tiet 23 cấu tạo trong của phiến lá

Đặc điểm cấu tào nào phù hợp với chức năng chế tạo chất hữu cơ Một số lá không có màu xanh thì có thực hiện được quá trình chế tạo chất hữu cơ không?. Những đặc điểm nào của lớp biểu bì

Tuần: 12 Ngày soạn: 26/10/2018

Bài 20: CẤU TẠO TRONG CỦA PHIẾN LÁ.

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

 Nắm được những đặc điểm cấu tạo trong của phiến lá

 Giải thích được cấu tạo phù hợp với chức năng của phiến lá

 Giải thích được đặc điểm màu sắc 2 mặt của phiến lá

2 Kỹ năng:

 Rèn luyện kĩ năng quan sát, nhận biết, giải thích, hoạt động nhóm

 Biết làm thí nghiệm quan sát cấu tạo trong của phiến lá, từ đó đối chiếu với các hình vẽ SGK

3 Thái độ:

 Giáo dục HS có lòng yêu thích, say mê môn học

 Có ý thức bảo vệ thực vật, không bẻ cành, hái lá  giúp cây quang hợp tốt

II CHUẨN BỊ:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

 Tranh phóng to H 20.1, 2, 3, 4 SGK

 Mô hình: Cấu tạo một phần của phiến lá

 Mô hình: cấu tạo cắt ngang của phiến lá

2 Chuẩn bị của học sinh:

 Xem trước bài mới

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định tình hình lớp: (1’) Kiểm tra sĩ số lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

 Câu hỏi trong quá trình học bài mới.

3 Giảng bài mới:

Tình huống xuất phát (3phút)

GV: Theo em có nhà khoa học nào có thể tự tạo ra chất hữu cơ để nuôi sống mình không? HS: không

GV: Thế nhưng có 1 nhóm sinh vật có thể thực hiện quá trình chế tạo chất hữu cơ để nuôi sống mình Theo em đó là nhóm sinh vật nào? HS: thực vật hay cây xanh

GV: Theo em ở cây xanh thì bộ phận nào có thể thực hiện được quá trình này? Vì sao em biết? Lá và thân non Vì có màu xanh

Đa số lá cây có màu xanh (có lục lạp) nên thực hiện được quá trình chế tạo chất hữu cơ Quá trình này chủ yếu được diễn ra ở phiến lá Vậy phiến lá có cấu tạo như thế nào để thực hiện được quá trình này? 1 số thực vật phiến lá không có màu xanh như huyết dụ,

tía tô, …thì có thể chế tạo chất hữu cơ không? Chúng ta cùng nhau giải đáp được điều này qua bài cấu tạo trong của phiến lá

Bước 2 Bước 2: Bộc lộ quan điểm ban đầu của HS

(5 phút)

Nội dung bài này em muốn tìm hiểu những

vấn đề nào?

GV: có nhiều nội dung nhưng trong nội

dung bài này chúng ta tìm hiểu 1 số vấn đề

sau: Phiến lá cấu tạo gồm những thành

phần nào? Đặc điểm và chức năng của từng

thành phần

Hs bộc lộ quan điểm có thể nêu 1 số vấn đề cần tìm hiểu như sau:

Cấu tạo trong của phiến lá gồm mấy thành phần

Chức năng của từng thành phần

Đặc điểm cấu tào nào phù hợp với chức năng chế tạo chất hữu cơ

Một số lá không có màu xanh thì có thực hiện được quá trình chế tạo chất hữu cơ không?

Vì sao mặt trên của lá đậm màu hơn mặt dưới

Bước 3 Đề xuất câu hỏi và phương án trả lời

(2 phút)

Theo em để trả lời được tất cả vấn đề các

bạn muốn tìm hiểu chúng ta có những

phương pháp nào?

GV chốt có nhiều phương pháp khác nhau

nhưng bài này chủ yếu tìm hiểu qua thông

tin SGK quan sát hình vẽ, mẫu vật

- HS nêu 1 số phương pháp như: tìm hiểu đọc thông tin SGK, đọc sách báo, tìm hiểu internet, quan sát hình vẽ, mẫu vật,

…

Bước 4 Tiến hành thí nghiệm tìm tòi, nghiên cứu

( 25 phút)

* GV: Cho HS đọc đoạn thông tin mục 1 và quan sát H 20.1 SGK tr 65 để nhận biết các phần của phiến lá và vị trí của mỗi phần Gồm biểu bì, gân lá và thịt lá Chúng ta tìm hiểu vào phần đầu tiên biểu bì

Hoạt động 1: Biểu bì: 10p Mục tiêu : Hs nắm được cấu tạo và chức năng của biểu bì:

GV treo tranh H 20.2, H 20.3 SGK yêu

cầu HS quan sát, đọc thông tin SGK và trả

lời câu hỏi:

(?) Biểu bì của phiến lá được cấu tạo như

thế nào?

(?) Lỗ khí có tác dụng gì?

- GV cho HS thảo luận nhóm nhỏ (2

người) trả lời các câu hỏi sau:

(?) Những đặc điểm nào của lớp biểu bì

phù hợp với chức năng bảo vệ phiến lá và

cho ánh sáng chiếu vào những tế bào bên

trong?

(?) Hoạt động nào của lỗ khí giúp lá trao

đổi khí và thoát hơi nước?

- GV nhận xét, bổ sung những chỗ sai

- GV giảng thêm: Khi trời nắng lỗ khí mở

ra để lá thoát hơi nước ra ngoài giúp lá

mát dịu lại không bị đốt nóng, trời râm lỗ

khí đóng lại

GV: hỏi thêm:

(?) Tại sao lỗ khí thường tập trung nhiều

ở mặt dưới của lá?

GV giảng thêm: Một số lá nằm trên mặt

nước thì lỗ khí nằm ở mặt trên lá

-GV chốt kiến thức và mở rộng thêm:

Khi lỗ khí mở:

+ Trao đổi khí (cacbonnic và oxi) =>

HS quan sát tranh, đọc thông tin SGK và trả lời được câu hỏi:

 Gồm 1 lớp TB trong suốt xếp sát nhau Trên biểu bì có nhiều lỗ khí thường tập trung ở mặt dưới lá

 Điều tiết quá trình thoát hơi nước ra ngoài và TĐK với môi trường,

- HS tiến hành thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi:

Đặc điểm phù hợp với chức năng bảo vệ: bbì được cấu tạo gồm 1 lớp TB có

vách ngoài dày, xếp sát nhau

- Đặc điểm phù hợp với việc cho ánh sáng chiếu qua: tế bào không màu, trong

suốt.

 Hoạt động đóng mở của lỗ khí giúp cho lá TĐK và thoát hơi nước

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả các nhóm khác nhận xét, bổ sung

- HS lắng nghe và ghi nhớ

 Lỗ khí tập trung chủ yếu ở mặt dưới

lá vẫn thực hiện chức năng TĐK mà hạn chế được sự thoát hơi nước qua lá

HS lắng nghe và ghi nhớ

điều hoà nồng độ chất khí trong không

khí, cung cấp khí oxi.

+ Hơi nước thoát ra => điều hoà không

khí => khi trú nắng dưới gốc cây to thì

mát

- Lỗ khí đóng mở tự động theo các cơ chế

sinh - hoá trong tế bào.

Tiểu kết :

 Lớp tế bào biểu bì rong suốt có vách ngoài dày dùng bảo vệ, có nhiều lỗ khí – nhất

là mặt dưới của lá, để trao đổi khí và thoát hơi nước ở lá

Hoạt động 2 : Thịt lá: 10p Mục tiêu : Nắm được đặt điểm cấu tạo của thịt lá phù hợp với chức năng:

GV treo tranh H.20.4 SGK, yêu cầu HS

quan sát, đọc thông tin SGK và trả lời câu

hỏi:

(?)Tế bào thịt lá có đặc điểm gì khác so

với TB vỏ ở rễ và ở thân non?

(?) Thịt lá có cấu tạo như thế nào?

(?) Lục lạp có chức năng gì?

* So sánh lớp TB thịt lá sát với biểu bì

mặt trên và lớp TB thịt lá sát với biểu bì

mặt dưới, hãy trả lời những câu hỏi sau:

(?) Chúng giống nhau ở đặc điểm nào?

Đặc điểm này phù hợp với chức năng

nào?

*-Yêu cầu HS đọc thông tin SGK thảo

luân nhóm các yêu cầu theo sự chuẩn bị ở

nhà:

(?)Hãy tìm những điểm khác nhau giữa tế

bào thịt lá mặt trên và tế bào thịt lá mặt

dưới hoàn thành phiếu học tập?

HS quan sát tranh, đọc thông tin SGK và trả lời được câu hỏi:

TB thịt lá có nhiều TB lục lạp hơn so với TB thịt vỏ ở rễ và thân non

Thịt lá gồm nhiều TB có vách mỏng,

có nhiều lục lạp (chứa chất diệp lục) ở bên trong

 Lục lạp có chức năng thu nhận ánh sáng để chế tạo chất hữu cơ

Dự kiến trả lời:

 Đặc điểm giống nhau: TB thịt lá ở cả

2 phía đều sát với biểu bì và chứa nhiều lục lạp Đặc điểm này giúp cho phiến lá nhận ánh sáng để chế tạo chất hữu cơ cho cây

HS nghiên cứu thông tin, quan sát hình

→ thảo luận nhóm để thống nhất và trả lời phiếu học tập

Những đặc điểm khác nhau:

- Về hình dạng TB: TB thịt lá phía trên

có dạng dài, còn TB thịt lá phía dưới có dạng hơi tròn

ĐẶC ĐIỂM

SO SÁNH

LỚP TB THỊT LÁ PHÍA TRÊN

LỚP TB THỊT LÁ PHÍA DƯỚI Hình dạng tế

bào

Cách xếp của

tế bào

Số lượng lục

lạp

Chức năng

chính

(?) Lớp tế bào thịt lá nào có cấu tạo phù

hợp với chức năng chính là chế tạo chất

hữu cơ? Lớp tế bào thịt lá nào có cấu tạo

phù hợp với chức năng chính là chứa và

trao đổi khí?

GV nhận xét, bổ sung

- GV lưu ý: TB thịt lá mặt trên nhiều lục

lạp, mặt dưới ít lục lạp nhưng khoảng

trống giữa các TB lớn

(?) GV giải thích: Tại sao ở rất nhiều loại

lá mặt trên có màu sẫm hơn mặt dưới?

Vì: màu lục ở lá do các hạt diệp lục tạo

nên Các hạt diệp lục chỉ được tạo thành ở

ngoài ánh sáng Mặt trên của lá cây do

tiếp xúc với ánh sáng nhiều hơn mặt dưới

Vì vậy các hạt diệp lục sẽ tạo ra nhiều hơn

làm cho mặt trên của lá có màu thẫm hơn

mặt dưới của lá

- GV cho HS rút ra kết luận về đặc điểm

của tế bào thịt lá bằng cách trả lời câu hỏi:

(?) Nhiệm vụ chính của phần thịt lá là gì?

Gv mở rộng thêm kiến thức 1 số lá không

có màu xanh mà có màu đỏ, tím, vàng, là

do lá có nhiều thể màu hơn lục lạp nên

không thấy rõ màu xanh nhưng quá trình

chế tạo chất hữu cơ vẫn diễn ra

- Về cách xếp của TB: TB thịt lá phía trên xếp rất sát nhau, còn TB thịt lá phía dưới xếp không sát nhau

- Về lục lạp: TB thịt lá phía trên có nhiều lục lạp hơn, xếp theo chiều thẳng đứng, còn TB thịt lá phía dưới có ít lục lạp hơn, xếp lộn xộn

Lớp TB thịt lá phía trên→ chế tạo chất hữu cơ

- Lớp TB thịt lá phía dưới→ Chứa và trao đổi khí

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả, các nhóm khác nhận xét, bổ sung

HS lắng nghe và ghi nhớ

 Thịt lá chứa lục lạp  tổng hợp chất hữu cơ Có khoảng trống  chứa và trao đổi khí

Tiểu kết :

 Các tế bào thịt lá chứa nhiều lục lạp, gồm 1 số lớp có đặc điểm khác nhau phù hợp với chức năng thu nhận ánh sáng, chứa và trao đổi khí để chế tạo chất hữu cơ cho cây

Hoạt động 3 : Gân lá: 5p Mục tiêu : Biết được chức năng của gân lá:

- GV cho HS nghiên cứu thông tin mục

 và quan sát hình 20.4 SGK tr 66 → trả

lời câu hỏi:

(?) Gân lá thường nằm ở đâu?

(?) Gân lá gồm những bó mạch nào?

Chức năng từng loại mạch?

• GV cho HS rút ra kết luận về Gân

lá

- HS nghiên cứu thông tin SGK trả lời câu hỏi

 Gân lá nằm xen giữa phần thịt lá

Gân lá bao gồm mạch gỗ, mạch rây có chức năng vận chuyển các chất

Gân lá nằm xen giữa phần thịt

lá, bao gồm mạch gỗ và mạch rây có chức năng vận chuyển các chất

Tiểu kết :

 Gân lá nằm xen kẻ giữa phần thịt lá , bao gồm mạch gỗ và mạch rây có chức năng vận chuyển các chất

Bước 5 Kết luận và hệ thống hóa kiến thức

(3 phút)

GV hệ thống lại kiến thức và cho HS

giải đáp các vấn đề đã nêu ra ở đầu bài

GV: Còn nhiều vấn đề khác chúng ta

chưa trả lời thì trong những bài học tiếp

theo chúng ta sẽ tìm hiểu và trả lời tiếp

HS trả lời các câu hỏi nêu ra ở đầu bài

Bước 4: Củng cố : 4p

- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi:

 Lỗ khí có chức năng gì? Những đặc điểm nào phù hợp với chức năng đó?

 Chọn phương án trả lời đúng:

1 Cấu tạo trong của phiến lá gồm những thành phần nào?

Biểu bì, thịt lá, bó mạch

2 Các TB thịt lá ở phía trên làm nhiệm vụ gì?

Chế tạo chất hữu cơ

3 Vì sao khi trồng cây nên trồng nơi có nhiều ánh sáng?

Trồng cây ở nơi có đủ ánh sáng lá cây chế tạo được nhiều chất hữu cơ cung cấp cho cây, làm tăng sản lượng và năng suất cây trồng

4 Theo em 1 số lá cây bị bụi bám quá nhiều thì có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình chế tạo chất hữu cơ

Hạn chế ánh sáng tiếp xúc, ảnh hưởng đến quá trình chế tạo chất hữu cơ

Bước 5: Dặn dò: (2p)

 Học bài, trả lời câu hỏi, làm BT SGK

 Đọc mục “ Em có biết”

 Xem trước bài “ Quang hợp”

+ Chức năng chính của lá là gì?

+ Chất khí nào của không khí có vai trò duy trì sự cháy?

+ Đọc và tìm hiểu các thí nghiệm ở bài sau Chuẩn bị thí nghiệm như nội dung SGK

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

………

………

………

Ngày ………….

Hoàng Thị Mai Thảo