Đánh giá hiện trạng hệ thống công nghệ xử lý nước thải theo từng tuyến bệnh viện trên địa bàn tp HCM và đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp rần phạm thanh thuỷ

- Điều tra, khảo sát và thu thập thông tin về hiện trạng xử lý nước thải của các bệnh viện được lựa chọn trong đề tài về: quy mô hệ thống, quy trình công nghệ, thành phần và tính chất nư

TRẦN PHẠM THANH THUỶ

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG HỆ THỐNG CÔNG NGHỆ XỬ LÝ NƯỚC THẢI THEO TỪNG TUYẾN BỆNH VIỆN TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM

VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ PHÙ

-

TRẦN PHẠM THANH THUỶ

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG HỆ THỐNG CÔNG NGHỆ XỬ LÝ NƯỚC THẢI THEO TỪNG TUYẾN BỆNH VIỆN TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM

VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ PHÙ

Cán bộ hướng dẫn khoa học : GS.TS Hoàng Hưng

(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị và chữ ký)

Luận văn Thạc sĩ được bảo vệ tại Trường Đại học Công nghệ TP HCM ngày … tháng … năm 2016

Thành phần Hội đồng đánh giá Luận văn Thạc sĩ gồm:

(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ Luận văn Thạc sĩ)

PHÒNG QLKH – ĐTSĐH Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

TP HCM, ngày … tháng… năm 2016

NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ

Họ tên học viên: Trần Phạm Thanh Thuỷ Giới tính: Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 16/12/1989 Nơi sinh: TP.HCM

Chuyên ngành: Kỹ Thuật Môi Trường MSHV: 1441810008

I- Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG HỆ THỐNG CÔNG NGHỆ XỬ LÝ NƯỚC THẢI THEO TỪNG TUYẾN BỆNH VIỆN TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ PHÙ HỢP

II- Nhiệm vụ và nội dung:

- Đánh giá hiện trạng công nghệ xử lý nước thải theo từng tuyến bệnh viện trên địa bàn TP.HCM (tuyến công lập và tuyến ngoài công lập)

- Điều tra, khảo sát và thu thập thông tin về hiện trạng xử lý nước thải của các bệnh viện được lựa chọn trong đề tài về: quy mô hệ thống, quy trình công nghệ, thành phần và tính chất nước thải phát sinh, hiện trạng áp dụng công nghệ xử lý nước thải, hiện trạng triển khai công tác bảo vệ và quản lý môi trường

- Đánh giá hiện trạng công nghệ xử lý nước thải tại các bệnh viện theo từng tuyến về: hiện trạng áp dụng công nghệ xử lý nước thải và xây dựng hồ sơ công nghệ xử lý nước thải của các bệnh viện được lựa chọn

- Đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp

III- Ngày giao nhiệm vụ: (Ngày bắt đầu thực hiện LV ghi trong QĐ giao đề tài):

20/08/2015

IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: Tháng 10/2016

V- Cán bộ hướng dẫn: GS.TS Hoàng Hưng

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

(Họ tên và chữ ký)

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH

(Họ tên và chữ ký)

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này

đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

Em xin chân thành cảm ơn GS.TS Hoàng Hưng đã tận tình hướng dẫn, động viên và tạo điều kiện thuận lợi, cùng những ý kiến đóng góp sâu sắc nhất cho em hoàn thành luận văn này

Em xin chân thành cảm ơn Quý Thầy Cô và Cán bộ của Trường Đại Học Công Nghệ Thành Phố Hồ Chí Minh đã hết lòng giảng dạy, truyền đạt kiến thức và giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập

Cảm ơn các học viên lớp Cao học môi trường 14SMT11 đã hỗ trợ tôi trong quá trình học tập để hoàn thành luận văn này

Cuối cùng, cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học tập

Luận văn cao học ”Đánh giá hiện trạng hệ thống công nghệ xử lý nước thải theo từng tuyến bệnh viện trên địa bàn TP.HCM và đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp” đã thực hiện được các nội dung sau:

- Luận văn đã tổng quan được tình hình xử lý nước thải bệnh viện trên địa bàn TP.HCM Luận văn đã phân tích các chỉ tiêu ô nhiễm chính của nước thải bệnh viện khi chưa được xử

 Lựa chọn được các công nghệ xử lý nước thải của một số bệnh viện theo từng tuyến

Từ đó khái quát được hệ thống công nghệ xử lý chung mà tuyến bệnh viện đó đang áp dụng cho việc xử lý nước thải

 Công nghệ xử lý nước thải bệnh viện theo phương pháp sinh học hiện nay tại các cơ

sở y tế đang chiếm ưu thế hơn các công nghệ truyền thống

 Luận văn cũng đã đánh giá được hệ thống xử lý nước thải theo hướng thân thiện môi trường dựa trên các tiêu chí đề xuất trong bài báo cáo

Luận văn đã đề xuất giải pháp quản lý nhà nước về hệ thống xử lý nước thải phù hợp cho các bệnh viện theo từng tuyến

Master thesis ”Assessing the current state of technology systems wastewater treatment according to each hospital level in HCM City and proposed solutions appropriate management” has done the following:

- Thesis has an overview of the situation of waste water treatment in HCM City hospitals Thesis analyzed the main indicators of sewage pollution hospital without treatment and when other treatment measures

- By assessing the current state of the application of wastewater treatment technologies at the hospital showed that:

o Most current medical facilities all have the right awareness, proper investment in waste water treatment system hospitals

o Technology wastewater treatment hospital under current biological methods in health facilities are the dominant technology over the traditional

- Thesis solution proposed state management of wastewater treatment systems suitable for hospital-by-line

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Tính cấp thiết của đề tài 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu của đề tài 3

1.4 Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu 3

1.4.1 Mục tiêu nghiên cứu 3

1.4.2 Nội dung nghiên cứu 3

1.4.3 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 3

1.5 Ý nghĩa của đề tài 6

1.5.1 Ý nghĩa khoa học của đề tài 6

1.5.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 6

CHƯƠNG II TỔNG QUAN 7

2.1 Tổng quan về nước thải bệnh viện và các phương pháp xử lý tại Việt Nam 7

2.1.1 Tổng quan về nước thải bệnh viện 7

2.1.2 Các công nghệ xử lý nước thải 20

2.1.3 Khái quát về tình hình tiêu chuẩn nước thải hiện nay 32_Toc481918394 2.2 Tổng quan về thành phố Hồ Chí Minh 35

2.2.1 Điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội TPHCM 35

2.2.2 Hiện trạng xử lý nước thải tại các bệnh viện trên địa bàn TP.HCM 37

CHƯƠNG III NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 39

3.1 Nội dung nghiên cứu 39

3.2 Phương pháp nghiên cứu 39

3.2.1 Phạm vi nghiên cứu 39

3.2.2 Tiêu chí để khảo sát và đánh giá công nghệ xử lý nước thải bệnh viện 41

3.2.3 Phương pháp thu thập thông tin 46

3.2.5 Phương pháp lấy mẫu và phân tích mẫu 47

CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 50

4.1 Kết quả điều tra hiện trạng công nghệ xử lý nước thải của 06 bệnh viện đã được lựa chọn 50

4.1.1 Công nghệ xử lý nước thải của Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới 52

Công suất 52

4.1.2 Công nghệ của hệ thống xử lý nước thải tại Bệnh viện An Bình 56

4.1.3 Công nghệ của hệ thống xử lý nước thải tại bệnh viện Quận 4 60

4.1.4 Công nghệ của hệ thống xử lý nước thải tại bệnh viện đa khoa Xuyên Á 63

4.1.5 Công nghệ của hệ thống xử lý nước thải tại bệnh viện đa khoa Tân Hưng 67

4.2 Đánh giá công nghệ xử lý nước thải của 5 bệnh viện trên địa bàn TP.HCM 72

4.2.1 Đánh giá công nghệ xử lý nước thải của bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới 72

4.2.2 Đánh giá công nghệ xử lý nước thải của cơ sở bệnh viện An Bình 78

4.2.3 Đánh giá công nghệ xử lý nước thải của bệnh viện Quận 4 84

4.2.4 Đánh giá công nghệ xử lý nước thải của bệnh viện đa khoa Xuyên Á 89

4.2.5 Đánh giá công nghệ xử lý nước thải của bệnh viện Tân Hưng 93

4.3 Tổng kết đánh giá công nghệ xử lý nước thải của 5 bệnh viện 97

4.4 Đề xuất công nghệ xử lý nước thải bệnh viện theo hướng thân thiện với môi trường 101

4.4.1 Cơ sở lý luận về tính thân thiện với môi trường 101

4.4.2 Các tiêu chí về tính thân thiện môi trường của công nghệ xử lý nước thải 103

4.4.3 Đề xuất công nghệ xử lý nước thải bệnh viện phù hợp và thân thiện với môi trường cho ngành y tế 106

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 109

Kết luận 109

Kiến nghị 109

1 Đối với hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài: 109

2 Đối với cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường: 110

3 Đối với các cơ sở y tế áp dụng công nghệ và tổ chức chuyển giao công nghệ: 111

Bảng 2.1 Tiêu chuẩn nước cấp và lượng nước thải bệnh viện 8

Bảng 2.2 Thành phần ô nhiễm chính trong nước thải bệnh viện 13

Bảng 2.3 Quy định giá trị nồng độ của các thông số ô nhiễm trong QCVN 28:2010/BTNMT 14 Bảng 2.4 Nồng độ ô nhiễm trung bình của nước thải bệnh viện và nước thải đô thị… 16

Bảng 2.5 Nồng độ kim loại nặng trong nước thải bệnh viện 16

Bảng 2.6 Nồng độ 1 số chất tổng hợp trong nước thải BV tại khu điều trị 17

Bảng 2.7 Nồng độ vi khuẩn trong bùn thải của NTBV sau xử lý 18

Bảng 2.8 Công nghệ xử lý nước thải bệnh viện tại Việt Nam 26

Bảng 2.9 Các loại nhiễm khuẩn, tác nhân gây bệnh và đường lan truyền 31

Bảng 2.10 Giá trị C của các thông số ô nhiễm 32

Bảng 2.11 Giá trị giới hạn cho phép của các thông số và nồng độ các chất ô nhiễm trong nước mặt 34

Bảng 2.12 Dân số TP HCM phân bổ theo quận 36

Bảng 2.13 Thành phần và tính chất nước thải bệnh viện 37

Bảng 3.1 Các cơ sở bệnh viện tại Tp HCM đã được lựa chọn để khảo sát 40

Bảng 3.2 Các tiêu chí/chỉ tiêu, số điểm lượng hóa và phương pháp đánh giá công nghệ xử lý nước thải 42

Bảng 3.3 Điều kiện lựa chọn công nghệ xử lý nước thải phù hợp 46

Bảng 3.4 Phương pháp phân tích mẫu nước 48

Bảng 3.5 Giá trị của hệ số K 49

Bảng 4.1 Tóm tắt kết quả điều tra công nghệ xử lý nước thải của 06 cơ sở y tế 51

Bảng 4.2 Thành phần nước thải đầu vào và đầu ra HTXLNT của bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới 73

Bảng 4.3 Thành phần nước thải đầu vào và đầu ra HTXLNT của cơ sở An Bình 79

Bảng 4.5 Thành phần nước thải đầu vào và đầu ra HTXLNT của Bệnh viện Xuyên Á

……… 90 Bảng 4.6 Thành phần nước thải đầu vào và đầu ra HTXLNT của BV Tân

Hưng……… 94 Bảng 4.7 Tổng điểm đánh giá của 5 công nghệ xử lý nước thải lựa chọn………98

Hình 2.1 Mô tả vấn đề môi trường của nước thải bệnh viện 19

Hình 2.1 Công nghệ 1: Quy trình xử lý nước thải bệnh viện bằng công nghệ sinh học 22

Hình 2.2 Công nghệ xử lý nước thải bằng bể sinh học cố định 25

Hình 4.1 Sơ đồ dây chuyền công nghệ của bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới 52

Hình 4.2 Sơ đồ dây chuyền công nghệ xử lý nước thải tại bệnh viện An Bình 57

Hình 4.3 Quy trình công nghệ xử lý nước thải bệnh viện Quận 4 61

Hình 4.4 Quy trình công nghệ xử lý nước thải bệnh viện đa khoa Xuyên Á 64

Hình 4.5 Quy trình công nghệ xử lý nước thải bệnh viện Tân Hưng 68

CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Hiện nay, cùng với xu hướng công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước, ô nhiễm môi trường luôn là một trong những vấn đề được quan tâm cấp thiết Tốc độ phát triển đô thị càng nhanh thì sức khoẻ con người ngày một yếu đi, dẫn đến mắc nhiều bệnh tật Chính vì thế, số lượng bệnh nhân đến khám và điều trị tại các bệnh viện trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) ngày một gia tăng; tình trạng quá tải bệnh viện đã và đang là sức ép không nhỏ cho ngành y tế Việc quản lý nước thải và dịch thải lòng phát sinh tại các bệnh viện được ưu tiên hàng đầu trong kiểm soát dịch bệnh nói chung và đảm bảo an toàn vệ sinh nghề nghiệp cho cán bộ ngành y tế nói riêng Theo thống kê của Sở Y tế TP.HCM về số liệu bệnh viện trực thuộc trên địa bàn, toàn thành phố có 31 bệnh viện thành phố, 23 bệnh viện quận huyện, 47 bệnh viện ngoài công lập; bình quân mỗi ngày thải khoảng 20.000 – 25.000m3 nước thải, chưa tính số lượng bệnh viện trực thuộc Bộ ngành, các Trung tâm Y tế và các phòng khám đa khoa đóng trên địa bàn thành phố Do đặc điểm nước thải y tế chứa nhiều vi sinh gây bệnh, các chất bẩn hữu cơ, các chất thải lỏng truyền nhiễm, đặc biệt là dịch tiết và máu của bệnh nhân nên nước thải y tế hiện nay đang bị ô nhiễm nặng và đòi hỏi phải có biện pháp xử lý và quản lý nguồn thải một cách đúng đắn và hợp lý Ngoài

ra yêu cầu tách riêng từng dòng thải để có hướng xử lý chuyên biệt, đảm bảo vệ sinh môi trường và hiệu quả hoạt động của hệ thống xử lý nước thải cũng rất cần thiết Đứng trước những đòi hỏi của người dân về sự phát triển của ngành y tế, không thể không lưu tâm đến hoạt động xử lý nước thải tại bệnh viện TP.HCM đã có những

nỗ lực đầu tư cho các đơn vị y tế hệ thống xử lý nước thải đạt quy chuẩn, điển hình như 100% các Trạm Y tế phường, xã đều có hệ thống xử lý nước thải riêng Tuy nhiên việc quản lý và vận hành các hệ thống này chưa nhận được sự chú trọng đúng mức Điều này rất nguy hiểm vì nguy cơ lây truyền bệnh là rất cao

Do đó, nhằm đảm bảo hiệu quả việc khám, chữa bệnh cho người dân cũng như làm giảm thiểu việc lan truyền nguồn bệnh, bảo vệ môi trường sống của công đồng,

cần tiến hành đánh giá hiện trạng hệ thống xử lý nước thải hiện nay tại các bệnh viện, qua đó đưa ra cái nhìn thiết thực và khách quan nhất về việc xử lý nước thải của ngành

y tế Từ đó đưa ra các biện pháp quản lý phù hợp trong xu thế hiện nay

Xuất phát từ vấn đề trên, đề tài “Đánh giá hiện trạng hệ thống công nghệ xử lý nước thải theo từng tuyến bệnh viện trên địa bàn TP.HCM và đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp” nhằm đưa ra những đánh giá sơ bộ về hiện trạng và đề xuất biện pháp thiết thực nhất

1.2 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay, nước thải y tế đang là mối quan tâm hàng đầu của các nhà quản lý và của cả cộng đồng Các chất thải phát sinh trong hoạt động của các bệnh viện là một vấn đề nghiêm trọng cần được quan tâm, đánh giá và giải quyết có tầm nhìn và đúng đắn Nước thải bệnh viện do đặc thù chứa nhiều các chất nhiễm khuẩn, vi sinh, các chất gây bệnh, cũng như cả máu và dịch của người bệnh do đó nếu không được xử lý hiệu quả, có thể trở thành nguồn phát sinh dịch bệnh cho cả cộng đồng

Mặc dù đại đa số các bệnh viện tại TP.HCM đều được đầu tư trang bị hệ thống

xử lý nước thải riêng biệt tuy nhiên do kinh phí vận hành hệ thống còn cao cùng với

ý thức bảo vệ môi trường của người dân còn thấp dẫn đến các hệ thống xử lý nước thải này có vận hành nhưng chưa đảm bảo đủ chuẩn Do đó, khi xả thải ra môi trường góp phần làm ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nước cấp cho người dân

Vì vậy, đề tài “Đánh giá hiện trạng hệ thống công nghệ xử lý nước thải theo từng tuyến bệnh viện trên địa bàn TP.HCM và đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp” là cần thiết, nhằm đánh giá đúng hiện trạng của các hệ thống xử lý nước thải

theo từng tuyến bệnh viện hiện nay và đề xuất công nghệ xử lý phù hợp cho các bệnh viện

1.3 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống công nghệ xử lý nước thải của các bệnh viện trực thuộc Sở Y tế TP.HCM và một số bệnh viện tư nhân trực thuộc Bộ Y

tế và chịu sự quản lý nhà nước theo địa bàn của Sở Y tế TP.HCM

1.4 Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của đề tài là đánh giá hiện trạng công nghệ xử lý nước thải theo từng tuyến bệnh viện trên địa bàn TP.HCM (tuyến công lập và tuyến ngoài công lập) Từ

đó, đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp nhằm nâng cao chất lượng của các hệ thống

xử lý nước thải, góp phần làm giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân

1.4.2 Nội dung nghiên cứu

 Điều tra, khảo sát và thu thập thông tin về hiện trạng xử lý nước thải của các bệnh viện được lựa chọn về quy mô hệ thống, quy trình công nghệ, thành phần và tính chất nước thải phát sinh, hiện trạng áp dụng công nghệ xử lý nước thải, hiện trạng triển khai công tác bảo vệ và quản lý môi trường

 Đánh giá hiện trạng công nghệ xử lý nước thải tại các bệnh viện theo từng tuyến và xây dựng hồ sơ công nghệ xử lý nước thải của các bệnh viện được lựa chọn

 Đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp

1.4.3 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Nguyên tắc về tính khách quan: Trong nghiên cứu nước thải bệnh viện đòi hỏi phải xem xét đối tượng một cách khách quan, không thêm bớt, không bịa đặt Để thực hiện công tác quản lý nước thải bệnh viện một cách có hiệu quả, các dữ liệu về nước thải phải được nghiên cứu thu thập một cách chính xác, khách quan dựa vào diễn biến hiện trạng nước thải bệnh viện trên thực tế

- Nguyên tắc xem xét sự vật một cách có hiệu quả: tức là xem xét hiện trạng nước thải bệnh viện một cách tổng thể với đầy đủ những yếu tố cấu thành, liên quan trong mối quan hệ với các thành tố khác của môi trường sống tự nhiên – kinh tế - xã hội Để đạt được kết quả tích cực nhất trong hoạt động nghiên cứu hiện trạng nước thải bệnh viện trên địa bàn TP.HCM Các số liệu nghiên cứu phải chính xác và thống nhất, các nội dung nghiên cứu phải phù hợp với yêu cầu thực tế, các kết luận về đánh giá nước thải bệnh viện đưa ra phải có căn cứ, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn

1.4.3.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Để đạt được các nội dung nghiên cứu như trên, các phương pháp nghiên cứu sau đây được áp dụng:

 Phương pháp 1: Để phục vụ cho nội dung nghiên cứu: “Điều tra, khảo sát

và thu thập thông tin về hiện trạng xử lý nước thải của các bệnh viện được lựa chọn

về quy mô hệ thống, quy trình công nghệ, thành phần và tính chất nước thải phát sinh, hiện trạng áp dụng công nghệ xử lý nước thải, hiện trạng triển khai công tác bảo vệ

và quản lý môi trường” thì các phương pháp nghiên cứu sau được áp dụng

 Phương pháp tổng hợp và biên tập tài liệu

Phương pháp này được áp dụng nhằm kế thừa những kết quả từ các chương trình nghiên cứu, các đề tài khoa học nhằm phục vụ cho dề tài

Bên cạnh đó, việc áp dụng phương pháp này đồng thời cũng nhằm mục đích tổng hợp, phân tích các tài liệu để tìm hiểu hoạt động khám, chữa bệnh trên địa bàn TP.HCM Qua các phân tích đó, đánh giá được các tác động của các cơ sở khám, chữa bệnh đến môi trường và cộng đồng dân cư

Các thông tin chủ yếu cần thu thập như sau:

- Thu thập các tài liệu tổng quan về hoạt động khám, chữa bệnh và hiện trạng

nước thải của ngành y tế

- Thu thập tài liệu về ảnh hưởng của nước thải y tế đến môi trường và cộng đồng

dân cư

- Thông tin về quy trình công nghệ, thành phần và tính chất nước thải

- Thông tin về lượng nước thải phát sinh thực tế

Dựa trên các tài liệu mà đơn vị cung cấp, Tác giả tiến hành phỏng vấn nhân viên chịu trách nhiệm của từng cơ sở, sau đó xem xét, đánh giá dựa trên tài liệu mà

cơ sở đã cung cấp

 Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

Phương pháp nghiên cứu này nhằm xử lý số liệu đã thu thập Từ đó, rút ra những nhận xét đối với các vấn đề đang nghiên cứu

 Phương pháp 2: Để phục vụ cho nghiên cứu nội dung “Đánh giá hiện trạng

công nghệ xử lý nước thải tại các bệnh viện theo từng tuyến về hiện trạng áp dụng công nghệ xử lý nước thải và xây dựng hồ sơ công nghệ xử lý nước thải của các bệnh

viện được lựa chọn” thì phương pháp nghiên cứu sau được áp dụng

 Phương pháp thu thập số liệu: Sử dụng Bộ tiêu chí được đề xuất trong đề

tài “Nâng cao năng lực quản lý môi trường nước tại Việt Nam” năm 2011 Tác giả

gửi bảng tiêu chí để bệnh viện tiến hành tự đánh giá sau đó gửi kết quả về Sở Y tế

 Phương pháp đánh giá: đánh giá dựa vào

 Phương pháp 3: Để phục vụ cho nghiên cứu nội dung “Đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp” thì phương pháp nghiên cứu sau được áp dụng

 Phương pháp chuyên gia: Tham vấn từ các chuyên gia công nghệ môi trường nhằm hoàn thiện các giải pháp công nghệ đề xuất

 Tác giả dựa trên số điểm theo Bộ tiêu chí để lựa chọn cơ sở y tế có hệ thống

xử lý nước thải hiệu quả nhất

1.5 Ý nghĩa của đề tài

1.5.1 Ý nghĩa khoa học của đề tài

- Đề tài này sẽ là cơ sở tham chiếu cho các nghiên cứu sau này trong công nghệ

xử lý nước thải y tế trên địa bàn TP.HCM

- Đánh giá hiệu quả xử lý nước thải ở một số bệnh viện tại TP.HCM sẽ giúp hiểu rõ hơn về hiện trạng công nghệ xử lý nước thải bệnh viện tại TP.HCM, góp phần làm tăng hiểu biết và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho mọi người

1.5.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Với tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay thì việc đánh giá hiệu quả xử lý nước thải bệnh viện tại TP.HCM là cần thiết Việc không có những biện pháp thích hợp và hiệu quả sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đối với môi trường, con người và các hoạt động kinh tế - xã hội của các bệnh viện nói riêng và TP.HCM nói chung

CHƯƠNG II TỔNG QUAN 2.1 Tổng quan về nước thải bệnh viện và các phương pháp xử lý tại Việt Nam 2.1.1 Tổng quan về nước thải bệnh viện

2.1.1.1 Khái quát chung về nước thải bệnh viện

Nước thải bệnh viện là loại nước thải phát sinh trong quá trình điều trị và các hoạt động khác trong bệnh viện

2.1.1.2 Nguồn và chế độ hình thành nước thải bệnh viện

Nước thải bệnh viện là một dạng của nước thải sinh hoạt và chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số lượng nước thải sinh hoạt của khu dân cư Tuy nhiên, nước thải bệnh viện cực kỳ nguy hiểm về phương diện vệ sinh dịch tễ, bởi vì ở các bệnh viện tập trung những người mắc bệnh là nguồn của nhiều loại bệnh với bệnh nguyên học

đã biết hoặc đôi khi còn chưa biết đối với khoa học hiện đại

Nước thải bệnh viện ngoài ô nhiễm thông thường (ô nhiễm khoáng chất và ô nhiễm các chất hữu cơ) còn chứa những tác nhân gây bệnh – những vi trùng, động vật nguyên sinh gây bệnh, trứng giun, virus Chúng đặc biệt nhiều nếu ở bệnh viện

có khoa truyền nhiễm (lây) Còn nguy hiểm hơn về phương diện dịch tễ là nước thải của những bệnh viện truyền nhiễm chuyên khoa, các trại điều dưỡng bệnh lao và những cơ sở lây nhiễm khác

Người ta chấp nhận rằng tiêu chuẩn thoát nước bằng tiêu chuẩn cấp nước, do vậy hiển nhiên là lượng nước mà bệnh viện dùng trong một ngày sẽ chính là lượng nước thải trong một ngày Theo nhiều tiêu chuẩn quốc gia của các nước thì lượng nước cấp tính trên một giường đối với bệnh viện là 200 – 250l/ngày, còn đối với bệnh viện đặc biệt là 500l/ngày Tuy nhiên, thực tế lượng nước sử dụng lớn hơn nhiều tiêu chuẩn trên Tại Việt Nam, theo TCVN 4470-87 lưu lượng nước thải của bệnh viện đa khoa được xác định như sau: (Trung tâm Kỹ thuật môi trường đô thị và khu công nghiệp của Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, 1996)

Bảng 2.1 Tiêu chuẩn nước cấp và lượng nước thải bệnh viện

STT Quy mô BV (số giường) Tiêu chuẩn nước cấp

2.1.1.3 Nguồn gốc nước thải bệnh viện

Nước thải sinh ra trong toàn bộ khuôn viên bệnh viện bao gồm các loại khác nhau với nguồn thải tương ứng như sau:

- Nước thải là nước mưa thu gom trên toàn bộ diện tích khuôn viên bệnh viện

- Nước thải sinh hoạt của cán bộ, công nhân viên trong bệnh viện, của bệnh nhân và thân nhân bệnh nhân thăm nuôi bệnh

- Nước thải phát sinh hoạt động khám và điều trị bệnh

- Nước thải từ các công trình phụ trợ (thiết bị xử lý khí thải, giải nhiệt máy phát điện dự phòng, giải nhiệt cho máy điều hoà không khí…)

2.1.1.4 Những đặc điểm hóa lý của nước thải bệnh viện

Theo dạng ô nhiễm và cả theo nồng độ thì nước thải bệnh viện không khác nhiều lắm, thậm chí còn giống nước thải sinh hoạt của khu dân cư Tuy nhiên, ngoài những

ô nhiễm thông thường, trong nước thải bệnh viện còn có cả những chất bẩn khoáng

và hữu cơ đặc thù: các chế phẩm thuốc, các chất khử trùng, các đồng vị phóng xạ được sử dụng trong chẩn đoán và điều trị bệnh Những nghiên cứu mới nhất cho thấy

sự có mặt của một vài chất trong số chúng dẫn đến việc giảm hiệu quả làm sạch nước thải trên công trình xử lý Ví dụ, người ta quan sát thấy việc giảm hiệu quả xử lý nước thải bệnh viện bằng biophin nhỏ giọt khi trong nước thải chứa chất kháng sinh (streptomycin) ở nồng độ 0,7 – 1 mg/l mà thực tế trong những trường hợp riêng biệt nồng độ streptomycin có thể đến 12mg/l Như vậy, hiệu quả xử lý nước thải giảm đáng kể theo các chỉ tiêu hóa học, đặc biệt là chỉ tiêu vi khuẩn

Việc sử dụng rộng rãi chất tẩy rửa bề mặt (chất hoạt động bề mặt CHĐBM) ở xưởng giặt của bệnh viện cũng tạo nguy cơ thực tế làm xấu đi mức độ hoạt động của công trình xử lý Theo các kết quả nghiên cứu thì hàm lượng CHĐBM trong nước thải làm xấu đi khả năng tạo huyền phù trong bể lắng, đa số vi khuẩn tụ tập lại trong bọt Những chất tẩy rửa riêng biệt ảnh hưởng đến quá trình làm sạch sinh học của nước thải: chất tẩy rửa anion làm tăng lượng bùn hoạt tính, chất tẩy rửa cation lại làm giảm đi

Người ta thường khuyến nghị các tiêu chuẩn sau tính trên 1 giường bệnh:

2.1.1.5 Đặc trưng về vi trùng, virus và giun sán của nước thải bệnh viện

Điểm đặc thù của thành phần nước thải bệnh viện làm cho nó khác với nước thải sinh hoạt khu dân cư là sự lan truyền rất mạnh các vi khuẩn gây bệnh Đặc biệt nguy hiểm là các dạng truyền nhiễm qua đường tiêu hóa từ người trong thời gian ủ bệnh ở ngoại trú, hoặc người bệnh không được chăm sóc y tế Nước thải nhiễm các

vi khuẩn gây bệnh có thể dẫn đến dịch bệnh cho người và động vật qua nguồn nước Những bệnh truyền nhiễm loại này là bệnh tả, thương hàn, phó thương hàn, khuẩn Salmonella, lỵ, bệnh do amip, bệnh do Lamblia, bệnh do Brucella, bệnh than, giun sán, viêm gan…Về mức độ nhiễm khuẩn của nước thải ngoài việc tìm những vi khuẩn gây bệnh còn có thể đánh giá theo những vi khuẩn chỉ thị: chuẩn coli, chỉ số coli hay

số vi khuẩn Đối với nước thải bệnh viện thì còn thiếu những khảo sát cơ bản, tuy nhiên có thể giả định rằng ở tiêu chuẩn sử dụng nước từ 500l/ngày/giường bệnh trở lên thì số trứng giun sán là 10 – 15 trong 1l nước thải

Như vậy, nước thải bệnh khác nước thải sinh hoạt bởi những điểm sau:

- Lượng chất bẩn gây ô nhiễm tính trên 1 giường bệnh lớn hơn 2 – 3 lần lượng chất bẩn gây ô nhiễm tính trên 1 đầu người Ở cùng một tiêu chuẩn sử dụng nước thì nước thải bệnh viện đặc hơn, nghĩa là nồng độ chất bẩn cao hơn nhiều

- Sự hình thành nước thải bệnh viện trong vòng 1 ngày và ở những ngày riêng biệt của tuần là không đều (hệ số không đều K = 25)

- Thành phần của nước thải bệnh viện dao động trong ngày do chế độ làm việc của bệnh viện không đều

- Trong nước thải bệnh viện ngoài những chất bẩn thông thường như trong nước thải sinh hoạt còn chứa những chất bẩn hữu cơ và khoáng đặc biệt (thuốc men, chất tẩy rửa, đồng vị phóng xạ…)

- Trong nước thải bệnh viện có một lượng lớn vi khuẩn gây bệnh

Từ đó nước thải bệnh viện cần phải xếp vào loại nước thải riêng khác nước thải sinh hoạt và yêu cầu xử lý phải cao hơn

2.1.1.6 Thành phần, tính chất đặc trưng và khả năng gây ô nhiễm của nước thải bệnh viện

Thông thường nước thải bệnh viện, trung tâm y tế có thành phần tính chất gần giống như nước thải sinh hoạt ngoại trừ hàm lượng vi sinh vật có hàm lượng khá cao

* Nước thải là nước mưa

a Nước mưa quy ước sạch

Loại nước thải này sinh ra do lượng nước mưa rơi trên khuôn viên bệnh viện Chất lượng nước mưa khi chảy vào hệ thống thoát nước phụ thuộc vào nồng độ trong sạch của khí quyển tại khu vực đang xét và đặc điểm mặt bằng bị rửa trôi Trong các bệnh viện, các khu vực sân bãi, và đường giao thông nội bộ đều tráng nhựa, không

để hàng hóa hoặc rác rưởi tích tụ lâu ngày trên khu vực sân bãi Do đó nước mưa khi

bị chảy tràn qua khu vực này có mức độ ô nhiễm không đáng kể và được xem là nước thải "quy ước sạch" cùng với nước mưa thu gom trên mái các khu nhà trong bệnh viện

b Nước mưa bị nhiễm bẩn

Nước mưa có khả năng bị nhiễm bẩn khi chảy qua một số vị trí và khu vực đặc biệt như: các giỏ rác đặt ngoài đường, khu vực đặt bồn chứa nhiên liệu cho máy phát điện dự phòng…Thành phần nước mưa trong trường hợp này sẽ có khả năng chứa các chất gây bẩn và váng dầu mỡ

* Nước thải sinh hoạt

Là loại nước thải ra sau khi sử dụng cho các nhu cầu sinh hoạt trong bệnh viện:

ăn, uống, tắm rửa, vệ sinh…từ các khu nhà làm việc, các khu nhà vệ sinh, nhà ăn, căn tin…Thành phần và tính chất nước thải sinh hoạt trong bệnh viện cũng như nước thải sinh hoạt từ các cụm dân cư đô thị khác có chứa các chất cặn bã, các chất hữu cơ hòa tan (thông số các chỉ tiêu BOD, COD), các chất dinh dưỡng (nito, phốt pho) và vi trùng Chất lượng nước thải sinh hoạt này vượt quá tiêu chuẩn quy định hiện hành và

có khả năng gây ô nhiễm hữu cơ, làm giảm lượng oxi hòa tan vốn rất quan trọng trong đời sống của thủy sinh vật tại nguồn tiếp nhận

* Nước thải khám, chữa bệnh

Loại nước thải này có thể nói là loại nước thải có mức độ ô nhiễm hữu cơ và chứa nhiều vi trùng gây bệnh nhất trong số các dòng nước thải nước của bệnh viện Nước thải loại này phát sinh từ nhiều khâu và quá trình khác nhau trong bệnh viện: giặt tẩy áo quần bệnh nhân, khăn lau, xét nghiệm, giải phẫu, vệ sinh lau chùi phòng bệnh, phòng làm việc…Tùy theo từng khâu và quá trình cụ thể mà tính chất nước thải

và mức độ ô nhiễm khi đó sẽ khác nhau

Nhìn chung, nước thải bệnh viện đặc trưng là chứa nhiều mầm bệnh, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm

Một số khu vực có mức độ nhiễm vi sinh vật gây bệnh, cặn lơ lửng, các chất hữu cơ cao như:

- Nước thải khu phòng mổ: chứa máu và các bệnh phẩm

- Nước thải khu giải phẫu bệnh lý (mô học) : chứa máu, bệnh phẩm, dịch cơ thể, chất khử trùng…

- Nước thải khu xét nghiệm: chứa nhiều vi trùng gây bệnh khác…

- Nước thải khu điều trị vật lý : chứa nhiều hợp chất hữu cơ halogen hóa (AOX)

- Nước thải từ các khu nghiên cứu, chứa các chất ô nhiễm : chất oxy hóa tẩy trùng môi trường, dầu mỡ từ các ống bơm chân không, kim loại loại nặng trong các thuốc thử phân tích, các dung môi hữu cơ, huyết thanh…

Giá trị BOD, COD, cặn ở khu này vượt quá nhiều lần chỉ tiêu cho phép Ngoài

ra nước thải còn có khả năng nhiễm xạ từ các khu X – quang, rửa phim Việc xử lý nước thải bị nhiễm phóng xạ rất là khó khăn và tốn kém (do chu kỳ phân hủy của các chất phóng xạ thường lâu)

* Nước thải từ hoạt động giặt, tẩy của bệnh viện

Nước thải của các phòng giặt tẩy của bệnh viện chứa một lượng chính các chất

vô cơ, chất béo, dầu mỡ, thuốc tẩy chứa kiềm gây biến đổi pH…

2.1.1.7 Đặc điểm của nước thải bệnh viện

Bảng 2.3 Quy định giá trị nồng độ của các thông số ô nhiễm trong

15 Vibrio cholerae Vi khuẩn/100ml KPH KPH Ghi chú:

- KPH: Không phát hiện

- Thông số Tổng hoạt độ phóng xạ α và β chỉ áp dụng đối với các cơ sở khám, chữa bệnh có sử dụng nguồn phóng xạ

Trong Bảng 1:

- Cột B quy định giá trị C của các thông số và các chất gây ô nhiễm làm cơ

sở tính toán giá trị tối đa cho phép trong nước thải y tế khi thải vào các nguồn nước được dùng cho mục đích cấp nước sinh hoạt

- Cột B quy định giá trị C của các thông số và các chất gây ô nhiễm làm cơ

sở tính toán giá trị tối đa cho phép trong nước thải y tế khi thải vào các nguồn nước không dùng cho mục đích cấp nước sinh hoạt

- Nước thải y tế thải vào cống thải chung của khu dân cư áp dụng giá trị C quy định tại cột B Trường hợp nước thải y tế thải vào hệ thống thu gom để dẫn đến

hệ thống xử lý nước thải tập trung thì phải được khử trùng, các thông số và các chất gây ô nhiễm khác áp dụng theo quy định của đơn vị quản lý, vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung

* Tính chất

a Hóa lý

Nước thải bệnh viện có thể là nguồn gây ô nhiễm hữu cơ nếu không được xử

lý Các thông số ô nhiễm đặc trưng BOD5 và COD của nước thải bệnh viện rất lớn và cao hơn nước thải đô thị

Ngoài việc sử dụng các chất tẩy rửa ở xưởng giặt là của bệnh viện tạo nguy

cơ làm xấu đi mức độ hoạt động của các công trình xử lý nước thải bệnh viện Điều này nảy sinh yêu cầu cao hơn đối với quá trình xử lý nước thải bệnh viện thiết kế và xây dựng hệ thống làm sạch cục bộ

Bảng 2.4 Nồng độ ô nhiễm trung bình của nước thải bệnh viện và nước

thải đô thị

Nước thải bệnh viện cũng gây ô nhiễm hóa học do các chất như N, P, kim loại nặng (bảng 2.5), các hợp chất hữu cơ khó gây phân hủy sinh học (bảng 2.6) ; những chất này thường sinh ra từ hoạt động xét nghiệm, khu mổ, rửa phim, nha khoa, khử trùng bề mặt…

Bàng 2.5 Nồng độ kim loại nặng trong nước thải bệnh viện

Bảng 2.6 Nồng độ một số hóa chất tổng hợp trong nước thải bệnh viện tại

khu điều trị

b Đặc trưng về vi trùng và vi rút

Điểm đặc thù của nước thải bệnh viện làm cho nó khác với nước thải sinh hoạt, khu dân cư là sự lan truyền rất mạnh các vi rút vi khuẩn gây bệnh Đặc biệt nguy hiểm là những bệnh viện chuyên các bệnh truyền nhiễm và bệnh lao cũng như các bệnh viện đa khoa

Nước thải bệnh viện còn nhiễm các vi khuẩn gây bệnh có thể dẫn đến dịch bệnh cho người và động vật qua nguồn nước, qua các loại rau được tưới bằng nước thải Các loại vi khuẩn gây bệnh thường xuất hiện trong nước thải bệnh viện Như vậy nước thải bệnh viện khác nước thải sinh hoạt bởi những điểm sau:

Lượng chất ô nhiễm tính trên một giường bệnh lớn hơn 2-3 lần lượng chất bẩn gây ô nhiễm tính trên một đầu người Ở cùng một tiêu chuẩn sử dụng nước thì nước thải bệnh viện đặc hơn, tức là nồng độ chất bẩn cao hơn nhiều

Từ những yêu cầu đó chúng ta thấy rằng cần phải xếp nước bệnh viện vào loại nước thải riêng khác với nước thải sinh hoạt và yêu cầu xử lý cũng phải cao hơn

Bảng 2.7 Nồng độ vi khuẩn trong bùn thải của nước thải bệnh viện sau

xử lý

2.1.1.8 Ảnh hưởng của nước thải bệnh viện đến con người và môi trường

* Đối với con người

Nước thải bệnh viện này là một trong những nhân tố cơ bản có khả năng lan truyền vào nước thải những tác nhân truyền nhiễm qua đường tiêu hóa

Đặc biệt nguy hiểm khi nước thải bị nhiễm các vi khuẩn gây bệnh có thể dẫn đến dịch bệnh cho người và động vật qua nguồn nước, qua các loại rau được tưới bằng nước thải

Khi nước thải bệnh viện được xả thải ra môi trường mà không qua xử lý hoặc

xử lý không đạt yêu cầu, các chất độc hại, vi sinh vật gây hại trong nước thải sẽ xâm nhập vào môi trường và đi theo chuỗi thức ăn đi vào cơ thể con người gây ra các căn bệnh nguy hiểm Ngoài ra, khi người dân sử dụng nước bị ô nhiễm do nước thải bệnh viện cũng có thể mắc phải các bệnh ngoài da, nếu tiếp xúc lâu sẽ có nguy cơ mắc bệnh hiểm nghèo

* Đối với môi trường

Hiện nay, do nguồn kinh phí hạn hẹp nên hầu hết các bệnh viện và trung tâm

y tế ở nước ta không có hệ thống xử lý nước thải, hoặc hệ thống xử lý nước thải hoạt động kém hiệu quả

Do vậy đã thải ra môi trường nhiều chất bẩn và vi trùng vi rút gây bệnh Bên cạnh đó một số bệnh viện vì hệ thống mương dẫn xây dựng đã lâu nên bị rò rỉ ra môi trường xung quanh Các chất bẩn trong hệ thống nương dẫn nước thải bị phân hủy dưới tác động của các vi sinh vật sinh ra các khí độc như: H2S, CH4, NH3 gây mùi hôi thối Đồng thời các vi sinh vật phát triển bám vào các hạt bụi trong không khí lan tỏa khắp nơi có thể gây dịch bệnh Chính điều này là nguyên nhân gây nên sự nhiễm trùng hậu phẫu bệnh nhân

Hình 2.1 Mô tả vấn đề môi trường của nước thải bệnh viện

Hiện nay tình trạng ô nhiễm các nguồn nước đang ngày càng tăng và trở nên báo động Ở các bệnh viện chưa có hệ thống phân luồng các nguồn nước thải , khi nước mưa chảy tràn sẽ cuốn theo nước thải bệnh viện đi vào nguồn nước mặt như ao

hồ, sông ngòi nguồn nước mặt, một phần ngấm xuống đất mang theo các chất ô nhiễm, vi sinh vật vào các nguồn nước ngầm, gây ô nhiễm nước ngầm, một phần gây

ô nhiễm đất, nếu đi vào cây trồng ( cây lương thực, thực phẩm) chất độc sẽ theo chuỗi thức ăn tích tụ trong cơ thể người gây độc hại lớn

* Ví dụ thành phần nước thải tại bệnh viện nhân dân 115

2.1.2 Các công nghệ xử lý nước thải

2.1.2.1 Công nghệ và quy trình xử lý nước thải bệnh viện

a Cơ sở lựa chọn công nghệ xử lý

Đối với nước thải mang tính chất đặc trưng của các bệnh viện, nếu chỉ sử dụng quá trình xử lý bằng phương pháp sinh học đơn thuần sẽ khó có thể giải quyết được các nguy cơ gây bệnh cũng như các chất khó phân hủy sinh học như thuốc kháng sinh, chất hoạt động bề mặt

Vì vậy để đảm bảo nước sau xử lý không chỉ đạt các chỉ tiêu thông thường về

vi sinh mà còn bảo đảm được các chỉ tiêu về hóa học như các chất hữu cơ khó/không phân hủy sinh học, công nghệ tích hợp sẽ được áp dụng vào quá trình xử lý nước thải bằng phương pháp kết hợp quá trình hóa học có mặt chất xúc tác (chất oxy hóa mạnh)

và quá trình sinh học để khử dư lượng thuốc kháng sinh cũng như chất hoạt động bề mặt (tẩy rửa) mà không thể tự phân hủy sinh học

b Một số giải pháp công nghệ xử lý nước thải bệnh viện

* Xử lý theo công nghệ hợp khối

Nguyên lý hợp khối cho phép thực hiện kết hợp nhiều quá trình cơ bản xử lý nước thải đã biết trong không gian thiết bị của mỗi mô-đun để tăng hiệu quả và giảm chi phí vận hành xử lý nước thải Thiết bị xử lý hợp khối cùng một lúc thực hiện đồng thời quá trình xử lý sinh học thiếu khí và hiếu khí Việc kết hợp đa dạng này sẽ tạo mật độ màng vi sinh tối đa mà không gây tắc các lớp đệm, đồng thời thực hiện oxy hóa mạnh và triệt để các chất hữu cơ trong nước thải Thiết bị hợp khối còn áp dụng phương pháp lắng có lớp bản mỏng (lamen) cho phép tăng bề mặt lắng và rút ngắn thời gian lưu

Việc áp dụng công nghệ hợp khối này sẽ không những đảm bảo loại trừ các chất gây ô nhiễm xuống dưới tiêu chuẩn cho phép trước khi thải ra môi trường, mà còn tiết kiệm chi phí đầu tư Bởi công nghệ này có thể giảm thiểu được phần đầu tư xây dựng, dễ quản lý vận hành, tiết kiệm diện tích đất xây dựng, kiểm soát các ô nhiễm thứ cấp như tiếng ồn và mùi hôi

* Xử lý nước thải bằng bể sinh học

Xử lý nước thải bệnh viện bằng bể lọc sinh học dễ xây dựng, lắp đặt, vận hành, bảo quản, giá thành rẻ Nước thải sau xử lý sạch hơn tiêu chuẩn Việt Nam, có thể thải thẳng ra môi trường không ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng

* Xử lý bằng phương pháp hóa sinh

Biện pháp xử lý hóa sinh là biện pháp xử lý kết hợp giữa phương pháp xử lý sinh học và phương pháp xử lý hóa học Nước thải sau khi áp dụng phương pháp này được làm sạch đảm bảo tiêu chuẩn TCVN 7382:2004 và được đưa vào hệ thống thoát nước chung

2.1.2.2 Hiện trạng công nghệ xử lý nước thải bệnh viện tại Việt Nam

Hình 2.2 Công nghệ 1: Quy trình xử lý nước thải bệnh viện bằng công

nghệ sinh học

* Thuyết minh sơ đồ:

- Hố thu gom: Có nhiệm vụ: tập trung nước thải, sau đó bơm qua bể điều hòa

Trước khi nước đi vào bể thu gom có đi qua song chắn rác để loại bỏ rác thô

- Bể điều hòa:

Do tính chất của nước thải sinh hoạt khác so với nước thải y tế và thay đổi phụ thuộc nhiều vào lượng người sử dụng nước, vì vậy cần thiết xây dựng bể điều hòa Bể điều hòa có nhiệm vụ: điều hòa lưu lượng làm giảm kích thước và tạo chế độ làm việc liên tục ổn định cho các công trình phía sau, tránh hiện tượng hệ thống xử

lý nước thải bị quá tải Đặc biệt bể điều hòa còn có chức năng ổn định thành phần nước thải nhằm hạn chế việc gây sốc tải trọng cho vi sinh vật cũng như giữ cho hiệu quả xử lý nước thải được ổn định sinh học phía sau hoạt động hiệu quả Nước thải sau khi vào bể điều hòa sẽ được bơm vào ngăn hòa trộn tại đây sẽ được cụm Oxy hóa nâng cao bằng Ozone có mắt chất xúc tác

- Thiết bị lọc sinh học biofor – hiếu khí:

Đây là công trình thiết kế cho xử lý nước thải bậc hai Nó cũng có khả năng xử

lý được cả nitơ và phospho Đây là bể lọc hiếu khí có dòng chảy cùng chiều với khí

là từ dưới lên Các vi khuẩn hiện diện trong nước thải tồn tại ở dạng lơ lửng do tác động của bọt khí và dạng dính bám Từ đó chúng sẽ tiếp nhận ôxy và chuyển hoá chất

lơ lửng và hoà tan thành thức ăn Quá trình này diễn ra nhanh nhất ở giai đoạn đầu và giảm dần về phía cuối bể Vi sinh hiếu khí phát triển sinh khối trên vật liệu có bề mặt riêng lớn (nhờ O2 sục vào) sẽ tiêu thụ các chất hữu cơ để sinh khối làm giảm tải lượng

ô nhiễm trong nước thải xuống mức thấp nhất Sau khi qua thiết bị này COD, BOD giảm 70-80% Bể này hoạt động hiệu quả hơn bể Aerotank rất nhiều do có vật liệu

đệm cho vi sinh dính bám phát triển Quá trình hoạt động ổn định không gián đoạn như bể Aerotank Quá trình này cũng ít sinh bùn do đóh iệu quả xử lý cũng cao hơn

- Bể lắng:

Nước từ bể sinh học mang theo bùn hoạt tính chảy vào máng tràn của bể lắng ngang, nước thải được phân phối đều trên toàn diện tích mặt cắt ngang trong toàn bể lắng Nguyên tắc lắng theo chiều ngang với thời gian lưu khoảng 2-3 giờ Bể lắng được thiết kế sao cho nước chảy trong bể có vận tốc chậm nhất (trong trạng thái tĩnh), khi đó các bông cặn hình thành có tỉ trọng đủ lớn thắng được vận tốc của dòng nước thải đi qua sẽ lắng xuống đáy bể lắng Nước thải ra khỏi bể lắng có nồng độ COD giảm 70-75% Phần nước trong trên mặt từ bể lắng ngang chảy bể khử trùng

- Bể khử trùng:

Nước thải sau khi xử lý bằng phương pháp sinh học còn chứa khoảng 103 –

106 vi khuẩn trong 1ml, hầu hết các loại vi khuẩn này tồn tại trong nước thải không phải là vi trùng gây bệnh, nhưng không loại trừ một số vi khuẩn có khả năng gây bệnh Khi cho Clo vào nước, chất tiệt trùng sẽ khuếch tán xuyên qua vỏ tế bào vi sinh vật và gây phản ứng với men bên trong của tế bào, làm phá hoại quá trình trao đổi chất dẫn đến vi sinh vật bị tiêu diệt Nước thải sau khi qua hệ thống xử lý đạt tiêu chuẩn xả thải QCVN 28: 2010/BTNMT

Đánh giá ưu, nhược điểm của công nghệ xử lý

* Ưu điểm

- Xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn theo yêu cầu

- Vận hành đơn giản, Tiêu thụ hóa chất ít

- Dễ lắp đặt, dễ bảo trì

- Công nghệ áp dụng xử lý kị khí trước xử lý hiếu khí nên giảm khối tích công trình và tiết kiệm diện tích mặt bằng

- Dùng ít hóa chất

Hình 2.3 Công nghệ xử lý nước thải bằng bể sinh học cố định

Thuyết minh sơ đồ

Nước thải từ phòng mổ, phòng khám, nước thải sinh hoạt…được dẫn về bể tự hoại Tại đây, thực hiện quá trình lắng cặn và phân hủy các cặn có kích thước lớn và giảm đáng kể hàm lượng chất hữu cơ trong nước thải Từ bể tự hoại, nước thải qua

đường cống riêng dẫn đến hệ thống xử lý Trước tiên, nước thải được dẫn qua lọc rác thô nhằm giữ lại các chất rắn lơ lửng có kích thước lớn rồi được thu gom về hố thu gom nước thải Từ đây, nước thải được bơm chuyển đến bể cân bằng Tại bể cân bằng, nước thải được điều hòa về lưu lượng, thành phần các chất ô nhiễm, nhờ thời gian lưu giữ hợp lý và quá trình khuấy trộn bằng không khí cấp từ các thiết bị ejector đồng thời tránh quá trình lên men yếm khí xảy ra

Từ bể cân bằng, nước thải được bơm với lưu lượng cố định qua thiết bị lọc tinh vào bể sinh học cố định FBR-100 Thiết bị lọc tinh có tác dụng loại bỏ các chất rắn lơ lửng có kích thước lớn hơn 1 – 2mm trước khi vào bể xử lý sinh học FBR-100 Tại bể FBR-100, xảy ra quá trình xử lý các chất hữu cơ trong nước thải nhờ các vi sinh vật bám cố định bên trong bể Trong bể phản ứng sinh học FBR-100, các giá thể

vi sinh bằng polymer được chất đầy, làm môi trường phát triển các quần thể vi sinh

thuộc loài: Sentor coeruleus, Litonotus spec., Epistylis plicatilis…, quần thể vi sinh

hiếu khí này sẽ tiêu thụ các chất bẩn hữu cơ có trong nước thải, quá trình hiếu khí được duy trì nhờ oxy cung cấp từ máy thổi khí Từ bể sinh học cố định FBR-100, nước thải được dẫn sang bể lắng, tại đây diễn ra quá trình lắng cặn (xác vi sinh bị chết), giảm hàm lượng cặn lơ lửng trong nước thải Hiệu suất xử lý BOD của bể đạt

95 – 98% Cặn dư (bùn) trong bể lắng chảy về bể phân bùn Tại đây, dưới tác dụng của quá trình lên men yếm khí, cặn sẽ được phân hủy thành CH4, NH3, H2O…thể tích của chúng giảm đáng kể

Sau khi qua bể lắng, nước thải được khử trùng bằng Clorine tại bể tiếp xúc và khử trùng nhằm loại bỏ hoàn toàn các vi khuẩn, vi sinh vật còn lại trong nước thải trước khi xả thẳng ra môi trường

Bảng 2.8 Công nghệ xử lý nước thải bệnh viện tại Việt Nam

Loại Tên công nghệ Mô tả công nghệ

Loại I Hệ thống sục khí thông thường 1a: Nước thải – thu gom – chắn rác –

lắng (có hoặc không có keo tụ) bể sục