Chuyên đề dạy học tích cực theo hướng phát triển năng lực học sinh 2018

Phương pháp dạy học tích cực (PPDH tích cực) là một thuật ngữ rút gọn, được dùng ở nhiều nước để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. PPDH tích cực hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học, nghĩa là tập trung vào phát huy tính tích cực của người học chứ không phải là tập trung vào phát huy tính tích cực của người dạy, tuy nhiên để dạy học theo phương pháp tích cực thì giáo viên phải nỗ lực nhiều so với dạy theo phương pháp thụ động

PHẦN II

DẠY HỌC TÍCH CỰC

THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

DẠY HỌC TÍCH CỰC

CHUYÊN ĐỀ 1

KHÁI QUÁT VỀ DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

2 Dạy học theo đinh hướng phát triển NL HS

III Phương pháp dạy học

1 PPDH là gì?

2 Các bình diện/cấp độ của PPDH

3 Mối quan hệ giữa các PP, KTDH tích cực với phát triển NL HS

I Dạy học tích cực

Hoạt động dạy học

Hoạt động DẠY HỌC bao gồm hoạt động DẠY và hoạt động HỌC Hai hoạt động DẠY và HỌC là hai mặt của

một vấn đề có mối quan hệ biện chứng với nhau rất chặt chẽ

Phương pháp Dạy

Phương pháp học

Cùng chia sẻ:

- Dạy học tích cực là gì?

- DHTC có đặc điểm gì?

DẠY HỌC TÍCH CỰC LÀ GÌ?

• DHTC là một thuật ngữ, được dùng ở nhiều QG để chỉ những PPGD, DH theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học

• DHTC là một quan điểm, một xu thế đổi mới GD của toàn cầu từ cuối thế kỷ XX

• DHTC được hiểu như là một tổ hợp các PPDH nhằm tích cực hóa hoạt động học tập của HS Bản chất của PP DHTC là tác động để HS học bằng hoạt động và chủ động trong học tập.

• Nói tóm lại, DHTC nhằm giúp người học học tích cực.

Những đặc điểm của dạy học tích cực

1 Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của HS

2 Dạy và học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học

3 Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác

4 Kết hợp đánh giá của GV với tự đánh giá của HS

• Động não :

Vì sao phải áp dụng DHTC ?

Vì sao phải áp dụng Dạy và Học tích cực ?

1) Những y/c của toàn cầu hóa và xã hội tri thức đối với giáo dục

GD cần giải quyết mâu thuẫn giữa tri thức ngày càng tăng nhanh với thời gian GD có hạn

GD cần đào tạo con người đáp ứng được những đòi hỏi của thị trường lao động và nghề nghiệp cũng như cuộc sống, có khả năng hoà nhập và cạnh tranh quốc tế, đặc biệt là:

• Năng lực hành động

• Tính sáng tạo, năng động,

• Tính tự lực và trách nhiệm

• Năng lực hợp tác làm việc

• Năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

• Khả năng học tập suốt đời

PPDH hiện nay

Chưa phù hợp với

lao động học tập

Chưa đáp ứng mục tiêu

GD của xã hội hiện đại

XH phát triển nhanh đòi hỏi con người phải thích ứng :

- Tự học suốt đời

- Năng động sáng tạo

- Tự lực giải quyết những vấn đề của cuộc sống.

Người học phải tự cải

biến chính mình

Người học phải được

phát huy nội lực, việc

học mới có kết quả

Khả năng lưu giữ thông tin

10% Từ những điều ta đọc được 20% Từ những điều ta nghe được 30% - 50% từ những điều ta quan sát được 90% Từ tự làm và giải thích cho người khác

II NĂNG LỰC VÀ DẠY HỌC THEO ĐỊNH

HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Theo thầy cô:

NĂNG LỰC LÀ GÌ?

Năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ

tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí, thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể.

Những năng lực cốt lõi trong Chương trình GDPT mới:

a) Những năng lực chung: NL tự chủ và tự học, NL giao tiếp và hợp tác, NL giải quyết vấn đề và sáng tạo;

b) Những NL chuyên môn: NL ngôn ngữ, NL tính toán, NL tìm hiểu

TN & XH, NL công nghệ, NL tin học, NL thẩm mỹ, NL thể chất

(Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể)

Những đặc điểm của DHPTNL:

- Dạy học lấy việc học của HS làm trung tâm

- Dạy học đáp ứng các đòi hỏi của thực tiễn, hướng nghiệp và phát triển

- Linh hoạt, năng động trong việc tiếp cận và hình thành NL

- Những NL cần hình thành ở người học được xác định một cách rõ ràng và được xem là tiêu chuẩn đánh giá kết quả giáo dục

19

Ưu điểm của DHPTNL

- DHPTNL cho phép cá nhân hóa việc học: trên cơ sở mô hình NL, người học sẽ bổ sung những thiếu hụt của cá nhân để thực hiện những nhiệm vụ cụ thể của mình

- DHPTNL chú trọng vào kết quả đầu ra

- DHPTNL tạo ra những cách thức riêng, linh hoạt, phù hợp với đặc điểm và hoàn cảnh của

cá nhân nhằm đạt tới những kết quả đầu ra

- DHPTNL còn tạo khả năng cho việc xác định 1 cách rõ ràng những gì cần đạt và những tiêu chuẩn cho việc đo lường kết quả

20

DHPTNL cần tập trung vào các yếu tố như:

- GV tổ chức HĐ nhằm thúc đẩy việc học tập tích cực, chủ động của HS

- Tạo môi trường hỗ trợ học tập (gắn với bối cảnh thực)

- Khuyến khích HS phản ánh quan điểm, hành động, khuyến khích HS giao tiếp

- Tăng cường trách nhiệm học tập, biết cách học; Kết nối để học tập.

- Tạo điều kiện thuận lợi cho học tập, chia sẻ, trao đổi, tranh luận,

- Cung cấp đầy đủ cơ hội để HS tìm tòi, khám phá, sáng tạo

- Giảng dạy như quá trình tìm tòi.

21

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NL NGƯỜI HỌC

Khái niệm PPDH

- PPDH là lĩnh vực rất phức tạp và đa dạng

- Có nhiều quan niệm khác nhau về PPDH

- PPDH được hiểu là cách thức, là con đường hoạt động chung giữa GV và HS, trong những điều kiện dạy học xác định,

nhằm đạt tới mục đích dạy học.

Ba bình diện/cấp độ của PPDH

• Bình diện vĩ mô: Quan điểm dạy học

• Bình diện trung gian: Phương pháp dạy học cụ thể

• Bình diện vi mô: Kĩ thuật dạy học

KTDH KTDH

PPDH cụ thể

PPDH cụ thể

Quan điểm dạy học

Quan điểm dạy học

Độ rộng

Sự đa dạng

MÔ HÌNH 3 BÌNH DIỆN/CẤP ĐỘ CỦA PPDH

Quan điểm dạy học

là những định hướng mang tính chiến lược, cương lĩnh, là mô hình

lí thuyết của PPDH

(Có thể hiểu quan điểm học tương đương với các trào lưu sư phạm). Dạy học khám phá

Dạy học định hướng mục tiêu

Dạy học phân hoá

Dạy học …………

Dạy học tương tác

Dạy học giải quyết vấn đề Dạy học tích cực

Dự án

……

Kĩ thuật dạy học là những biện pháp, cách thức hành động của GV và HS trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học.

Sơ đồ tư duy

Kĩ thuật mảnh ghép Kĩ thuật khăn phủ bàn Kĩ thuật bể cá

• QĐDH là khái niệm rộng, định hướng cho việc lựa chọn các PPDH cụ thể Các PPDH cụ thể là khái niệm hẹp hơn KTDH là khái niệm nhỏ nhất.

• Mỗi QĐDH có những PPDH cụ thể phù hợp với nó; mỗi PPDH

cụ thể có các KTDH đặc thù

• Tuy nhiên, có những PPDH cụ thể phù hợp với nhiều QĐDH, cũng như có những KTDH được sử dụng trong nhiều PPDH khác nhau

KẾT LUẬN

• Việc phân biệt giữa PPDH và KTDH chỉ mang tính tương đối, nhiều khi không rõ ràng

• Có những PPDH chung cho nhiều môn học, nhưng có những PPDH đặc thù của từng môn học hoặc nhóm môn học.

• Có thể có nhiều tên gọi khác nhau cho một PPDH hoặc KTDH

K ẾT LUẬN (tiếp)

Mối quan hệ giữa việc sử dụng các PP, KTDH tích

cực với việc phát triển NL HS

PPDH NL NGƯỜI HỌC

PP làm việc nhóm -Hợp tác

-Giao tiếp -Tư duy phê phán -…

- Tư duy phê phán

- Tư duy sáng tạo

- …

PP dự án - Tìm kiếm và xử lí thông tin

- Tư duy sáng tạo

KẾT LUẬN

• Nếu sử dụng các PPDH tích cực trong dạy học sẽ giúp hình thành và phát triển các năng lực cần thiết cho HS