Hoàn thiện công tác kế toán cấp Xã - trường hợp Huyện Nam Giang, Tỉnh Quảng Nam

Một trong những giải pháp được quan tâm, đó là hoàn thiện công tác kế toán ở các đơn vị hành chính sự nghiệp nói chung, trong đó có các đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn.. Công tác kế t

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

BÙI THỊ THANH THẢO

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN CẤP XÃ – TRƯỜNG HỢP HUYỆN NAM GIANG,

TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành: Kế toán

Mã số : 60.34.03.01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Đà Nẵng - Năm 2015

Có thể tìm hiểu luận văn tại

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua, cùng với quá trình hội nhập kinh tế thế giới, nền kinh tế nước ta đã có những bước phát triển đáng kể, trong

đó hoạt động quản lý của Nhà nước cũng được đổi mới để phát triển, phù hợp với quá trình hội nhập của nền kinh tế Các đơn vị HCSN dưới sự quản lý của Nhà nước cũng không nằm ngoài quá trình đổi mới này Trong điều kiện kinh tế nước ta hiện nay, để các hoạt động

sự nghiệp thực sự vận hành theo cơ chế thị trường thì phải có phương hướng và giải pháp phát triển phù hợp Một trong những giải pháp được quan tâm, đó là hoàn thiện công tác kế toán ở các đơn vị hành chính sự nghiệp nói chung, trong đó có các đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn

Kế toán là công cụ quan trọng trong quản lý, điều hành ở các cơ quan HCSN Việc hoàn thiện công tác kế toán là rất cần thiết để đảm bảo cho quá trình quản lý tài chính có hiệu quả Để làm được điều đó các đơn vị HCSN dưới sự quản lý của Nhà nước cũng đã từng bước được đổi mới, góp phần không nhỏ vào công cuộc đổi mới kinh tế - xã hội Điều đó được thể hiện rõ ở việc phân bổ nguồn kinh phí hợp lý, cân đối thu – chi, làm lành mạnh tình hình tài chính

Công tác kế toán ở các đơn vị HCSN nói chung, công tác kế toán ở cấp xã, thị trấn nói riêng ngày càng phải hoàn thiện hơn, các công việc trong kế toán phải được thực hiện một cách nghiêm túc và chặt chẽ hơn để đảm bảo nguồn kinh phí nhà nước được sử dụng một cách có hiệu quả Để thực hiện hiệu quả thì kế toán các đơn vị phải được tổ chức một cách khoa học và hợp lý để quản lý và kiểm soát chặt chẽ các nguồn kinh phí, tình hình thu, chi và thực hiện các tiêu

chuẩn định mức của Nhà nước ở đơn vị Đồng thời, kế toán HCSN với chức năng thông tin mọi hoạt động kinh tế phát sinh trong quá trình chấp hành NSNN được Nhà nước sử dụng như một công cụ sắc bén trong việc quản lý NSNN, góp phần đắc lực vào việc sử dụng kinh phí một cách tiết kiệm và hiệu quả

Tỉnh Quảng Nam là một tỉnh mới được thành lập từ năm 1997

và không ngừng được phát triển Hiện nay toàn tỉnh có 18 huyện, có các huyện miền núi như: Nam Giang, Đông Giang, Tây Giang, Nam Trà My…Tỉnh Quảng Nam tuy đã phát triển nhiều mặt, nhưng nhìn chung vẫn là tỉnh nông nghiệp, quy mô kinh tế nhỏ, giá trị sản xuất chưa cao, khả năng huy động nguồn thu thấp, nhưng lại chi đầu tư phát triển, chi hỗ trợ nhiều, đặc biệt là các huyện miền núi của tỉnh Huyện Nam Giang là một huyện miền núi thuộc tỉnh Quảng Nam, nền kinh tế còn nhiều khó khăn, công tác quản lý tài chính còn

có những bất cập nhất định Kế toán ở các xã, thị trấn đa phần là người dân tộc thiểu số, nên trong công tác kế toán dù ngày càng được xem trọng, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, như quá trình lập dự toán còn sơ sài, kiểm tra việc chấp hành dự toán chưa chặt chẽ, BCTC chưa thật đầy đủ Với những bất cập trên, việc hoàn thiện công tác kế toán cấp xã, thị trấn của Huyện trong giai đoạn hiện nay là vấn đề cấp thiết

Trên tinh thần như vậy, tác giả chọn đề tài “ Hoàn thiện công tác kế

toán cấp xã – Trường hợp huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam”

làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình

- Nghiên cứu các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán cấp xã phù hợp với các chế độ kế toán tài chính hiện tại, góp phần quản lý chặt chẽ hơn NSNN cấp xã, thị trấn

3 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng công tác kế toán cấp xã - Trường hợp huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam trong hiện nay như thế nào ?

- Cần những giải pháp gì để hoàn thiện công tác kế toán cấp

xã qua trường hợp huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam ?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu công tác kế toán cấp xã với nội dung cụ thể là quá trình thực hiện hệ thống thông tin kế toán từ lập dự toán, kế toán quá trình thực hiện dự toán đến quyết toán ngân sách cấp xã

Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu công tác kế toán ở các xã thông qua trường hợp cụ thể là huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam

5 Phương pháp nghiên cứu

+ Phương pháp quan sát: Quan sát thực tế các nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh và việc xử lý các nghiệp vụ này của kế toán để hiểu

rõ được công tác kế toán ở các xã

+ Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Tiến hành phỏng vấn nhân viên kế toán của các xã

+ Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập số liệu về thu

- chi ngân sách xã thông qua các chứng từ, sổ sách, BCTC của kỳ kế toán năm 2014 để minh họa rõ hơn về thực tế kế toán ở các xã Bên cạnh đó còn sử dụng các phương pháp đối chiếu, so sánh, tổng hợp để đánh giá về công tác kế toán các xã qua trường hợp huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Về lý luận: Luận văn tổng hợp trình bày có hệ thống những nội

dung cơ bản về kế toán cấp xã

Về thực tiễn: Luận văn đã làm rõ thực trạng công tác kế toán cấp xã qua khảo sát ở các xã, thị trấn thuộc huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam Phân tích chỉ ra những vấn đề còn tồn tại và đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán cấp xã - Trường hợp huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam

7 Bố cục đề tài

Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Những vấn đề cơ bản về kế toán cấp xã

Chương 2 Khảo sát công tác kế toán cấp xã qua trường hợp huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam

Chương 3 Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán cấp xã - Trường hợp huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam

8 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Liên quan đến công tác kế toán cấp xã có rất nhiều văn bản được ban hành hướng dẫn: Thông tư số 60/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 của Bộ Tài chính quy định về quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác ở cấp xã Thông tư quy định về nguồn thu, nhiệm vụ chi

và quy trình quản lý ngân sách xã, phạm vi và tổ chức quản lý các hoạt

động tài chính khác của xã Nghị định số 130/2005/NĐ-CP ngày

17/10/2005 quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính đối với cơ quan nhà nước Nghị định này quy định chế độ tự chủ đối với Ủy ban nhân dân xã, phường do Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương căn cứ vào các quy định tại Nghị định này, hướng dẫn của Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ và điều kiện thực tế tại địa phương để quyết

định Nghị định số 117/2013/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 130/2005/NĐ-CP ngày 17/10/2005 của Chính phủ, nghị định này bổ sung điểm e vào khoản 1, điều 1 quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính đối với cơ quan nhà nước có tài khoản và con dấu riêng Nghị định này tạo điều kiện cho các đơn vị cấp xã phát huy tối đa quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm, tăng thu nhập cho cán bộ công chức khi có số chi thực tế thấp hơn dự toán được giao về kinh phí thực hiện tự chủ Thông tư số 108/2008/TT-BTC ngày 18/11/2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn xử

lý ngân sách cuối năm và báo cáo quyết toán ngân sách hằng năm Thông tư quy định thời hạn chi, tạm ứng ngân sách (kể cả tạm ứng vốn đầu tư xây dựng cơ bản) đối với các nhiệm vụ được bố trí trong dự toán NSNN hàng năm được thực hiện chậm nhất đến hết ngày 31/1 năm sau, dự toán Ngân sách giao cho đơn vị, dự án, công trình chưa sử dụng hoặc sử dụng chưa hết (gọi là số dư dự toán) không được chi tiếp

và bị huỷ bỏ Quyết định số 94/2005/QĐ-BTC ngày 12/12/2005 của

Bộ trưởng Bộ Tài Chính về chế kế toán ngân sách và tài chính xã gồm

hệ thống chứng từ, hệ thống tài khoản, hệ thống sổ kế toán, hệ thống BCTC và quyết toán Chế độ kế toán ngân sách ban hành theo Quyết định này áp dụng cho xã, phường, thị trấn (dưới đây gọi chung là xã) thuộc các quận, huyện, thị xã của các tỉnh, thành phố trong cả nước

Ngày 26/10/2011 Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 146/2011/TT-BTC hướng dẫn sửa đổi bổ sung chế độ kế toán ngân sách và tài chính xã, Thông tư số 146/2011/TT-BTC là sơ sở pháp lý cho các đơn vị cấp xã thực hiện nhằm đảm bảo tuân thủ các quy định của chính sách tài chính, chính sách thuế đã đươc sửa đổi, bổ sung trong những năm qua Đồng thời Thông tư còn sửa đổi, bổ sung các

mẫu chứng từ, hệ thống tài khoản, hướng dẫn kế toán các nghiệp vụ kinh tế mới phát sinh

Ngày 10/12/2011 Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam ban hành Quyết định số 32/2010/QĐ-UBND, quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách địa phương năm 2011, năm đầu của thời kỳ ổn định ngân sách mới theo quy định của Luật ngân sách nhà nước Quyết định này quy định cụ thể các khoản thu xã được hưởng 100% như thu phí, lệ phí, thu vi phạm , các khoản thu điều tiết ngân sách các cấp, phân cấp nhiệm vụ chi của ngân sách tỉnh, huyện, xã

Dựa trên chế độ kế toán ngân sách xã đã ban hành theo Quyết định số 94/2005/QĐ-BTC ngày 12/12/2005 có rất nhiều sách viết về

vấn đề này như “ Chế độ kế toán ngân sách và tài chính xã” của Bộ Tài Chính, nhà xuất bản Tài Chính năm 2006; “ Hệ thống mục lục

Ngân sách nhà nước”, nhà xuất bản Lao Động, năm 2013; “ Quy định mới nhất về sửa đổi, bổ sung chế độ kế toán ngân sách và quản lý thu chi tài chính qua hệ thống Kho bạc nhà nước đối với xã, phường, thị trấn”, nhà xuất bản Tài chính năm 2011 Qua quá trình tham khảo các

tài liệu trên, giúp tác giả hiểu các bước lập dự toán, chấp hành dự toán

và quyết toán ngân sách, chứng từ tài khoản, sổ sách kế toán, và BCTC được sử dụng trong kế toán ngân sách xã

Dựa trên chế độ kế toán HCSN đã ban hành, có nhiều giáo trình

viết về kế toán HCSN đã được xuất bản như: Kế toán hành chính sự

nghiệp của PGS TS Phạm Văn Liên, nhà xuất bản Tài chính, năm

2013; Chế độ kế toán Ngân sách và Tài chính xã của Bộ Tài Chính, nhà xuất bản Tài chính, năm 2006 Quá trình tham khảo các tài liệu trên giúp tác giả hiểu được lý luận cơ bản về công tác kế toán ở các

đơn vị HCSN nói chung và đơn vị cấp xã nói riêng, gồm hệ thống chứng từ, hệ thống tài khoản, hệ thống sổ kế toán và các BCTC Trong phạm vi các đề tài luận văn có tác giả Võ Minh Nhật

Phương với đề tài “ Hoàn thiện công tác kế toán xã, phường trên địa

bàn thành phố Hội An” Luận văn đã giải quyết được một số vấn đề:

Thứ nhất, đã nêu được một số nội dung cơ bản về kế toán tài chính trong các đơn vị cấp xã Thứ hai, luận văn đã khái quát và đánh giá thực trạng công tác kế toán tài chính tại các xã, phường trên địa bàn thành phố Hội An Từ đó rút ra được những tồn tại của công tác kế toán tài chính tại các đơn vị Thứ ba, đề xuất những giải pháp hoàn thiện về nội dung tổ chức công tác kế toán ở các xã, phường

ở Hội An

Ở trên ở một khía cạnh nào đó, luận văn đã phản ánh được cơ bản công tác kế toán ở một số đơn vị cụ thể được nghiên cứu Nội dung đề cập đến công tác kế toán dưới góc độ chung cho các đơn

vị ngân sách cấp xã Tác giả có thể tham khảo một cách có chọn lọc và tổng hợp để áp dụng cụ thể ở các xã thuộc huyện mình nghiên cứu Luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh của Võ Thị Tuyết Nga (

2013) với đề tài " Hoàn thiện công tác kế toán ở các đơn vị sự nghiệp

thuộc Sở Tư Pháp tỉnh Quảng Nam" Luận văn đã giải quyết được một

số vấn đề Thứ nhất, phân tích được hoạt động đặc trưng của các đơn

vị sự nghiệp thuộc Sở Tư Pháp tỉnh Quảng Nam Thứ hai, phản ánh thực tế công tác kế toán tại các đơn vị này, từ đó nhận xét các ưu điểm

và đưa ra các hạn chế trong công tác kế toán cần khắc phục Thứ ba, thông qua đánh giá thực trạng, luận văn đã đưa ra phương hướng và giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán tại các đơn vị này Đến thời điểm hiện nay, chưa có một công trình nào nghiên cứu về kế toán cấp xã, thị trấn trên địa bàn huyện Nam Giang,

tỉnh Quảng Nam Vì vậy, tác giả đã thực hiện đề tài " Hoàn thiện công tác kế toán cấp xã, thị trấn – Trường hợp huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam" Xuất phát từ quá trình tìm hiểu thực tế về kế toán cấp

xã kết hợp với các tài liệu tìm hiểu được, tác giả tổng hợp những vấn

đề cơ bản về tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị cấp xã từ khâu lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách Đánh giá thực trạng công tác kế toán, phân tích những ưu điểm và tồn tại, từ đó đưa ra một số giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác kế toán ở các

xã - Trường hợp huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ

KẾ TOÁN NGÂN SÁCH XÃ

1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KẾ TOÁN NGÂN SÁCH XÃ

1.1.1 Khái niệm kế toán ngân sách xã

1.1.2 Nhiệm vụ của kế toán ngân sách xã

1.1.3 Yêu cầu của kế toán ngân sách xã

1.2 CHU TRÌNH QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ – CƠ SỞ CỦA

TỔ CHỨC KẾ TOÁN CẤP XÃ

Chu trình quản lý ngân sách xã dùng để chỉ toàn bộ hoạt động của ngân sách xã kể từ khi bắt đầu hình thành cho tới khi kết thúc chuyển sang ngân sách mới Chu trình ngân sách xã gồm ba khâu nối tiếp nhau, đó là: lập dự toán ngân sách xã (bao gồm chuẩn bị và quyết định dự toán ngân sách), chấp hành ngân sách xã và quyết toán ngân sách xã

1.2.1 Lập dự toán ngân sách xã

a Căn cứ lập dự toán ngân sách xã

- Các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng và trật tự an toàn xã hội thể hiện

- Chính sách, chế độ thu ngân sách nhà nước, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách xã và tỷ lệ phân chia nguồn thu do HĐND tỉnh quy định;

- Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách hiện hành như: chế độ tiền lương cán bộ công chức xã, chi cho hoạt động của các ban ngành đoàn thể

- Hướng dẫn lập dự toán của cơ quan tài chính cấp trên và số kiểm tra về dự toán ngân sách xã do UBND huyện thông báo;

b Phương pháp lập dự toán ngân sách xã

-Lập dự toán thu ngân sách xã

Bước 1: Xác định các nguồn thu Ngân sách xã năm kế hoạch Bước 2: Xác định dự toán thu Ngân sách xã năm kế hoạch

- Lập dự toán chi ngân sách xã

+ Đối với chi đầu tư phát triển

+ Đối với chi thường xuyên:

Tổng hợp chi đầu tư và chi thưởng xuyên để có tổng dự toán chi

năm kế hoạch

1.2.2 Tổ chức chấp hành dự toán ngân sách xã

a Chấp hành dự toán thu ngân sách xã

UBND xã có nhiệm vụ phối hợp với cơ quan thuế đảm bảo thu đúng, thu đủ và kịp thời các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác vào NSNN

Về nguyên tắc, các khoản thu NSNN được nộp qua ngân hàng hoặc nộp trực tiếp tại KBNN, trường hợp tại các địa bàn có khó khăn trong việc nộp qua ngân hàng hoặc KBNN thì cơ quan thu được trực tiếp thu, hoặc uỷ nhiệm cho tổ chức, cá nhân thu tiền mặt từ người nộp, sau đó phải nộp đầy đủ, kịp thời vào KBNN Đối với các khoản thu thuộc nhiệm vụ thu của UBND xã, cũng phải tuân thủ nguyên tắc

là phải nộp vào KBNN theo chế độ quy định

b Chấp hành dự toán chi Ngân sách xã

Kế toán xã cần căn cứ vào dự toán chi cả năm đã được UBND

xã phân bổ chi tiết theo mục lục ngân sách đã gửi KBNN trước ngày 31/12 để thực hiện chi trả cho các hoạt động theo dự toán

Kiểm tra, giám sát việc thực hiện chi ngân sách, sử dụng tài sản của các bộ phận, phát hiện và báo cáo đề xuất kịp thời Chủ tịch UBND xã về những vi phạm chế độ, tiêu chuẩn định mức để có biện pháp thực hiện mục tiêu và tiến độ quy định

Việc quyết định chi phải theo đúng chế độ, tiêu chuẩn và mức chi trong phạm vi dự toán được phê duyệt và người ra quyết định chi phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình trước pháp luật

1.2.3 Quyết toán ngân sách xã

Trình tự quyết toán ngân sách xã:

+ Bước 1: Khóa sổ kế toán cuối năm và xử lý các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong thời gian chỉnh lý quyết toán

+ Bước 2: Lập báo cáo quyết toán ngân sách xã

+ Bước 3: Xét duyệt, phê chuẩn quyết toán ngân sách xã

1.3 CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN VẬN DỤNG Ở CÁC XÃ

1.3.1 Chứng từ kế toán

Theo Luật kế toán số 03/2003/QH11 ngày 17/6/2003 chứng từ

kế toán là giấy tờ hoặc vật mang tin ghi chép, phản ánh các nghiệp vụ kinh

tế tài chính phát sinh và đã hoàn thành trong kỳ kế toán, dùng để làm căn cứ

ghi sổ kế toán

Nội dung trên chứng từ kế toán được quy định tại Quyết định số

94/2005/QĐ-BTC ngày 12/12/2005 của Bộ Tài chính

Quy trình luân chuyển chứng từ có thể được khái quát thành 3 bước như sau:

Bước 1: Lập chứng từ

Bước 2: Kiểm tra và ký chứng từ

Bước 3: Sắp xếp, bảo quản chứng từ

1.3.2 Tài khoản kế toán ở các xã, thị trấn

1.3.3 Hình thức sổ kế toán ở các xã, thị trấn

a Hình thức Nhật ký – sổ cái

Công tác kế toán ở các xã nói chung là đơn giản, nên hình thức

kế toán áp dụng là Nhật ký – Sổ cái