Cổ mẫu anh hùng từ truyền thuyết dân gian đến truyện truyền kì trung đại việt nam (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN THỊ QUỲNH DUNG CỔ MẪU ANH HÙNG: TỪ TRUYỀN THUYẾT DÂN GIAN ĐẾN TRUYỆN TRUYỀN KÌ TRUNG ĐẠI LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC VIỆ

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ QUỲNH DUNG

CỔ MẪU ANH HÙNG: TỪ TRUYỀN THUYẾT DÂN GIAN

ĐẾN TRUYỆN TRUYỀN KÌ TRUNG ĐẠI

LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC VIỆT NAM THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ QUỲNH DUNG

CỔ MẪU ANH HÙNG: TỪ TRUYỀN THUYẾT DÂN GIAN

ĐẾN TRUYỆN TRUYỀN KÌ TRUNG ĐẠI

Chuyên ngành: Văn học Việt Nam

Mã số: 8 22 01 21

LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC VIỆT NAM

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN THỊ KIM NGÂN

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

T C

Ngày 08 tháng 12 năm 2018

T ả lu ă

Nguyễn Th Quỳnh Dung

Trang 4

Lời Cảm Ơn

Trong quá trình triển khai và hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ và động viên Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Thị Kim Ngân đã tận tâm hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám Hiệu cùng toàn thể Thầy Cô giáo Trường Đại học Sư phạm- Đại học Huế

đã truyền đạt, trang bị cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm quý giá trong suốt hai năm học vừa qua

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè, đồng nghiệp những người đã luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ, cổ vũ và động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn!

Trang 5

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

STT Ký hiệu Nguyên nghĩa

Trang 6

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ vi

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý 1

2 L ch s u vấ 2

2 1 u Cổ mẫu 2

2 2 u v thể loại truy n thuyế n truy 6

3 Đ p ạ u 10

3 1 Đ u 10

3.2 Phạm vi 10

4 P ơ p p u 10

5 Đ p 10

6 Cấ ú ă 11

NỘI DUNG 12

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHÊ BÌNH CỔ MẪU VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA TRUYỆN KỂ DÂN GIAN VÀ TRUYỆN TỰ SỰ THỜI TRUNG ĐẠI 12

1 1 K ớ p b ổ mẫ Cổ mẫ ù 12

1 1 1 K n 12

1 1 2 P b ổ mẫu 15

1 1 3 Cổ ẫ ù 21

1.2 Tổ q q ể ờ ạ 24

1 2 1 T ể 24

1 2 2 T ờ ạ 26

1 2 3 Ả ở ể ế ờ ạ 28

Trang 7

CHƯƠNG 2: CỔ MẪU ANH HÙNG TRONG TRUYỀN THUYẾT DÂN GIAN

VIỆT NAM 35

2 1 Đặ ế 35

2 1 1 K m 35

2 1 2 Đặ ơ bản 36

2.2 C ể ổ ẫ ù ế 38

2.2.1 A ù p 40

2 2 2 A ù ộ 45

2 2 3 A ù q bả b 47

2 2 4 A ù ạ ă 52

CHƯƠNG 3: TÁI SINH CỔ MẪU ANH HÙNG TRONG TRUYỆN TRUYỀN KÌ TRUNG ĐẠI 58

3 1 K c v thể loại truy n truy ại 58

3 1 1 K m 58

3 1 2 Đặ ă bản 59

3.2 Q ếp b ế ổ ẫ ù ừ ế ỳ 61

3 2 1 Q ếp b ế 61

3 2 2 Đặ ể ổ ẫ ù 67

3.3 C ể ổ ẫ ù ỳ ừ ế 71

3.3 1 A ù T 71

3.3 2 A ù ĩ 77

3.3 3 A ù 82

PHẦN KẾT LUẬN 87

TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

Trang 8

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ

H 3 1: Cấ ú ò ờ ơ bả ù ỳ 68

Trang 9

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đ e ạ c t p thể c ại, Cổ mẫu

(Archetype) vớ ă ng biế ã ạ ng biể í phổ q q n thoạ í ỡ ới dạng th c một

n kể Từ ổ mẫu gi ột tấ ơ p ản chiế ă

c cộ ng Cổ mẫ e C G J : “ ả

ĩ ý ĩ p ổ q ắp ă ể hiển th

ớc mơ ă c, ngh thu ” [5], tr 76]

C G J ờ ã ý ết cổ mẫu trở ột

h th b ế kỷ XX, nhấn mạnh rằ q y c ú

ã ở ơ ở c ý ờ ả ở ế ời

p ơ n Một trong nh ĩ c biểu hi ấ q

th y ấ í n kể C í e ĩ c c a cổ í truy n thuyết, huy n thoạ í ỡ … ừ thuở ạ ơ b ờ hết trong thế kỷ hi ạ ã c s ng lại bởi nh a

ế ời ngỡ linh di y vẫy g c

c a mỗ ời

T ă V t Nam, truy n thuyế bao giờ mất

s c s ng bở p ả ng phẩm chấ ý í biể ng c í ỡng, ch ng truy n th ă í ộ ng

ộ Đặc bi t, truy n thuyết v nh ờ ù ất hi n trong rất nhi u bản kể p ả ă bắt ngu n từ c t p thể ớ ơ

v nh ù ờ ơ ởi d ớ ớ Đ ũ ạch ngu

“ ” ả trong truy n truy n yếu t ả ể

ng nh ng anh hù ằm thỏ ã ớ ơ ờ ã ội trong thời phong kiến

Tiếp biến từ h th ng truy n kể ù ừ truy n thuyế ến truy n truy ộ q ế thừ ạ ể a

ă ă c viết Cổ mẫ ển từ h th ng folklore

Trang 10

ă ă ừ b c t p thể v ù q

kh , vừa mang nh ặ í ă ã ộ í trong thời kỳ trung

ại S v ộng c a nh ng cổ mẫ ù ừ trong truy n thuyế ến truy n truy v ộng vừ í c, vừ thu í

ă ờ ạ ã ỗ l ể ạ Đ ý ú a ch n

“Cổ mẫu anh hùng: từ truyền thuyết dân gian đến truyện truyền kì trung đại

Việt Nam” ể u

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Nghiên cứu Cổ mẫu

Trong phạ í ổng quan v ý ết cổ mẫ ũ phạm vi tiếp c u giới hạ ú b ột s c

b ể q ế p b ổ mẫ p ơ ý ế ng d ng :

Đại di ớ u cổ mẫ p ng thu t ng cổ mẫu

ể ă f e C G J (1875 – 1961) ý p í ời Th y Sỹ Ô ò ất sắc c ổ

p c – S F e ũ p ĩ c

ý c T b b Cổ mẫu trong nghiên cứu truyện kể dân gian ă

Tạp í ă c s 3 (2017) ả T.s Nguyễn Th K ã

c một s l q ế ý ế p b ổ mẫ ũ ng

ớ u cổ mẫu trong folklore hi n nay :

C Archetypes and the collective Unconscious (Cổ mẫu và vô thức tập

thể) Tâm lý học vô thức (1912) c C G J ý ế p

b ổ mẫu với lu quan tr ng v c t p thể ã ở ớ

c í ộ p ế kỷ XX ến Cổ mẫ ể ến m i

quan h gi a Vô thức Ý thức, C.G.Jung quan ni ý ột trạ ỉnh

th c với ch ă q n, cảm nh n, phẩ p i với

nh ễn ra trong thế giớ q ộ Cò ạ hoạ ộng thần kinh nằ ý c kiể ờ V ng

q ả í ời, xảy ra mộ ộ ể

Trang 11

Đ sộ t p h p nhi u quan tr ng

nhất c a C.G.Jung v cổ mẫ T e ổ mẫ ết quả c q ết

c t p thể, t n th y

Ô ũ nh nh rằ : ổ mẫu phổ biến ở tất cả

n kể ở bất kỳ n ă ạn l ch s

Ô ả thuyết rằng một phần c í ơ ời ch

th c t p thể q “ ết í i cổ” c chia sẻ bởi tất cả

c ã ộ ời

C thể n Về quan hệ của tâm lý học phân tích đối với sáng

tạo nghệ thuật, Jung viế : “ ng (archetypes) hay cổ mẫ

ù q ỷ ời hay biến c - c lặp lại trong su t chi ch s ở

bấ í ở ạo do hoạ ộng Lầ ú ở

n thoạ u tỉ mỉ n thấy trong chừng m ấ bản tổng kế ã a kh i kinh nghi m

ể ớn c cả ú ù ột kiể ” ế, từ q ểm c a

J ú ể suy lu n rằng: ng với mỗi trạ ời sẽ ột

cổ mẫ Đ ể ổ mẫu mẹ, cổ mẫu cha, cổ mẫ ù ổ mẫ ớc, cổ mẫu l a, cổ mẫ … Lí ế ạ u ki ú c

nh ng tri th c n n tả q ả th ng cổ mẫ ù truy n thuyế n truy ại Vi t Nam

C Anatomy of Critism (Giải phẫu phê bình) c a Northrop Frye xuất

bả ă 1957 m b n phần Phê bình lịch sử hay Lý thuyết về mô thức; Phê bình

luân lý hay Lý thuyết về biểu tượng; Phê bình cổ mẫu hay Lý thuyết về huyền thoại; Phê bình từ chương học hay Lý thuyết về thể loại e ờng

p í p b n thoạ ( ơ ở tr c tiếp u cổ mẫ ) Đặc bi t trong

tiểu lu n Những cổ mẫu của văn chương F e ã ến giải v huy n thoạ ổ

mẫ thể ổ mẫu anh ù n kể ột trong nh ơ ở

ă bả ể ú ả ổ mẫ ù ù

B ạ ảo: Archetype: A Natural History of the Self (Cổ mẫu:

Lịch sử vận động nội tại) c ả Anthon S e e ả b

Trang 12

v ý ết cổ mẫ C ả ã ấp thể v p ạ ù ý thuyế : ĩ ổ mẫu; cổ mẫu trong khoa h ý ; ả thuyết v cổ mẫu; cổ mẫ ời; cổ mẫu kinh nghi m

ú ò ếp c n Archetypal Explorations (Khám phá cổ

mẫu) c ả R M G T R M G ã d

ni m v cổ mẫ ơ ở ể ểu s ơ ẫn nhau c n

ă ng h th ng giao thoa ph c h p Trong mộ p ơ p p ếp c n

h th ng hi u quả ả tiết lộ bản chất ngầ ă

ý ết quan tr ng v cổ mẫu c a Jung

Song song với nh í ý ế p b ổ mẫ ã

c ng d u c thể trong th c tiễ u khoa h c Nổi b

b b c t p u v q

ũ chuyể mặt nội dung c ổ mẫu c thể trong

f e T b ể :

Garry J, Shamy H (2005) Archetypes and Motifs in Folklore and Literature:

a Handbook (Cổ mẫu và motif trong văn hóa dân gian và văn học): u

ổ mẫ ể n kể ổ mẫ ù ổ mẫ

ổ mẫu v ờ ẻ dại dột, cổ mẫu v kẻ ắp… a

p ạ pe f a bảng từ ển Motif – index of Folk –

Literature, A Classification of Narrative Elements in Folk – Tale, Ballads, Myths, Fables, Medieval Romances, Exempla, Local Legends (Bả f ă

gian – p ạ ếu t t s trong truy n cổ í ại, truy n ng truy n ngắn thời trung cổ, tiểu thuyết exempla, truy ơ ế ờ truy n thuyế p ơ ) c a St T p C ng nh ng minh h a s ộ u quả v cổ mẫu từ b ểu

ắp thế giới

Hay Neumann E (1963), trong The Great Mother: a Analysis of the Archetype (Mẹ vĩ đại: một phân tích về cổ mẫu): L ột trong nh u

ờng h p nổi tiếng b c nhất vớ ơ ể : " thầ y",

Trang 13

T ả ã ết lạ bộ phả h b ể ng v

v t n thần nổi tiế ă ế giớ ể n lạ bộ cấ ú ý

ĩ a cổ mẫu Mẹ

Otto Rank vớ n: The Myth of the Birth of the Hero Psychologycial

Interpretation of Mythology (1959) (Huy n thoại v s ời c ù : Một

ý c huy n thoại

Lord Raglan vớ The Hero: A study in Tradition, Myth and Drama (Nhân vật người anh hùng: một nghiên cứu truyền thống, huyền thoại và kịch (1956))

J ep C pbe ới The Hero with a Thousand Faces (Người anh hùng muôn mặt

(1956) ã ấp nh ờ ù ặt ra vớ 22 ểm c a chu

kỳ ò ời c ù M ấ ú 22 ể ỉ ò

ớ ộ ẫ p ơ g ti n khả p í ổ mẫu anh

ù th ng folklore

Ở Vi t Nam, nh b b q ế ý thuyế p b ổ mẫ ể kể ến bao g m:

C “Phê bình huyền thoại” ả Đ C ơ ú

ặc bi ú ý ế p ạ ù ộ c p ến cổ mẫu v ý ết lẫn ng

d ng Khả n, ở ơ 3 b ế “Cái bóng như một cổ mẫu”,

ặc bi t trong phần ph l c: Hướng tiếp cận huyền thoại và cổ mẫu ả Đ

Ng C ơ ã ấp tri th c khoa h q ế ớng tiếp c n

cổ mẫ ng thờ c p ế ổ mẫ b ể ấ trong

ng d u c thể C ú ã ế thừ c khảo

p ại h th ng cổ mẫ ù n thuyế n truy ại

Trong tiểu lu n Phân tâm học và văn học nghệ thuật, phần Phân tâm học và

Phê bình văn học Việt Nam, ả Đỗ L T ú ã ỉ ra nh ng ng d

c p ã c th c hi ĩ p b ă Dù í thuyế p ú ể giả ế giớ b ể ấy

nh ặ ă ổ mẫu hoặ c lạ ặ ổ mẫu từ ă ộc

Trang 14

B ạ ể hiể ộ ểu, ng

d ớ p b ổ mẫ ă ú ếp c n

Ba mươi thuật ngữ nghiên cứu văn hóa, Nxb Khoa h Xã ội (2008) do

ả Bù Q T ắng ch b Tại p ần: Biể (2); C (3); Cấm kỵ (4); T ổ (18); V t tổ Đạo v t tổ (26); V c t p thể (28)

ã ấp nh m chuẩ ơ ở c li q u tổng quan v ý ế p b ổ mẫu

ò ể kể ến một s b b q :

+ Nguyễn Th T X (2007) Đi tìm cổ mẫu trong văn học Việt Nam,

Tạp í Vă c, 1- 2007

+ Nguyễn Quang Huy, Thử dẫn vào nghiên cứu văn học từ góc nhìn cổ mẫu,

http://tapchisonghuong.com.vn/tin-tuc/p0/c7/n10601/Thu-dan-vao-nghien-cuu-van-hoc-tu-goc-nhin-co-mau-archetype.html

+ Đ C ơ – Môtíp cổ mẫu ông lão trong ba truyện ngắn của Anton

Chekhov, Ernest Hemingway và Nam Cao

http://www.vjol.info/index.php/JSTD/article/viewArticle/5631

2.2 Nghiên cứu về thể loại truyền thuyết và truyện truyền kì

V thể loại truy n thuyế n truy n kỳ ã ch s u

rấ p p ú ạ p ạm vi tiếp c ới hạn,

ú p trung khả u v truy n thuyế n

truy q c tiếp nhấ ế ớ u c a lu ă

Vi u thể loại truy n thuyế e ầ ế giới

í Germanic Mythology (huyền thoại Đức) c a Jakov Grimm

Đ ấu s ời c p ơ p p n thoạ C

ã ấp nh ng chỉ dẫn quan tr í p ơ p p n trong

ă bả f e Đ ũ ơ ở u h í c ng d ng

ể p í ng dấu hi u cổ ất c a một n ă p ừ nhi u ngu ă V t Nam Từ ể ếm dấ í ă

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	1,09 MB