Tiểu luận đường lối chính sách kinh tế kế hoạch hóa tập trung

HCM KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ  MÔN HỌC: ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TIỂU LUẬN CƠ CHẾ QUẢN LÝ KINH TẾ KẾ HOẠCH HÓA TẬP TRUNG QUAN LIÊU, BAO CẤP Ở VIỆT NAM GVHD

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



MÔN HỌC: ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

TIỂU LUẬN

CƠ CHẾ QUẢN LÝ KINH TẾ

KẾ HOẠCH HÓA TẬP TRUNG QUAN LIÊU, BAO CẤP Ở VIỆT NAM

GVHD: Ths Lê Quang Chung

SVTH: MSSV

Trịnh Minh Long 16127075 (T3-789)

Vũ Văn Đức 16127045 (T3-789) Nguyễn Phan Khánh Hạ 16127046

Trần Huỳnh Anh 16127028 (T5-789)

Lớp thứ 2 – Tiết 123

LLCT230214 _09

Tp Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2018

ĐIỂM SỐ

ĐIỂM

NHẬN XÉT

Ký tên

Ths Lê Quang Chung

BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ

1 Phụ trách Chương 1,2,

mở đầu Nguyễn Phan Khánh Hạ Hoàn thành tốt

2 Thuyết trình Tiểu luận

Đóng góp ý kiến Trịnh Minh Long Hoàn thành tốt

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ của tiểu luận 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của tiểu luận 2

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của tiểu luận 3

6 Kết cấu của tiểu luận 3

Chương 1: HOÀN CẢNH LỊCH SỬ VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA CƠ CHẾ QUẢN LÝ KINH TẾ KẾ HOẠCH HÓA TẬP TRUNG QUAN LIÊU, BAO CẤP Ở VIỆT NAM 4

1.1 Hoàn cảnh lịch sử 4

1.2 Sự ra đời của cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp ở nước ta …… 5

Chương 2: CÁC ĐẶC ĐIỂM VÀ HÌNH THỨC CỦA CƠ CHẾ QUẢN LÝ KINH TẾ KÊ HOẠCH HÓA TẬP TRUNG QUAN LIÊU, BAO CẤP Ở VIỆT NAM 7

2.1 Đặc điểm của cơ chế quản lý kinh tế kê hoạch hóa tập trung 7

2.2 Hình thức của cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung 9

Chương 3: TÁC ĐỘNG CỦA CƠ CHẾ QUẢN LÝ KINH TẾ KẾ HOẠCH HÓA TẬP TRUNG QUAN LIÊU, BAO CẤP TỚI KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ NHU CẦU ĐỔI MỚI CƠ CHẾ QUẢN LÝ KINH TẾ 14

3.1 Tác động của cơ chế kế hoạch hoá tập trung tới KT-XH 14

3.2 Nhu cầu đổi mới cơ chế quản lý kinh tế 16

KẾT LUẬN 19

ta đối với việc xấy dựng và phát triển kinh tế đó là xây dựng mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung dưới sự quản lí của nhà nước dể tập trung sức người và sức của làm hậu phương vững chắc cho chiến trường ở miền Nam

Năm 1975 cuộc kháng chiếng chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta hoàn toàn thắng lợi với chiến dịch Hồ Chí Minh 30/4/1975 Lúc này đất nước hoàn toàn thống nhất cả nước bước vào thời kỳ xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, tuy nhiên do chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh gây ra nên Đảng và Nhà nước ta đã xác định nhiệm vụ lúc này là xây dựng và phát triển kinh tế đất nước vẫn theo mô hình kế hoạch hóa tập trung Cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung ở nước ta được duy trì cho đến năm 1986

Cơ chế này có những ưu điểm thích hợp cho hoàn cảnh hiện tại của đất nước lúc đó Tuy nhiên cũng có nhiều hạn chế kìm hãm sự phát triển của Đất Nước sau này Trong thời kỳ đổi mới, hội nhập với thị trường quốc tế đòi hỏi phải có chính sách, chiến lược để thay đổi nền kinh tế đất nước Chính vì thế, việc phân tích cơ chế quản

lý kế hoạch hóa tập trung, bao cấp để rút ra bài học kinh nghiệm cũng như là các phương hướng hoạt động cho nước ta là điều hết sức quan trọng cần được nghiên cứu

và đánh giá Với mục đích nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ những thành tựu, cũng như những hạn chế trong quá trình lãnh đạo thực hiện cơ chế quản lý kế hoạch hóa tập trung thời quan liêu, bao cấp ở Việt Nam, đồng thời đề xuất những giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế, vượt qua những khó khan, thách thức, nâng cao hiệu

quả, nhóm 13 đã chọn đề tài: “Cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp ở Việt Nam” làm đề tài cho bài tiểu luận kết thúc môn học Đường lối

cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Mục đích và nhiệm vụ của tiểu luận

2

Trên cơ sở đó tổng kết những thành tựu, nêu lên những hạn chế, rút ra những kinh nghiệm cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung bao cấp, quan liêu ở Việt Nam Đồng thời đề xuất những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả cơ chế quản lý kinh tế

- Đánh giá những hạn chế trong cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu,bao cấp ở Việt Nam

- Rút ra những kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo và đề xuất một số giải pháp

nhằm nâng cao hiệu quả

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của tiểu luận

Đối tượng nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những nội dung cơ bản về chính sách kinh tế của Đảng

và Nhà nước trong thời kỳ bao cấp, tiểu luận đi sâu nghiên cứu các đặc điểm của cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp ở nước ta trước thời lỳ đổi mới

Phạm vi nghiên cứu

Tiểu luận tập trung nghiên cứu các đặc điểm cơ bản của cơ chế quản lý kinh tế

kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp giai đoạn 1976-1986

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận:

Tiểu luận được nghiên cứu dựa trên lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề kinh tế kế hoạch hóa; các quan điểm, chủ trương, chính sách kinh tế của Đảng và Nhà nước

Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình thực hiện đề tài, nhóm 13 sử dụng hai phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic Bên cạnh đó, nhóm 13 còn sử

3

dụng các phương pháp khác như phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp điều tra xã hội học

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của tiểu luận

Tiểu luận góp phần cung cấp và làm rõ hơn những nội dung cơ bản của Đảng và Nhà nước về chính sách kinh tế, phục vụ cho các cơ quan, đơn vị và cá nhân có nhu cầu tìm hiểu về các nội dung này

Trình bày sâu sắc, có hệ thống cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp ở Việt Nam, góp phần vào việc nghiên cứu, tổng kết lịch sử về vấn

đề dân tộc trong giai đoạn này

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cơ chế quản lý của nước ta trong thời gian tới

6 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, tiểu luận được chia làm 3 chương

Chương 1: Hoàn cảnh lịch sử và sự ra đời của cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liểu, bao cấp ở Việt Nam

Chương 2: Các đặc điểm và hình thức thực hiện của cơ chế quan lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp ở Việt Nam

Chương 3: Tác động của cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung tới kinh

tế - xã hội và nhu cầu đổi mới cơ chế quản lý kinh tế

4

Chương 1 HOÀN CẢNH LỊCH SỬ VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA CƠ CHẾ QUẢN LÝ KINH TẾ

KẾ HOẠCH HÓA TẬP TRUNG QUAN LIÊU, BAO CẤP Ở VIỆT NAM 1.1 Hoàn cảnh lịch sử

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công giữa lúc giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm vẫn còn rình rập Ngày 2/9/1945, nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà ra đời nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, cả dân tộc lại phải đứng lên dốc sức người, sức của cho cuộc kháng chiến chống ngoại xâm kéo dài 9 năm Với chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7/5/1954, hoà bình được lập lại nhưng đất nước tạm thời bị chia cắt làm hai miền

Sau khi miền Bắc được hoàn toàn giải phóng (năm 1954) Nhà nước bắt tay vào khôi phục và xây dựng nền kinh tế miền Bắc XHCN Do điều kiện lịch sử lúc đó:

Nền kinh tế miền Bắc vẫn là nền sản xuất nhỏ,chủ yếu là nông nghiệp, lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề Nông nghiệp vẫn còn lạc hậu,năng suất lúa thấp, 1/7 số ruộng đất bị bỏ hoang ,nhiều công trình thủy lợi bị phá hủy ,bình quân mỗi người lao động chỉ có 0,1 ha ruộng đất …

Công nghiệp còn rất bé nhỏ,kĩ thuật lạc hậu ,thiếu hẳn những ngành công nghiệp năng then chốt.Giá trị sản lượng công nghiệp chỉ chiếm 13.1% giá trị sản phẩm công nông nghiệp, 8,9% thu nhập quốc dân.Điện lực chiếm 1,9% giá trị sản lượng công nghiệp,luyện kim chiếm 0,2%, cơ khí chiếm 5,6%

Nền kinh tế chủ yếu vẫn là tự cấp tự túc,sản xuất hàng hóa kém phát triển Nhân dân sống trong cảnh đói nghèo ,thiếu thốn ,cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc Kinh tế đòi hỏi phải có những biện pháp để phát triển Bác Hồ ta cũng luôn băn khoăn làm sao cho người dân có đủ cơm no áo ấm Trước tình hình đó, Nhà nước ta đã chủ trương xây dựng nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung Việt Nam đã sao chép hầu như nguyên vẹn mô hình phát triển kinh tế xã hội và cơ chế quản lí kinh tế kế hoạch hóa tập trung của các nước XHCN, đặc biệt là của Liên Xô

5

Hình 1.1 Một con phố Hà nội thời bao cấp

1.2 Sự ra đời của cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp ở nước ta

1.2.1 Sự ra đời của cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung trên thế giới

Cơ chế kế hoạch hóa tâp trung được áp dụng phổ biến nhất ở Liên Xô cũ và các nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung khác ở Đông Âu: Anbani, Bungari, Cộng hòa dân chủ Đức và Rumani

Cuộc cách mạng của những người cộng sản năm 1917 ở nước Nga đã đưa ra một con đường lựa chọn cho sự phát triển kinh tế Sau khii thực hiện một số chính sách như: Chính sách cộng sản thời chiến, chính sách kinh tế mới từ năm 1928, Liên

Xô bắt đầu áp dụng hình thức kế hoạch hóa tập trung nền kinh tế quốc dân bằng kế hoạch 5 năm đầu tiên 1928 – 1932

Mô hình kế hoạch hóa tập trung của Liên Xô trước đây đã trở thành hình mẫu không chỉ với các nước cộng hòa xã hội ở Đông Âu, Trung Quốc và Việt Nam khi đó

mà còn đối với tất cả các nước đang phát triển trên thế giới

Sự tăng trưởng công nghiệp ngoạn mục ở Liên Xô trong vài thập kỷ đầu của chế độ mệnh lệnh được coi như một ví dụ về tính hiệu quả của kế hoạch hóa tập trung Tuy vậy, sự kỳ diệu của 50 năm đầu tiên của củ nghĩa xã hội Xô Viết đã bắt đầu có những dấu hiệu hoài nghi về sự khủng hoảng Mô hình kinh tế tập trung ở Liên Xô đã bắt đầu có những dấu hiệu biểu hiện kém hiệu quả kinh tế Cơ chế này đã hủy diệt các động lực cạnh tranh, động lực phát triển tự giác và độc lập 70 năm chủ nghĩa xã hội với cơ chế kế hoạch hóa tập trung đã tạo nên cho kinh tế một chiếc kim tự tháp khổng

lồ bị sơ cứng bởi tệ nạn quan liêu và sức ỳ đáng sợ của cơ chế Một loạt những thất bại

6

kinh tế trong những thập kỷ tiếp theo và đặc biệt là những năm 80 đã khiến cho người

Xô Viết từ bỏ kế hoạch hóa tập trung và chuyển sang nền kinh tế thị trường “ có tiêu điểm” trong những năm 1990

1.2.2 Quá trình hình thành kế hoạch hóa tập trung ở nước ta

Công tác kế hoạch hóa ở Việt Nam được chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm, coi trọng ngay từ những ngày giành độc lập Ngày 31-12-1945 người đã ký quyết định thành lập ủy ban nghiên cứu kế hoạch tái thiết đất nước

Đến năm 1950 ủy ban này được đổi thành ủy ban kinh tế chính phủ , ủy ban kế hoạch quốc gia được thành lập vào ngày 8-10-1955 Cũng bắt đầu từ năm 1955, Việt Nam bắt đầu áp dụng mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp là công cụ quan trọng của nhà nước trong công cuộc quản lý kinh tế

Với cơ chế kế hoạch hóa tập trung, tác dụng tích cực là đã tập trung nguồn lực đặc biệt ứng phó kịp thời với chiến tranh, khắc phục hậu quả chiến tranh, tập trung được nhiều nguồn lực cho mục tiêu ưu tiên và phát triển Bước đầu xây dựng cơ cấu kinh tế mới, phục vụ cho nhu cầu sản xuất và đời sống của nhân dân: phát triển lương thực, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, năng lượng…

Tuy vậy, sau năm 1975 tình hình kinh tế - xã hội của đất nước có nhiều thay đổi Chính từ yêu cầu của vấn đề sản xuất, đời sống và hiệu quả kinh tế đã nảy sinh những dấu hiệu đổi mới của công tác kế hoạch hóa vào những năm đầu thập niên 80, kết thúc

25 năm tồn tại của cơ chế kế hoạch hóa tập trung ở nước ta

Hình 1.2 Một căn phòng với những vât dụng thời bao cấp

7

Chương 2 CÁC ĐẶC ĐIỂM VÀ HÌNH THỨC CỦA CƠ CHẾ QUẢN LÝ KINH TẾ KÊ HOẠCH HÓA TẬP TRUNG QUAN LIÊU, BAO CẤP Ở VIỆT NAM

2.1 Đặc điểm của cơ chế quản lý kinh tế kê hoạch hóa tập trung

Trước thời kì đổi mới, nền kinh té nước ta là một nền kinh tế kế hoạch hoá với những đặc điểm là:

2.1.1 Nhà nước quản lý kinh tế chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính dựa trên hệ thống chỉ tiêu, pháp lệnh chi tiết áp đặt từ trên xuống dưới

Tính pháp lệnh thể hiện ở chỗ: Nhà nước xây dựng các chỉ tiêu một cách chủ quan, sau đó đưa xuống các doanh nghiệp, thậm chí cả hợp tác xã thực hiện Các doanh nghiệp hoạt động trên cơ sở của các quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và các chỉ tiêu pháp lệnh được giao Tất cả phương hướng sản xuất, nguồn vật

tư, tiền vốn, định giá sản phẩm, tổ chức nhà máy, nhân sự, tiền lương,…đều do các cấp

có thẩm quyền quyết định Mọi sự thay đổi trong kế hoạch và tổ chức thực hiện đều phải báo cáo lên cơ quan chủ quản, khi nào được chấp nhận mới triển khai

Hệ thống chỉ tiêu thể hiện ở chổ: sản xuất cái gì, sản suất bao nhiêu và phân phối cho ai? Cấp phát vốn, vật tư doanh nghiệp, doanh nghiệp giao nộp sản phẩm cho Nhà nước cũng đều nằm trong chỉ tiêu kế hoạch Nhà nước giao cho Nhà nước thực hiện chế độn bao cấp đối với mọi đơn vị cấp dưới và doanh nghiệp Nhà nước, kể cả hợp tác xã Đầu vào của các doanh nghiệp – các yếu tố sản xuất do Nhà nước cấp hoàn toàn Do vậy, toàn bộ sản phẩm làm ra đều phải giao nộp lại cho Nhà nước đề Nhà nước phân phối Hợp tác xã cũng phải báo toàn bộ sản phẩm cho Nhà nước với giá rất

rẻ

Các doanh nghiệp chỉ quan tâm đến một vấn đề duy nhất là hoàn thành chỉ tiêu,

dù cho chỉ tiêu đó phi lý đến đâu Bởi vì, doanh nghiệp không phải người định giá báo sản phẩm, không quan tâm đến cái gọi lỗ hay lãi Chế độ tài chính của Nhà nước thực hiện theo nguyên tắc thu đủ, chi đủ Nghĩa là Nhà nước sẽ thu lợi nhuận khi có lãi và ngược lại cũng sẽ phải bù khi bị lỗ Và trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp này thì lỗ nhiều mà lãi chẳng thấy đâu do không có sự gắn liền giữa quyền lợi

và trách nhiệm của cấp thực hiện

Chỉ tiêu được ví như cái vòng kim cô trên đầu các doanh nghiệp Năm 1979, công ty khai thác than ở Thái Nguyên được giao chỉ tiêu khai thác 150.000 tấn than Nhưng công ty không tìm được đầu ra Sản phẩm chất đống trong kho Gần hết năm

mà chỉ tiêu mới thực hiện được gần nửa Lo sợ ảnh hưởng đến số phận chính trị của ban lãnh đạo, lương cán bộ công nhân viên và danh hiệu thi đua của đơn vị Cả công ty

ra sức khai thác để đạt bằng được chỉ tiêu Nhưng kho chứa có giới hạn nên ngoài việc

8

mất công khai thác, công ty còn mất công đổ than đi, đổ bất cứ đâu Sự việc cuối cùng đến tai cấp trên, Giám đóc công ty bị khiển trách Thế nhưng cuối năm công ty vẫn có bằng khen vì đã hoàn thành chỉ tiêu

2.1.2 Cơ quan hành chính can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp

Can thiệp từ khâu cấp phát vốn, sản suất đến khâu phân phối sản phẩm nhưng lại không chịu trách nhiệm gì về vật chất và pháp lý đối với các quyết định của mình

Giữa cơ quan hành chính – trực tiếp tham gia vào quá trình lên chỉ tiêu kế hoạch và các doanh nghiệp thực hiện chỉ tiêu thì lại không có bất kỳ sự ràng buộc pháp

lý nào với hành động của mình, tức là dù có làm sai đi chăng nữa thì họ cũng không có vấn đề gì cả Vì vậy mà không có lý do nào khiến họ thực hiện kế hoạch một cách tối

ưu nhất Mà vấn đề ở hai bên quam tâm đó là chạy theo và chạy đua với chỉ tiêu được

áp từ trên xuống, làm thế nào cho thật đẹp sổ sách báo cáo, và cuối cùng là nhận được tấm bằng khen vì đã hoàn thành xuất sắc chỉ tiêu đề ra Khi mà chỉ tiêu không được hoàn thành đồng nghĩa với việc số phận chính trị của lãnh đạo doanh nghiệp, đồng lương của cán bộ công nhân viên và thành tích của doanh nghiệp bị đe dọa theo

Ở giai đoạn bao cấp chỉ coi trọng kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể Từ đó hạn chế sự phát triển và đóng góp vào nền kinh tế của các thành phần kinh tế khác Ở giai đoạn này không có khái niệm cạnh tranh Do đó không khuyến khích doanh nghiệp tăng năng suất lao động, cải tiến mẫu mã, phát triển mặt hàng mới một cách thật sự

2.1.3 Quan hệ hàng hóa – tiền tệ bị coi nhẹ, chỉ là hình thức, quan hệ hiện vật là chủ yếu

Các công cụ như giá cả, lãi suất, tiền lương chỉ áp dụng để tính toán một cách hình thức Vì vậy nhiều hàng hóa quan trọng như sức lao động, phát minh sáng chế, tư liệu sản xuất quan trọng không được coi là hàng hóa về mặt pháp lý

Giá cả không phản ánh quan hệ cung cầu mà do Nhà nước đặt ra dung để tính toán cho việc cấp phát và giao nộp giữa Nhà nước và doanh nghiệp

Tiền lương được quy định theo cấp bậc hành chính và thâm niên tính theo chủ nghĩa bình quân chứ không phải là được tính theo hiệu quả lao động của mỗi người Đơn vị có cao su trả bằng cao su, xí nghiệp có mũ cứng thì trả bằng mũ cứng,…Những lúc như vậy tính lương xong cũng không biết đem về để đâu, làm gì?

Tình trạng tranh mua, tránh bán làm cho giá của hang hóa bị đẩy lên cao Chỉ ngân sách Nhà nước cho tiền lương tăng vợt nhưng thu ngân sách lại không tăng bao nhiêu do giá vật tư không đủ Lương công nhân không có Vật tư, hang hóa khan hiếm

9

Giá bán lương thực dù tăng 10 lân vẫn không đủ bù đắp chi phí, sản xuất nông nghiệp

sa sút Đầu tư trong công nghiệp giảm Chỉ số giá bán lẻ của thị trường xã hội năm

1978 tăng 587,2% so với năm 1985 Do đồng tiền mất giá, người ta quay sang lấy vàng làm bản bị, khiến cuộc sống chật vật không những về số lượng mà cả về phẩm

2.2 Hình thức của cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung

2.2.1 Bao cấp qua giá và số lượng hàng hóa

Nhà nước quyết định giá trị tài sản, thiết bị, vật tư, hàng hóa thấp hơn nhiều lần so với giá trị thực với chúng trên thị trường Do đó, hạch toán kinh tế chỉ là hình thức

Công nhân lao động nặng được cấp 20 kg gạo mỗi tháng, trong khi cán bộ công chức chỉ được có 13 kg Do gạo ít nên thường ăn độn thêm ngô, khoai, sắn, bo bo, phần gạo

do trung ương cấp còn phần độn do địa phương phụ trách tăng gia thêm vào, như 13

kg gạo thì có 10 kg là độn khoai, sắn Cho dù có tiền, hàng hóa rất khan hiếm, mà dù

có tem phiếu người mua có thể sắp hàng vào mua nhưng đến lượt mình thì không còn hàng, đành về tay không Hàng hóa thì ngoài phẩm chất kém, lượng hàng rất hạn chế, chỉ đủ dùng một thời gian ngắn, đến cuối tháng thì đã cạn kiệt, phải mua ở chợ đen

Số lượng gạo được phép mua theo diện lao động

10

Hình 2.1 Xếp hàng mua lương thực thời bao cấp

Hình 2.2 Các mậu dịch viên chuẩn bị hàng hóa, giá cả trước khi phục vụ người dân

Người ngoại quốc ở Việt Nam thì có quyền mua sắm một số mặt hàng ở cửa hiệu quốc doanh riêng biệt như Intershop ở Hà Nội, cung cấp một số mặt hàng đặc biệt như đồ hộp, rượu vang

Nguồn thức ăn độn thêm chủ yếu từ Liên Xô, Ấn Độ cùng một số nước khác từng viện trợ Ngoài ra cũng có một số thực hiện theo nghị định thư hàng đổi hàng Bên cạnh đó, Việt Nam mượn 300.000 tấn lúa mì của Ấn Độ tuy nhiên do năng lực xay xát của Việt Nam cũng không thể làm bột kịp phải thương thuyết nhờ Ấn Độ xay xát giúp Việt Nam nhận 70% lượng bột, phần còn lại xem như khấu hao xay xát và trả công cho họ cũng như Indonesia đồng ý bán nợ cho Việt Nam 200.000 tấn gạo Bộ Lương thực nhờ ông Jean-Baptiste Doumeng - giám đốc Công ty Ipitrade, thành viên