Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)Giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ Đô Hà Nội hiện nay (qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám)
Trang 1HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
ĐOÀN THỊ THANH THUÝ
GI¸ TRÞ DI S¶N V¡N HãA VíI PH¸T TRIÓN DU LÞCH
ë THñ §¤ Hµ NéI HIÖN NAY
(Qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu - Quốc Tử Giám)
LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: VĂN HÓA HỌC
HÀ NỘI - 2018
Trang 2HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
ĐOÀN THỊ THANH THUÝ
GI¸ TRÞ DI S¶N V¡N HãA VíI PH¸T TRIÓN DU LÞCH
ë THñ §¤ Hµ NéI HIÖN NAY
(Qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu - Quốc Tử Giám)
LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: VĂN HÓA HỌC
Mã số: 62 31 06 40
Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS.TS NGUYỄN DUY BẮC
2 TS NGUYỄN VĂN LƯU
HÀ NỘI - 2018
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo qui định
Tác giả luận án
Đoàn Thị Thanh Thuý
Trang 4MỤC LỤC
Trang
Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN
Chương 2 KHÁI QUÁT VỀ VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VÀ CÁC
GIÁ TRỊ CỦA DI SẢN VĂN MIẾU- QUỐC TỬ GIÁM 45
Chương 3 NHẬN DIỆN KHAI THÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ VĂN
MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH HÀ
3.1 Các giá trị của di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám và sự
3.2 Thực trạng xây dựng và khai thác điểm đến du lịch tại Văn Miếu
3.3 Đóng góp của điểm đến du lịch Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối
Chương 4 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ VIỆC PHÁT HUY GIÁ TRỊ
DI SẢN VĂN HÓA VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VỚI
4.1 Vai trò của giá trị di sản văn hóa với sự phát triển du lịch ở Thủ
4.3 Bàn luận về sự phát huy các giá trị di sản văn hóa Văn Miếu -
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ 158
Trang 5GTVH
Giá trị di sản Giá trị văn hóa GTDSVH
GTDSVH VMQTG
KHXH
Giá trị di sản văn hóa Giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám Khoa học xã hội
organization) Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp quốc
Xã hội
Trang 6DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
thưởng ngoạn các giá trị văn hóa tại Văn Miếu - Quốc
sát, nghiên cứu khoa học tại Văn Miếu - Quốc Tử
văn hóa - xã hội, vui chơi giải trí tại Văn Miếu -
Bảng 3.4 Thống kê lượng khách du lịch về thực hành nghi lễ
tâm linh tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám giai đoạn năm
Trang 7DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH
Trang Biểu đồ 3.1 Đánh giá sản phẩm du lịch khám phá, thưởng ngoạn
Biểu đồ 3.2 Đánh giá sản phẩm du lịch khảo sát, nghiên cứu
Biểu đồ 3.3 Đánh giá sản phẩm du lịch tham dự các hoạt động
văn hóa - xã hội, vui chơi giải trí tại Văn Miếu - Quốc
Biểu đồ 3.4 Đánh giá sản phẩm du lịch thực hành nghi lễ tâm linh
Biểu đồ 3.5 Đánh giá sản phẩm du lịch tổng hợp đáp ứng nhiều
Biểu đồ 3.6 Lượng khách tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám
Biểu đồ 3.7 Lượng khách du lịch nội địa tham quan Văn Miếu -
Biểu đồ 3.8 Lượng khách du lịch quốc tế tham quan Văn Miếu -
Biểu đồ 3.9 Lượng khách du lịch Quốc tế đến tham quan Hà Nội và
Hình 4.1 Mô hình tổ chức quản lý di sản văn hóa Văn Miếu -
Trang 8Với tiềm năng du lịch đặc sắc đó, với các giá trị văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể của Thủ đô Hà Nội đã trở thành một biểu tượng của văn hóa Việt Nam Thủ đô Hà Nội đã và đang là điểm đến hấp dẫn của nhiều du khách Trong các điểm du lịch của Hà Nội hiện nay, có thể nói Văn Miếu - Quốc Tử Giám là điểm đến trải nghiệm văn hóa đã thu hút khách tham quan ngày một đông Hầu như không ai đến Hà Nội mà không tìm đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám Những năm gần đây, một hiện tượng mới của khách viếng thăm di tích này, đó là các gia đình và các em học sinh phổ thông đến đây rất đông mỗi khi chuẩn bị kỳ thi vào đại học hay những kỳ thi khác để cầu mong cho sự thành công Ngoài ra, khách du lịch trong nước và quốc tế luôn coi đây là một điểm du lịch cần phải đến để tìm hiểu nền giáo dục truyền thống cũng như các giá trị văn hóa khác của Việt Nam Như vậy, một vấn đề đặt ra là làm thế nào để duy trì và khai thác hợp lý giá trị di sản văn hóa của Văn Miếu – Quốc Tử Giám và biến các giá trị đó trở thành nguồn lực cho sự phát triển du lịch bền vững ở Hà Nội đang là một vấn đề đặt ra một cách nghiêm túc Do vậy, việc nghiên cứu các GTVH của di tích này với việc phát triển du lịch ở Thủ đô Hà
Nội nói chung là đề tài mà luận án: "Giá trị di sản văn hóa với phát triển du
lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay (Qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu - Quốc Tử Giám )" quan tâm phân tích, đánh giá
Trang 92.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được mục đích nghiên cứu trên, luận án có các nhiệm vụ chính sau đây:
- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và cơ sở lý luận của luận án;
- Khái quát về VMQTG và các giá trị di sản văn hóa VMQTG;
- Nhận diện việc khai thác giá trị di sản VMQTG với phát triển du lịch
ở Thủ đô Hà Nội hiện nay;
- Những vấn đề đặt ra đối với việc bảo tồn, phát huy giá trị của di sản văn hóa VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô hiện nay (bất cập và mâu thuẫn) trong điều kiện KTTT và hội nhập quốc tế
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Vai trò của giá trị di sản văn hóa của VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về mặt thời gian: Luận án tập trung khảo sát thực trạng việc phát huy
giá trị di sản văn hóa VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2012 - 2017
- Về mặt không gian: Luận án tập trung nghiên cứu tại không gian
VMQTG ở Thủ đô Hà Nội Ngoài ra còn mở rộng không gian trên địa bàn thành phố Hà Nội và cả nước với các hoạt động du lịch gắn điểm đến VMQTG
Trang 10- Về mặt nội dung: Luận án tập trung tìm hiểu giá trị di sản văn hóa với
phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội
4 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
4.1 Cơ sở phương pháp luận
Thực hiện đề tài luận án: "Giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay" (Qua nghiên cứu trường hợp VMQTG), NCS dựa trên cơ sở phương pháp luận của CNDVBC và DVLS của học thuyết mác xít
về MQH biện chứng giữa vật chất và tinh thần, giữa kinh tế và văn hóa trong
"đời sống hiện thực" Đồng thời NCS còn vận dụng quan điểm của ĐCSVN trong Văn kiện Hội nghị BCHTW lần thứ Năm, khóa VIII, Văn kiện Hội nghị ban chấp hành Trung ương lần thứ Chín khóa XI về vai trò của văn hóa với phát triển KT - XH ở nước ta hiện nay: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực hay "nguồn lực nội sinh quan trọng nhất" của phát triển đất nước
4.2 Phương pháp nghiên cứu
của DSVH VMQTG là gì? Việc khai thác và phát huy GTDSVH VMQTG với phát triển du lịch ở VMQTG và Thủ đô Hà Nội như thế nào? Những vấn đề đặt ra
từ việc phát huy GTDSVH VMQTG với phát triển du lịch hiện nay?
Nhằm trả lời cho câu hỏi nghiên cứu trên và thực hiện được các nhiệm
vụ nghiên cứu như đã nêu ra ở mục 2.2, NCS sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học sau đây:
- Phương pháp tiếp cận liên ngành trong nghiên cứu văn hóa học: Văn
hóa học là một khoa học chuyên ngành không chuyên ngành (non disciplinary discipline) nằm trên giao điểm của các khoa học xã hội và nhân văn Hơn nữa,
đề tài luận án lại nghiên cứu vấn đề nằm trong đường giáp ranh giữa văn hóa, kinh tế và xã hội nên vận dụng phương pháp liên ngành trong văn hóa học là cần thiết Phương pháp này cho phép luận án sử dụng các khái niệm, phạm
Trang 11trù, các kết quả của các ngành khoa học khác có liên quan để nghiên cứu về giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay (Qua nghiên cứu trường hợp VMQTG)
- Phương pháp điền dã: Thông qua việc quan sát và tham dự trực tiếp
vào các hoạt động văn hóa của khách du lịch nhằm thu được các thông tin đánh giá về VMQTG, NCS khảo sát tại địa bàn nghiên cứu trong tháng 12/2014 và tháng 12/2015, đi sâu phân tích đánh giá về giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch NCS tìm hiểu sâu việc phát huy các giá trị di sản văn hóa VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay như thế nào?
Cố gắng xâm nhập thực tế để chia sẻ những thuận lợi, những khó khăn khi các chủ thể tổ chức, quản lý tại đây gặp phải trong quá trình phát huy các giá trị di sản văn hóa VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay
- Phương pháp nghiên cứu tổng hợp các văn bản, tài liệu: 1) Nghiên cứu
và đánh giá hệ thống các văn bản pháp quy quốc tế, Việt Nam và địa phương (Thành phố Hà Nội, VMQTG) như các công ước, hiến chương, luật, nghị định, quy định, hướng dẫn,… có liên quan đến vấn đề di sản văn hóa, phát huy giá trị
di sản văn hóa, phát triển du lịch bền vững… Phương pháp nghiên cứu này sẽ giúp NCS làm rõ được các yếu tố cơ bản của vấn đề về GTDSVH, phát huy GTDSVH với phát triển du lịch; tính hiệu quả của hệ thống văn bản này trong thực tiễn,… 2) Hệ thống các tài liệu nghiên cứu của Việt Nam và quốc tế nhằm xem xét và đánh giá các lý thuyết, quan điểm nghiên cứu có liên quan đến phạm
vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu của luận án, cụ thể là các vấn đề: giá trị; giá trị di sản; giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch; các yếu tố tác động có liên quan như các bên có liên quan, quan điểm giá trị văn hóa di sản, loại hình văn hóa di sản, loại hình du lịch;…
- Phương pháp Xã hội học: Cho phép nghiên cứu định tính và định lượng
về thực trạng nhận thức và triển khai việc phát huy GTDSVH Văn Miếu - Quốc
Tử Giám hiện nay Nghiên cứu sinh thực hiện (08) cuộc phỏng vấn sâu và khảo sát bảng hỏi (số lượng 300 mẫu) được thực hiện trên địa bàn nghiên cứu với đối
Trang 12tượng phỏng vấn được lựa chọn có chủ đích nhằm cố gắng đảm bảo tính đại diện của đối tượng phỏng vấn trong liên quan tới tính đa dạng của các bên có liên quan và tính đa dạng trong loại hình di sản hiện có ở điểm di sản văn hóa VMQTG, cụ thể bao gồm thành viên ban quản lý di tích; những người làm công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực di sản; những người nghiên cứu về văn hóa; hướng dẫn viên du lịch; học sinh; sinh viên; du khách tham quan; …
Phần phỏng vấn sâu được thực hiện nhằm tìm hiểu các vấn đề: Thông tin cơ bản về di tích, các giá trị di sản, loại hình du lịch…; Xác định các bên
có liên quan và đặc điểm mối quan hệ giữa họ; Giá trị của di sản văn hóa VMQTG; Khai thác điểm đến du lịch tại VMQTG; Vai trò của di sản; Các biện pháp tuyên truyền, quảng bá và phát huy di sản…; Các yếu tố tác động đến mối quan hệ này,…
Phần thực hiện các bảng hỏi được thực hiện nhằm tìm hiểu các vấn đề: Thông qua các bảng hỏi với nhiều nhóm khách thể có liên quan đến di tích VMQTG (bao gồm các cá nhân là học sinh, sinh viên, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, cán bộ quản lý văn hóa, các nhà chuyên môn am hiểu vấn đề…) mà đề tài luận án nghiên cứu
- Phương pháp phân tích và tổng hợp: Phân tích và tổng hợp trên cơ
sở các tài liệu đã có và tài liệu điền dã, tài liệu điều tra với số liệu thống kê, luận án phân tích vai trò tác động của giá trị di sản văn hóa VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay Từ đó nhìn nhận vấn đề nghiên cứu trong một chỉnh thể, rút ra những kết luận, tổng kết, đánh giá vấn đề nghiên cứu
Dưới cái nhìn biện chứng và từ nhiều chiều cạnh khác nhau mà phương pháp liên/ đa ngành và các phương pháp nghiên cứu khác mang lại, luận án sẽ tìm ra được những điểm mạnh cần phát huy và chỉ ra được những hạn chế, bất cập trong việc phát huy vai trò các GTDS VMQTG với sự phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn hiện nay, từ đó đề xuất các phương hướng, giải pháp phù hợp
Trang 13- Phân tích làm rõ giá trị DSVH - VMQTG và phương hướng, giải pháp phát huy giá trị DSVH - VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội
5.2 Về thực tiễn
- Kết quả nghiên cứu của luận án có thể giúp cho các nhà quản lý văn hóa, quản lý kinh tế địa phương những gợi ý cần thiết khi hoạch định chính sách, đưa ra các chủ trương phát triển du lịch phù hợp, phát huy lợi thế GTDSVH VMQTG với phát triển du lịch Đồng thời cũng giúp cho du khách
ở Thủ đô Hà Nội thấy được GTDSVH có vai trò to lớn như thế nào với phát triển du lịch để tích cực, chủ động tìm ra các giải pháp, cách thức phát huy
6 Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu (6 trang), Kết luận (3 trang), Danh mục tài liệu tham khảo (15 trang), Phụ lục (40 trang), nội dung luận án kết cấu thành 4 chương, 12 tiết, cụ thể là: Chương 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và cơ sở lý luận (38 trang); Chương 2 Khái quát về Văn Miếu - Quốc Tử Giám và các giá trị của di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám (33 trang); Chương 3 Nhận diện khai thác giá trị của di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám với phát triển du lịch Hà Nội hiện nay (47 trang) và Chương 4 Những vấn đề đặt ra từ việc phát huy giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay (30 trang)
Trang 14Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
1.1.1 Những công trình nghiên cứu về giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch
Xung quanh chủ đề này có rất nhiều vấn đề đặt ra như: Giá trị di sản văn hóa, vai trò của giá trị di sản văn hóa với phát triển kinh tế - xã hội nói chung và phát triển du lịch nói riêng Phương thức phát triển du lịch trên cơ
sở các giá trị di sản văn hóa, vai trò của các chủ thể của các di sản văn hóa, chiến lược phát triển du lịch gắn với di sản văn hóa của quốc gia Đây là những vấn đề rất rộng và phức tạp Để phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài luận án, NCS chỉ khái quát một số công trình liên quan hoặc gần với nội dung
đề tài như một sự điểm xuyết
1.1.1.1 Các công trình của tác giả nước ngoài
Di sản văn hóa như là một nguồn lực của sự phát triển: Trong bài viết
"The "Vicious circle" of tourism development in heritage cities" (Vòng luẩn
quẩn" của phát triển du lịch tại các thành phố di sản) của tác giả Antonio
Paplo Rusco [163] giới thiệu một công cụ phân tích, vòng khép kín phát triển
du lịch, quy định cụ thể các mô hình tiến hóa của một quá trình Bài viết mô
tả các động thái không gian dẫn đến khả năng suy giảm của một số di sản văn hóa với du lịch, đưa ra các chính sách thích hợp để ngăn chặn sự suy giảm ấy
Trường hợp của Venice minh họa vòng tròn khép kín hoạt động trong thực tế và gợi ý mô hình chính sách Vì vậy, nó là cần thiết để mở rộng phân tích theo hai hướng: nghiên cứu các tính chất lâu dài của một trạng thái cân bằng trong khu vực và các quá trình thay thế chất lượng trong trung tâm thành phố Phát triển đó đòi hỏi phải xây dựng
mô hình chính xác và có thể sử dụng chương trình của vòng tròn khép kín như một khái niệm cơ sở
Trang 15Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full