học đường có thể được định nghĩa theo phổrộng và bao gồm một chuỗi các hành vi gây tổn hại ở các mức độ khác nhau

Phổ rộng này bao gồm các hành động gây hấn và bạo lực được gây ra bởi họcsinh, từ việc gây ra bạo lực đến tiếp nhận bạo lực, hành vi chống đối xã hội,hành vi phạm tội, sợ hãi và lo lắng bị bạo lực, các hành động kỹ luật, bị loại

bỏ về mặt xã hội, bắt nạt, trêu chọc, chế nhạo, dọa nạt, đánh nhau, phá hoại vềtài sản, quấy rối tình dục, sở hữu/nhìn thấy vũ khí, giết người và tự sát (Bear,Webster – Stratton, Furlong & Rhee, 2000) Và hầu hết các nhà nghiên cứuđều đồng ý rằng, bạo lực học đường là một khái niệm đa chiều bao gồm cảcác hành động phạm tội và gây hấn làm hạn chế khả năng học tập của họcsinh cũng như ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường trường học [2; tr76-77]

Như vậy, bạo lực học đường là một khái niệm rộng, nhằm những việclàm tổn thương người khác về thể chất, tinh thần một cách cố ý (ngay cả khikhông đạt được mục đích) Thuật ngữ “bạo lực học đường” trong tiếng Việtđược sử dụng dưới nhiều thuật ngữ khác nhau Trong lĩnh vực trường họcngười ta sử dụng khái niệm “Gây hấn học đường”; các nhà tâm lý học xã hộilại sử dụng thuật ngữ “Bắt nạt học đường” để chỉ hiện tượng học sinh lớnhơn, mạnh hơn đe dọa học sinh yếu hơn và không có khả năng chống trả.Trong nhà trường, đối với các quan hệ chính thức giữa giáo viên và học sinhthì người ta lại sử dụng thuật ngữ “Trừng phạt học đường”; thuật ngữ hay sửdụng để chỉ hiện tượng trẻ em nhỏ (học sinh nhỏ) bị xâm hại bởi người lớn(giáo viên, các nhà quản lý giáo dục…) thì được dùng với thuật ngữ “Xâm hạihọc đường” Tuy nhiên, thuật ngữ được nhiều nhà khoa học xã hội và nhiềuđối tượng khác nhau sử dụng chỉ để chỉ hiện tượng này đó là thuật ngữ “Bạolực học đường”

Khái niệm bạo lực học đường được xác định như sau: Bạo lực học đường là những hành vi gây hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần của người khác, xảy ra trong phạm vi nhà trường Cấu

trúc tâm lý của hành vi bạo lực học đường gồm nhận thức, thái độ và hành động [2; tr78].

1.2.3 Phân loại bạo lực học đường

1.2.3.1 Phân loại theo hình thức bạo lực

- Bạo lực trực tiếp, thể hiện hay thân thể (direct or manifest violence):

Là hình thức bạo lực dùng đến hành động có ý nghĩa đối đầu với người khácnhằm mục đích là gây ra tổn hại (đẩy, đánh, đe dọa, sỉ nhục…)

- Bạo lực gián tiếp hay mối quan hệ (indirect or relational violence):

Là hình thức bạo lực nhằm làm tổn hại vai trò và sự công nhận của nạn nhântrong nhóm mà họ thuộc về thông qua các hình thức như tung tin đồn, nóixấu, chối bỏ,…

- Bạo lực về công nghệ: (cyber violence): Là hình thức bạo lực cố ý

làm phiền, quấy nhiễu, gây tổn hại đến uy tín hay hình ảnh của người khácbằng cách sử dụng những thiết bị công nghệ như điện thoại, internet, cáctrang mạng xã hội như facebook, zing…[2; tr79]

1.2.3.2 Phân loại theo chức năng của bạo lực

- Bạo lực phản ứng (reactive violence): Là những hành vi phòng vệ

trước một khiêu khích Loại bạo lực này có xu hướng liên quan tới tínhxung động và vấn đề tự kiểm soát; cũng như những vấn đề ứng phó với cácmối quan hệ xã hội, dựa vào xu hướng gán ghép thù hằn về hành vi củangười khác

- Bạo lực chủ động (proactive violence): Là những hành vi thực hiện vì

lợi ích nào đó Nó được tính toán và kiểm soát bằng những củng cố từ bênngoài [2; tr80]

1.2.4 Địa điểm và hình thức bạo lực học đường

1.2.4.1 Địa điểm

Bạo lực học đường thường xảy ra ở các điểm như: sân trường, tronglớp học, hành lang, gầm cầu thang, nhà vệ sinh, sân bóng, trên xe buýt, bến

chờ xe buýt… Bên cạnh đó cũng có một số ít học sinh, chọn địa điểm để thựchiện những hành vi bạo lực ở ngoài phạm vi nhà trường để tránh bị phát hiện,

để ít người nhìn thấy [2; tr81]

1.2.4.2 Hình thức bạo lực học đường

- Bạo lực tinh thần: Các biểu hiện bạo lực tinh thần giữa học sinh với

nhau thường thể hiện ở những hành động sau: chửi mắng, nói xấu, lăng mạ, lahét, dọa nạt, dè bửu, chơi khăm, sỉ nhục, thọc mạch, tạo ra áp lực, cô lập đốitượng; làm cho người khác cảm thấy không an toàn, cố ý hạ thấp không coitrọng giá trị của người khác, xúc phạm và hạ thấp người khác trước mặt mọingười, nhận xét về hình thức, trí tuệ, khả năng của người khác bằng những lời

lẽ gây tổn thương; phớt lờ, từ chối cũng như không thể hiện tình yêu thương;khủng bố bằng cách gửi tin nhắn đe dọa liên tục, bịa đặt, vu khống trên mạng

xã hội, v.v

Ngoài ra bạo lực tinh thần giữa học sinh với nhau còn thể hiện ở nhữngbiểu hiện khác như: xúi giục hoặc cưỡng ép người khác thực hiện hành vikhông phù hợp, khiến họ phát triển không bình thường về mặt xúc cảm hoặcgặp khó khăn trong giao tiếp xã hội, hoặc bắt người khác phải làm những điềuvượt quá khả năng của bản thân, thậm chí là những hành động bắt buộc ngườikhác phải xem và chứng kiến cảnh bạo lực

Tóm lại, những hành vi ngôn ngữ, phi ngôn ngữ của bạn học có động

cơ xấu đến các bạn học khác nhằm gây tổn thương về mặt tinh thần cho họđều là những hành vi bạo lực tinh thần học đường [2; tr81-82]

- Bạo lực thể chất: Bạo lực thể chất giữa học sinh với nhau, thường

được biểu hiện như sau: đó là những hành vi sử dụng sức mạnh cơ bắp (tay,chân, cơ thể), hoặc công cụ, vũ khí làm tổn hại đến bản thân hoặc người khác

về mặt cơ thể Bạo lực thân thể thường được học sinh hiện nay thể hiện như:tát, đấm đá, xô, đẩy ngã, giật tóc, kéo rách quần áo, cào cấu, v.v.; đánh đập

bằng các công cụ như: roi, gậy, ném đồ vật vào người, vào mặt; các vũ khídùng để thực hiện các hành vi bạo lực đó là: dao, kéo, côn,v.v.

Các hình thức bạo lực học đường hiện nay bao gồm: các hình thức bạolực đơn lẽ giữa các cá nhân học sinh với nhau, hoặc cũng có thể là hình thứcbạo lực như “đánh hội đồng” theo nhóm hay hình thức tập thể Các hình thứcnày có thể có tổ chức, có sự chuẩn bị trước [2; tr82-83]

1.2.5 Hậu quả của bạo lực học đường

Trong các nghiên cứu khác nhau về vấn đề bạo lực học đường, việcnghiên cứu và chỉ ra hậu quả để lại của hành vi bạo lực học đường đã đượcbàn tới rất nhiều Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, tất cả các hành vi bạo lựchọc đường đều để lại những hậu quả nhất định đối với những học sinh cóhành vi bạo lực và đặc biệt là đối với học sinh bị bạo lực

1.2.5.1 Hậu quả của bạo lực học đường đối với học sinh có hành vi bạo lực

Đối với những học sinh có hành vi bạo lực, hậu quả để lại đối với các

em có thể là những tổn thương về mặt thể chất và bao gồm cả những tổnthương về mặt tinh thần

Những tổn thương về mặt thể chất đối với học sinh có hành vi bạo lực họcđường có thể là những tổn thương nhẹ bên ngoài như: xây xát mặt mũi, sưng mặt,sưng đầu,…và cũng có thể để lại những hậu quả nghiêm trọng hơn như: gẫy tay,gẫy chân; tổn thương một số bộ phận trên cơ thể, mệt mỏi dẫn đến kiệt sức, tănghuyết áp và thậm chí đã có một số trường hợp bị mất tính mạng

Không khó để chúng ta thấy rằng những học sinh gây ra bạo lực họcđường sẽ gặp nhiều vấn đề về kỷ luật của trường học, lớp học và thậm chí gặpvấn đề với pháp luật Khi các em bị phát hiện có hành vi bạo lực học đường

với bạn thì các em sẽ trở thành đối tượng thù hằn và bị ghét bởi nhiều nạnnhân – các bạn học sinh bị bạo lực.

Như vậy, có thể nói đối với học sinh có hành vi bạo lực học đường thìnhững hậu quả để lại về mặt thể chất là rất lớn Nó ảnh hưởng không nhỏ đếnsức khỏe, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động học tập và sự phát triểnnhân cách của các em [2; tr83-84]

1.2.5.2 Hậu quả của bạo lực học đường đối với học sinh bị bạo lực

Hậu quả đối với học sinh bị bạo lực không phải lúc nào cũng dễthấy, có ảnh hưởng lâu dài, với mức độ khác nhau ở các lĩnh vực khácnhau của cuộc sống, học tập, quan hệ bạn bè – xã hội, sự toàn vẹn về thểchất, tinh thần

Rất nhiều nghiên cứu của các tác giả khác nhau trên thế giới đã chothấy, không phụ thuộc vào loại hình bạo lực hay kiểu nạn nhân nào, bạo lựchọc đường đều để lại những hậu quả không tốt cho nạn nhân Bạo lực xảytrong trường là mối đe dọa cao đối với sự phát triển lành mạnh của trẻ em vàthanh thiếu niên theo nghiên cứu của các tác giả Alsaker & Olweus, 1992;Kupersmidt, Coie và Dodge, 1990; Smith, Bowers, Binney và Cowie, 1993.Thực tế thì nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa hậu quả của hành vibạo lực học đường đối với nạn nhân của nó là những triệu chứng tâm thể cũngnhư khả năng điều chỉnh tâm lý kém (Alsaker và Olweus, 1992;Kumpulainen, Räsänen và Puura, 2001; Kupersmidt và cộng sự, 1990) Nguyhại hơn nữa, các vấn đề dường như vẫn tồn tại theo thời gian và bám dai dẳnglấy các em học sinh bị bạo lực, và tỷ lệ khá lớn trong số các em này đã phảitìm kiếm đến sự giúp đỡ và hỗ trợ của các chuyên gia sức khỏe tâm thần(Guterman, Hahm và Cameron, 2002) Nhóm nghiên cứu của Guterman đãthấy rằng, các nạn nhân bị bắt nạt vẫn có các triệu chứng trầm cảm, lo âu và

căng thẳng thậm chí kéo dài đến một năm sau lần bạo lực cuối cùng mà họgặp phải như:

1.2.6 Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh có hành vi bạo lực học đường

Đã có những nghiên cứu khác nhau trên Thế giới cũng như ở Việt Nam

về đặc điểm tâm sinh lý của học sinh gây ra bạo lực học đường Các nghiêncứu cho thấy ở học sinh gây ra bạo lực học đường thường có đặc điểm vềhình thể, tính cách, hoàn cảnh gia đình và học lực… khác với các học sinhbình thường khác Về cơ bản, các nghiên cứu đều có sự thống nhất và chỉ rađặc điểm tâm sinh lý của học sinh gây ra bạo lực học đường Có thể khái quátmột số đặc điểm tâm sinh lý của các em như sau:

+ Về hình thể: Các em có hành vi bạo lực học đường thông thường là

những học sinh có thể lực to khỏe hơn các bạn cùng trang lứa, đặc biệt thường

có tướng mạo hung dữ, hoặc có hình thức xấu…[2; tr89]

+ Về tính cách: Những học sinh có hành vi bạo lực học đường thường

có tính hung hăng, lì lợm, không biết sợ và to khỏe, có tính bốc đồng, thiếu sựthông cảm, muốn trở thành trung tâm gây sự chú ý, thể hiện sự tự tin vào bảnthân mình, có nhu cầu thống trị mạnh mẽ và khuất phục các học sinh khác, dễdàng bị khiêu khích và tức giận, luôn luôn bướng bỉnh và gây hấn đối vớingười khác [2; tr89]

+ Về đặc điểm tâm lý các nhân: Nhà Tâm lý học người Na Uy Dan

Olweus, cho rằng thủ phạm của các vụ bạo lực học đường thường có nhu cầurất lớn được thể hiện mình là người có năng lực, có khả năng thống trị, muốnlàm “đàn anh” trong mắt những học sinh khác [2; tr90]

Khi xem xét bạo lực học đường ở dạng thường gặp và phổ biến là bắtnạt, chúng ta có “người đi bắt nạt” hoặc “thủ phạm của bắt nạt” Những kẻ đibắt nạt thường có nhu cầu cao trong việc thống trị người khác (theo tác giảOlweus, 1991), khả năng xã hội và hiểu biết người khác để làm điều đó(sutton, Smith & Sweetenham, 1999)

1.3 Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở

1.3.1 Phối hợp giữa các lực lượng cộng đồng dưới góc độ xã hội học

1.3.1.1 Khái niệm xã hội hóa giáo dục

Xã hội hóa giáo dục là một dạng hoạt động giáo dục có tính chất đadạng về mặt xã hội, có sự tham gia của nhiều thành phần, nhiều lực lượngtrong xã hội Hoạt động giáo dục trong xã hội hóa giáo dục không đơn thuần

là hoạt động dạy của người giáo viên đối với hoạt động học của các đối tượngtham gia học tập mà hoạt động giáo dục còn hướng tới những yêu cầu, nhữngnhu cầu tất yếu, cấp thiết trong xu thế phát triển của xã hội một cách đạichúng và phổ quát; ngược lại, đối tượng được thụ hưởng quyền lợi giáo dục

và có trách nhiệm tham gia mọi hoạt động giáo dục không bó hẹp trong phạm

vi người học mà đó là quyền lợi của toàn xã hội nói chung và các đối tượng,các thành phần xã hội có liên quan trực tiếp tới hoạt động giáo dục nói riêng

Xã hội hóa giáo dục là một xu thế tất yếu mang tính quy luật trong sựphát triển của xã hhội hiện đại, nó là một phạm trù thuộc phương thức làmgiáo dục Khái niệm này có thể hiểu như hai tác động qua lại có quan hệ gắn

bó mật thiết với nhau

- Hoạt động giáo dục phải mạng tính xã hội Xã hội hóa giáo dục đượcquan niệm là sự thể hiện bản chất của những hoạt động mang tính xã hội chohoạt động giáo dục Đây cũng là bản chất cơ bản phải được nhà trường đề cậpđến trong mục tiêu chiến lược và kế hoạch hoạt động của mình muốn vậy, quátrình giáo dục phải thể hiến sự phù hợp các đặc trưng và yêu cầu thực tế của

xã hội: “ Giáo dục phải vừa gắn chặt với yêu cầu phát triển đất nước, vừa phù hợp với sự tiến bộ của thời đại” nhằm đào tạo nguồn nhân lực có đủ khả

năng để phục vụ đắc lực cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.Chúng ta phải hiểu một quy luật mang tính ngẫu nhiên rằng trong hoạt độnggiáo dục của nhà trường đã có bản chất xã hội Nhà trường không chỉ thựchiện công việc một cách độc lập, không thể tự khép mình trong phạm vikhuôn viên của mình, mà phải có sự hòa nhập đáp ứng các nhu cầu của xãhội, nếu chỉ đơn thuần thực hiện nhiệm vụ chuyên môn theo quy định, rồi tìmmọi cách đạt tỉ lệ cao về học lực, hạnh kiểm thì làm sao có thể có bản chất xãhội và đáp ứng được mọi nhu cầu như mong muốn của xã hội? Đó là vấn đềrất quan trọng mà các nhà quản lý giáo dục, trực tiếp là quản lý các trườnghọc phải hết sức quan tâm

- Hoạt động giáo dục phải có sự đóng góp của toàn xã hội, nghĩa là phảihuy động toàn xã hội làm giáo dục Đó là những tác động về mọi mặt của xãhội có tác động trở lại đối với hoạt động giáo dục vì giáo dục được coi là sự

nghiệp của quần chúng, đó là việc huy động toàn xã hội làm giáo dục, độngviên các tầng lớp nhân dân, các lực lượng xã hội đóng góp các nguồn lực chogiáo dục, góp phần xã hội hóa giáo dục dưới sự quản lý của Nhà nước Nhưvậy việc phát triển sự nghiệp giáo dục không chỉ lệ thuộc vào một số quanđiểm chủ quan của một số người làm công tác giáo dục mà còn phụ thuộc vàoquan điểm và tác động của xã hội Trong hai góc độ có tác động qua lại lẫnnhau trong hoạt động giáo dục là quan trọng hơn Để xã hội hóa giáo dụcđược thực hiện một cách hiệu quả, đúng với bản chất và ý nghĩa của nó, phùhợp với xu thế phát triển của thời đại cần hết sức chú ý thực hiện triệt để mộtnguyên tắc, một cơ sở của hoạt động xã hội hóa giáo dục, đó là vấn đề dânchủ trong giáo dục [14].

1.3.1.2 Vai trò của xã hội hóa giáo dục

Xã hội hóa giáo dục góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Trongđiều kiện đất nước đang mở cửa hội nhập đòi hỏi giáo dục phải đổi mới để tạotiền đề đáp ứng nguồn lực cho xã hội Nhờ xã hội hóa giáo dục mà cộng đồng

có thể tham gia vào việc thực hiện các mục tiêu giáo dục phù hợp với yêu cầucủa địa phương và cá nhân, việc xã hội hóa ở nhiều phương diện tác động tíchcực cho hoạt động của các trường học, tạo thành môi trường giáo dục trongsạch, vững mạnh, đa dạng và phong phú Việc xã hội hóa giáo dục còn làmgiảm tải sức nặng kinh phí đè lên vai ngân sách Nhà nước Việc xã hội hóagiáo dục còn tạo ra thế cạnh tranh lành mạnh giữa các cơ sở giáo dục Nhờvậy mà chất lượng giáo dục được cải thiện Thực hiện có hiệu quả công tác xãhội hóa giáo dục còn góp phần tạo ra sự công bằng và dân chủ trong giáo dục,mọi người dân đều tham gia giáo dục và được biết giáo dục thông qua việcđáp ứng và thõa mãn nhu cầu học tập của chính con em họ

Tóm lại, xã hội hóa giáo dục là làm cho hoạt động giáo dục của các cấphọc mang tính phổ biến, đại chúng và hiệu quả hơn dưới tác động của xã hội

hóa giáo dục; Huy động được mọi tiềm năng của xã hội về nhân lực, vật lực,tài chính để phát triển giáo dục [14].

1.3.2 Mục đích, ý nghĩa của sự tham gia các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường

- Thực hiện huy động cộng đồng là để phá vỡ tính đơn độc của giáo

dục “Trong nhiều năm qua, với cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp “thaycho” sự quản lý nhà nước về giáo dục”, chúng ta đã thực hiện “nhà nước hóagiáo dục” Chúng ta đã làm mất đi bản chất xã hội của giáo dục Đây là mộttrong những lý do cơ bản làm cho ngành giáo dục rơi vào thế đơn độc, khôngthu hút được các nguồn lực xã hội Vì vậy cần làm cho giáo dục trở lại vớibản chất đích thực của nó Huy động cộng đồng là “mở cửa” nhà trường với

xã hội bên ngoài, tạo điều kiện xây dựng mối quan hệ gắn bó giữa nhà trườngvới nhân dân, làm cho nhân dân có thể có thể thực hiện tốt quyền làm chủ củamình đối với giáo dục, không những đóng xây dựng nhà trường mà còn giámsát, kiểm tra nhà trường trong thực hiện các mục tiêu

- Mục tiêu của giáo dục là phát triển toàn diện con người về đạo đức, trítuệ, thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng nghề nghiệp… nhằm đáp ứng nhu cầu pháttriển kinh tế xã hội và tiến bộ kỹ thuật Mục tiêu trên không thể đạt được nếumôi trường giáo dục gia đình và xã hội không lành mạnh, nền kinh tế, khoahọc phát triển đến một trình độ nhất định nào để thực hiện XHHGD thì giáodục mới có thể thực hiện mục tiêu của nó Vì vậy, giáo dục cần sự tham giatrực tiếp hoặc gián tiếp của gia đình và các lực lượng xã hội vào việc tạo ramôi trường thuận lợi cho giáo dục, hoàn thiện nội dung và phương pháp giáodục, cải tiến công tác quản lý giáo dục, tức là cần phải huy động cộng đồngtham gia xây dựng và phát triển giáo dục

- Huy động cộng đồng còn là con đường, cách thức để thực hiện “dânchủ hóa giáo dục”, nhằm biến hệ thống giáo dục từ một thiết chế hành

chính cô lập thành một thiết chế giáo dục của dân, do dân và vì dân Cầnlàm cho mọi người dân trong cộng đồng nắm được những thông tin về giáodục để họ có thể đòi hỏi quyền lợi chính đáng của mình và hưởng thụ mộtnền giáo dục có chất lượng, có tham gia ý kiến, đóng góp công sức, trí tuệ,tiền của cho giáo dục.

- Mục tiêu cao nhất của giáo dục là xã hội hóa cá nhân Do đó, điềuquan trọng chủ yếu của XHHGD là tính xã hội của sản phẩm giáo dục Vìvậy, thực hiện công tác huy động cộng đồng là phải quán triệt tính xã hội, tínhcộng đồng trong việc thiết kế, thực thi các quá trình giáo dục, từ mục tiêu, nộidung, phương pháp, các hình thức tổ chức, phương tiện, điều kiện, chủ thể vàkhách thể đến những vấn đề quản lý để đạt được mục tiêu đó

Ông bà ta thường nói: “Phòng bệnh hay chữa bệnh” Phòng, chóng bạo

lực học đường nhằm mục đích ngăn chặn hiện tượng học sinh đánh nhau, giữcho môi trường giáo dục lành mạnh, nhằm thực hiện phong trào “Xây dựngtrường học thân thiện – học sinh tích cực” đạt hiệu quả, góp phần hoàn thànhmục tiêu giáo dục và đào tạo của Đảng ta

Vì vậy, sự tham gia của các lực lượng cộng đồng giúp cho học sinhthấy được tác hại của việc gây lộn đánh nhau, có thái độ bất bình với hànhđộng trên, đồng thời có ý thức đấu tranh với những hành vi sai trái, tích cựcphát hiện những biểu hiện mất đoàn kết, thông tin kịp thời với thầy cô, cha mẹhọc sinh để kịp thời ngăn ngừa không để đáh nhau xảy ra

Góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trường học, xây dựng môitrường giáo dục lành mạnh, mối quan hệ thầy – trò, trò – trò ngày càng gắn

bó, thân thiết

Những học sinh hư được giáo dục, sẽ bớt gánh nặng cho gia đình và xãhội, bớt đi tai họa có thể xảy ra

Góp phần xây dựng niềm tin của phụ huynh học sinh, gia đình học sinhtin tưởng vào nhà trường, có mối quan hệ gắn bó, có trách nhiệm cùng phốihợp với nhà trường, với thầy cô giáo để giáo dục học sinh ngày càng tiến bộ.

Việc phòng chống bạo lực học đường góp phần tạo niềm tin trong xãhội, trật tự, an toàn xã hội được đảm bảo, giảm đi nỗi bức môi trường giáodục thân thiện, con người thực sự được rèn luyện trở thành người có tài, cóđức, có nhân cách Từ đó tin tưởng vào chế độ xã hội chủ nghĩa và tương laitươi sáng của đất nước [4]

1.3.3 Nội dung của sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở

- Huy động cộng đồng tham gia xây dựng môi trường thuận lợi cho

GD Môi trường ở đây được hiểu là môi trường nhà trường, gia đình và xãhội Phải dựa vào lực lượng toàn xã hội thì mới đảm bảo cho các môi trườngtrên được lành mạnh, có tính tích cực và đặc biệt là có tính thống nhất trongtác động đến việc hình thành nhân cách của thế hệ trẻ

- Cần có sự phối kết hợp chặt chẽ, thường xuyên, liên tục và nhịpnhàng giữa ba lực lượng giáo dục

- Phát triển GD cả về số lượng và chất lượng Các LLXH có thểđóng góp nhân lực, vật lực, tài lực, để xây dựng tu sửa trường, lớp, tăngcường trang thiết bị, đồ dùng dạy học, giúp đỡ học sinh và giúp đỡ giađình nghèo, khuyến khích khen thưởng học sinh giỏi, phát hiện và bồidưỡng tài năng Đây là biểu hiện dễ thấy nhất và cũng là nội dung dễthực hiện nhất của XHHGD

Một là, đối với bản thân các em học sinh, cần nâng cao nhận thức, ý

thức về hành động và những hậu quả của hành động bạo lực đó Trong tập thểlớp, cần tổ chức các nhóm bạn đồng hành tương tự như hình thức đôi bạncùng tiến để nâng cao nhận thức hiểu biết tăng cường sự trao đổi khắc phục

lẫn nhau cùng nhau học tập Với những học sinh có cá tính mạnh có biểu hiệnđầu gấu, thì phải khoanh vùng phối hợp cùng gia đình và nhà trường uốn nắnphải biết lôi kéo các em vào các phong trào của lớp, tạo sân chơi cho các em

đỡ nhàn chán tránh sự phân biệt đối xử Tổ chức nhiều sân chơi bổ ích để tạo

sự gần gũi yêu thương con người Tránh được sự thờ ơ vô cảm của mọi ngườitrước những hành động bạo lực

Hai là, cần nhìn nhận lại cách giáo dục con trẻ của một số gia đình Lâu

nay chúng ta chỉ chú trọng đến kết quả học hành của con cái mà xem nhẹ việccác em nghĩ gì cần gì xử sự như thế nào với bạn bè Thay vì để con cái cócuộc sống vật chất đầy đủ cha mẹ hãy là những người bạn đồng hành trong cảchặng đường làm người của con cái, không nên tạo cho con cái một cái vỏbọc quá cứng nhắc sẽ gây lên tâm lý, ỷ lại, dựa dẫm, chơi bời và hưởng thụ.Cần có thái độ phê phán lên án những hành vi thô bạo và phải có những biệnpháp xử lí có tính chất răn đe, để làm gương cho người khác

Ba là, Nhà trường cần chủ động trao đổi thông tin với gia đình các em

học sinh và chính quyền địa phương để nắm tình hình, kịp thời có biện phápquản lý và giáo dục học sinh Giáo viên chủ nhiệm cần chủ động nắm chắctình hình diễn biến tư tưởng của học sinh, không để các hành vi tiêu cực, bạolực xảy ra Với phương châm hành động “phòng” là chính, cùng với dạy học,nhà trường cần chú trọng coi trọng việc dạy các môn học giáo dục công dân,giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, xây dựng môi trường sư phạm thân thiện,trang bị nhận thức đúng đắn cho học sinh để các em có hành động đẹp và biếtyêu thương nhau Nêu cao trách nhiệm của nhà trường

Nhà trường chủ động phối hợp với các lực lượng liên quan phát độngphong trào quần chúng đấu tranh trực diện với các hành vi BLHĐ, bất cứ khinào, nơi nào có hành vi BLHĐ xảy ra, các lực lượng chức năng kịp thời ngăn

chặn thông báo học sinh về nhà trường, gia đình để có biện pháp giải quyếtnhằm góp phần hạn chế hậu quả tác hại xảy ra.

Bốn là, Cấp ủy, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và lực

lượng Công an địa phương, các tổ Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Đội thanhniên xung kích, Đội cờ đỏ…cần đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất, nêu cao ýthức trách nhiệm, phát huy hết vai trò của mình trong phòng ngừa tình hìnhBLHĐ Cần chủ động sử dụng tốt biện pháp vận động quần chúng, tăngcường công tác tuyên truyền, vận động khu dân cư, khi phát hiện các mâuthuẫn cần kịp thời ngăn chặn, tránh gây hậu quả xấu

Để giải quyết vấn nạn Bạo lực học đường ở nước ta hiện nay, cần phải

có nhận thức đúng đắn về vấn đề bạo lực học đường, sự quyết tâm cao độ củatoàn ngành giáo dục, của các cấp liên ngành, của các lực lượng liên quan Xâydựng cơ chế phối hợp giữa gia đình - nhà trường - xã hội trong phòng ngừatình trạng Bạo lực học đường [13]

1.3.4 Những đặc điểm và yêu cầu của sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học

cư nhất định

- Các lực lượng xã hội của cộng đồng được huy động tham gia vàocông tác giáo dục Các lực lượng xã hội đó có thể tham gia rộng rãi vào nhiềulĩnh vực hoạt động giáo dục với nhiều hình thức phong phú và đa dạng.

- Các lực lượng xã hội được huy động vào đa dạng hoá các hình thứcgiáo dục và các loại hình nhà trường Việc mở rộng các hình thức giáo dụcphi chính qui bên cạnh hình thức giáo dục chính qui, phát triển các loại hìnhtrường bán công dân lập tư thục bên cạnh trường công lập, nhằm mở ra khảnăng huy động nhiều lực lượng xã hội tham gia vào công tác GD, tạo điềukiện cho GD phát triển mạnh mẽ hơn, thực hiện có hiệu quả hơn nhiệm vụ

"nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài"

- Mở rộng các nguồn đầu tư, khai thác tiềm năng về nhân lực, vật lực,tài lực trong xã hội, phát huy và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của nhândân, tạo điều kiện cho GD phát triển

- Có sự lãnh đạo trực tiếp, thường xuyên của Đảng, sự quản lý chặt chẽcủa Nhà nước và vai trò chủ động, nòng cốt của ngành GD Đây là điều kiệntiên quyết để thực hiện thành công việc HĐCĐ và cũng là đặc điểm riêng củaXHHGD của nước ta

1.3.5 Vai trò của các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS

Các lực lượng giáo dục có vai trò rất quan trọng trong xã hội hóa giáo

dục THCS Chính các lực lượng giáo dục và toàn bộ cộng đồng đã tạo ra môi

trường giáo dục lành mạnh để thu hút học sinh, tham gia giáo dục toàn diệnnhân cách của học sinh và nâng cao hiệu quả giáo dục Học sinh bạo lực họcđường có thể do nhiều nguyên nhân mà trong đó có nhiều nguyên nhân từphía xã hội Do đó, cần phải huy động toàn xã hội, từ tổ chức Đảng, chínhquyền, đoàn thể đến cá nhân tham gia vào việc xây dựng môi trường xã hộilành mạnh Phát triển kinh tế xây dựng cơ sở hạ tầng, tạo việc làm, nâng cao

chất lượng cuộc sống, đề cao giá trị xã hội chân chính, xây dựng nếp sống vănminh, tạo dư luận đúng đắn về giá trị học vấn, về động cơ thái độ học tập Sựphối hợp trên không đơn thuần là một hành động hỗ trợ nhất thời mà phảiđược xác định trong một môi trường dài hạn, được xây dựng trên cơ sở chiếnlược con người nói chung và mục tiêu giáo dục của cấp học nói riêng trên mộtđịa bàn dân cư nhất định Sự huy động các lực lượng xã hội sẽ tạo được môitrường xã hội cần thiết cho công tác xã hội hóa giáo dục Từ đó, có thể xácđịnh trách nhiệm của nhà trường, gia đình và xã hội như sau:

a) Nhà trường trung học cơ sở

Nhà trường THCS chịu trách nhiệm chính trong các hoạt động huy

động cộng đồng, cụ thể:

- Nhà trường căn cứ vào Điều lệ tổ chức và hoạt động của nhà trường

để thành lập Ban chỉ đạo tổ chức thực hiện huy động cộng đồng và các cơcấu tổ chức phù hợp để quản lý hoạt động tham gia của các lực lượng giáodục Nhà trường chủ động phối hợp với Công an xã, Hội đồng đội xã, Đoànthanh niên xã, Hội phụ nữ, Ban đại diện cha mẹ học sinh, các tổ chức, đoànthể giáo dục học sinh; phối hợp với ngành y tế xã và các tổ chức xã hộichăm lo sức khoẻ cho học sinh và tạo môi trường cảnh quan nhà trườngXanh - Sạch - Đẹp

- Xây dựng và thực hiện kế hoạch tham gia, cơ chế phối hợp và camkết giữa nhà trường với các cấp chính quyền địa phương, đại diện các tổchức xã hội và cá nhân tại địa phương để chăm lo cho sự phát triển nhàtrường, chăm lo cho hoạt động học tập của học sinh Trong đó, nhà trườnggiữ vai trò nòng cốt, có trách nhiệm quản lý sự tham gia của các lực lượng

xã hội vào hoạt động giáo dục của nhà trường và chủ trì việc sử dụng cácnguồn lực phục vụ hoạt động của nhà trường Trong việc hạn chế học sinh

bỏ học, nhà trường luôn đóng vai trò nòng cốt, có trách nhiệm huy động,