Sử dụng bài tập vật lí trong dạy học chương “nhiệt học” lớp 8 THCS theo định hướng bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh (tt)

LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .... C SỞ Í UẬN CỦ VIỆC SỬ DỤNG BÀI TẬP THEO Đ NH HƯỚNG BỒI DƯỠNG NĂNG ỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH ... Các biện pháp sử dụng bài tập vật lí nhằm b ỡ GQVĐ

Trang 1

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TH THU HƯ NG

SỬ DỤNG BÀI TẬP VẬT Í TRONG DẠY HỌC CHƯ NG “NHIỆT HỌC” ỚP 8 TRUNG HỌC C SỞ THEO Đ NH HƯỚNG BỒI DƯỠNG NĂNG ỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH

Chuyên ngành: í luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lí

Mã số: 8140110

UẬN VĂN THẠC S HO HỌC GI O DỤC

THEO Đ NH HƯỚNG NGHI N CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN HO HỌC

TS TRẦN VĂN THẠNH

Thừa Thiên Huế, năm 2018

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

ỜI C M ĐO N

T ứ ủ ệ

ứ ậ ợ ử

ụ ừ ợ ộ ôn

u t n 3 n m 201

T

L T ị T H

Trang 3

ỜI CẢM N

T T giáo TS

T V T T ờ Đ ọ A G ậ ớ ẫ

ỡ tôi ệ ậ

T ệ P Đ Đ ọ

ủ ệ K Vậ T ờ Đ ọ S Hu

ỡ ọ ậ

ở ờ ỡ ộ

ọ ậ h ệ ậ

T

L T ị T H

Trang 4

MỤC LỤC

TRANG PHỤ BÌA i

LỜI C M ĐO N ii

LỜI CẢM N iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4

DANH MỤC CÁC BẢNG 5

DANH MỤC BIỂU ĐỒ 5

MỞ ĐẦU 6

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 6

2 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 7

3 MỤ TIÊU ĐỀ TÀI 10

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 10

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 11

6 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 11

7 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 11

8 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN ỨU 11

9 ĐÓNG GÓP ỦA LUẬN VĂN 12

10 CẤU TRÚC LUẬN VĂN 12

N I DUNG 14

Chương 1 C SỞ Í UẬN CỦ VIỆC SỬ DỤNG BÀI TẬP THEO Đ NH HƯỚNG BỒI DƯỠNG NĂNG ỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH 14

1.1 NĂNG L 14

1.1.1.K ệ 14

1.1.2 Phâ 16

1 1 3 ặ ủ 20

1 2 NĂNG L GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 21

1 2 1 K ệ 21

1 2 2 ộ ệ ủ 22

1 2 3 ủ ọ ọ ậ 23

Trang 5

1.3 SỬ ỤNG I TẬP VẬT L TRONG ẠY HỌ TH O ĐỊNH HƯỚNG

I ƯỠNG NĂNG L GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ HO HỌ SINH 25

1.3.1 T 25

1.3.2 Nguyên nhân 28

1.3.3 Các biện pháp sử dụng bài tập vật lí nhằm b ỡ GQVĐ HS 29

1.3.4 Công cụ c gi i quy t v 33

1.4 KẾT LUẬN HƯƠNG 1 37

Chương 2 TUYỂN CHỌN HỆ THỐNG CÁC BÀI TẬP VẬT Í THEO Đ NH HƯỚNG BỒI DƯỠNG NĂNG ỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHƯ NG “NHIỆT HỌC” VẬT LÍ 8 TRUNG HỌC C SỞ 38

2 1 ĐẶ ĐIỂM CỦA HƯƠNG “NHIỆT HỌ ” VẬT LÍ 8 THCS 38

2 1 1 Đặ m chung củ ệt họ ật lí 8 THCS 38

2.1.2 C u trúc nội dung ki n thứ ệt học 39

2 1 3 X ịnh mụ “N ệt họ ” ật lý 8 40

2.2 TUYỂN CHỌN HỆ THỐNG BÀI TẬP TH O ĐỊNH HƯỚNG B I ƯỠNG NĂNG L GQVĐ HO HS 41

2.2.1 ớc chung khi gi i bài tập vậ e ị ớng b ỡ

l GQVĐ 41

2.2.2 Các tiêu chí tuy n chọn bài tậ e ị ớng b ỡ c GQVĐ HS 42

2.2.3 Tuy n chọn hệ th ng bài tậ e ớng b ỡ GQVĐ

HS 44

2.2.3 Thi t k một s N ệt học Vậ í 8 TH S e ịnh ớng b ỡ GQVĐ HS 51

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 68

3.1 MỤ Đ H NHIỆM VỤ CỦA VIỆC TH C NGHIỆM SƯ PHẠM 68

3.1.1 Mụ í ủa việc th m 68

3.1.2 Nhiệm vụ của th c nghiệ m 68

3 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG TH C NGHIỆM 68

Trang 6

3 2 1 Đ ợng th c nghiệm 68

3.2.2 Nội dung th c nghiệm 69

3 3 PHƯƠNG PHÁP TH C NGHIỆM 69

3.3.1 Chọn mẫu th c nghiệm 69

3 3 2 ớc ti n hành th c nghiệm 69

3.4 KẾT QUẢ V ĐÁNH GIÁ TH C NGHIỆM SƯ PHẠM 70

3 4 1 Đ ịnh tính 70

3.4 2 Đ ị ợng 71

3 4 3 t qu ki m tra một ti t của HS 75

3.4.4 Ki ịnh gi thuy t th ng kê 76

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGH 79

1 KẾT LUẬN 79

2 MỘT SỐ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ RÚT RA TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO 81 PHỤ LỤC

Trang 7

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

STT Viết đầy đủ Chữ viết tắt

Trang 8

DANH MỤC CÁC BẢNG

B ng1.1 N c chuyên biệt môn Vậ í ợc cụ th hóa từ c chung [3] 16

B 1 2 N c chuyên biệt môn vật lý [3] 18

B ng 1.3 Các c ộ tham gia củ HS GQVĐ 23

B ng 1.4 Ý ki n của HS v việc sử dụng bài tập the ị ớng b ỡ

l GQVĐ 26

B ng 1.5 Công cụ phát tri c gi i quy t v của HS 35

B ng 3.1 b HS ợc chọn làm mẫu th c nghiệ i chứng 69

B ng 3.2 K t qu NLGQVĐ ủa HS 2 nhóm lớp 72

B 3 3 Đ m trung bình từng chỉ s hành vi cụ th của hai nhóm lớp 73

B ng 3.4 B ng phân b mứ m trung bình của HS thuộc hai nhóm lớp 74

B ng 3.5 Th m s (Xi) của bài ki m tra 1 ti ó TN ó Đ 75

B ng 3.6 Phân b t n su í ũ ủ ó TN ó Đ 75

B ng 3.7 B ng phân lo m bài ki m tra một ti t của HS theo học l c 76

B ng 3.8 B ng tổng hợp các tham s th ng kê 77

DANH MỤC BIỂU ĐỒ Bi 3.1 Bi bi u diễm mức phân b m s NL GQVĐ ủa HS 74

Trang 9

MỞ ĐẦU

1 Í DO CHỌN ĐỀ TÀI

S - ộ ó ặ ữ

ớ ớ ờ ộ ó ũ ặ ữ ớ ệ

ụ ệ ẻ Mộ ữ ị ớ

ủ ệ ổ ớ ụ ừ ụ í ệ

ờ ễ ộ ụ ọ ệ

ộ í ủ ộ ủ ờ ọ Đ ợ ụ ó

ụ ổ ớ ộ ộ ẫ

ệ ọ Vì vậ Đ N ớc ta l ợ u Nghị quy t và Quy ịnh v ổi mớ n, toàn diện giáo dụ o

Nghị quy t Hội nghị Ban ch T 8 ó XI ổi mớ

b n, toàn diện giáo dụ o nêu rõ: “Ti p tục đổi mới mạnh mẽ p ươn p p

dạy và học t eo ướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng ki n thức, kỹ n n của n ười học; khắc phục lối truyền thụ p đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học c c n ĩ k uy n khích tự học, tạo cơ

sở để n ười học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ n n phát triển n n lực Chuyển từ học chủ y u trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học.” [25]

Chi ợc phát tri n giáo dụ n 2011 -2020 ban hành kèm theo Quy t

ị 711/QĐ-TTG ngày 13/06/2012 của Thủ ớng Chính phủ nêu rõ: “Ti p tục đổi

mới p ươn p p dạy học và đ n i k t quả học tập, rèn luyện t eo ướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và n n lực tự học của n ười học.”

Mặ ụ ỡ ờ V ệ N

trong ệ ớ T T ỉ : “ i o dục k n c đào tạo con

n ười c n n lực tu n t ủ mà c ủ y u là n n con n ười c n n lực s n tạo i t c c đặt v n đề n i n cứu và iải quy t v n đề.”

Trang 10

N ậy có th nói giáo dục phổ ớ c hiện nhữ ớc chuy n tích c c từ ục ti p cận nội dung sang ti p cậ c

ời họ ĩ ừ chỗ n việc học sinh họ ợ n chỗ quan tâm họ ợc cái gì qua việc học, th c hiện mục tiêu phát tri n toàn diện các phẩm ch t nhân cách, chú trọ c vận dụng tri thức trong những tình

hu ng th c tiễn nhằm chuẩn bị ời họ i diện, gi i quy t các

v n y sinh trong cuộc s ng và ngh nghiệp

Vật lý là bộ môn khoa học th c nghiệm, ki n thức Vật lý g n k t một cách chặt

ch với th c t ời s ng Tuy nhiên ph n lớn họ ật s hi ợc t m quan trọng của Vậ ọc này Nguyên nhân chủ y u do Vật lý là môn có khá nhi u công thứ ị ĩ ng thờ ợc hứng thú học tập cho học sinh Việc sử dụng bài tập Vật lý trong d y học d y họ e ịnh ớng b ỡ c nh c gi i quy t v s gây hứng thú cho học ờng hiệu qu của việc d y học trọng tâm phát tri c

Nhiệt học là ph n của Vật lý học nghiên cứu v các hiệ ợng nhiệt Nội nhiệt học, Vật lý 8 chủ y u nghiên cứu v chuy ộng nhiệt, ó

cậ n ch t r n, ch t l ng, ch t khí, s chuy n th ở của nhiệ ộng

l c Việc sử dụng bài tậ e ị ớng b ỡ c nh c gi i quy t v s giúp học sinh ti p thu t ận dụ ợc các ki n thứ ọc vào cuộc s ng

Tuy nhiên, th c t cho th y r t ít giáo viên sử dụng bài tập trong d y học theo

ị ớng b ỡ c gi i quy t v

Từ những lí do nêu trên, tôi chọ tài nghiên cứu : “SỬ DỤNG BÀI TẬP

VẬT LÍ TRONG DẠY HỌC CHƯ NG “NHIỆT HỌC” ỚP 8 THCS THEO

Đ NH HƯỚNG BỒI DƯỠNG NĂNG ỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH”

2 CH SỬ VẤN ĐỀ NGHI N CỨU

2.1 Trên thế giới

T ớ ó ứ í ậ ọ “ ọ ” í í ủ ờ ọ

Trang 11

N ọ ụ ọ ĩ T H K ổ Tử ở ờ

ọ ĩ ọ K ổ Tử ằ : “không

tức iận muốn i t t ì k n ợi mở c o k n ực tức vì k n rõ được t ì k n

ày vẽ c o vật c ốn c ảo i t một c mà k n suy n ĩ ra a c kia t ì

k n dạy n a”

V Ô ụ L ổ ữ í

ủ ệ ụ ọ í í Ô

í ậ ủ ọ ụ

ộ ọ ó ợ ệ ụ “ N ữ

ở ủ ệ ọ ” [1]

Khalamop- ụ X V “ P í í ọ ậ

ủ ọ ” NXB ụ H Nộ 1976 ữ

í ủ ệ ọ í í

ủ HS Ô ợ ậ ủ ọ ụ

ó ọ ụ [14]

N 1977 Le e ọ Ô õ

ọ ộ ệ í

í ộ í í ậ ứ HS ệ

ọ [8]

T “ ọ ệ ” ( 2001) ủ

Robert.J Marzano- Debra J.Pikering- J e P ặ ệ ọ

ị ữ

ằ ọ GQVĐ ễ ộ [15]

N ữ ứ ọ ừ 1920 ở A

ớ ệ ữ “N ờ ớ ” ó ụ

í ệ ủ ọ K í ệ ổ ứ ộ

í ọ ọ ậ X ớ ó

ở Mỹ ớ Â

N 1996 P ổ ậ

ụ ỉ ặ í ủ

Trang 12

ậ Ô ẳ ị ữ ặ í

ủ ậ e ữ

ợ ị ợ ử ụ ữ

ụ ệ ụ

ớ [8]

T I R e ớ “P e ” ọ L A

ợ T & F e-L 2005 ậ ớ

ọ ủ ọ : L

ủ ộ ợ ụ ; Mứ ộ ặ ỹ ọ ợ ộ

ó ợ ộ ác.[15]

“ Đ í ệ ớ ọ ” ( 2011) ủ T A ờ

ị L Q L [21] í ệ ẩ ờ

ọ GV

ủ HS ợ ủ GQVĐ

2.2 Ở Việt Nam

ừ ữ 60 ủ ỷ XX V ệ N ó

ứ ệ ọ ằ

ợ ọ e ớ í ó ộ ủ ọ

Từ 2013 -2014 ọ e ớ

ợ ệ ụ ọ ở ọ ổ

T ĩ ọ ậ ị ớ ợ ộ ậ

ĩ ậ ĩ “ P ọ

ọ “ N ệ ọ ” Vậ í 10 N ọ ổ ” ủ

N ễ T ị T [7] L ậ í ệ

NL GQVĐ ệ ử ụ ậ ằ ỡ

HS ợ

T L T ị Lệ Hằ ớ L ậ ĩ “Tổ ứ ộ ậ ứ

ọ ọ Từ ờ ứ ệ ừ ậ í 11 THPT

Trang 13

e ị ớ ớ ổ ợ ủ í ” [20] T ợ ộ ệ NL GQVĐ

ậ ậ ỗ ợ ủ í

Từ 2015 ó ứ ằ GQVĐ cho HS, n ứ ệ ỡ

ọ ớ ỗ ợ ủ ậ ậ í

T Vũ T ị M ớ ậ “ N ứ ử ụ ệ

ậ ọ ọ ớ 10 THPT”[2] Luậ

ợ ử ụ ậ ọ ậ í ớ ứ

ọ ậ ọ

T Đứ G ớ ậ “ ỡ

ọ ọ ộ ứ “ ọ ” Vậ 10 ớ ỗ ợ

ủ ậ ậ ”[ 6]

T P V ớ ậ “ Tổ ứ ọ “ í”

ậ 10 e ị ớ ọ ”[22]

T ệ ó ứ

ọ ó ó

ó ứ ệ ử ụ ậ ậ í ọ “N ệ ọ ” ớ 8 TH S e ị ớ ỡ

ọ

3 MỤC TI U ĐỀ TÀI

T ọ ử ụ ợ ệ ậ e ị ớ ỡ

ọ ộ ứ “N ệ ọ ” ậ

í 8 TH S ừ ó ợ ọ

4 GIẢ THUYẾT HO HỌC

N ọ ử ụ ợ ệ ậ e ị ớ ỡ

ọ “N ệ ọ ” ậ 8 TH S

ó ỡ ợ ủ ọ ừ ó

ợ ọ “N ệ ọ ” Vậ 8 TH S

Trang 14

5 NHIỆM VỤ NGHI N CỨU

- N ứ ở í ậ ệ ỡ GQVĐ HS

ọ

- Đ ủ ọ ệ

ọ ậ ậ õ ủ ó

- N ứ ọ ử ụ ậ e ớ ỡ GQVĐ HS ọ ậ

- N ứ ặ ộ “N ệ ọ ”

Vậ 8 ọ ệ ậ e ị ớ ỡ GQVĐ cho HS

- T ệ ệ ệ ử ụ ậ

ọ ợ e ị ớ ỡ ọ ị

6 ĐỐI TƯỢNG NGHI N CỨU

H ộ ọ “N ệ ọ ” Vậ 8 TH S e ị ớ

ỡ ọ

7 PHẠM VI NGHI N CỨU

- V ứ : N ứ ử ụ ậ “N ệ ọ ” Vậ

8 TH S e ị ớ ỡ ọ

- V ị : T ậ ộ ờ ọ ở ị

ỉ T ừ T H

8 PHƯ NG PH P NGHI N CỨU

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

N ứ ữ ệ ủ Đ L ậ G ụ ủ Q ộ ; ỉ

ị ủ ộ G ụ Đ í ọ

ổ ớ ọ ;

N ứ ậ ọ ậ ;

N ứ ộ ệ ọ ; ứ ậ

án, ậ ;

N ứ ụ ộ ẩ ứ ỹ SGK

Vậ 8

Trang 15

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Đ ớ ộ ệ ử ụ ậ Vậ

ọ “ N ệ ọ ” ớ 8 TH S e ị ớ ỡ

T ệ ủ ọ ệ

8.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm Tổ ứ ệ ộ ậ ằ ệ í ủ

8.4 Phương pháp thống kê toán học Sử ụ ộ ụ ọ ử

nghiệ T ử ụ ử : P (%)

9 ĐÓNG GÓP CỦ UẬN VĂN Về mặt lý luận - L ậ ó ở í ậ ủ ệ ử ụ ậ e ị ớ ỡ ọ

- T ọ ợ ệ “ ệ ọ ” Vậ í 8 TH S - Hệ ợ í ọ ậ e ị ớ ỡ NL GQVĐ Về mặt t ực tiễn - P í ủ ệ ử ụ ậ ằ ỡ

ọ ọ Vậ

- T ọ ợ ộ ậ “N ệ ọ ” Vậ 8 TH S ằ

ỡ ọ

- T ợ 3 “N ệ ọ ” Vậ 8 TH S ử ụ ậ

e ị ớ ỡ NL GQVĐ

10 CẤU TRÚC UẬN VĂN

PHẦN MỞ ĐẦU

PHẦN NỘI UNG

1: ở í ậ ủ ệ ử ụ ậ e ị ớ ỡ

HS

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	1,11 MB