BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG ĐỌC THÀNH TIẾNG CHO HỌC SINH LỚP 2

Phần I: Mở đầuI. Lý do chọn đề tàiTiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục tiểu học nhằm “Hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về tình cảm, trí tuệ và kỹ năng cơ bản để học tiếp lên trung học và đi sâu vào cuộc sống lao động”.Tiếng Việt là môn học công cụ mà trong đó tập đọc đóng vai trò khởi đầu. Đọc giúp học sinh có khả năng hiểu biết, tiếp thu được nền văn minh của loài người. Nhờ biết đọc các em mới có điều kiện để học và tiếp thu các môn học khác. Thông qua môn Tập đọc học sinh mới có công cụ để học tập và giao tiếp; đọc không những giúp học sinh phát triển tư duy mà còn bồi dưỡng những tình cảm tốt đẹp góp phần phát triển nhân cách toàn diện nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa. Trên cơ sở đọc tốt, học sinh mới có thể viết tốt, thực hành tốt các hoạt động của các môn học khác, góp phần hình thành và phát triển 5 mặt giáo dục. Nói cách khác để đạt được mục đích giáo dục trong trường tiểu học, yêu cầu quan trọng đầu tiên của học sinh là đọc tốt.Thực tế trong dạy học tập đọc hiện nay cho thấy tìm hiểu cách thức để rèn luyện khả năng đọc là cơ bản và cần thiết. Cụ thể đối với học sinh khối 2, phân môn Tập đọc cần đạt hai kỹ năng cơ bản đó là :Kỹ năng đọc thành tiếng đúng và kỹ năng đọc hiểu. Đọc đúng giúp cho học sinh bồi dưỡng tâm hồn, tư tưởng, tình cảm, giúp các em có thể tự học. Nhưng đối với học sinh lớp 2B ở nơi tôi đang dạy để dạy cho các em đọc một cách trôi chảy, rõ ràng là cả một vấn đề hết sức khó khăn và phức tạp chứ chưa nói đến đọc diễn cảm. Mặt dù ở lớp 1 các em được tiếp thu với 4 kỹ năng nghe nói đọc viết mà chủ yếu là đọc, viết. Song do đặc điểm tâm lý lứa tuổi và do trong hè các em chưa chú ý rèn luyện nên dẫn đến hiệu quả khi học môn Tiếng Việt rất thấp. Học sinh còn đánh vần êa, ngắc ngứ trong quá trình đọc. Đây là vấn đề mà tôi rất băn khoăn, trăn trở. Thầy làm thế nào để trò đọc tốt đây? Xuất phát từ những yêu cầu, lý do trên, sau khi nghiên cứu và thực hiện tôi thấy có hiệu quả nên tôi xin mạnh dạn chọn đề tài:“Biện pháp rèn kỹ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp 2B”II. Nhiệm vụ nghiên cứu

PHỤ LỤC

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

IV Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 3

III.2.1 Các biện pháp luyện đọc thành tiếng 6

II Đề xuất - kiến nghị 12

BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG ĐỌC THÀNH TIẾNG CHO HỌC

SINH LỚP 2B Phần I: Mở đầu

I Lý do chọn đề tài

Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục tiểu học nhằm “Hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về tình cảm, trí tuệ và kỹ năng cơ bản để học tiếp lên trung học và đi sâu vào cuộc sống lao động”

Tiếng Việt là môn học công cụ mà trong đó tập đọc đóng vai trò khởi đầu Đọc giúp học sinh có khả năng hiểu biết, tiếp thu được nền văn minh của loài người Nhờ biết đọc các em mới có điều kiện để học và tiếp thu các môn học khác Thông qua môn Tập đọc học sinh mới có công cụ để học tập và giao tiếp; đọc không những giúp học sinh phát triển tư duy mà còn bồi dưỡng những tình cảm tốt đẹp góp phần phát triển nhân cách toàn diện - nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Trên cơ sở đọc tốt, học sinh mới có thể viết tốt, thực hành tốt các hoạt động của các môn học khác, góp phần hình thành và phát triển 5 mặt giáo dục Nói cách khác để đạt được mục đích giáo dục trong trường tiểu học, yêu cầu quan trọng đầu tiên của học sinh là đọc tốt

Thực tế trong dạy học tập đọc hiện nay cho thấy tìm hiểu cách thức để rèn luyện khả năng đọc là cơ bản và cần thiết Cụ thể đối với học sinh khối 2, phân môn Tập đọc cần đạt hai kỹ năng cơ bản đó là :Kỹ năng đọc thành tiếng đúng và kỹ năng đọc hiểu Đọc đúng giúp cho học sinh bồi dưỡng tâm hồn, tư tưởng, tình cảm, giúp các

em có thể tự học Nhưng đối với học sinh lớp 2B ở nơi tôi đang dạy để dạy cho các

em đọc một cách trôi chảy, rõ ràng là cả một vấn đề hết sức khó khăn và phức tạp chứ chưa nói đến đọc diễn cảm Mặt dù ở lớp 1 các em được tiếp thu với 4 kỹ năng nghe - nói - đọc - viết mà chủ yếu là đọc, viết Song do đặc điểm tâm lý lứa tuổi và

do trong hè các em chưa chú ý rèn luyện nên dẫn đến hiệu quả khi học môn Tiếng Việt rất thấp Học sinh còn đánh vần ê-a, ngắc ngứ trong quá trình đọc Đây là vấn đề

mà tôi rất băn khoăn, trăn trở Thầy làm thế nào để trò đọc tốt đây? Xuất phát từ những yêu cầu, lý do trên, sau khi nghiên cứu và thực hiện tôi thấy có hiệu quả nên tôi xin mạnh dạn chọn đề tài:“Biện pháp rèn kỹ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp 2B”

II Nhiệm vụ nghiên cứu

Xác định nhiệm vụ và mục tiêu của phân môn tập đọc Không tách rời việc xác định mục tiêu và nhiệm vụ dạy tiếng việt ở tiểu học Theo tôi xác định được mục tiêu của phân môn tập đọc phải là cụ thể đúng hướng, đó là điều kiện quyết định sự lựa chọn nội dung và phương pháp dạy môn tập đọc

Phân môn tập đọc giải quyết vấn đề dạy cho trẻ biết chữ để đọc đúng chữ để học các môn học khác và để sử dụng trong giao tiếp Tập đọc là môn học có tầm quan trọng bậc nhất

III Mục đích nghiên cứu

Hình thành kỹ năng đọc thành tiếng cho học sinh Kỹ năng đọc thành tiếng có nhiều mức độ: đọc đúng, đọc nhanh, đọc diễn cảm Dạy đọc giáo dục lòng ham đọc sách cho học sinh giúp cho các em thấy được đây chính là con đường đặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ phát triển Tập đọc góp phần làm giàu vốn kiến thức ngôn ngữ, bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu cái thiện và cái đẹp, dạy cho các cách tư duy có hình ảnh

IV Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

Học sinh lớp 2B Trường Tiểu học Đại Ân 1A

V Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp hỏi đáp

Phương pháp đàm thoại, gợi mở

Phương pháp học nhóm

Phương pháp thi đọc

Phương pháp luyện tập

Phương pháp nêu gương

Phương pháp dò ý

VI Tính mới của đề tài

Qua đề tài này sẽ có được nhiều em đọc thành tiếng tốt và bên cạnh đó sẽ giúp cho chất lượng học môn tập đọc của lớp 2B tiến bộ hơn

Phần II Nội dung

I Cơ sở lý luận

Môn Tập đọc ở tiểu học nói chung và ở lớp 2B của trường Tiểu học Đại Ân 1A nói riêng đặt ra một nhiệm vụ quan trọng, trong các giờ tập đọc, học thuộc lòng học sinh biết đọc trôi chảy một đoạn văn, đoạn đối thoại hoặc bài văn ngắn Bước đầu biết đọc thầm bài văn, bài thơ sau đó đọc thành tiếng các bài văn bài thơ Hiểu được ý chính của đoạn, biết dùng mục lục SGK khi đọc, học thuộc lòng một số bài văn vần trong sách Qua đó tạo cho các em sự say mê, hứng thú và để lại một vốn văn học đáng kể hỗ trợ cho trẻ học tốt các môn học khác Bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm và tâm hồn lành mạnh, trong sáng, tình yêu cái thiện và thái độ ứng xử đúng mực trong cuộc sống Hình thành lòng ham muốn đọc sách, khả năng cảm thụ văn bản văn học, cảm thụ vẻ đẹp của Tiếng Việt và tình yêu tiếng việt Giờ Tập đọc ngoài việc dẫn dắt học sinh và cho học sinh tìm nội dung để phát triển óc tổng hợp, biết chia đoạn để phát triển óc phân tích Ngoài ra học sinh còn được rèn luyện tư duy và phong cách sống Môn tập đọc không chỉ có nhiệm vụ trên mà còn kết hợp chặt chẽ với chương trình tiếng việt qua các bài văn chọn lọc, học sinh vừa cảm thụ được cái hay, cái đẹp

vừa học được cách sử dụng từ chính xác, cách đặt câu gọn gàng, sinh động, được luyện về ngữ âm, chính tả, tập làm văn

Học môn tập đọc, việc đọc thành tiếng rất là quan trọng.Đọc thành tiếng giúp các em hiểu được nội dung bài học bên cạnh đó giúp các em có hứng thú hơn trong việc học phân môn Tập đọc Để có kết quả cao mỗi giáo viên phải nhận thức rõ trong phương pháp giảng dạy

II Cơ sở thực tiễn

II.1 Thực trạng

Qua thực tế giảng dạy ở trường nhiều năm, tôi nhận thấy đa số các em ở trường không thích học phân môn Tập đọc Vì phần lớn các em là gia đình có hoàn cảnh khó khăn, cha mẹ làm ăn xa sống với ông bà hoặc cha mẹ không biết chữ cho nên các em đọc như thế nào thì viết như thế ấy nên phần nào có ảnh hưởng đến quá trình học tập trong môn Tiếng Việt nhất là phân môn Tập đọc Trước tình hình đó tôi cũng như các đồng chí trong tổ rất băn khoăn trăn trở, chúng tôi đã cùng nhau bàn bạc, trao đổi để tìm ra nguyên nhân dẫn đến việc học sinh lớp 2B đọc chưa tốt và không thích học tập đọc Từ đó tìm ra các biện pháp giúp các em ngày càng đọc thành tiếng tốt hơn, ham thích học nhất là đối với phân môn Tập đọc

Sau đợt khảo sát, tôi đã chú ý đến chất lượng của từng em trong mỗi tiết học, tôi

đã ghi lại những học sinh đọc sai ở phương diện nào một cách cụ thể ra giấy rồi tổng hợp lại; sau đó phân theo nhóm để rèn luyện học sinh được sâu sát hơn

Sỉ số lớp 2B là 24 và kết quả kiểm tra như sau

- Đọc đúng rõ ràng từng từ, từng câu: 4 em

- Đọc ê - a, đọc lệch chuẩn: 9 em

- Đọc ngắt nghỉ tuỳ tiện: 7 em

- Đọc đánh vần từng tiếng: 4 em

II.2 Nguyên nhân

* Đối với học sinh :

- Phụ huynh học sinh đa số có hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên chưa quan tâm đến việc học tập của con em mình

- Do ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ, tiếng địa phương nên các em hay đọc sai dấu thanh rất nhiều

- Ngoài việc các em đọc sai về phụ âm đầu, âm chính, dấu thanh; các em còn đọc chưa chính xác về tiết tấu, ngắt nghỉ chưa đúng chấm phẩy và ngữ điệu của câu như: lên giọng, xuống giọng, chuyển giọng, cường độ, trường độ,…

Vd: Bài “Cây xoài của ông em” có câu học sinh đọc như sau: (Mùa xoài nào/mẹ

em/cũng chọn/những quả chín vàng/và to nhất/bày lên bàn thờ ông.//)

Chính vì học sinh đọc chưa đúng, nên các em không thể hiểu được nội dung đoạn văn; không đọc diễn cảm bài văn, không rung cảm với các bài văn Đọc diễn cảm đối với học sinh lớp 2 mới chỉ là bước đầu song cũng rất cần thiết để khuyến

khích cho các em đọc tốt, dẫn đến cảm thụ tốt làm nền tảng cho các em học các lớp trên

- Ngoài các nguyên nhân trên còn có nguyên nhân chủ đạo nữa là các em ít học đọc ở nhà Nếu có học thì cũng chưa biết cách học đọc, chỉ đọc một cách qua loa chiếu lệ, chưa có sự chuẩn bị bài chu đáo Nên đến lớp nhiều em chưa phát huy được vai trò của mình

* Đối với giáo viên :

- Còn ít chú ý đến tâm thế đọc của học sinh: Cách ngồi đọc, đứng đọc, cách cầm sách, cách lấy hơi, sự bình tĩnh tự tin

- Chưa phát hiện kịp thời số học sinh có thói quen đọc vẹt

- Chưa chú ý đến việc đọc thầm và chưa thấy hết sự gắn bó chặt chẽ giữa đọc thành tiếng và đọc thầm

- Trong giờ tập đọc giáo viên thường sa vào giảng ý của bài nhiều hơn luyện đọc

Từ thực trạng trên, dẫn đến học sinh sẽ không hiểu nội dung bài và dần dần các

em học chưa tốt phân môn Tập đọc

III Các giải pháp

Sau khi đã xác định được nguyên nhân, tôi đã tiến hành nghiên cứu các tài liệu

về chuyên môn, tài liệu tham khảo, kết hợp với kinh nghiệm bản thân, tôi đề ra được một số biện pháp ứng dụng vào thực tế giảng dạy tập đọc cho học sinh lớp tôi như sau:

III.1 Biện pháp chung:

- Sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh hợp lý

- Xây dựng tốt nề nếp lớp

- Chuẩn bị cho việc đọc:

+ Hướng dẫn học sinh chuẩn bị tâm thế đọc: cần đàng hoàng, bình tĩnh trong qúa trình đọc; ngồi đúng tư thế; cách cầm sách giáo khoa đúng khoảng cách từ mắt đến sách là 25cm đến 30 cm

Tiêu chí cường độ hoá và tư thế khi đọc: Rèn đọc to, đọc dõng dạc, người đọc cần nhập vai là người tiếp nhận, sản sinh, người trung gian truyền thông tin văn bản đến người nghe Chính vì vậy người đọc có thể vừa đọc cho mình vừa đọc cho người khác Như vậy đọc và phát biểu trước lớp là hai hình thức giao tiếp đầu tiên của trẻ nên giáo viên phải coi trọng khâu chuẩn bị để bảo đảm sự thành công cho học sinh + Khi đọc thành tiếng các em phải tính đến người nghe Vì vậy cần hướng dẫn các em biết nghe “Bạn đọc không chỉ cho cô nghe mà cho cả lớp nghe, nghe để đọc tiếp, nghe để nhận xét” Như thế không có nghĩa là đọc quá to như là gào lên, mà là đọc đủ lớn

III.2 Biện pháp cụ thể:

III.2.1 Các biện pháp luyện đọc thành tiếng:

* Đọc mẫu

Khi giáo viên đọc mẫu trước lớp học sinh lắng nghe và noi theo Từ đó dần dần hình thành kĩ năng đọc thành tiếng cho học sinh Giọng đọc mẫu của giáo viên có tác dụng làm mẫu cho học sinh vì vậy người giáo viên đứng lớp phải đọc thành tiếng tốt Giáo viên đọc mẫu một cách chuẩn xác, phù hợp với từng văn bản Biết hướng dẫn học sinh về cách đọc; sử dụng các biện pháp, hình thức tổ chức dạy học thích hợp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh trong hoạt động rèn kĩ năng đọc đọc thành tiếng cho học sinh

Tôi luôn chú trọng cách đọc mẫu làm thế nào cho hấp dẫn, lôi cuốn được các em bắt chước cách đọc diễn cảm

Ví dụ : Bài thơ: ''Cô giáo lớp em ''

Giáo viên đọc mẫu với giọng tình cảm, trìu mến, nhấn giọng ở các từ ngữ gởi tả, gợi cảm: mỉm cười, tươi, thoảng,…

Ví dụ : Bài : ''Bà cháu''

- Đọc mẫu giọng to, rõ ràng, thong thả, phân biệt giọng đọc ở các nhân vật, nhấn giọng ở các từ gợi tả: nảy mầm, vất vả, kết bao nhiêu là trái vàng trái bạc, móm mém, ''

+ Người dẫn chuyện: thong thả, chậm rãi

+ Giọng cô tiên: trầm ấm, dịu dàng: “ Nếu bà sống lại thì ba bà cháu sẽ cực khổ như xưa, các cháu có chịu không?” Nhấn giọng ở các từ "Gieo hạt đào, giàu sang, sung sướng''

+ Giọng hai anh em: Cảm động, tha thiết, kiên quyết Nhấn giọng các từ, cụm từ: ''nhớ bà , xin bà sống lại ''

Đối với các bài thơ, tuỳ theo từng thể loại thơ mà tôi hướng dẫn học sinh cách đọc sao cho đúng nhịp câu thơ

Ví dụ : Bài thơ : '' Gọi bạn''

Lang thang / quên đường về/

Chạy khắp nẻo / tìm Bê

Đến bây giờ Dê Trắng/

Vẫn gọi hoài:/ “Bê!//Bê!//

Bài thơ “Gọi bạn” thuộc thể thơ 5 chữ, thể hiện tình bạn cảm động giữa Bê Vàng

và Dê Trắng Việc đọc diễn cảm thường gắn liền với ngữ điệu nên tôi thường dùng cử chỉ, nét mặt, để làm tăng thêm tính gợi cảm của câu văn Vì vậy khi học sinh luyện đọc giáo viên phải tạo được không khí trong lớp học thoải mái để học sinh có tâm trạng chờ đợi và chú ý nghe giáo viên đọc và cũng từ đó các em học tập và bắt chước thầy

* Luyện đọc đúng:

- Đọc đúng là tái hiện âm thanh bài học cần đọc chính xác, không đọc thừa, thiếu; sót âm, vần Đọc đúng phải thể hiện ngữ âm chuẩn để hệ thống ngữ âm tiếng

mẹ đẻ không bị lẫn lộn

- Đọc đúng còn có nghĩa là đọc đúng ngữ điệu, tiết tấu, ngắt nghỉ hơi đúng, thay đổi giọng đọc phù hợp với bài đọc

- Luyện đọc đúng phải rèn cho học sinh đọc đúng âm vị Tiếng Việt

* Luyện đọc đúng tiếng, từ, cụm từ:

Phần này gồm đọc mẫu của giáo viên và hướng dẫn học sinh đọc Vì thế giáo viên cần đọc mẫu thật chuẩn, thể hiện đúng hệ thống chính âm Trong quá trình chuẩn bị bài dạy giáo viên phải chuẩn bị kỹ bài dạy, chuẩn bị tốt các bước lên lớp, có

sự phối hợp nhịp nhàng giữa việc làm của giáo viên và học sinh Đồng thời giáo viên phải dự tính cụ thể lỗi của bài hôm đó mà học sinh hay mắc để tìm cách khắc phục cho các em trong giờ học Đặc biệt với học sinh dân tộc không để hệ thống ngữ âm tiếng mẹ đẻ ảnh hưởng tiêu cực đến phát âm tiếng việt

Phần luyện đọc tiếng, từ, cụm từ tôi luyện đọc cho học sinh sau phần giáo viên đọc mẫu lần một - học sinh đọc nối tiếp từng câu, sau đó giáo viên rút ra từ khó mà học sinh dễ sai để luyện đọc

- Rèn đọc phụ âm đầu:

Vd: “ sung sướng” đọc là “ xung xướng”; “ trí” đọc là “t - rí”

Khi đọc các lỗi này tôi cho học sinh dừng lại, giáo viên đọc thật chuẩn các tiếng,

từ đó rồi gọi một số em đọc tốt đọc lại, sau đó gọi từng em đọc sai đọc lại từ đó

Vd: Khi dạy bài “ Bà cháu ” trong bài có câu: “ Khi bà mất, gieo hạt đào này

bên mộ, các cháu sẽ giàu sang, sung sướng”

Học sinh đọc, tôi ghi ngay từ học sinh đọc sai lên bảng

Vd:

“ giàu sang” học sinh đọc là “ giàu xang”

“ sung sướng ” học sinh đọc là “ xung sướng”

Đầu tiên giáo viên đọc thật chuẩn các từ trên rồi gọi một số em đọc khá đọc lại, sau đó đến những em đọc sai đọc lại nhiều lần

GV hướng dẫn cách phát âm “s”; “x” như sau:

+ Âm “sờ”: lưỡi cong lên chạm lợi hơi đi ra phía trên hai bên lưỡi

+ Âm “xờ”: đầu lưỡi chạm lợi, hơi thoát ra cả miệng lẫn lưỡi.

Vd: Khi dạy bài :“Một trí khôn hơn trăm trí khôn” học sinh đọc “trí”

thành “t - rí”; GV hướng dẫn: “tr” gồm hai âm t và r ghép lại

- Rèn đọc đúng âm chính:

Tôi tiến hành phân tích cho các em về sự khác nhau giữa âm chính mà các em đọc sai

Vd: Không đọc “về hiu” mà đọc là “về hưu”; không đọc “biu thiếp” mà đọc là

“bưu thiếp”; giữa “iu”và “ưu” có cấu tạo khác nhau: “iu”  i + u, còn “ưu”  ư +

u, hay đọc “con hươu” đọc là “con hiêu” tôi cũng cho các em đánh vần tiếng “hươu”

và tiếng “hiêu” Từ đó các em đọc đúng không đọc nhầm nữa

Đối với học sinh trường tôi như phần thực trạng đã nêu: các em thường đọc sai, thiếu dấu thanh nhiều Do vậy trong mỗi giờ học tập đọc tôi đều có yêu cầu riêng là rèn đọc đúng các dấu thanh chủ yếu là rèn đọc cá nhân Các em đọc sai thiếu dấu thanh trong mỗi từ, tiếng dẫn đến các em hiểu sai nghĩa của từ và người nghe cũng hiểu sai về nội dung

Vd: Bàn tay diu dáng (sai)

Bàn tay dịu dàng (đúng)

Việc rèn cho học sinh dân tộc đúng dấu thanh là một việc cần sự kiên nhẫn và thể hiện tình thương yêu đối với các em thì mới có thể thực hiện tốt được Trong khâu này tôi gọi một số em đọc đúng, một số em hay đọc sai; mời em khác nhận xét xem ai là người đọc đúng nhất, sau đó yêu cầu em đọc sai đó đọc lại từ, tiếng đó một cách chính xác

Vd: “buôn bá” phải đọc “buồn bã”

Như vậy, để luyện cho các em đọc đúng tiếng, từ, cụm từ thì trước tiên ta phải luyện âm Luyện âm một cách chính xác và có hiệu quả

Việc rèn cho học sinh đọc đúng không chỉ thực hiện ở phân môn tập đọc mà phải tiến hành rèn đọc lồng vào các môn học khác Đặc biệt là phân môn chính tả, cần chú

ý vào phần phân biệt âm và dấu thanh Đối với học sinh lớp tôi, tôi tăng cường Tiếng Việt nhiều hơn tất cả các môn học khác

* Luyện đọc câu:

Sau khi luyện đọc tiếng, từ, cụm từ tôi chuyển sang luyện đọc câu Trong quá trình học sinh đọc, tôi thấy học sinh ngắt, nghỉ hơi một cách tuỳ tiện Để hướng dẫn học sinh đọc đúng, tôi thực hiện như sau: Đầu tiên tôi chép câu khó lên bảng, sau đó tôi đọc cả câu cho học sinh lắng nghe phát hiện xem cô ngắt hơi, nghỉ hơi ở chỗ nào? Rồi tôi dùng phấn kẻ một nét xiên ( / ) ngắt hơi và 2 nét xiên ( // ) nghỉ hơi, “  ” lên giọng, “ ” xuống giọng, “…” đọc chậm lại, kéo dài, dấu gạch chân biểu thị sự nhấn giọng; khoanh tròn vào các tiếng có vần khó cần luyện đọc, tiếp đến tôi cho học sinh dùng bút chì ghi ký hiệu để ghi lại ngữ điệu của bài Tiếp theo tôi sẽ đọc mẫu lại

và cho 2 học sinh đọc tốt đọc cho cả lớp nghe Cho học sinh luyện đọc cá nhân

Vd: Khi dạy bài “ Một trí khôn hơn trăm trí khôn” câu: Gà rừng và Chồn là

đôi bạn thân nhưng Chồn vẫn ngầm coi thường bạn Tôi tiến hành hướng dẫn đọc như sau:

- Giáo viên đọc cho học sinh phát hiện cô ngắt nghỉ ở chỗ nào? ( Ngắt ở từ

“thân”, nghỉ ở từ “bạn”)

Hỏi: Vì sao cô ngắt ở từ “thân”? (vì đọc đến đó ta thấy nó diễn đạt một ý tương

đối trọn vẹn)

Sau đó tôi dùng phấn gạch một nét xiên ( / ) sau từ “thân” để trong quá trình đọc học sinh đọc đúng

Hỏi: Vì sao cô nghỉ hơi ở từ “bạn”- học sinh nêu cách nhận biết: (vì đã có dấu

kết thúc câu) Tôi gạch 2 nét xiên ( // ) sau từ “ bạn”

Cho vài học sinh khá đọc và luyện đọc cho học sinh Lưu ý cho học sinh khi đọc câu văn dài các em cần ngắt hơi ở một số cụm từ dài và cụm từ đó phải diễn đạt một

ý tương đối trọn vẹn

- Giáo viên cần hướng dẫn thêm cách ngắt nhịp trong câu thơ

Vd: Khi dạy bài “Cây dừa?”

Tôi hướng dẫn học sinh ngắt nhịp thơ bằng cách giáo viên đọc, học sinh lắng nghe sau đó học sinh nói rõ trong câu đó ngắt nhịp mấy cho hợp lý rồi tiến hành luyện đọc

Ai mang nước ngọt, / nước lành, /

Hoặc: Tiếng dừa / làm dịu nắng trưa /

Thực tế học hay đọc ngắt nhịp 3/3 ở hai câu trên

* Luyện đọc tốc độ:

Hướng dẫn học sinh đọc giữ tốc độ không đọc ê-a, không đọc quá nhanh hoặc qúa nhỏ, giáo viên điều chỉnh tốc độ bằng việc giữ nhịp đọc Ngoài ra việc đọc nhẩm còn có sự kiểm tra của thầy và bạn Để điều chỉnh tốc độ bằng cách trước khi dạy, giáo viên đếm trong bài có bao nhiêu tiếng rồi dự kiến bao nhiêu phút

* Đọc diễn cảm:

Đọc diễn cảm là một yêu cầu đặt ra khi đọc một tác phẩm có tính chất văn chương Đó là thể hiện kỹ năng làm chủ ngữ điệu để biểu đạt ý nghĩa và tình cảm mà tác giả gửi gắm trong bài Đọc diễn cảm trên cơ sở đọc đúng tốc độ Đọc diễn cảm ở lớp 2 cũng chưa phải là yêu cầu nhất thiết với tất cả học sinh mà riêng đối với một số học sinh có trình độ khá, giáo viên nên khuyến khích, giúp học sinh bước đầu có ý thức đọc diễn cảm

Thực tế trong quá trình luyện đọc tôi thấy học sinh đọc đúng, to, lưu loát nhưng

để đọc diễn cảm thì chưa được, học sinh chưa biết làm chủ được ngữ điệu, đọc chưa đúng tốc độ và chưa biết nhấn giọng ở một số từ : “chìa khóa” Theo tôi, đối với học sinh lớp 2 đọc diễn cảm với yêu cầu cụ thể là:

-Thể hiện giọng điệu của từng nhân vật

- Thể hiện tình cảm của người viết Đọc diễn cảm là biết làm chủ ngữ điệu, đọc đúng tốc độ và nhấn giọng ở một từ “ chìa khóa ”

Để học sinh đọc diễn cảm tôi thường thực hiện như sau:

Ví dụ: Dạy bài “Mùa xuân đến”

+ Đầu tiên tôi viết đoạn văn cần luyện đọc lên bảng

“Hoa mận vừa tàn thì mùa xuân đến Bầu trời ngày thêm xanh Nắng vàng ngày càng rực rỡ Vườn cây lại đâm chồi nảy lộc.”

+ Hỏi học sinh: Câu văn nào cho thấy sự thay đổi khi mùa xuân về?

(Bầu trời ngày thêm xanh Nắng vàng ngày càng rực rỡ Vườn cây lại đâm chồi nảy lộc.)

Hỏi: Từ nào cho biết điều đó? (Ngày thêm xanh, ngày càng rực rỡ, đâm chồi nảy

lộc)

Hỏi: Để đọc hay, diễn cảm trong đoạn văn này ta cần nhấn giọng ở những từ ngữ

nào? (ngày thêm xanh, ngày càng rực rỡ, đâm chồi nảy lộc) Vậy khi nào ta cần nhấn giọng các từ trên?

Giáo viên đọc mẫu một lần, luyện đọc cá nhân cho học sinh Giáo viên chú ý sửa chữa kịp thời cho học sinh

III.2.2 Luyện đọc hiểu:

Trong thực tế giảng dạy tôi cũng như nhiều giáo viên chưa chú ý đúng mức luyện đọc thầm cho học sinh Đọc thầm thực sự có ưu thế hơn hẳn đọc thành tiếng Dạy đọc thầm chính là dạy cho học sinh đọc có ý thức, đọc hiểu Kết quả của việc đọc thầm là giúp cho học sinh hiểu được ý nghĩa của từ, cụm từ, câu, đoạn, cả bài nghĩa là toàn bộ những gì các em được đọc

Vd: Khi dạy bài “ Cây xoài của ông em”, các em đọc bài, các em hiểu được

thực tế có rất nhiều loài xoài ngon như: Xoài thanh ca, xoài tượng nhưng xoài cát là xoài em thích nhất vì nó có mùi thơm dịu dàng, vị ngọt đậm đà, màu sắc đẹp, quả lại

to Thông qua đọc các em hiểu được “tại sao mẹ lại chọn những quả xoài ngon nhất bày lên bàn thờ ông” các em sẽ nói lên được cảm xúc của bản thân khi đọc đoạn văn, câu văn đó chính là để tưởng nhớ ông, biết ơn ông đã trồng cây xoài cho con cháu có quả

Từ đây trong khi dạy Tập đọc tôi đã hướng cho các em tìm hiểu nội

dung của bài theo các cách:

* Phân tích cho học sinh từ tổng hợp đến chi tiết:

Vd: Sau khi giáo viên đọc mẫu, cho học sinh đọc xong bài “ Ngôi trường mới” tôi dùng hệ thống câu hỏi, hỏi các em:

Hỏi: Bài này nói về cái gì? (tả về ngôi trường mới)

Hỏi: Bài văn nhằm mục đích gì? (giáo dục tình cảm yêu mến, tự hào của các em

học sinh đối với ngôi trường mới, với cô giáo, với bạn bè)