Vận dụng TTHCM vào việc xây dựng đạo đức lối sống của sinh viên trong giai đoạn hiện nay...17 3.1 Thực trạng việc xây dựng đạo đức lối sống của sinh viên trong giai đoạn hiện nay...17 3.
Trang 1Đ tài: Phân tích các chu n m c đ o đ c ề tài: Phân tích các chuẩn mực đạo đức ẩn mực đạo đức ực đạo đức ạo đức ức
m i theo t t ới theo tư tưởng Hồ Chí ư tưởng Hồ Chí ư tưởng Hồ Chí ởng Hồ Chí ng H Chí ồ Chí Minh v n ận
d ng vào vi c xây d ng và l i s ng cho ụng vào việc xây dựng và lối sống cho ệc xây dựng và lối sống cho ực đạo đức ối sống cho ối sống cho sinh viên hi n ệc xây dựng và lối sống cho nay.
MỤC LỤC
I Lời mở đầu 3
II Tư tưởng HCM về chuẩn mực đạo đức mới 3
2.1 Khái niệm 3
2.2Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức 5
2.3 Quan điểm HCM về chuẩn mực đạo đức cách mạng 7
2.4 Quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới 10
III Vận dụng TTHCM vào việc xây dựng đạo đức lối sống của sinh viên trong giai đoạn hiện nay 17
3.1 Thực trạng việc xây dựng đạo đức lối sống của sinh viên trong giai đoạn hiện nay 17
3.2 Vận dụng tư tưởng đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh vào việc xây dựng đạo đức lối sống cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay 19
IV Kết luận 20
Trang 2Phần nội dung:
∗ Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại, người cha già của dân tộc, Người là tấm gươngmẫu mực về đạo đức cách mạng, luôn quan tâm đến vấn đề đạo đức và việc tudưỡng đạo đức, coi đạo đức là “cái gốc” của người cách mạng Đặc biệt, Chủ tịch
Hồ Chí Minh luôn coi trọng việc giáo dục đạo đức cho đoàn viên, thanh niên.Nhìnnhận đoàn viên, thanh niên một cách toàn diện, thấy rõ vị trí, vai trò.Là người tiếpsức cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách dìu dắ sự nghiệp củagiai cấp và dân tộc Thấm nhuần và quán triệt tư tưởng của Người, Đảng và Nhànước ta luôn đề cao vai trò của đoàn viên, thanh niên, nhất là cho thế hệ sinh viênhiện nay Coi trọng việc xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên lấy tư tưởng HồChí Minh là kim chỉ nam thế hệ thanh niên tương lai
Phần I: Lời mở đầu
- Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội,tổng hợp những nguyên tắc, chuẩnmực của xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao chophù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con người, vì sự tiến bộ của xã hội trong mốiquan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân và xã hội
- Bản chất của đạo đức xã hội: một hình thái đặc biệt của ý thức xã hội,là sựđiều chỉnh mối quan hệ xã hội, là biện pháp giải quyết và khắc phục các mâu thuẫn
xã hội làm cho xã hội phát triển, tiến bộ
Phần II: Tư tưởng HCM về chuẩn mực đạo đức mới
2.1 Khái niệm :
2.1.1Tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 3- Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của quá trình cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộcdân chủ nhân dân đến cách mạng XHCN.
- Là kết quả sự vận dụng sáng tạo và phát triển CNMLN vào điều kiện cụthể của nước ta; đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằmgiải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người , nguồn gốc hìnhthành tư tưởng Hồ Chí Minh: đó là Chủ Nghĩa Mác-Lê-Nin, truyền thống dân tộc,trí tuệ thời đại
2.1.2 Đạo đức
Đạo đức là cái gốc của cách mạng :
∗Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức là nền tảng và là sức mạnh của ngườicách mạng, coi đó là cái gốc của cây, ngọn nguồn của sông nước
∗ Quan niệm lấy đức làm gốc của Hồ Chí Minh không có nghĩa là tuyệtđối hoá mặt đức, coi nhẹ mặt tài
∗Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức trong hành động, lấy hiệu quảthực tế làm thước đo
∗ Như vậy, trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, đức và tài, hồng vàchuyên,phẩm chất và năng lực thống nhất làm một Người nhấn mạnh, người cáchmạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụcách mạng vẻ vang
Trang 42.2 Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức
* Đạo đức là gốc của người cách mạng Hồ Chí Minh là một trong nhữngnhà tư tưởng, một lãnh tụ cách mạng thế giới đã bàn nhiều về vấn đề đạo đức vàgiáo dục đạo đức
- Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh rất sâu sắc, phong phú, cả về lý luận vàthực tiễn, đã trở thành một bộ phận vô giá của văn hoá dân tộc và nhân loại, mộtsức mạnh to lớn làm nên mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam
+ Khi đánh giá vai trò của đạo đức trong đời sống, từ rất sớm, Hồ Chí Minh
đã khẳng định đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người, như gốc củacây, ngọn nguốn của sông suối – “cũng như sông thì có nguốn mới có nước, không
có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo
+ Người cách mạng phải có đạo dức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấycũng không lãnh đạo được nhân dân” Người cho rằng, làm cách mạng để cải tạo
xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là mộtnhiệm vụ rất nặng nề “Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa Ngườicách mạng phải có đạo đức cách mạnh làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm
Trang 5vụ cách mạng vẻ vang” Người nói, cán bộ, đảng viên muốn cho dân tin, dân phụcthì không phải cứ “viết lên trán chữ cộng sản mà ta được họ mến yêu Quần chúngchỉ quý mến những người có tu cách, đạo đức” “Vì muốn giải phóng cho dân tộc,giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức,không có căn bản, tự mình đã hủ hoá, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?” 104 Trongđiều kiện Đảng cầm quyền, Người trăn trở với nguy cơ Đảng xa rời cuộc sống, xarời quần chúng, rơi vào thoái hoá, biến chất Vì vậy, Hồ Chí Minh yêu cầu ĐảngPhảo “là đạo đức, là văn minh” Người nhắc lại ý của Lênin: Đảng cộng sản phảitiêu biểu cho trí tuệ, danh dự, lương tâm của dân tộc và thời đại Trong Di chúc,Người căn dặn: “Mỗi đảng viên va cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cáchmạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trongsạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của nhândân” Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức trong hành dộng, lấy hiệu quảthực tế làm thước đo Chính vì vậy Hồ Chí Minh luôn đặt đạo đức bên cạnh tàinăng, gắn đức với tài, lời nói đi đôi với hành động và hiêu quả trên thực tế Ngườinói: “phải lấy kết quả thiết thực đã góp sức bao nhiêu cho sản xuất và lãnh đạo sảnxuất mà đo ý chí cách mạng của mình.
+ Hãy kiên quyết chống bệnh nói suông, thói phô trương hình thức, lối làmviệc không nhằm mục đích nâng cao sản xuất” Như vậy, trong tư tưởng Hồ ChíMinh, đức và tài, hồng và chuyên, phẩm chất và năng lực thống nhất làm một.Trong đó; Đức là gốc của tài; hồng là gốc của chuyên; phẩm chất là gốc của nănglực Tài là thể hiện cụ thể của đức trong hiêu quả hành động
- Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội Theo HồChí Minh, sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội chưa phải là ở lý tưởng cao xa, ở mứcsống vật chất dồi dào, ở tư tưởng được tự do giải phóng, mà trước hết là ở nhữnggiá trị đạo đức cao đẹp, ở phẩm chất của những người cộng sản ưu tú, bằng tấm
Trang 6gương sống và hành động của mình, chiến đấu chi lý tưởng đó trở thành hiện thực.
Hồ Chí Minh cho rằng, phong trào cộng sản công nhân quốc tế trở thành lực lượngquyết định vận mệnh của loài người không chỉ do chiến lược và sách lược thiên tàicủa cách mạng vô sản, mà còn do những phẩm chất đạo đức cao quý làm cho chủnghĩa cộng sản trở thành một sức mạnh vô địch Tấm gương đạo đức trong sángcủa một nhân cách vĩ đại, song cũng rất đời thường của Hồ Chí Minh chẳng những
có sức hấp dẫn lớn lao, mạnh mẽ với nhân dân Việt Nam mà còn cả với nhân dânthế giới Tấm gương đó từ lâu là nguốn cổ vũ động viên tinh thần quan trọng đốivới nhân dân ta và nhân loại tiến bộ đoàn kết đấu tranh vì hoà bình, độc lập dântộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội
2.3 Quan điểm HCM về chuẩn mực đạo đức cách mạng
∗Đạo đức cách mạng có vai trò rất quan trọng đối với người cách mạng
- Khổng Tử nói: Đức là cốt của quân tử
- Các Mác khẳng định: Đức là chất của người Cộng sản
- Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đức là gốc của người cách mạng
∗Các chuẩn mực đạo đức gồm :
- Trung với nước, hiếu với dân
- Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
- Thương yêu con người, sống có tình nghĩa
- Có tinh thần quốc tế trong sáng
2.3.1 Trung với nước, hiếu với dân
∗“Trung” và “hiếu” là những ruyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
và của các quốc gia phương Đông
Trang 7∗Trung với nước: -mỗi cá nhân phải biết đặt lợi ích của Đảng, của Nhànước, của cách mạng lên trên hết, phải quyết tâm phấn đấu thực hiện mục tiêu cáchmạng đề ra, dù khó khăn đến đâu cũng khắc phục, dù gian khổ đến đâu cũng cần
cố gắng; kiên định mục tiêu cách mạng đã đề ra; thực hiện tốt mọi chủ trương củaĐảng, chính sách của Nhà nước đặt biệt là người cán bộ; nỗ lực hết mình trongviệc thực hiện đường lối cách mạng của Đảng và Nhà nước; tuyên truyền đườnglối cách mạng cho Nhà nước
∗Hiếu với dân:
+ Hiếu với dân nghĩa là phải khẳng định vai trò và sức mạnh thực sựcủa nhân dân, biết tin dân, học dân, lắng nghe ý kiến của dân, gắn bó mật thiết vớinhân dân
+ Tổ chức vận động nhân dân thực hiện tốt đường lối, chủ trương củaĐảng và Nhà nước
+ Chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Dân có nothì cách mạng mới thắng lợi, dân có yên thì cách mạng mới thành công, nắm rõ tưtưởng, quan điểm, nguyện vọng của nhân dân; luôn gần gũi và quan tâm đến nhândân
2.3.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
Trang 8∗Cần là siêng năng, chăm chỉ; lao động có kế hoạch, có hiệu quả, cónăng suất cao với tinh thần tự lực cánh sinh.
∗ Kiệm là tiết kiệm (tiết kiệm thời gian,tiết kiệm công sức, tiết kiệmcủa cải…) của nước, của dân
∗ Liêm là tôn trọng của công và của dân Phải “trong sạch khôngtham lam” tiền của, địa vị, danh tiếng
∗Chính là thẳng thắn, đứng đắn
∗Chí công vô tư là công bằng công tâm không thiên tư thiên vị,làmviệc gì cũng không nghĩ đến mình trước, chỉ biết “vì Đảng, vì dân tộc” lo trướcthiên hạ Vui sau thiên hạ” Chí công vô tư là nêu cao chủ nghĩa tập thể, trừ bỏ chủnghĩa cá nhân
trong sáng
∗ Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát huy truyền thống nhân ái, nhânnghĩa của dân tộc kết hợp với chủ nghĩa nhân văn của nhân loại đỉnh cao là chủnghĩa nhân văn cộng sản chủ nghĩa
Trang 9∗Lòng yêu thương con người của Bác Hồ trước hết là dành cho đại đa
số nhân dân lao động, người nghèo khổ, bị áp bức, bóc lột trên hành tinh chúng ta
∗Tấm lòng yêu thương con người còn được thể hiện rõ trong quan hệđồng chí, đồng đội, anh em
∗Tình thương yêu càng thể hiện rõ hơn trong Di chúc Bác căn dặnĐảng và Chính phủ việc đầu tiên trong hàn gắn vết thương sau chiến tranh là
“công việc đối với con người”, với cán bộ, binh sỹ, dân quân, du kích, thanh niênxung phong; đối với các liệt sĩ; với cha, mẹ, vợ, con thương binh, liệt sĩ;phụ nữ,…Bác không bỏ sót đối tượng nào cả, thể hiện một tấm lòng thương yêu đối với tất
cả mọi người.Thương yêu con người, sống có tình nghĩaMột vài hình ảnh :
∗Chủ nghĩa quốc tế trong sáng là một trong những phẩm chất quantrọng nhất
+ Nội dung chủ yếu trong tư tưởng Hồ Chí Minh rất rộng lớn và sâusắc Đó là sự tôn trọng, hiểu biết, thương yêu và đoàn kết với giai cấp vô sản,dântộc trên toàn thế giới, với những người tiến bộ trên toàn cầu
+ Chống lại mọi sự chia rẽ, hằn thù, bất bình dẳng và phân biệt chủngtộc; chống lại chủ nghĩa hẹp hòi, sô vanh, biệt lập và chủ nghĩa bành trướng báquyền
∗Hồ Chí Minh đã tốn công xây đắp tình đoàn két hữu nghị giữa ViệtNam với nhân dân thế giới, đã tạo ra một kiểu quan hệ quốc tế mới: đối thoại thaycho đối đầu, nhằm kiến tạo một nền văn hoá hoà bình cho nhân loại Có tinh thầnquốc tế trong sang
∗Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức
∗Xây đi đôi với chống
Trang 10∗Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời: đó để mỗi người tự nhận thấy việctrau dồi đạo đức cách mạng là một việc “sung sướng vẻ vang nhất trên đời”.
2.4 Quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới
∗Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới gắn bó chặt chẽ với nhau; đó lànhững nguyên tắc chỉ đạo mỗi người phấn đấu trở thành người có đức, có tài đểphục vụ tốt cho việc xây dựng xã hội mới ở Việt Nam
- Nói đi đôi với làm:
+ Phải nêu gương đạo đức 107 Nói đi đôi với làm, Hồ Chí Minh coiđây là nguyên tắc quan trọng bậc nhất trong xây dựng một nền đạo đức mới Điềunày được Hồ Chí Minh khẳng định từ giữa những năm 20 của thế kỷ XX trong tácphẩm Đường cách mệnh Bản thân Hồ Chí Minh là tấm gương sáng tuyệt vời vềlời nói đi đôi với việc làm Nó đi đôi với làm là đặc trưng bản chất của tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh – đạo đức cách mạng Nói đi đôi với làm đối lập hoàn toànvới thói đạo đức giả của giai cấp bóc lột, nói một đằng làm một nẻo, thậm chí nói
mà không làm Ngay sau cách mạng Tháng Tám, Hồ Chí Minh đã chỉ ra nhữngbiểu hiện của thói đạo đức giả ở một số cán bộ, “vác mặt làm quan cách mạng’, nói
mà không làm Sau này, Ngừoi đã nhiều lần bàn đến việc tẩy sạch căn bệnh quanliêu, coi thường quần chúng của một số cán bộ,đảng viên “miệng thì nói dân chủ,nhưng làm việc thì họ theo lối “quan chủ” Miệng thì nói “phụng sự quần chúng”,nhưng họ làm trái ngược với lợi ích quần chúng, trái ngược với phương châm vàchính sách của Đảng và chính phủ”, làm tổn hại uy tín của Đảng và chính phủtrước nhân dân Nêu gương đạo đức là một nét đẹp của truyền thống văn hoáPhương Đông Nói đi đôi với làm phải gắn liền với nêu gương về đạo đức Hồ ChíMinh đã có lần chỉ rõ: “nói chung thì các dân tộc Phương Đông đều giàu tình cảm,
và đối với họ, một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyêntruyền” Với ý nghĩa đó, Hồ Chí Minh đã đào tạo các thế hệ cán bộ Việt Nam
Trang 11không chỉ bằng lý luận cách mạng tiên phong, mà còn bằng chính tấm gương đạođức cao cả của mình Hồ Chí Minh cho rằng, hơn bất cứ một lĩnh vực nào khác,trong việc xây dựng một nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng phải đặc biệt chútrọng “đạo làm gương” Người nói: “Lấy gương người tốt, việc tốt để hàng ngàygiáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dụng Đảng, xây dựngcác tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới” Để làm đượcnhư thế, phải chú ý phát hiện, xây dựng những điển hình người tốt, việc tốt rất gầngũi trong đời thường, trong các lĩnh vực lao động sản xuất, trong chiến đấu, tronghọc tập…Bởi theo người, từng giọt nước chảy về một hướng mới thành suối, thànhsông, thành biển cả Không nhận thức được điều này là “chỉ thấy ngọn mà quênmất gốc” Người nói: “Người tốt, việc tốt nhiều lắm Ở đâu cũng có Ngành, giới,địa phương nào, lứa tuổi nào cũng có” Như vậy, một nền đạo đức mới chỉ có thểđược xây dựng trên một cái nền rộng lớn, vững chắc, khi những chuẩn mực đạođức trở thành hành vi đạo đức hàng ngày của toàn xã hội.
-Xây đi đôi với chống :
+ Để xây dựng một nền đạo đức mới, cần phải kết hợp chặt chẽ giữaxây và chống Trong đời sống hang ngày, những hiện tượng tốt- xấu, đúng – sai,cái đạo đức và cái vô đạo đức thường đan xen nhau, đối chọi nhau thông qua hành
vi của những con người khác nhau, thậm chí trong mỗi con người Chính vì vậy,việc xây và chống trong lĩnh vực đạo đức rõ ràng không đơn giản Xây phải đi đôivới chống, muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích xây Xây dựng đạo đứcmới, đạo đức cách mạng trước hết phải được tiến hành bằng việc giáo dục nhữngphẩm chất, những chuẩn mực đạo đức mới Việc giáo dục đạo đức phải được tiếnhành phù hợp với từng giai đoạn cách mạng; phù hợp với từng lứa tuổi, ngànhnghề, giai cấp, tầng lớp và trong từng môi trường khác nhau; phải khơi dậy được ýthức đạo đức lành mạnh ở mỗi người Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, “mỗi con người
Trang 12đều có thiện và ác ở trong lòng Ta phải 108 biết làm cho phần tốt ở trong mỗi conngười nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ của ngườicách mạng” Bản thân sự tự giác cũng là một phẩm chất đạo đức cao quý đối vớimỗi người và mối tổ chức, trước hết là Đảng Xây phải đi đôi với chống, với việcloại bỏ cái sai, cái xấu, cái vô đạo đức trong đời sống hàng ngày, Hồ Chí Minh chorằng, trên con đường đi tới tiến bộ và cách mạng, đạo đức chỉ mới có thể được xâydựng thành công trên cơ sở kiên trì mục tiêu chống chủ nghĩa đế quốc, chốngnhững thói quen, tập quán lạc hậu và loại trừ chủ nghĩa cá nhân Đây thực sự là
“một cuộc chiến đấu khổng lồ” giữa tiến bộ và lạc hậu, giữa cách mạng và phảncách mạng Để giành được thắng lợi trong cuộc chiến đấu này, điều quan trọng làphải phát hiện sớm, phải tuyên truyền, vận động hình thành phong trào quần chúngrộng rãi đấu tranh cho sự lành mạnh, trong sạch về đạo đức
- Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời :
+ Một nền đạo đức mới chỉ có thể được xây dựng trên cơ sở sự tự giác
tu dưỡng đạo đức của mỗi người Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, phải làm thế nào đó đểmỗi người tự nhận thấy việc trau dồi đạo đức là một việc”sung sướng, vẻ vang nhấttrên đời” Người nhắc lại luận điểm của Khổng Tử “chính tâm,…tu thân…” và chỉrõ: “chính tâm, tu thân tức là cải tạo Cải tạo cũng phải trường kỳ gian khổ, vì đó làmột cuộc cách mạng trong chính bản thân của mỗi người Bồi dưỡng tư tưởng mới
để đánh thắng tư tưởng cũ, đoạn tuyệt với con người cũ để trở thành con người mớikhông phải là một công việc dễ dàng…dù khó khăn gian khổ, nhưng muốn cải tạothì nhất định thành công” Đạo đức cách mạng là đạo đức dấn thân, đạo đức tronghành động vì độc lập, tự do của dân tộc, hạnh phúc của nhân dân Chỉ có tronghành động, đạo đức cách mạng mới bộc lộ những giá trị của mình Do vậy, đạo đứccách mạng đòi hỏi mỗi người phải tự giác rèn luyện thông qua hoạt động thực tiễn,trong công việc, trong các mối quan hệ của mình, phải nhìn thẳng vào mình, không